Ερυθρά τρομοκρατία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Με τον όρο ερυθρά τρομοκρατία ή κόκκινη τρομοκρατία περιγράφεται, όσον αφορά την Ελλάδα, η οργανωμένη περίοδος βίας που άσκησε το ΕΑΜ (κατευθυνόμενο κυρίως από το ΚΚΕ), με τον ένοπλο κλάδο του, τον ΕΛΑΣ, κατά βάση στην ύπαιθρο την περίοδο της Κατοχής.

Από τις σημαντικότερες περιγραφές του φαινομένου αποτελεί η εργασία του Στάθη Καλύβα που εμπεριέχεται στο βιβλίο του Μαρκ Μαζάουερ «Μετά τον Πόλεμο». Χρονολογικά η ερυθρά τρομοκρατία έλαβε χώρα από τα μέσα του 1942 εως τις αρχές του 1945 και πιό έντονα την περίοδο από τα μέσα του 1943 εώς το τέλος του 1944. Βασικό ρόλο στην άσκηση της εν λόγω πολιτικής διαδραμάτισε η κομμουνιστική ΟΠΛΑ. Αναφορά στην εν λόγω τρομοκρατία έγινε και στο Συνέδριο του Λιβάνου, από τον ίδιο τον Γεώργιο Παπανδρέου (ο οποίος την εξίσωσε μάλιστα με τη δράση των ταγμάτων ασφαλείας) και τους εκπροσώπους των μη εαμικών οργανώσεων. Ένας εναλλακτικός όρος που χρησιμοποιήθηκε από τον μη εαμικό κόσμο για τη περιόδο της κυριαρχίας του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ στην ορεινή Ελλάδα είναι ο όρος εαμοκρατία. Στην πράξη το φαινόμενο έλαβε διάφορες μορφές, από απλό εκφοβισμό έως βασανισμούς και εκτελέσεις.

Η βασική αιτία της ερυθράς τρομοκρατίας ήταν κατά τους υποστηρικτές αυτής της θεώρησης η προσπάθεια του ΚΚΕ να μονοπωλήσει την Εθνική Αντίσταση μέσω του ΕΑΜ/ΕΛΑΣ, με πιθανό απώτερο στόχο την εγκαθίδρυση ενός σοβιετικών προτύπων καθεστώτος στην Ελλάδα. Χαρακτηριστική είναι η φράση του Γιώργη Σιάντου προς τον Ψαρρό στο ορεινό αεροδρόμιο Νεράιδας, τον Αύγουστο του 1943, όταν του αρνήθηκε την ένταξη του 5/42 ΣΕ στον ΕΛΑΣ:"Πας τις αρνούμενος να συνεργαστεί με το ΚΚΕ θα θεωρηθεί Γκεσταμπίτης." Πράγματι το 5/42 ΣΕ διαλύθηκε μετά οχτώ μήνες και ο Ψαρρός δολοφονήθηκε μαζί με δεκάδες αντάρτες του. Ο αντίλογος είναι ότι το μεγαλύτερο μέρος της Ελλλάδας βρισκόταν υπό ΕΑΜικό έλεγχο και ο ΕΛΑΣ άφηνε αντίπαλες Βρετανόφιλες οργανώσεις να αναπτυχθούν παρά την οργισμένη αντίδραση της βάσης του. Το 5/42 επιβίωσε για πολλούς μήνες δίπλα στις ανώτερες δυνάμεις του ΕΛΑΣ, και διαλύθηκε μετά από το εσωτερικό πραξικόπημα βασιλικών (π.χ Θύμιος Δεδούσης) στις τάξεις του.

O συνολικός αριθμός των θυμάτων είναι δύσκολο να υπολογιστεί κυρίως λόγω τη διασποράς του φαινομένου σε όλη την ελληνική ύπαιθρο. Πάντως με μετριοπαθείς υπολογισμούς ανέρχονται σε αρκετές χιλιάδες. Θύματα υπήρξαν συνεργάτες των κατακτητών, αντιφρονούντες κάθε ιδεολογίας μεταξύ των οποίων και τροτσκιστές, αρχειομαρξιστές συνεργάτες των κατακτητών. Μεταξύ της αποχώρησης των Γερμανών και το τέλος των Δεκεμβριανών η επίσημη Διεύθυνση Ιστορίας του Ελληνικού Στρατού στο βιβλίο "Η απελευθέρωσις της Ελλάδος και τα μετά ταύτην γεγονότα" μιλά για 56.373 νεκρούς και 46.871 ομήρους. Μετά την ήττα του ΕΛΑΣ στα Δεκεμβριανά, ακολούθησε η περίοδος της αντικομμουνιστικής ακροδεξιάς λευκής τρομοκρατίας όπου οι μέχρι πρότινος θύτες μετατράπηκαν πολύ γρήγορα σε θύματα.

Κριτική του όρου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πολλοί Ιστορικοί έχουν κάνει κριτική σε αυτή τη θεώρηση, αναφέροντας μεθοδολογικά λάθη και αμφισβήτηση των δεδομένων που χρησιμοποιήσε ως στρατευμένα[1][2]. Επίσης σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες που υπέστησαν λιγότερες καταστροφές κατά τη ναζιστική κατοχή, σημειώθηκαν εκτετεμένα φαινόμενα αντεκδικήσεων πάνω από 10.000 εκτελέστηκαν με συνοπτικές διαδικασίες στη Γαλλία πριν εγκατασταθούν οι κυβερνητικές δυνάμεις και 15.000 στην Ιταλία, ενώ στις Βρυξέλλες λυντσαρίστηκαν δημόσια 265 άνθρωποι.[3]

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]