Μεταπολίτευση

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Με τον όρο μεταπολίτευση εννοείται η περίοδος της νεότερης ελληνικής ιστορίας μετά την πτώση της Χούντας των Συνταγματαρχών το 1974, και αλλαγή του πολιτεύματος σε προεδρευομένη κοινοβουλευτική δημοκρατία. Η περίοδος στην οποία εντάσσεται η μεταπολίτευση, αναφέρεται στην ελληνική ιστοριογραφία ως Τρίτη Ελληνική Δημοκρατία.

Μεταπολίτευση και ανασυγκρότηση της πολιτικής ζωής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κυριότερα χαρακτηριστικά των πρώτων χρόνων της περιόδου της μεταπολίτευσης, είναι η νομιμοποίηση του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδος (ΚΚΕ), όπως και των άλλων αριστερών και κομμουνιστικών κομμάτων (ΚΚΕ εσωτ., ΕΚΚΕ, ΕΔΕ, κλπ), το νέο Σύνταγμα, και η προσπάθεια απάλυνσης των πληγών που είχαν ανοίξει οι ιδεολογικές διαμάχες από την απελευθέρωση μέχρι το 1974.

Μετά την άφιξη του Κωνσταντίνου Καραμανλή και των εξόριστων πολιτικών, θα αρχίσει και η ανασυγκρότηση της πολιτικής ζωής, θα καταργηθούν ανελεύθεροι νόμοι και θα νομιμοποιηθεί το ΚΚΕ. Παράλληλα, θα δημιουργηθούν δύο νέα μεγάλα πολιτικά κόμματα. Το πρώτο ήταν η Νέα Δημοκρατία με ηγέτη τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, ενώ στις 3 Σεπτεμβρίου 1974, ο Ανδρέας Παπανδρέου, διακηρύσσοντας την ανάγκη σοσιαλιστικού μετασχηματισμού της ελληνικής κοινωνίας, θα ιδρύσει το Πανελλήνιο Σοσιαλιστικό Κίνημα (ΠΑΣΟΚ). Από τα άλλα σημαντικά πολιτικτά κόμματα, επανεμφανίζεται η προδικτατορική Ένωση Κέντρου με αρχηγό τον Γεώργιο Μαύρο.

Καμπή στην πολιτειακή αλλαγή του πολιτεύματος της Ελλάδας, ήταν το δημοψήφισμα του 1974, όπου διεξήχθη το δημοψήφισμα για τη μορφή του πολιτεύματος μεταξύ Βασιλευόμενης και Αβασίλευτης Δημοκρατίας.

Επόμενα χρόνια μετά την μεταπολίτευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κυβερνήσεις Νέας Δημοκρατίας 1974-1981[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι εκλογές του 1974 έδωσαν στη Νέα Δημοκρατία την απόλυτη πλειοψηφία με το ποσοστό του 54,37%. Στις 8 Δεκεμβρίου 1974, έγινε δημοψήφισμα για την μορφή του πολιτεύματος. Ο ελληνικός λαός αποφάνθηκε υπέρ της Αβασίλευτης Δημοκρατίας με ποσοστό που άγγιζε το 69,2%. Έτσι θεσπίστηκε το πολίτευμα της Προεδρευόμενης Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας που ισχύει μέχρι και σήμερα στην Ελλάδα. Τα κυριότερα μέτρα της κυβέρνησης του Κωνσταντίνου Καραμανλή, ήταν η επανένταξη της Ελλάδας στο στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ και η ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα, ενώ υπήρξε και μια εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, με την αύξηση της υποχρεωτικής εκπαίδευσης από τα έξι στα εννιά χρόνια. Τέλος, η δημοτική έγινε η επίσημη γλώσσα στα σχολεία και γενικότερα του ελληνικού κράτους. Στις βουλευτικές εκλογές του 1977, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής αναδείχτηκε και πάλι πρωθυπουργός, αλλά το 1980 παραιτείται από την πρωθυπουργία και στις 15 Μαΐου 1980 και διεκδικεί το αξίωμα του Προέδρου της Δημοκρατίας, όπου και εκλέγεται. Πρωθυπουργός και πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας γίνεται ο Γεώργιος Ράλλης.

Κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ 1981-1989[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις εκλογές του 1981, το ΠΑΣΟΚ με ηγέτη τον Ανδρέα Παπανδρέου και με ποσοστό που άγγιζε το 48% πετυχαίνει μια σημαντικλη νίκη και από την θέση της αξιωματικής αντιπολίτευσης γίνεται κυβέρνηση και εφαρμόζει το κυβερνητικό του πρόγραμμα. Κατά την διάρκεια της Κυβέρνησης Παπανδρέου, ιδρύεται το Εθνικό Σύστημα Υγείας που εξασφαλίζε δωρεάν περίθαλψη, αναμόρφωσε το Οικογενειακό Δίκαιο όπου καθιερώθηκε ο πολιτικός γάμος, το συναινετικό διαζύγιο και η κατάργηση της προίκας, αναβάθμισε την παιδεία, ενώ έλαβε μέτρα που είχαν ως κύριο στόχο την βελτίωση του εισοδήματος, όπως ο διπλασιασμός των συντάξεων και των μισθών, χάρη κυρίως στην αύξηση των κονδυλίων που δίνονταν στην Ελλάδα από την ευρωπαϊκή κοινότητα. Σημαντικά μέτρα που εφαρμόστηκαν, ήταν η αναβάθμιση της κοινωνικής θέσης της γυναίκας και η αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης. Στις εκλογές του 1985, το ΠΑΣΟΚ αναδείχτηκε και πάλι κυβερνών κόμμα, συγκεντρώνοντας το ποσοστό του 45,82%. Η κυβέρνηση Παπανδρέου στην δεύτερη θήτευσή της, αντιμετώπισε τις εντάσεις με την Τουρκία που απαιτούσε την συνδιαχείριση και συνεκμετάλλευση του Αιγαίου. Το 1988, ο Έλληνας πρωθυπουργός και ο Τούρκος πρωθυπουργός Τουργκούτ Οζάλ, συμφώνησαν για μια πολιτική ύφεσης. Το 1986, έγινε αναθεώρηση του Συντάγματος με την οποία περιορίστηκαν οι εξουσίες του Προέδρου της Δημοκρατίας.

Πολιτική αστάθεια και Σκάνδαλο Κοσκωτά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις εκλογές του 1989, κανένα κόμμα δεν μπόρεσε να σχηματίσει αυτοδύναμη κυβέρνηση. Έτσι δημιουργήθηκε κυβέρνηση κοινής αποδοχής Νέας Δημοκρατίας και Συνασπισμού της Αριστεράς με πρωθυπουργό τον Τζαννή Τζαννετάκη. Κατά την διάρκεια της συγκυβέρνησης, οι καταγγελίες σε βάρος στελεχών της κυβέρνησης ΠΑΣΟΚ για οικονομικά σκάνδαλα οδήγησαν στην παραπομπή του Ανδρέα Παπανδρέου στο Ανώτατο Ειδικό Δικαστήριο, το οποίο στο τέλος θα τον αθωώσει. Εν τω μεταξύ, είχε μεσολαβήσει η οικουμενική Κυβέρνηση του Ξενοφώντα Ζολωτά και η εκλογική νίκη της Νέας Δημοκρατίας στις εκλογές του 1990 με αρχηγό τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη.

Η τελευταία κυβέρνηση, προχώρησε σε αποκρατικοποιήσεις μη βιώσιμων δημόσιων επιχειρήσεων και στην υπογραφή της Συνθήκης του Μάαστριχτ. Ωστόσο, εξαιτίας έντονων διαφωνιών στο εσωτερικό της κυβέρνησης, ο Κωνσταντίνος Μητσοτάκης αναγκάστηκε να παραιτηθεί από την πρωθυπουργία και προκυρήχθηκαν νέες εκλογές. Στη διπλωματική σκηνή, δημιουργείται κρίση στις σχέσεις της Ελλάδας με την πρώην Σοσιαλιστική Δημοκρατία της Μακεδονίας, που ανεξαρτητοποιήθηκε το 1991, για το ζήτημα της ονομασίας της χώρας.

Κυβερνήσεις ΠΑΣΟΚ 1993-2004[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις εκλογές του 1993, το ΠΑΣΟΚ ανέλαβε την εξουσία με το ποσοστό του 46,88%. Ωστόσο, η κλονισμένη υγεία και η πολύμηνη νοσηλεία του Ανδρέα Παπανδρέου θα τον οδηγήσει σε παραίτηση. Νέος πρωθυπουργός αναδείχτηκε ο Κώστας Σημίτης. Τον Ιούνιο του 1996, ο Ανδρέας Παπανδρέου πεθαίνει και πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ γίνεται ο Κώστας Σημίτης, ο οποίος κατάφερε και νίκησε και στις επόμενες εκλογικές αναμετρήσεις του 1996 και του 2000. Κατά την διάρκεια αυτών των ετών, επιτυγχάνεται η ένταξη στην Οικονομική Νομισματική Ένωση (ΟΝΕ) και η εξομάλυνση των διπλωματικών σχέσεων με την Τουρκία έπειτα από την Κρίση των Ιμίων το 1996 και την Υπόθεση Οτσαλάν το 1999. Απόροια της οικονομικής ανάπτυξης που γνωρίζει η Ελλάδα, είναι θετικές και αρνητικές μεταβολές στην Ελληνική Οικονομία, όπως η κατασκευή δημοσίων έργων, η ανάληψη της διοργάνωσης των Ολυμπιακών αγώνων του 2004 στην Αθήνα, η αύξηση του Ακαθάριστου Εγχώριου Προϊόντος και το Σκάνδαλο του Χρηματιστηρίου.

Κυβερνήσεις Νέας Δημοκρατίας 2004-2009[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Πολιτική αστάθεια και κρίση δημοσίου χρέους[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]