Θεοσκόπολις

Ο Θεοσκόπολις ήταν Έλληνας καλλιτέχνης του 16ου αιώνα. Έγινε διάσημος ζωγράφος, γλύπτης και αρχιτέκτονας.

Βιογραφικά στοιχεία

Γεννήθηκε στην Ελλάδα το 1548. Το όνομά του ήταν Κυριακός (Domenicus). Μετέβη στη Βενετία και μαθήτευσε στο εργαστήριο του Τιτσιάνο. Διδάχτηκε από τον αριστοτέχνη αυτόν και προόδευσε θαυμάσια στη ζωγραφική. Ασχολήθηκε επιμελώς και με την ξυλογραφία, η οποία άκμαζε και ευδοκιμούσε την εποχή εκείνη. Προόδευσε μάλιστα τόσο πολύ, που ο Τιτσιάνο του επέτρεψε να χαράξει πολλά έργα, τα οποία τελικά υπόγραψε αυτός.

Ο Κυριακός τριάντα πέντε χρονών περίπου πήγε από την Ιταλία στην Ισπανία, όπου παρέμεινε μέχρι τέλους, κατασκευάζοντας πολλούς πίνακες.

Ο Θεοσκόπολις ήταν και έξοχος αρχιτέκτων, και οικοδόμησε στη Μαδρίτη το φροντιστήριο της Δεσποίνης, σύμμετρο κτίριο χωρίς επικοσμήματα. Στο Τολέδο κατασκεύασε τον ναό και το μοναστήρι των Δομινικανών καλογραιών, και τον οίκο του δημοτικού Συμβουλίου. Επίσης ο ναός και το νοσοκομείο του Ελέους στην Ιλλέσκη είναι εύρεση του Θεοσκόπολι. Έκανε στον ναό αυτό δύο αγάλματα προφητών.

Στην εκκλησία των Φραγκισκανών φαίνονται δύο μνημεία, έργα του καλλιτέχνη, που εγέρθηκαν προς τιμή του Γεδεών του Κινοζόζα, και της Αικατερίνης Βελάσκου, συζύγου του και κτήτορες του μοναστηριού.

Το μεγαλύτερο των φιλοπονημάτων του είναι η εκκλησία και το μοναστήρι των καλογραιών το Αγίου Δομηνίκου στου Σίλου. Τα πάντα εκεί είναι έργο του Θεοσκόπολι, η αρχιτεκτονική, η γλυπτική και οι ζωγραφιές.

Πέθανε το 1625 σε ηλικία εβδομήντα επτά χρονών. Η Ισπανία του οφείλει πολλά για πέντε σημαντικούς καλλιτέχνες, τον Μάϋνον, Τριστάνο, Πιζζάρο, Λοάρτη και τον Κιρίνον, όλοι μαθητές του.

Έργα του

• Απόδειξη της μεγάλης ικανότητας του Θεοσκόπολι είναι οι ξυλογραφίες του που παριστάνουν σε δώδεκα μεγάλα φύλλα τον καταποντισμό του Φαραώ στην Ερυθρά θάλασσα.
• Εν Εσκουριάλη
• Εν Μαδρίτη
• Εν Τολέδω
• Εν τω ναώ του Αγίου θωμά η κηδεία του εκ τολέδου Orgaz Don Gonzale Retiz
• Εν τω οίκω της Επαγγελίας των Ιησουιτών, διάφοροι πίνακες
• Εν τω μοναστηρίω των Ιεροσολυμιτίδων, ο Χριστός και δύο απεικάσματα, το μεν κληρικού, το δε λαϊκού τινος.
• Εν τω σκευοφυλακίω του ναού της Θεοτόκου της Αλόχας, η Ανάστασις του Χριστού εν φυσικώ μεγέθει.
• Εν τω μοναστηρίω της Σιόλας και εν τω νοσοκομείω της Ατρέρας.
• Παρά τη μεγάλη κλίμακι του αρχείου της κοινότητος, μέγας πίναξ παριστών το Τολέδον και τα περίχωρα αυτού.
• Εν Ιλλέσκη. Η κορωνίς του ναού της Θεοτόκου της Ελεήμονος. Αλληγορικές ζωγραφιές της Παρθένου, και αξιοθαύμαστος πίνακας του Αγίου Ιλδεφόντου.
• Εν τη εκκλησία των Φραγκισκανών ωραία εικών της Θεοτόκου.
• Εν Βαϊόνη, Στην μητρόπολη, η Μαγδαληνή επί του Θυσιαστηρίου.
• Ο άγιος Φραγκίσκος της Ασίζης, στην Ρώμη.
• Συνέγραψε επίσης πόνημα περί αρχιτεκτονικής, γλυπτικής και ζωγραφικής, ενώ με πολύ ορθότητα και ακρίβεια φιλοσοφεί και καταδυκνεύει τα καλά των τριών αδελφών τεχνών.

Πηγές

• Κωνσταντίνος Σάθας (1868). Νεοελληνική Φιλολογία: Βιογραφία των εν τοις γράμμασι διαλαμψάντων Ελλήνων, από της καταλύσεως της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας μέχρι της Ελληνικής εθνεγερσίας (1453-1821). Αθήνα: Τυπογραφείο των τέκνων Ανδρέου Κορομηλά. http://www.archive.org/details/neoellnikphilol01sathgoog. Ανακτήθηκε την 15 Οκτωβρίου 2009.