Κωνσταντίνος Καραμανλής

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής
KaramanlisNatsinasAgora crop.jpg
Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής
Θητεία
10 Μαΐου 1980 – 10 Μαρτίου 1985
Προκάτοχος Κωνσταντίνος Τσάτσος
Διάδοχος Χρήστος Σαρτζετάκης
Θητεία
5 Μαΐου 1990 – 10 Μαρτίου 1995
Προκάτοχος Χρήστος Σαρτζετάκης
Διάδοχος Κωστής Στεφανόπουλος
Θητεία
6 Οκτωβρίου 1955 – 5 Μαρτίου 1958
Προκάτοχος Αλέξανδρος Παπάγος
Διάδοχος Κων. Γεωργακόπουλος
Θητεία
17 Μαΐου 1958 – 20 Σεπτεμβρίου 1961
Προκάτοχος Κων. Γεωργακόπουλος
Διάδοχος Κωνσταντίνος Δόβας
Θητεία
4 Νοεμβρίου 1961 – 17 Ιουνίου 1963
Προκάτοχος Κωνσταντίνος Δόβας
Διάδοχος Παναγιώτης Πιπινέλης
Θητεία
24 Ιουλίου 1974 – 10 Μαΐου 1980
Προκάτοχος Αδ. Ανδρουτσόπουλος
Διάδοχος Γεώργιος Ράλλης
Προσωπικά στοιχεία
Γέννηση 8 Μαρτίου 1907 (1907-03-08)
Πρώτη Σερρών
Θάνατος 23 Απριλίου 1998 (91 ετών)
Αθήνα
Εθνικότητα Έλληνική
Πολιτικό Κόμμα Λαϊκό Κόμμα,
Ελληνικός Συναγερμός,
Εθνική Ριζοσπαστική Ένωσις,
Νέα Δημοκρατία
Σύζυγος Αμαλία Καραμανλή (1951-1972)

Ο Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής (8 Μαρτίου 1907 – 23 Απριλίου 1998) ήταν Έλληνας πολιτικός ο οποίος διετέλεσε πρωθυπουργός και Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας.

Πίνακας περιεχομένων

[Επεξεργασία] Πρώτα χρόνια

Γεννήθηκε στη σημερινή Πρώτη, (πρώην Κιούπκιοϊ) του σημερινού νομού Σερρών στην τουρκοκρατούμενη ακόμα Μακεδονία, εξ ου και οι προσωνυμίες "ο Σερραίος", ή "ο Κιουπιοΐτης" (σκωπτικά), από τους φίλα ή ενάντια προσκείμενους προς αυτόν δημοσιογράφους, έξι χρόνια πριν την απελευθέρωση από την επική προέλαση του ελληνικού στρατού. Πατέρας του ήταν ο Γεώργιος Καραμανλής (1880 - 1932), δάσκαλος και μετέπειτα καπνοκαλλιεργητής, ο οποίος πολέμησε στον Μακεδονικό Αγώνα[1], ενώ μητέρα του ήταν η Φωτεινή Δολόγλου (1888- 1940). Είχε τρεις αδελφούς και τρεις αδελφές που κατά σειρά γέννησης ήταν η Όλγα (1911), ο Αλέκος (1914), η Αθηνά (1917), η Αντιγόνη (1921), ο Γραμμένος (1925) και ο Αχιλλέας (1929).

Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής, αφού ολοκλήρωσε τη στοιχειώδη εκπαίδευσή του στη γενέτειρά του, συνέχισε τη δευτεροβάθμια στο διτάξιο Γυμνάσιο Νέας Ζίχνης και ύστερα (1920) στο Γυμνάσιο Σερρών. Την εποχή εκείνη μεγάλη ευεργεσία στην οικογένεια του Γ. Καραμανλή πρόσφερε ο τότε καθηγητής και βουλευτής Σερρών Αθανάσιος Αργυρός, ο οποίος μετά τις σαρωτικές σε βάρος του Βενιζέλου εκλογές του 1920 περιελήφθη στην κυβέρνηση του Δημητρίου Γούναρη. Τότε ο Α. Αργυρός ανέλαβε την επιμόρφωση του πρωτότοκου Κωνσταντίνου Καραμανλή στην Αθήνα (1923), όπου και τον εισήγαγε οικότροφο στο Αθηναϊκό Λύκειο Μεγαρέως (στο Παγκράτι) προκειμένου στη συνέχεια να σπουδάσει δικηγόρος. Τελικά ο Κ. Καραμανλής φοίτησε στο Πανεπιστήμιο Αθηνών απ΄ όπου έλαβε το πτυχίο της νομικής στις 13 Δεκεμβρίου του 1929. Υπηρέτησε στρατιωτική θητεία μόλις 4 μηνών ως μέλος πολύτεκνης οικογένειας. Αρχικά ξεκίνησε να ασκεί τη δικηγορία του στις Σέρρες και το 1932 αποφάσισε να πολιτευτεί. Εισήλθε στην πολιτική με το Λαϊκό Κόμμα, δίπλα στον Α. Αργυρό, με το οποίο εκλέχθηκε αμέσως βουλευτής Σερρών, πρώτη φορά το 1935, σε ηλικία 28 ετών. Επανεξελέγη βουλευτής τον επόμενο χρόνο, τον Ιανουάριο του 1936, στις τελευταίες εκλογές πριν τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αργότερα, η εφημερίδα Ελευθερία, η οποία συστηματικά τον συκοφαντούσε, τον κατηγόρησε ότι, σε εκείνες τις δεύτερες εκλογές, κέρδισε την έδρα παραπλανώντας τους ψηφοφόρους του ως τότε προστάτη του, Α. Αργυρού, ο οποίος έμεινε έτσι εκτός Βουλής, αλλά και στη συνέχεια εκτός πολιτικής.[2][3]. Τον Αύγουστο του 1936 ο Ι. Μεταξάς κηρύσσει δικτατορία. Την εποχή αυτή ο Κ. Καραμανλής δικηγορεί και στη συνέχεια μεταβαίνει στην Αυστρία και Γερμανία για να φροντίσει την βαρυκοΐα του, που άρχισε να τον βασανίζει, χωρίς όμως αποτέλεσμα.

[Επεξεργασία] Β΄ Π.Π. - Κατοχή

Όταν ξέσπασε ο Ελληνοϊταλικός πόλεμος του 1940 λόγω του προβλήματος της βαρυκοΐας του δεν στέλνεται στο μέτωπο. Το 1941 γράφεται στο Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών. Στη διάρκεια της κατοχής συμμετέχει στην Αθήνα σε μια ομάδα νέων επιστημόνων, μεταξύ των οποίων και οι Ξ. Ζολώτας, Κ. Τσάτσος, Αγγ. Αγγελόπουλος, Γρ. Κασιμάτης.Την ίδια περίοδο συμμετέχει σε αποστολές πολιτικών προσώπων στη Μ. Ανατολή. Σε μία από αυτές συλλαμβάνεται αρχικά από το ΕΑΜ, τελικά όμως κατορθώνει να φτάσει μετά από πολλές περιπέτειες στην Αίγυπτο.Η απελευθέρωση τον βρίσκει στο Κάιρο, απ' όπου επιστρέφει αεροπορικώς μέσω Τομπρούκ στην Αθήνα[4]

[Επεξεργασία] Πρώτη πρωθυπουργία

Μετά το Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο Καραμανλής ανέβηκε γρήγορα τα σκαλιά της ελληνικής πολιτικής αναλαμβάνοντας τελικά το Υπουργείο Δημοσίων Έργων στην κυβέρνηση του Ελληνικού Συναγερμού υπό τον πρωθυπουργό Αλέξανδρο Παπάγο (Κυβέρνηση Αλέξανδρου Παπάγου 1952). Λόγω της απρόσμενα υψηλής του απόδοσης στο Υπουργείο(ενώ φημολογούνταν ότι είχε και ερωτική σχέση με τη Βασίλισσα Φρειδερίκη)[5] όταν πέθανε ο Παπάγος και επρόκειτο να βρεθεί ο αντικαταστάτης του, ο βασιλιάς Παύλος πρότεινε αμέσως το νέο Καραμανλή για πρωθυπουργό. Για να το κάνει αυτό, ο βασιλιάς παρέκαμψε το Στέφανο Στεφανόπουλο και τον Παναγιώτη Κανελλόπουλο, δύο έμπειρους πολιτικούς του Συναγερμού, οι οποίοι είχαν ευρέως θεωρηθεί ως οι πιθανότεροι αντικαταστάτες του Παπάγου. Ο Καραμανλής έγινε για πρώτη φορά πρωθυπουργός στα μέσα του 1955 αμέσως μετά τον θάνατο του Παπάγου σχηματίζοντας την Κυβέρνηση Κωνσταντίνου Γ. Καραμανλή 1955 και εξασφαλίζοντας λίγο αργότερα κοινοβουλευτική πλειοψηφία στις εκλογές του 1956, οπότε σχημάτισε νέα κυβέρνηση, την Κυβέρνηση Κωνσταντίνου Γ. Καραμανλή 1956. Σε αυτές επανίδρυσε το κόμμα του Συναγερμού με το νέο όνομα Εθνική Ριζοσπαστική Ένωσις (Ε.Ρ.Ε.), ένα κόμμα που πλαισίωσαν και διακεκριμένες προσωπικότητες του Κέντρου, όπως ο Τσάτσος κι ο Αβέρωφ, και με αυτό κέρδισε την πρώτη του κοινοβουλευτική πλειοψηφία, με την εφαρμογή του λεγόμενου «τριφασικού» εκλογικού συστήματος, παρά το γεγονός ότι η ΕΡΕ, σε απόλυτους αριθμούς ψήφων, είχε έρθει δεύτερο κόμμα (ΕΡΕ 47,3%, Δημοκρ. Ένωση 48,15%). Το εκλογικό αυτό σύστημα, που βασιζόταν στο πρότυπο του βενιζελικού νόμου του 1929 για την εκλογή των γερουσιαστών[6] προέβλεπε πλειοψηφικό και ενισχυμένη αναλογική στις περιφέρειες που ήταν πρώτο κόμμα η ΕΡΕ και απλή αναλογική στις υπόλοιπες, εξασφαλίζοντας έτσι στην ΕΡΕ τον μέγιστο αριθμό εδρών. Ο τρόπος με τον οποίο επικράτησε στις εκλογές έγινε αντικείμενο διεθνούς κριτικής ως εκλογικό πραξικόπημα και ξεκάθαρη νοθεία της λαϊκής βούλησης και ήδη από το 1956 ο πρωθυπουργός πια Καραμανλής κατηγορήθηκε ότι έδειχνε τάσεις αυταρχισμού.[7].Ο αντίλογος σε αυτήν την κριτική ήταν ότι έτσι εξασφαλίστηκε κυβέρνηση με ενιαίο πρόγραμμα και αποφεύχθηκε η άνοδος στην εξουσία ενός ετερόκλητου πολιτικού σχήματος αποτελούμενου από κόμματα και ομάδες από την άκρα Δεξιά ως την άκρα Αριστερά, χωρίς συγκεκριμένο πρόγραμμα, το οποίο η εφημερίδα ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ χαρακτήρισε "πανάθλιον μωσαϊκόν της αντεθνικής συμμαχίας"[8] Σχεδόν αμέσως μετά την ανάληψη της πρωθυπουργίας κατηγορήθηκε ότι ξεκίνησε τις δυσμενείς μεταθέσεις δημοκρατικών αξιωματικών και επέβαλλε στην ηγεσία του στρατεύματος ανθρώπους που συνδέονταν με την ακροδεξιά και αντιδημοκρατική οργάνωση ΙΔΕΑ.[εκκρεμεί παραπομπή] Ο θεωρούμενος ως αρχηγός του ΙΔΕΑ, Αντιστράτηγος Σόλων Γκίκας, ήταν στενός φίλος, βουλευτής και Υπουργός του Καραμανλή.[9] Το έωλο των κατηγοριών αυτών αποδεικνύεται από το γεγονός ότι ο ΙΔΕΑ, που ξεκίνησε ως αντιστασιακή οργάνωση το 1941, είχε ρίζες στο στράτευμα άσχετες από τον εκάστοτε πρωθυπουργό. Ένα παράδειγμα της δράσης του ήταν και η υπόθεση της "δίκης των Αεροπόρων" το 1952, όπου εμπλεκόταν ο αρχηγός ΓΕΑ Ε. Κελαϊδής, στέλεχος του ΙΔΕΑ και πολιτικός φίλος του Σ. Βενιζέλου[10] Εξασφάλισε επίσης την πλειοψηφία στις εκλογές του 1958 και του 1961. Οι τελευταίες γίνεται προσπάθεια από τους αντιπάλους του να αποδειχθεί ότι έμειναν στην Ιστορία ως εκλογές «βίας και νοθείας» μολονότι αυτές δε διεξήχθησαν από την κυβέρνηση Καραμανλή, αλλά από υπηρεσιακή κυβέρνηση υπό τον Κ. Δόβα, το σχηματισμό της οποίας το Κέντρο χαιρέτησε ως δική του νίκη, επειδή είχε λανθασμένα πιστέψει ότι θα διεξάγονταν επί ίσοις όροις ή ότι θα ευνοούνταν από μια τέτοια προοπτική.[11] Σε αυτές τις εκλογές, σύμφωνα με τους επικριτές του Καραμανλή, σημειώθηκε όργιο παρενοχλήσεων και ξυλοδαρμών με στόχο αριστερούς και κεντρώους πολίτες[εκκρεμεί παραπομπή], ενώ πρωτοφανής ήταν και η νοθεία, με πιο χαρακτηριστικό το παράδειγμα των 218 χωροφυλάκων που ψήφισαν παράνομα στο νεοκλασικό της Ρηγίλλης[12]. Όλες αυτές οι ενέργειες υποτίθεται ότι προβλέπονταν από το σχέδιο ΠΕΡΙΚΛΗΣ, στο οποίο το γενικό πρόσταγμα είχαν ο Αρχηγός της ΚΥΠ Αλέξανδρος Νάτσινας και ο Διευθυντής Στρατιωτικού Γραφείου και στενός φίλος του Καραμανλή Βέρρος[εκκρεμεί παραπομπή]. Το σχέδιο, συνεχίζουν οι επικριτές, είχε μελετήσει και εγκρίνει προσωπικά ο ίδιος ο Καραμανλής[13] και οι μετέπειτα προσπάθειες του να αρνηθεί τις ευθύνες του προκάλεσαν τη χλεύη των πολιτών.[14] Η ανεξάρτητη, όμως,δικαστική διερεύνηση των καταγγελιών αυτών για το σχέδιο ΠΕΡΙΚΛΗΣ κατέληξε στο βούλευμα του 1966, σύμφωνα με το οποίο ποτέ δεν εφαρμόστηκε ένα τέτοιο σχέδιο ούτε και συνδέθηκε ποτέ το περιεχόμενό του με τις εκλογές του 1961[15] Παρά ταύτα, ο τότε αρχηγός της ΕΚ και βασικός αντίπαλος του Καραμανλή Γεώργιος Παπανδρέου κήρυξε με αφορμή αυτές τις εκλογές τον «ανένδοτο αγώνα» για την «υπεράσπισιν και αποκατάστασιν της δημοκρατίας», ο οποίος κατόρθωσε να συσπειρώσει τις δημοκρατικές, κατά τον αυτοχαρακτηρισμό τους, πολιτικές δυνάμεις του τόπου παρά την υποτιθέμενη συνεχή τρομοκράτηση από τα Σώματα Ασφαλείας.[16] Το 1959 υπέγραψε τις Συμφωνίες Ζυρίχης-Λονδίνου με τις οποίες τερματίστηκε η βρετανική κυριαρχία επί της Κύπρου και ιδρύθηκε ανεξάρτητο Κυπριακό κράτος με εγγυήτριες δυνάμεις την Ελλάδα, την Τουρκία και τη Μ. Βρετανία. Αυτή του η απόφαση έγινε αντικείμενο δριμείας κριτικής και θεωρήθηκε ντροπιαστική και υποχωρητική από μέρος της κοινής γνώμης[17].Παρά ταύτα με τις συνθήκες αυτές η Κύπρος απέκτησε για πρώτη φορά στη μακραίωνη ιστορία της την ανεξαρτησία της με Ελλαδίτη πρόεδρο, έχοντας αποφύγει το διχοτομικό σχέδιο Μακμίλλαν[18], ενώ υπεγράφησαν με τη σύμφωνη γνώμη του ίδιου του Μακαρίου και συνάντησαν και την αποδοχή, έστω με επιφυλάξεις, μερίδας της ελληνικής αντιπολίτευσης, όπως από το Γ. Παπανδρέου, ο οποίος δήλωνε στη σχετική συζήτηση στη βουλή στις 25/2/1959: "Όσοι το φρονούν, έχουν το δικαίωμα να ακυρώσουν τας συμφωνίας.Εγώ ενώπιον του έθνους δεν δύναμαι να δώσω αυτήν την υπόσχεσιν και να αναλάβω αυτήν την ευθύνην"[19]. Σε όλη τη διάρκεια της πρωθυπουργίας του αυτής,επίσης κατηγορήθηκε από διάφορους ότι το Υπουργικό Συμβούλιο και η Κοινοβουλευτική Ομάδα της ΕΡΕ ήταν γεμάτα με πρώην συνεργάτες των Γερμανών επί Κατοχής και μεταξικούς πολιτικούς, όπως ο Δημήτριος (Τάκος) Μακρής, ο Κωνσταντίνος Μανιαδάκης και ο Κωνσταντίνος Παπαδόπουλος, ενώ η ΚΥΠ υπό το στρατηγό Αλέξανδρο Νάτσινα χαρακτηριζόταν ως υπερκυβέρνηση του τόπου.[20][21]. Στην πραγματικότητα οι κυβερνήσεις Καραμανλή είχαν έκδηλο κεντροδεξιό πολιτικό στίγμα χάρη στη συμμετοχή σε αυτές και πολλών στελεχών που προέρχονταν απ΄το Κέντρο. Η πρώτη πρωθυπουργία του Καραμανλή χαρακτηρίστηκε, και πάλι από διάφορους επικριτές του, επίσης από προσπάθεια ποδηγέτησης και καταστολής του φοιτητικού κινήματος, που ζητούσε αύξηση των δαπανών για την Παιδεία: ο Καραμανλής απάντησε δημιουργώντας την ΕΡΕΝ, και ανέχτηκε τη δράση της παρακρατικής ΕΚΟΦ.[εκκρεμεί παραπομπή] Επίσης, δέχτηκε κριτική για τη συνεχή αυτο-προβολή που επιδίωκε, και για το γεγονός ότ ο Νόμος 4000/1958 ήταν δική του έμπνευση.[22] Η αλήθεια είναι ότι η πολιτική Καραμανλή στον τομέα της παιδείας χαρακτηρίστηκε από προσπάθεια γενικού σχεδιασμού μέσω της Επιτροπής Ειδικών που συστήθηκε το 1957 και στην οποία μετείχε και ο μετέπειτα συνεργάτης του Γ. Παπανδρέου, Ε. Παπανούτσος. Στα συμπεράσματα της επιτροπής αυτής εμπεριέχεται και το σύνολο των στοιχειών που θα αποτελέσουν αργότερα τους άξονες της Μεταρρύθμισης του 1964.Αξιοσημείωτο είναι και το γεγονός ότι ιδρύθηκε το 1962 ο αυτόνομος Οργανισμός Σχολικών Κτηρίων σε μια προσπάθεια να αντιμετωπιστεί το οξύτατο κτηριακό πρόβλημα [23]

[Επεξεργασία] Οικονομικό έργο

Η πρώτη πρωθυπουργία του χαρακτηρίστηκε από οικονομική πρόοδο όλων των οικονομικών στρωμάτων της χώρας, με σημαντική άνοδο των εισοδημάτων για τις λαϊκές τάξεις[24]κάνοντας τον Γεώργιο Παπανδρέου να δηλώσει σκωπτικά όσο και δημαγωγικά «όταν οι αριθμοί ευημερούν, οι άνθρωποι δυστυχούν»[25]. Ο Καραμανλής το 1959 ανήγγειλε ένα πενταετές σχέδιο (1960-1964) για την ελληνική οικονομία εστιασμένο στη βελτίωση της γεωργικής και βιομηχανικής παραγωγής, την επένδυση σε υποδομές και την προώθηση του τουρισμού. Οι μεταρρυθμίσεις του στην οικονομία απέδωσαν θεαματικά αποτελέσματα. Κατά το 1955-1963 η Ελλάδα γνώρισε πολύ ισχυρή άνοδο της οικονομίας. Το ΑΕΠ κατά κεφαλήν, παρά τη σημαντική αύξηση πληθυσμού κατά περίπου 7%, ανέβηκε περίπου 62% ή περίπου 6,2% ετησίως. Όλη αυτή την περίοδο η Ελλάδα συνέκλινε ταχύτατα με τον ανεπτυγμένο κόσμο της εποχής, δηλαδή την ΕΟΚ, την Μ. Βρετανία και τις ΗΠΑ. Επίσης, ο Καραμανλής απέρριψε πολλές επωφελείς εμπορικές συμφωνίες που πρότειναν στην Ελλάδα οι χώρες του Ανατολικού Μπλοκ, με βάση το ιδεολόγημα του κομμουνιστικού κινδύνου στα πλαίσια του Ψυχρού Πολέμου. Ακόμη και φιλο-καραμανλικοί ιστορικοί θεωρούν άστοχους τους χειρισμούς Καραμανλή σε αυτό το θέμα.[26]

Καθ'όλη την περίοδο 1955-1963 η ανεργία δεν ξεπέρασε ποτέ το 5,9% [27].

Παρά ταύτα η μετανάστευση την εποχή αυτή αυξάνει δραματικά. Οι βασικότεροι λόγοι γι'αυτό ήταν η αύξηση των στρεμματικών αποδόσεων και της παραγωγικότητας

λόγω της αύξησης κατά 70% των αρδευόμενων εκτάσεων και του υπερτετραπλασιασμού των τρακτέρ.
Έτσι απελευθερώθηκε ένα μεγάλο μέρος του εργατικού δυναμικού που αναζήτησε

μια καλύτερη τύχη στις πλούσιες χώρες της Δύσης[28] Επίσης, ο Καραμανλής προχώρησε και σε μια μείζονα μεταρρύθμιση που βελτίωσε αποφασιστικά την ποιότητα ζωής των αγροτών: το 1962 ίδρυσε τον ΟΓΑ και θεσμοθέτησε τη σύνταξη των αγροτών[29]Τέλος, χαρακτηριστική της προσφοράς της ΕΡΕ του Κ. Καραμανλή στην ανόρθωση της ελληνικής οικονομίας την περίοδο της οκταετίας 1955-63 είναι η αποτίμηση του Καζάκου στο ΙΣΤ τόμο της Ιστορίας του ελληνικού έθνους, σ. 234:"Την ώρα που η κυβέρνηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή πέφτει και η ΕΡΕ περνά στην Αντιπολίτευση έχει συντελεσθεί ένα μικρό οικονομικό θαύμα".

[Επεξεργασία] Διώξεις αντιφρονούντων και «παρακράτος»

Υπό τo πρόσχημα επικράτησης των κομμουνιστών (ΕΔΑ) γίναν εκτεταμένες διώξεις και εκτοπίσεις αριστερών, ενώ παράλληλα είχαν αυτονομηθεί από τον κυβερνητικό έλεγχο υπό τις ευλογίες των ανακτόρων (των βασιλέων Παύλου και Φρειδερίκης) (κατά τον Καραμανλή) ομάδες του στρατού, της αστυνομίας, της χωροφυλακής (η λεγόμενη "Κυανή Φάλαγγα") και άλλων υπηρεσιών που αναλάμβαναν «αντικομμουνιστική» δράση με δική τους πρωτοβουλία, σχηματίζοντας το λεγόμενο «παρακράτος», το οποίο πιστεύεται ότι ουσιαστικά ελεγχόταν από το παλάτι.[30] Ο Καραμανλής κατηγορήθηκε ότι ανέχθηκε ή και εξέθρεψε αυτό το παρακράτος. Ο ίδιος αρνήθηκε πάντοτε σθεναρά ότι υποστήριζε ή γνώριζε τη λειτουργία αυτών των ομάδων. H πολιτική του Καραμανλή σε αυτόν τον τομέα στόχευε πάντοτε στη διεύρυνση των ατομικών ελευθεριών και δικαιωμάτων, καθώς και στην εμπέδωση και εμβάθυνση της Δημοκρατίας, ενόψει και της φιλευρωπαϊκής πορείας της χώρας με τη σύνδεσή της με την τότε ΕΟΚ ήδη από το 1961. Γι' αυτό το λόγο περιόρισε σε 937 τους 4498 καταδίκους κομμουνιστές και σε 6 τους εκτοπισθέντες που παρέλαβε από τις προηγούμενες κυβερνήσεις[31] Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα της συστηματικής κατασυκοφάντησης του Καραμανλή από την ΕΚ, την Αριστερά και τις φίλα προσκείμενες προς αυτές εφημερίδες αποτέλεσε η υπόθεση Λαμπράκη. Ο τραγικός θάνατος του βουλευτή της ΕΔΑ από τους Σ. Γκοτζαμάνη και Ε. Εμμανουηλίδη αντιμετωπίστηκε από τους αντιπάλους του Καραμανλή σαν μια πρώτης τάξεως ευκαιρία για πρωτοφανή επίθεση λάσπης.Ο Γ. Παπανδρέου, μάλιστα, έφτασε στο σημείο να τον αποκαλέσει "ηθικό αυτουργό της δολοφονίας", για να εισπράξει την απάντηση από τον Καραμανλή, ότι "θα εντρέπεται για τη σημερινήν του δήλωσιν εις όλην του την ζωήν".Η θλιβερή και πολύκροτη αυτή υπόθεση οδηγήθηκε στη Δικαιοσύνη, η οποία απεφάνθη στις 29/12/1996, καταδικάζοντας σε πολυετείς καθείρξεις τους Κοτζαμάνη και Εμμανουηλίδη, και μικρότερες ποινές φυλάκισης τους υπόλοιπους εμπλεκόμενους. Όλοι οι κατηγορούμενοι για παράβαση καθήκοντος αξιωματικοί της χωροφυλακής απαλλάχτηκαν με ομόφωνη απόφαση των ενόρκων. Ευθύνες της κυβέρνησης Καραμανλή δεν προέκυψαν σε καμία φάση της ακροαματικής διαδικασίας.Χαρακτηριστική είναι η φράση του Γ. Ράλλη μετά την έκδοση της απόφασης: "Η ληφθείσα παμψηφεί απόφασις των 10 ενόρκων της Θεσσαλονίκης θέτει τέρμα εις την ποταπήν συκοφαντίαν..."[32]

[Επεξεργασία] (Αυτο)Εξορία

Τον Ιούλιο του 1963 παραιτήθηκε από την πρωθυπουργία μετά από διαφωνία με τον βασιλιά Παύλο, πυροδοτούμενη κατά τα φαινόμενα από την έντονη αντιπάθεια της βασίλισσας Φρειδερίκης προς το πρόσωπό του, στην πραγματικότητα όμως λόγω της πρόθεσής του να αναθεωρήσει[33] προς το δημοκρατικότερο το Σύνταγμα του 1952, το οποίο είχε προωθηθεί μόνο από τις κυβερνήσεις του Κέντρου και ήταν ασφυκτικό για την εκλεγμένη από το λαό κυβέρνηση και ιδιαιτέρως γενναιόδωρο προς το Βασιλιά[34], και πέρασε τέσσερις μήνες στο εξωτερικό. Από τον Μάιο η χώρα ήταν σε αναταραχή, μετά τη δολοφονία του Γρηγορίου Λαμπράκη από παρακρατικούς, μετά από εκδήλωση για την ειρήνη στη Θεσσαλονίκη. Το Νοέμβριο, η Ε.Ρ.Ε. υπό την ηγεσία του έχασε τις εκλογές από την Ένωση Κέντρου του Γεωργίου Παπανδρέου. Ο Καραμανλής αποχώρησε εκ νέου από την Ελλάδα. Τότε είχε ευρέως διαδοθεί στην ελληνική κοινή γνώμη ότι ο Καραμανλής χρησιμοποίησε κατά την αναχώρησή του από τη χώρα το ψευδώνυμο Κωνσταντίνος Τριανταφυλλίδης. Για το γεγονός αυτό ο ίδιος παρατηρεί σε σημείωμά του τα εξής: «Χαρακτηριστικόν της απρεπείας, με την οποίαν οι αντίπαλοί μου αντιμετώπισαν την αποχώρησίν μου εκ της πολιτικής, είναι το γεγονός ότι επεχείρησαν να προσδώσουν μυστήριον εις τας προφυλάξεις που έλαβα διά την αθόρυβον αναχώρησίν μου. Και την ενεφάνισαν ως μυθιστορηματικήν φυγήν και μάλιστα υπό ψευδώνυμον, ενώ εγνώριζαν ότι η θεώρησις των διαβατηρίων μου είχε ζητηθεί να γίνη από το υπουργείο Εξωτερικών και τα εισιτήρια εξεδόθησαν επ' ονόματι εμού και της συζύγου μου».[35]

Στην ηγεσία της Ε.Ρ.Ε. τον διαδέχθηκε ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος. Στις 24 Ιουλίου 1974 ο Κωνσταντίνος Καραμανλής επανήλθε θριαμβευτικά στην Ελλάδα, μετά την κατάρρευση της δικτατορίας υπό το βάρος του πραξικοπήματος στην Κύπρο και την τουρκική εισβολή στη μεγαλόνησο.Ο Καραμανλής εκλήθη την τελευταία στιγμή με επιμονή του Ε. Αβέρωφ, που πολύ σωστά διέγνωσε ότι μόνο μια προσωπικότητα με το κύρος του θα μπορούσε να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά την εκρηκτική κατάσταση που είχε δημιουργηθεί. Είναι χαρακτηριστικό ότι η πρόσκληση απευθύνθηκε τηλεφωνικά την ώρα που τα στελέχη του Κέντρου και της Δεξιάς που είχαν κληθεί από το Στρατό, για να τους παραδοθεί η εξουσία είχαν έρθει σε συμφωνία για το σχηματισμό κυβέρνησης εθνικής ενότητας με πρωθυπουργό τον Π. Κανελλόπουλο και αντιπρόεδρο το Γ. Μαύρο.Η εξέλιξη των πραγμάτων δικαίωσε την επιμονή του Ε. Αβέρωφ[36]

[Επεξεργασία] Δεύτερη πρωθυπουργία

Στα μέσα του Απριλίου το 1967[37]. Μετά την πτώση του δικτατορικού καθεστώτος της Χούντας των Συνταγματαρχών στις 24 Ιουλίου του 1974, ο Καραμανλής επέστρεψε στην Αθήνα με το αεριωθούμενο αεροπλάνο της γαλλικής προεδρίας, το οποίο έθεσε στη διάθεσή του ο γάλλος πρόεδρος Βαλερί Ζισκάρ ντ' Εσταίν, στενός προσωπικός του φίλος. Έγινε πρωθυπουργός με μεγάλη δημόσια υποστήριξη, κυρίως επειδή θεωρήθηκε ως η πιο βολική λύση για τις τότε (συντηρητικές) στρατιωτικές και οικονομικές ελίτ.[38] Σχημάτισε αμέσως κυβέρνηση εθνικής ενότητας προκειμένου να ασχοληθεί αμέσως με την κρίση της Κύπρου και για να αποκαταστήσει τους δημοκρατικούς θεσμούς στην Ελλάδα. Νομιμοποίησε το Κ.Κ.Ε., αλλά δεν κατάργησε αμέσως τη λογοκρισία και ήταν αρχικά επιεικής με τα μέλη του πραξικοπήματος του 1967 που διατηρούσαν ακόμα ισχυρές θέσεις στις Αρχές Ασφαλείας και τις ένοπλες δυνάμεις.

Εντούτοις, τα περισσότερα υπολείμματα του καθεστώτος των συνταγματαρχών, τα λεγόμενα «σταγονίδια», εκδιώχθηκαν από τον κρατικό μηχανισμό. Ήταν ο πρωθυπουργός σε σημαντικά σημεία της διαδικασίας εκδημοκρατισμού, ειδικότερα στη δίκη των δικτατόρων (στους οποίους αποδόθηκε η ποινή του θανάτου για εσχάτη προδοσία και ανταρσία, που τελικά μετατράπηκε με πρωτοβουλία του ίδιου σε ισόβια φυλάκιση, απόφαση που προσπάθησε να εκτονώσει με τη φράση "όταν λέμε ισόβια εννοούμε ισόβια"), στην οργάνωση των ελεύθερων κοινοβουλευτικών εκλογών, στο δημοψήφισμα του 1974 για την κατάργηση της μοναρχίας και την καθιέρωση της Κοινοβουλευτικής Δημοκρατίας, τη σύνταξη και ψήφιση του συντάγματος του 1975 και την ένταξη της Ελλάδας στην Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα (Ε.Ο.Κ.).

Το 1974, ο Καραμανλής ίδρυσε το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας με το οποίο κέρδισε το 1974 και το 1977 τις εθνικές εκλογές και υπηρέτησε ως πρωθυπουργός μέχρι το 1980. Στον οικονομικό τομέα η ανάπτυξη συνεχίστηκε, αν και όχι με τον ρυθμό των προηγούμενων δεκαετιών, ενώ έγιναν και οι πρώτες μεγάλες κρατικοποιήσεις. Στον τομέα των εξωτερικών, ο Καραμανλής προχώρησε σε άνοιγμα πρός τις χώρες του Ανατολικού μπλόκ και υπέγραψε σημαντικές συμφωνίες επισκεπτόμενος μια σειρά κρατών. Η πολιτική αυτή μπορεί να ενταχθεί στην κρίση που σημειώθηκε στις ελληνο-αμερικανικές σχέσεις, αποτέλεσμα της οποίας ήταν και η προσωρινή αποχώρηση της Ελλάδας από το στρατιωτικό σκέλος του ΝΑΤΟ (1974-1980).

Το 1980 παραιτήθηκε μετά από την υπογραφή της συνθήκης προσχώρησης της Ελλάδας στην ΕΟΚ. Ο πραγματικός όμως λόγος της παραίτησής του ήταν η διαφαινόμενη ήττα στις εκλογές, λόγω της ανόδου του Ανδρέα Παπανδρέου.[39] Τον διαδέχθηκε στην πρωθυπουργία ο Γεώργιος Ράλλης.

Η δεύτερη πρωθυπουργία του αντιμετωπίστηκε από ορισμένους αντιπάλους του ως το ίδιο αμφιλεγόμενη με την πρώτη: έγινε στόχος σφοδρής κριτικής από όλα τα κόμματα για την πολιτική του στην Κύπρο που θεωρήθηκε εξοργιστικά υποχωρητική[40] και σε αυτό δε βοήθησαν και οι δικές του δηλώσεις περί του ότι η Κύπρος είναι μακριά. Επίσης, κατηγορήθηκε για το γεγονός ότι χρησιμοποιούσε με σκανδαλώδη τρόπο τα κρατικά ΜΜΕ (ΕΡΤ) για την αυτο-προβολή του.[41] Άλλες αστοχίες της περιόδου 1974-1980 ήταν η γενικευμένη διαρροή θεμάτων των πανελληνίων εξετάσεων, με τον Καραμανλή να μην αποδέχεται την παραίτηση του Υπουργού Παιδείας Βαρβιτσιώτη[42] οι καταστρεπτικές πυρκαγιές στην Πάρνηθα το 1977 με 5,000 στρέμματα δάσους να καίγονται και η αδυναμία (κατ'άλλους, αδιαφορία) του Καραμανλή και του Υπουργού Δημόσιας Τάξης, απόστρατου Στρατηγού Αναστάσιου Μπάλκου, να διώξουν χουντικούς αξιωματικούς από την Αστυνομία Πόλεων και τη Χωροφυλακή.[43] Τέλος, έγινε στόχος κριτικής και σάτιρας για την μεγάλη και πολυτελή κατοικία του (το ανάκτορο της Πολιτείας) στην περιοχή της Πολιτείας, όπου έζησε το διάστημα 1980-1998.[44]

[Επεξεργασία] Πρώτη και δεύτερη προεδρία

Το ελληνικό κοινοβούλιο εξέλεξε τον Καραμανλή Πρόεδρο της Δημοκρατίας στα μέσα του 1980, θέση την οποία υπηρέτησε έως το 1985. Παραιτήθηκε πρόωρα, λίγους μήνες πριν τη λήξη της θητείας του, όταν ο τότε πρωθυπουργός Ανδρέας Παπανδρέου ανακοίνωσε αιφνιδιαστικά ότι το κόμμα του δε θα υποστήριζε την επανεκλογή του, αλλά θα πρότεινε τον Χρήστο Σαρτζετάκη για νέο Πρόεδρο της Δημοκρατίας.Ο Καραμανλής τότε επέκρινε τη στάση αυτή του Παπανδρέου, αλλά η κυβέρνηση απαγόρευσε τη μετάδοση της δήλωσής του από την κρατική τηλεόραση. Το 1989 και εν μέσω της πολιτικής κρίσης που περνούσε η χώρα είπε την περίφημη φράση: "η χώρα μετεβλήθη σε ένα απέραντο φρενοκομείο". Το 1990 επανεκλέχθηκε Πρόεδρος από την κυβερνητική πλειοψηφία της Νέας Δημοκρατίας με αρχηγό τον Κωνσταντίνο Μητσοτάκη και υπηρέτησε μέχρι το 1995, όταν τον διαδέχθηκε στην Προεδρία ο Κωστής Στεφανόπουλος.

Ο Καραμανλής αποσύρθηκε από την πολιτική το 1995, σε ηλικία 88 ετών, έχοντας κερδίσει 5 κοινοβουλευτικές εκλογές και έχοντας διατελέσει 8 έτη υπουργός, 14 έτη πρωθυπουργός, 10 έτη Πρόεδρος της Δημοκρατίας, και συνολικά περισσότερο από 60 έτη στην ενεργό πολιτική. Για τη μακροχρόνια υπηρεσία του στη δημοκρατία και την ευρωπαϊκή ενότητα, του απονεμήθηκε το 1978 το διάσημο βραβείο Καρλομάγνου. Πέθανε μετά από σύντομη ασθένεια το 1998, σε ηλικία 91 ετών. Τα αρχεία του φυλάσσονται στο Ίδρυμα «Κωνσταντίνος Καραμανλής». Σήμερα, ο Καραμανλής παραμένει δημοφιλής σε πολύ μεγάλο τμήμα του ελληνικού λαού: το 2007, στη μεγάλη έρευνα της κεντροδεξιάς Καθημερινής για το πώς αποτιμούσαν οι 'Ελληνες τη Μεταπολίτευση μετά 33 χρόνια, ο Κωνσταντίνος Καραμανλής και οι κυβερνήσεις του κατέκτησαν τη δεύτερη θέση: ο Ανδρέας Παπανδρέου και οι κυβερνήσεις 1981-1989 κρίθηκαν ως οι καλύτερες μετά την αποκατάσταση της δημοκρατίας.[45].

Ο ανιψιός του, Κώστας Καραμανλής, υπήρξε πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας από το 1997 ως το 2009, και πρωθυπουργός την περίοδο 2004-2009.

[Επεξεργασία] Παραπομπές

  1. ↑ Βιογραφία Κ. Καραμανλή, δικτυακός τόπος για την Πρώτη Σερρών, ανακτήθηκε 10-7-2011.
  2. ↑ «Ο αδαμάντινος», εφημερίδα Ελευθερία 9/08/1963, σελ.1.
  3. ↑ Πάνος Βίγλαρης, Η Κάθοδος των ολεθρίων, σελ.48.
  4. ↑ Βλ.ΙΚΚ,ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΣ ΚΑΡΑΜΑΝΛΗΣ,αρχείο:ΓΕΓΟΝΟΤΑ ΚΑΙ ΚΕΙΜΕΝΑ, επιμ. Κ. Σβολόπουλος, ειδ. έκδ. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα 2005, τ.1, σσ. 37-9
  5. ↑ Jean Meynaud, οι πολιτικές δυνάμεις στην Ελλάδα 1946-1965, 1966
  6. ↑ Βλ.Η. Νικολακόπουλος,Από το τέλος του εμφυλίου πολέμου έως την άνοδο της Ένωσης Κέντρουστην ΙΕΕ, τ. ΙΣΤ, σ.193
  7. ↑ Mogens Pelt, Tying Greece to the West: US-West German-Greek relations 1949-1974, 2006
  8. ↑ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 23/1/1956
  9. ↑ Meynaud, 1966
  10. ↑ Βλ.Η. Νικολακόπουλος,ό.π.σ. 181
  11. ↑ Η. Νικολακόπουλος, "Από το τέλος του Εμφυλίου πολέμου έως την άνοδο της Ένωσης Κέντρου", στην Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμ. ΙΣΤ,σ. 202, εκδ. Αθηνών, Αθήνα 2000.
  12. ↑ Το Βήμα, 14/2/2010
  13. ↑ Σπύρος Λιναρδάτος, από τον Εμφύλιο στη Χούντα, τόμος Δ, 1986
  14. ↑ Pelt, 2006
  15. ↑ Βλ. Η. Νικολακόπουλος,ό.π.σ. 202
  16. ↑ Meynaud, 1966
  17. ↑ James Edward Miller, The United States and the making of modern Greece:history and power 1950-1974, 2009
  18. ↑ Βλ. Παύλος Τζερμιάς,Από τις συμφωνίες της Ζυρίχης και του Λονδίνου ως και την τουρκική εισβολή, στην ΙΕΕ, τ. ΙΣΤ, σσ.464-5
  19. ↑ Βλ.ΕΦ.Σ.Β. περ. Ε΄, σύν. Α΄, σ. 341
  20. ↑ Ραφαηλίδης Βασίλης Ιστορία (κωμικοτραγική) του Νεοελληνικού Κράτους, 1830-1974
  21. ↑ Pelt, 2006
  22. ↑ Richard Clogg, Parties and Elections in Greece, 1987
  23. ↑ Βλ.Α.Δημαράς, ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗ,στην ΙΕΕ, τ. ΙΣΤ, σσ.550-3
  24. ↑ Richard Clogg, Parties and Elections in Greece, 1987
  25. ↑ Το Βήμα, 16/11/1997
  26. ↑ Κωνσταντίνος Σβολόπουλος, Η Ελληνική Εξωτερική Πολιτική 1945-1981, 2001
  27. ↑ Βλ. Π. Καζάκος, "Η ελληνική οικονομία, 1949-1967: ανασυγκρότηση και ανάπτυξη" στο ΙΕΕ, τ. ΙΣΤ,Αθήνα 2000, σ.235
  28. ↑ Βλ. ibid. σ. 230.
  29. ↑ Βλ. Η. Νικολακόπουλος, "Από το τέλος του Εμφυλίου πολέμου έως την άνοδο της Ένωσης Κέντρου", στο ΙΕΕ, τ. ΙΣΤ, Αθήνα 2000, σ.205.
  30. ↑ 1952 - 1963: Μυστικά και ψέματα Έθνος Online, ανάκτηση 28/09/2007
  31. ↑ Ίδρυμα Κ. Καραμανλής,Αρχείο:Γεγονότα και κείμενα, τόμ.6, σσ. 20-21, ειδ. έκδ., ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα 2005.
  32. ↑ ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, 4/1/1967.
  33. ↑ Ίδρυμα Κ. Καραμανλής,Αρχείο:Γεγονότα και κείμενα, τόμ. 5β, passim, ειδ. έκδ.,ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ,Αθήνα 2005.
  34. ↑ Η. Νικολακόπουλος, "Από το τέλος του Εμφυλίου πολέμου έως την άνοδο της Ένωσης Κέντρου", στην Ιστορία του Ελληνικού Έθνους, τόμ. ΙΣΤ, σ.179, εκδ. Αθηνών, Αθήνα 2000.
  35. ↑ Ίδρυμα Κων/νος Καραμανλής, Αρχείο:Γεγονότα και κείμενα, τόμ. 6, σσ. 113-4, ειδ. έκδ., ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ, Αθήνα 2005.
  36. ↑ Στ. Ψυχάρης, "Τα παρασκήνια της αλλαγής", Αθήνα 1975, σσ. 186 κ.εξ.
  37. ↑ Απόσπασμα από σχετικές αναφορές στην αλληλογραφία τού Καραμανλή με τον Αρχιεπίσκοπο Αμερικής Ιάκωβο εμφανίζονται εδώ, σε φύλλο της εφημερίδας Τα Νέα του Σαββάτου 7 Δεκεμβρίου 2002.
  38. ↑ Christopher Hitchens, Hostage to History: Cyprus from the Ottomans to Kissinger, 1997
  39. ↑ Clogg, 1987
  40. ↑ Hitchens, 1997
  41. ↑ Τα Νέα, 19 Σεπτεμβρίου 1979
  42. ↑ Τα Νέα, 15 Ιουνίου 2010
  43. ↑ Neil J Kritz, Transitional justice: how emerging democracies reckon with former regimes, 1995
  44. ↑ Το Ποντίκι, 7 Απριλίου 1988
  45. ↑ Η Καθημερινή, 30 Δεκεμβρίου 2007

[Επεξεργασία] Προτεινόμενη Βιβλιογραφία

  • Κωνσταντίνος Σβολόπουλος, Καραμανλής 1907-1998 Μια πολιτική βιογραφία, εκδ. Ίκαρος, Αθήνα, 2012



[Επεξεργασία] Δείτε επίσης

[Επεξεργασία] Εξωτερικοί σύνδεσμοι

Commons logo
Τα Κοινά έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
Wikiquote logo
Στα Βικιφθέγματα υπάρχει υλικό σχετικό με το άρθρο:



Προηγούμενος:
Αλέξανδρος Παπάγος		 Πρωθυπουργός της Ελλάδας
6 Οκτωβρίου 1955–5 Μαρτίου 1958		 Επόμενος:
Κωνσταντίνος Γεωργακόπουλος
Προηγούμενος:
Κωνσταντίνος Γεωργακόπουλος		 Πρωθυπουργός της Ελλάδας
17 Μαΐου 1958–20 Σεπτεμβρίου 1961		 Επόμενος:
Κωνσταντίνος Ντόβας
Προηγούμενος:
Κωνσταντίνος Ντόβας		 Πρωθυπουργός της Ελλάδας
4 Νοεμβρίου 1961–17 Ιουνίου 1963		 Επόμενος:
Παναγιώτης Πιπινέλης
Προηγούμενος:
Αδαμάντιος Ανδρουτσόπουλος		 Πρωθυπουργός της Ελλάδας
27 Ιουλίου 1974–9 Μαΐου 1980		 Επόμενος:
Γεώργιος Ράλλης
Προηγούμενος:
Κωνσταντίνος Τσάτσος		 Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας
1980–1985		 Επόμενος:
Ιωάννης Αλευράς
Προηγούμενος:
Χρήστος Σαρτζετάκης		 Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας
1990–1995		 Επόμενος:
Κωστής Στεφανόπουλος


π • σ • ε
Πρόεδροι της Νέας Δημοκρατίας
π • σ • ε
Πρόεδροι της Ελληνικής Δημοκρατίας
1924 – 1935
1973 - 1974
1974 - σήμερα
1Προσωρινός Πρόεδρος 2Δικτατορικό καθεστώς
Ανακτήθηκε από "http://el.wikipedia.org/w/index.php?title=%CE%9A%CF%89%CE%BD%CF%83%CF%84%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%AF%CE%BD%CE%BF%CF%82_%CE%9A%CE%B1%CF%81%CE%B1%CE%BC%CE%B1%CE%BD%CE%BB%CE%AE%CF%82&oldid=3161759"
Προσωπικά εργαλεία
Περιοχές ονομάτων
Παραλλαγές
Ενέργειες
Πλοήγηση
Συμμετοχή
Εκτύπωση/εξαγωγή
Εργαλειοθήκη
Άλλες γλώσσες