Τρομοκρατία στην Ελλάδα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Με τον όρο τρομοκρατία αναφερόμαστε σε συστηματική χρήση βίας για την καλλιέργεια κλίματος φόβου σε ένα πληθυσμό, με σκοπό την προώθηση ενός πολιτικού στόχου[1]. Στην Ελλάδα, ειδικότερα, το φαινόμενο της τρομοκρατίας διακρίνεται - σε σχέση με αρκετές άλλες ευρωπαϊκές χώρες - για τη μακροβιότητά του[2]. Η δράση ελληνικών τρομοκρατικών οργανώσεων τοποθετείται χρονικά κατά την περίοδο μετά την πτώση της ελληνικής χούντας των συνταγματαρχών το 1974. Σημαντικότερες υπήρξαν η Επαναστατική Οργάνωση 17 Νοέμβρη (1974-2002), ο Επαναστατικός Λαϊκός Αγώνας (1975-95), και ο Επαναστατικός Αγώνας (2003-2009) οι οποίες ευθύνονται και για τις περισσότερες τρομοκρατικές ενέργειες.

Λευκή τρομοκρατία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με τον όρο Λευκή τρομοκρατία χαρακτηρίζεται η χρονική περίοδος που ακολούθησε μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας και την παράδοση των όπλων από τον ΕΛΑΣ ως αποτέλεσμα της ήττας των δυνάμεων της Αριστεράς στο κίνημα του Δεκεμβρίου 1944. Για τουλάχιστον ένα χρόνο και συγκεκριμένα από την επομένη της συμφωνίας (Φεβρουάριος 1945) έως τις 31 Μαρτίου του 1946 οι ανώνυμοι (κυρίως) αριστεροί πολίτες της επαρχίας υπέστησαν διώξεις από ένοπλες παρακρατικές ομάδες που προέβαιναν-συχνά με την ανοχή των Αρχών και της χωροφυλακής- σε πράξεις βίας εναντίον τους.

Κατά τη διάρκεια των δεκαετιών του '50 και του '60, μετά τη λήξη δηλαδή του εμφυλίου πολέμου (1946-1949) η παράταξη που ασκούσε την κυβερνητική εξουσία (δεξιά) χρεώνεται με ανοχή στη δράση ορισμένων παρακρατικών συμμοριών, που είχαν σαν αποκορύφωμά τους τα έκτροπα σε βάρος του βουλευτή της ΕΔΑ Γρηγόρη Λαμπράκη και τη δολοφονία του στη Θεσσαλονίκη το 1963. Η έρευνα που ακολούθησε, αποκάλυψε ευθύνες της Χωροφυλακής στο συμβάν. Μάλιστα, ο τότε πρωθυπουργός Κωνσταντίνος Καραμανλής αγανακτισμένος για το όργιο τρομοκρατίας που επικρατούσε, έκανε τη γνωστή σε όλους δήλωση «τελικά, ποιος κυβερνά αυτό τον τόπο;».

Τρομοκρατία οργανώσεων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τρομοκρατία στην Ελλάδα ασκήθηκε, κυρίως μετά τη μεταπολίτευση, από διάφορες οργανώσεις στα πρότυπα των αντίστοιχων γερμανικών ομάδων (Φράξια Κόκκινος Στρατός κ.α.) ή των ιταλικών Ερυθρών Ταξιαρχιών της δεκαετίας του '70. Η κυριότερη από τις εγχώριες αυτές οργανώσεις ήταν η Επαναστατική Οργάνωση 17 Νοέμβρη, της οποίας η δράση εκτάθηκε από το 1975 έως την εξάρθρωση της το 2002. Η οργάνωση βαρύνεται με σειρά δολοφονικών ενεργειών, τοποθετήσεων εκρηκτικών μηχανισμών σε δημόσια κτίρια, ληστειών σε υποκαταστήματα τραπεζών, κλοπών στρατιωτικού υλικού, δολιοφθορών και επιθέσεων σε αστυνομικά τμήματα. Στο ύφος των ανακοινώσεων που εξέδιδαν τα μέλη της ήταν εμφανής η προσπάθεια πρόταξης ενός ιδεολογικού «μανδύα», με τον οποίο επιχειρούσαν να δώσουν πολιτική χροιά στις ενέργειές τους. Ο ίδιος αυτός μανδύας, ωστόσο, αδυνατεί να εξηγήσει τη δολοφονία ενός εντελώς αθώου πολίτη, όπως η περίπτωση του νεαρού Αξαρλιάν το 1992 ακόμη και εάν κάτι τέτοιο θα μπορούσε από κάποιους να θεωρηθεί σαν «παράπλευρη απώλεια». Άλλες σημαντικές, ως προς τη δράση τους, τρομοκρατικές οργανώσεις ήταν ο Επαναστατικός Λαϊκός Αγώνας (που έδρασε την περίοδο 1975-1995 και έθεσε τέλος στη δράση του έπειτα απ’ τη λήψη απ’ τα μέλη της σαφούς πολιτικής απόφασης και όχι εξαιτίας της εξάρθρωσης της οργάνωσης), η Αντικρατική Πάλη, καθώς και οι πρόσφατα εμφανισθείσες Επαναστατικός Αγώνας, Σέχτα Επαναστατών, Συνωμοσία των Πυρήνων της Φωτιάς κ.α.

Την Παρασκευή 9 Απριλίου του 2010 συνελήφθησαν από την αστυνομία οι Νίκος Μαζιώτης, Παναγιώτα Ρούπα, Βαγγέλης Σταθόπουλος, Χριστόφορος Κορτέσης, Σαράντης Νικητόπουλος και Κωνσταντίνος Γουρνάς, ως ύποπτοι για συμμετοχή στην οργάνωση "Επαναστατικός Αγώνας". Κατά την προσαγωγή τους στον Εισαγγελέα άπαντες αρνήθηκαν την κατηγορία, ενώ ο Μαζιώτης και η σύζυγός του Ρούπα, οι οποίοι φέρονται ως "επικεφαλής", δεν συναίνεσαν καν στη διαδικασία, δηλώνοντας ότι δεν την αναγνωρίζουν. Λίγες μέρες μετά οι Μαζιώτης, Ρούπα, Γουρνάς έχουν αποδεχτεί την πολιτική ευθύνη σαν μέλη της οργάνωσης "Επαναστατικός Αγώνας". Και οι έξι είναι προφυλακισμένοι.

Καταγεγραμμένοι ως τρομοκράτες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ως τρομοκράτες έχουν χαρακτηρισθεί ή καταδικαστεί λόγω της δράσης τους οι παρακάτω:

Ονοματεπώνυμο Τρομοκρατική οργάνωση Λεπτομέρειες
Χρήστος Κασσίμης Επαναστατικός Λαϊκός Αγώνας Σκοτώθηκε στις 20 Οκτωβρίου του 1977 σε συμπλοκή με την αστυνομία κατά την απόπειρα τοποθέτησης εκρηκτικού μηχανισμού στις εγκαταστάσεις της γερμανικής εταιρίας AEG στου Ρέντη.
Αγγελέτος Κανάς Επαναστατικός Λαϊκός Αγώνας Αθωώθηκε στο Εφετείο.
Κώστας Αγαπίου Επαναστατικός Λαϊκός Αγώνας Πέθανε ενώ ήταν σε εξέλιξη η δίκη στο Εφετείο .
Χρήστος Τσιγαρίδας Επαναστατικός Λαϊκός Αγώνας Αθωώθηκε στο Εφετείο.
Ειρήνη Αθανασάκη Επαναστατικός Λαϊκός Αγώνας Αθωώθηκε στο Εφετείο.
Χρήστος Τσουτσουβής Αντικρατική Πάλη Σκοτώθηκε στις 15 Μαΐου του 1985 σε συμπλοκή με την αστυνομία στου Γκύζη, στην οποία σκοτώθηκαν και οι αστυνομικοί Βασίλης Μπούρας, Γιώργος Γεωργίου και Γιώργος Δουγένης.
Μιχάλης Πρέκας Αντικρατική Πάλη Φερόμενος σαν επικεφαλής της οργάνωσης, σκοτώθηκε την 1η Οκτωβρίου 1987 έπειτα από καταδίωξη από τα ΕΚΑΜ στους Αμπελοκήπους.
Χριστόφορος Μαρίνος Βρέθηκε νεκρός από πυροβολισμό στο κεφάλι το 1996 στην καμπίνα του στο πλοίο "Πήγασος" στον Πειραιά, ενώ ήταν αποκλεισμένος από ομάδα των ΕΚΑΜ.
Νίκος Μαζιώτης Αναρχικοί Αντάρτες Πόλεων Συνελήφθη το 1997 και καταδικάστηκε για τοποθέτηση εκρηκτικού μηχανισμού στο Υπουργείο Ανάπτυξης.
Αλέξανδρος Γιωτόπουλος, "Λάμπρος" ή "Ψηλός" 17 Νοέμβρη Παραδόθηκε το 2002. Φερόμενος ως αρχηγός της οργάνωσης. Αρνήθηκε κάθε σχέση με τις κατηγορίες. Κατηγορήθηκε συνολικά για 963 αδικήματα. Καταδικάστηκε σε 17 φορές ισόβια και 25 χρόνια κάθειρξη.
Δημήτρης Κουφοντίνας, "Λουκάς" 17 Νοέμβρη Παραδόθηκε το 2002. Φέρεται από την Αστυνομία ότι στο παρελθόν ήταν μέλος της οργάνωσης Αντικρατική Πάλη του Χρήστου Τσουτσουβή. Κατηγορήθηκε για 200 αδικήματα σε 84 ενέργειες. Καταδικάστηκε σε 11 φορές ισόβια και 25 χρόνια κάθειρξη.
Χριστόδουλος Ξηρός, "Μανώλης" 17 Νοέμβρη Συνελήφθη το 2002. Κατηγορήθηκε για 33 ενέργειες. Καταδικάστηκε σε 6 φορές ισόβια και 25 χρόνια κάθειρξη.
Σάββας Ξηρός, "Μιχάλης" 17 Νοέμβρη Συνελήφθη το 2002 στο λιμάνι του Πειραιά, όταν ο αυτοσχέδιος εκρηκτικός μηχανισμός που μεταφέρθηκε στην περιοχή με ταξί, εξερράγη στα χέρια του. Κατηγορήθηκε για 78 ενέργειες. Καταδικάστηκε σε 5 φορές ισόβια και 25 χρόνια κάθειρξη.
Βασίλης Ξηρός, "Παναής" 17 Νοέμβρη Συνελήφθη το 2002. Κατηγορήθηκε για 28 ενέργειες. Καταδικάστηκε σε 25 χρόνια κάθειρξη. Έχει αποφυλακιστεί.
Βασίλης Τζωρτζάτος, "Σταμάτης" 17 Νοέμβρη Συνελήφθη το 2002. Κατηγορήθηκε για 28 ενέργειες. Καταδικάστηκε σε 4 φορές ισόβια και 25 χρόνια κάθειρξη.
Θεολόγος Ψαραδέλλης, "Φώτης" 17 Νοέμβρη Συνελήφθη το 2002. Στην κατάθεσή του ομολόγησε τη συμμετοχή του στην 17Ν και στη ληστεία την Εθνικής Τράπεζας το 1986. Αθωώθηκε στη δίκη.
Παύλος Σερίφης, "Βαγγέλης" ή "Νικήτας" 17 Νοέμβρη Συνελήφθη το 2002. Θεωρείται ένα από τα ιδρυτικά μέλη. Καταδικάστηκε σε 8 χρόνια κάθειρξη. Έχει αποφυλακιστεί.
Θωμάς Σερίφης, "Στάθης" 17 Νοέμβρη Συνελήφθη το 2002. Καταδικάστηκε σε 8 χρόνια κάθειρξη. Έχει αποφυλακιστεί.
Ηρακλής Κωστάρης, "Χάρης" 17 Νοέμβρη Συνελήφθη το 2002. Αρνήθηκε τη συμμετοχή του στην οργάνωση. Καταδικάστηκε σε 1 φορά ισόβια και 23 χρόνια κάθειρξη.
Κωνσταντίνος Καρατσώλης, "Στέλιος" 17 Νοέμβρη Συνελήφθη το 2002. Ομολόγησε τη συμμετοχή του σε τέσσερις ενέργειες, για τις οποίες έχει αναληφθεί η ευθύνη από την οργάνωση. Καταδικάστηκε σε 17 χρόνια κάθειρξη. Έχει αποφυλακιστεί.
Σωτήρης Κονδύλης, "Άρης" 17 Νοέμβρη Συνελήφθη το 2002. Είχε υπάρξει υποψήφιος δημοτικός σύμβουλος στις δημοτικές εκλογές με το συνδυασμό της Αριστερής Πολιτικής Παρέμβασης. Καταδικάστηκε σε 11 χρόνια και 3 μήνες κάθειρξη. Έχει αποφυλακιστεί.
Κωνσταντίνος Τέλιος, "Μάρκος" 17 Νοέμβρη Παραδόθηκε το 2002. Δήλωσε ότι αποσύρθηκε από την οργάνωση το 1992 αποκηρύσσοντας την ένοπλη βία. Καταδικάστηκε σε 22 χρόνια κάθειρξη.
Πάτροκλος Τσελέντης, "Αλέκος" ή "Ταινίας" 17 Νοέμβρη Συνελήφθη το 2002. Καταδίκασε τη δράση της οργάνωσης και ζήτησε συγνώμη από όσους έβλαψε. Κατηγορήθηκε για 10 ενέργειες. Καταδικάστηκε σε 25 χρόνια κάθειρξη. Έχει αποφυλακιστεί.
Διονύσης Γεωργιάδης, "Αλέξης" 17 Νοέμβρη Συνελήφθη το 2002. Καταδικάστηκε σε 8 χρόνια κάθειρξη. Έχει αποφυλακιστεί.
Νικόλαος Παπαναστασίου, "ιστορικός Νικήτας" 17 Νοέμβρη Συνελήφθη το 2002. Καταδικάστηκε σε 8 χρόνια κάθειρξη. Αθωώθηκε λόγω παραγραφής.
Γιάννης Σερίφης, "Σαρδανάπαλος" 17 Νοέμβρη Συνελήφθη το 2002. Αρνήθηκε κάθε συμμετοχή ή ανάμιξη με τη 17Ν, επαναλαμβάνοντας ότι διαφωνεί ακόμα και ιδεολογικά. Αθωώθηκε στη δίκη.
Ανέστης Παπαναστασίου 17 Νοέμβρη Συνελήφθη το 2002. Αθωώθηκε στη δίκη.
Αγγελική Σωτηροπούλου 17 Νοέμβρη Συνελήφθη το 2002. Αθωώθηκε στη δίκη.
Γιάννης Σκανδάλης, "Κόμης" 17 Νοέμβρη Σκοτώθηκε σε τροχαίο το 1994. Σύμφωνα με την Αστυνομία, ήταν υπαρχηγός του ΟΕΜ (Ουδετερόφιλο Ελλαδικό Μέτωπο) του γιατρού Γιάννη Τσιρώνη.
Οζτούρκ Γιαβούζ (Ozturk Yavouz), "Αποστόλης" ή "Τούρκος" 17 Νοέμβρη Πέθανε από έμφραγμα, πολύ πριν την εξάρθρωση της οργάνωσης.
Κανέλλος Ζαμπούφλος 17 Νοέμβρη. Πέθανε από πνευμονικό οίδημα, πολύ πριν την εξάρθρωση της οργάνωσης.

Νομοθεσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το ζήτημα της υιοθέτησης συγκεκριμένης αντιτρομοκρατικής νομοθεσίας, απασχόλησε τις τελευταίες δεκαετίες το ελληνικό κοινοβούλιο, προκαλώντας έντονες αντιπαραθέσεις σε πολιτικό επίπεδο. Η ανάγκη για την ύπαρξη ειδικής νομοθεσίας υποστηρίχθηκε αρχικά κυρίως από το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας, με επιχείρημα την ασφάλεια των πολιτών, ενώ το σοσιαλιστικό κόμμα (ΠΑΣΟΚ) και τα υπόλοιπα κόμματα της αριστεράς εναντιώνονταν, θεωρώντας πως αυτή θα συνιστούσε απειλή κατά των δημοκρατικών δικαιωμάτων[2]. Η πρώτη απόπειρα του ελληνικού κράτους να αντιμετωπίσει την πολιτική τρομοκρατία χρονολογείται το 1978, με τον αντιτρομοκρατικό νόμο 774/1978 «περί καταστολής της τρομοκρατίας και προστασίας του Δημοκρατικού Πολιτεύματος» που εισηγήθηκε η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή και ήταν προσαρμοσμένος στα πρότυπα της ιταλικής και γερμανικής νομοθεσίας[3]. Θεσπίστηκε τότε το κακούργημα της κατάρτισης τρομοκρατικής ομάδας ή συμμετοχής σε αυτή, προβλέποντας τη θανατική ποινή ή ισόβια φυλάκιση για σοβαρά αδικήματα όπως η ανθρωποκτονία και η απαγωγή. Ο νόμος αυτός καταψηφίστηκε από τα πολιτικά κόμματα της αντιπολίτευσης, ως αντιδημοκρατικός και κατά των ατομικών ελευθεριών, και καταργήθηκε το 1983 από την κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ[3]. Ακολούθησε ο νόμος 1916/1990 «Για την προστασία της κοινωνίας από το οργανωμένο έγκλημα», της κυβέρνησης του Κωνσταντίνου Μητσοτάκη. Είχε προηγηθεί η δολοφονία του Παύλου Μπακογιάννη από τη 17 Νοέμβρη στις 26 Σεπτεμβρίου 1989. Παρά το γεγονός πως ο νόμος του 1990 αναφερόταν στο οργανωμένο έγκλημα, οι περισσότερες διατάξεις του προέβλεπαν την αντιμετώπιση μορφών πολιτικής τρομοκρατίας και ουσιαστικά επανέφερε τις περισσότερες προβλέψεις του νόμου του 1978, εξαιρώντας τη θανατική ποινή[3]. Με το νόμο του 1990 ενισχύονταν οι δικαιοδοσίες της αστυνομίας, ενώ μία από τις πιο αμφιλεγόμενες διατάξεις του απαγόρευε τη δημοσιοποίηση των προκηρύξεων τρομοκρατικών οργανώσεων. Το ΠΑΣΟΚ καταψήφισε το νομοσχέδιο υποστηρίζοντας πως θα οδηγούσε στην εγκαθίδρυση ενός αστυνομικού κράτους, ενώ την ίδια στάση είχε και ο Συνασπισμός της Αριστεράς και της Προόδου που επέκρινε το νόμο ως ασύμβατο με τη Συνθήκη της Ρώμης για την προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων[3].

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. "terrorism." Encyclopædia Britannica. 2010. Encyclopædia Britannica Online. 19 Mar. 2010 <http://www.britannica.com/EBchecked/topic/588371/terrorism>
  2. 2,0 2,1 Mary Bossis, "The Mysteries of Terrorism and Political Violence in Greece" στο M. van Leeuwen (ed.): Confronting Terrorism, σσ. 129-145, Kluwer Law International, 2003
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Kassimeris, George (1993) 'The Greek state response to terrorism', Terrorism and Political Violence, 5: 4, 288 — 310

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Προτεινόμενο υλικό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Γιώργος Καραμπελιάς, "Ένοπλη πάλη και εναλλακτικό κίνημα" Εναλλ. Εκδόσεις, 1988.
  • Βάσος Μαθιόπουλος "Ο Δεκέμβριος του 1944. Σουηδικά, ελβετικά και συμμαχικά διπλωματικά ντοκουμέντα" ISBN 960-236-477-7, έκδοση "Λιβάνης" (1994).
  • Γιώργος Μαργαρίτης "Ιστορία του ελληνικού εμφυλίου πολέμου 1946-1949" ISBN 978-960-8087-13-2, έκδοση «ΒΙΒΛΙΟΡΑΜΑ» (2001).
  • Αλέξης Παπαχελάς, Τάσος Τέλλογλου, "Φάκελος 17 Νοέμβρη", εκδόσεις ΕΣΤΙΑ, Αθήνα 2002
  • Γιώργος Καράμπελας, "Το ελληνικό αντάρτικο πόλεων 1974 – 1985" εκδόσεις Γραφές, Αθήνα 2002.
  • Γιώργος Κασιμέρης, "Η επαναστατική οργάνωση 17 Νοέμβρη", εκδόσεις Καστανιώτη, Αθήνα 2002.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]