Άγιος Βασίλειος Ρεθύμνης
Συντεταγμένες: 35°14′43″N 24°27′8″E / 35.24528°N 24.45222°E
| Άγιος Βασίλειος | |
|---|---|
| Διοίκηση | |
| Χώρα | Ελλάδα |
| Περιφέρεια | Κρήτης |
| Περιφερειακή Ενότητα | Ρεθύμνης |
| Δήμος | Αγίου Βασιλείου |
| Δημοτική Ενότητα | Φοίνικα |
| Δημοτική Κοινότητα | Αγ. Βασιλείου Ρεθύμνης |
| Γεωγραφία | |
| Νομός | Ρεθύμνης |
| Υψόμετρο | 310 μέτρα |
| Πληθυσμός | |
| Μόνιμος | 200 |
| Έτος απογραφής | 2021 |
| Πληροφορίες | |
| Παλαιά ονομασία | Νέφς Άγιος Βασίλειος |
| Ταχ. κώδικας | 740 53 |
Ο Άγιος Βασίλειος (Νέφς Άγιος Βασίλειος) είναι χωριό και έδρα ομώνυμης κοινότητας του ομώνυμου δήμου και της ομώνυμης τέως επαρχίας στην Περιφερειακή Ενότητα Ρεθύμνης της Κρήτης. Εκκλησιαστικά υπάγεται στην Α΄ Αρχιερατική περιφέρεια της Ιεράς Μητροπόλεως Λάμπης, Συβρίτου και Σφακίων.
Γενικά στοιχεία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο Άγιος Βασίλειος είναι κτισμένος σε υψόμετρο 310 μέτρων, σε απόσταση 23 χλμ. από την πρωτεύουσα του νομού, Ρέθυμνο.[1] Το όνομα φαίνεται να προήλθε από την ομώνυμη εκκλησία του χωριού.
Αναφορά στον οικισμό, γίνεται ήδη από βενετική απογραφή του 1583, η οποία κατέγραψε 136 κατοίκους.[2] Επί τουρκοκρατίας το χωριό ονομαζόταν "Νέφς Άγιος Βασίλειος". Σύμφωνα με απογραφή των οθωμανικών αρχών του 1650, αποτελούσε πρωτεύουσα του ομώνυμου ναχιγιέ και είχε έκταση 19 σπιτιών, αποτελώντας παράλληλα και χάσι του µπεηλέρµπεη Κρήτης.[3] Το 1670 από τους 23 κατόχους γης, οι εννιά ήταν μουσουλμάνοι[2] ενώ το χωριό βρισκόταν πια στην κυριότητα του σαντζάκµπεη του Ρεθύµνου.[4] Σύμφωνα με την οθωμανική απογραφή του 1881, ο Άγιος Βασίλειος είχε πληθυσμό 84 κατοίκων, από τους οποίους οι 9 ήταν μουσουλμάνοι.[5] Το 1894, σύμφωνα με εκτίμηση του αξιωματικού του ελληνικού στρατού, Νικόστρατου Καλομενόπουλου, στο χωριό ζούσαν 20 ελληνικές οικογένειες.[6] Το 1900, σύμφωνα με την επίσημη απογραφή της Κρητικής Πολιτείας, στο χωριό ζούσαν 116 κάτοικοι.[7]
Στα όρια του οικισμού ξεκινάει το φαράγγι Κακοπέρατος.[8] Σύμφωνα με μια εκδοχή, κοντά στον οικισμό υπήρχε παλαιότερα βυζαντινό φρούριο με το όνομα Κάτω Σύβριτος, του οποίου η θέση δεν έχει προσδιοριστεί.[1]
Διοικητικά, ο Άγιος Βασίλειος αποτέλεσε από το 1913 μέχρι το 1997 κοινότητα της Επαρχίας Αγίου Βασιλείου ενώ από το 1997 μέχρι και το 2011 αποτέλεσε τμήμα του καποδιστριακού δήμου Φοίνικα.[9] Με βάση την τωρινή διοικητική διαίρεση του σχεδίου «Καλλικράτης», ο οικισμός συμπεριλαμβάνεται εντός των ορίων του δήμου Αγίου Βασιλείου πάλι έδρα κοινότητος.
Από τον Νέφς Άγιο Βασίλειο κατάγονται οι αδερφοί πτέραρχοι Πετρουλάκηδες Ευάγγελος ήρωας της Κύπρου πέταξε με Noratlas στην Λευκωσία αντίθετα στις άνωθεν προδοτικές εντολές, ενισχύοντας την αμυντικά εναντίον του Αττίλα των Τούρκων στις 21/7/1974 και Στυλιανός υπασπιστής του πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου.
Απογραφές πληθυσμού
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]| Απογραφή | 1881 | 1900 | 1928 | 1940 | 1951 | 1961 | 1971 | 1981 | 1991 | 2001 | 2011 |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Πληθυσμός | 84[5] | 116[7] | 115[9] | 128[9] | 155[9] | 133[9] | 107[9] | 127[9] | 132[9] | 130[10] | 130[11] |
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- 1 2 Δήμος Αγίου Βασιλείου.
- 1 2 Μαρίνος Σαρηγιάννης, Ο ναχιγές Αγίου Βασιλείου μετά την οθωμανική κατάκτηση στο συλλογικό, Πρακτικά του Διεθνούς Επιστημονικού Συνεδρίου «Η επαρχία Αγίου Βασιλείου από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα: Περιβάλλον - Αρχαιολογία - Ιστορία - Κοινωνία» (Σπήλι - Πλακιάς 19-23 Οκτωβρίου 2008), τ. Γ1: Τουρκοκρατία - Νεότεροι Χρόνοι, Ρέθυμνο 2014, σελ. 16.
- ↑ Μαρίνος Σαρηγιάννης, Ρέθυμνο 2014, σελ. 19, 28.
- ↑ Μαρίνος Σαρηγιάννης, Ρέθυμνο 2014, σελ. 28.
- 1 2 Κρήτης Ανθρωπογεωγραφία, Ένθετο εφημερίδας Πατρίς, Φεβρουάριος 2008, τόμος Β', σελ 131.
- ↑ Κρήτης Ανθρωπογεωγραφία, τόμος Β', 148.
- 1 2 Κρήτης Ανθρωπογεωγραφία, τόμος Β', 166.
- ↑ «Φαράγγι Κακοπέρατος (Άγιος Βασίλειος)». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2 Ιανουαρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 8 Δεκεμβρίου 2014.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 Σταματελάτος Μιχαήλ - Βαμβά Σταματελάτου Φωτεινή, Γεωγραφικό Λεξικό της Ελλάδας, ΤΑ ΝΕΑ, 2012, Α' τόμος, σελ 19.
- ↑ Απογραφή 2001, σελ 278.
- ↑ Εφημερίς της Κυβερνήσεως της Ελληνικής Δημοκρατίας, αρ. φύλλου 3465, τεύχος δεύτερο, 28 Δεκεμβρίου 2012, σελ. 51715.
Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Larousse Britannica" τομ.1ος, σελ.449.