Μηχανή σειράς 120 ΟΣΕ (Hellas Sprinter)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Σειρά ΟΣΕ 120 (Hellas Sprinter, ex Η.561)
20080513-335-Thessaloniki-120016.jpg
Η 120 016 με την αμαξοστοιχία 335 από το Βελιγράδι μπαίνει στον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό Θεσσαλονίκης το 2008
Πληροφορίες
Σε λειτουργία1999 – σήμερα
ΚατασκευαστήςKrauss-Maffei (1η παραλαβή),
Siemens
Τόπος κατασκευήςΜόναχο, Flag of Germany.svgΓερμανία
Όνομα γενιάςEuroSprinter
Χρόνος κατασκευής1997, 2004-2005
Είσοδος σε λειτουργία1999, 2004-2005
Κατασκευάστηκαν30
Αριθμός εκτός λειτουργίας4
Αριθμός συρμώνΗ.561-Η.563, Η.565-Η.566 (Αρχικά, πρώτη παρτίδα),
Η.564 (Εκτός λειτουργίας),
120 001-120 003, 120 005-120 006 (Μετέπειτα, πρώτη παρτίδα)
, 120 007-120 030 (δεύτερη παρτίδα)
ΔιαχειριστήςFlag of Greece.svg ΟΣΕ,

Flag of Greece.svg ΓΑΙΑΟΣΕ

ενοικιάζονται στην Flag of Greece.svg ΤΡΑΙΝΟΣΕ, και την Flag of Greece.svg Rail Cargo Logistics - Goldair (120 007)
Γραμμές[[Σιδηροδρομική γραμμή Πειραιά - Θεσσαλονίκης |Αθήνα - Θεσσαλονίκη]]
Βελιγράδι- Θεσσαλονίκη (Τμήμα Γευγελή-Θεσσαλονίκη)
Διευκρινίσεις
Μήκος τρένου19,580 χιλ.
Βάση τροχών9,900 χιλ.
Μέγιστη ταχύτητα200 χλμ/ώρα.
Βάρος80 t
Πρωτοστάτης4 Ηλεκτροκινητήρες
Είδος μηχανής4 Ηλεκτροκινητήρες
Ελκτική δύναμη300 kN
ΜετάδοσηΗλεκτρική
Παροχή ενέργειαςΠαντογράφος
Τρόπος συλλογής ρεύματος25kV 50Hz AC
Συνομοταξία τροχώνBo 'Bo'
Κανονικό (1,435 μ.)

Η σειρά 120 του ΟΣΕ, γνωστή και ως Hellas Sprinter είναι σειρά ηλεκτροκίνητων μηχανών έλξης που λειτουργεί η ΤΡΑΙΝΟΣΕ και η Railcargo Logistics Goldair.[1] Αποτελεί τμήμα του τροχαίου υλικού του ΟΣΕ. Τέθηκε σε υπηρεσία στον ΟΣΕ το 1999[2] και είναι η πρώτη σειρά ηλεκροκίνητων μηχανών έλξης που λειτουργεί στην Ελλάδα. Οι 6 πρώτες κατασκευάστηκαν το 1997 ως σειρά Η.561 και οι υπόλοιπες 24 μεταξύ 2004 και 2005 από την Siemens και την Krauss-Maffei στο Μόναχο της Γερμανίας.[2] Συνολικά, παράχθηκαν 30 μονάδες, με αρίθμηση 120 001 έως 120 030.

Διαθέτουν κινητήρες ισχύος 6793 ίππων[3] (περίπου 5,000 kW),[2][4] καθιστώντας τις μηχανές ικανές να φτάσουν ταχύτητες μέχρι 200 χιλιόμετρα την ώρα.[2][4]

Όλες οι μηχανἐς αποτελούν ιδιοκτησία της ΓΑΙΑΟΣΕ. Τέλος, η σειρά είναι βασισμένη στα πρωτότυπα "ES 64 P" των ευρωπαϊκών μηχανών EuroSprinter Classic, αλλά με λιγότερη ενέργεια και βάρος (80 τόνους)[4] και ηλεκτρικά εξαρτήματα κατάλληλα για το ελληνικό σύστημα ηλεκτρισμού των 25 kV εναλασσόμενου ρεύματος - 50 Hz.

Διαδρομή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Η.565 (νυν 120 005) επικεφαλής εμπορικής αμαξοστοιχίας στην Διαλογή Θεσσαλονίκης.

Σήμερα κυκλοφορούν όλες οι μονάδες, εκτός από τις 4 πρώτες (26). Οι ενεργές μονάδες εξυπηρετούν επιβατηγές αμαξοστοιχίες και συγκεκριμένα υπεραστικές στην γραμμή Πειραιά-Θεσσαλονίκης, στο τμήμα από την Αθήνα μέχρι τη Θεσσαλονίκη[5][6] και τοπικές/διεθνείς στη γραμμή Θεσσαλονίκης-Σκοπίων, στο τμήμα από την Θεσσαλονίκη μέχρι την Γευγελή, καθώς και εμπορικές αμαξοστοιχίες. Οι 120 001, 120 002 και 120 003 καθώς και η Η-564, λόγω ατυχήματος, βρίσκονται σε απόθεση.

Κατάλογος ηλεκτράμαξων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο ακόλουθος πίνακας συνοψίζει την σειρά:[7][4]

Κατάλογος τροχαίου υλικού σειράς 120 000
Αριθμός ΟΣΕ Παλαιός αρθμός ΟΣΕ Έτος Κατασκευαστής Σ/Α Εικόνα Σημειώσεις
120 001 H-561 1997 Krauss-Maffei 20323 Εκτός λειτουργίας
120 002 H-562 1997 Krauss-Maffei 20324 Εκτός λειτουργίας
120 003 H-563 1997 Krauss-Maffei 20325 J26 776 Bw Thessaloníki, 120 003.jpg Εκτός λειτουργίας
Η-564 1997 Krauss-Maffei 20326 J26 775 Bw Thessaloníki, I 564 auf Hilfsdrehgestellen.jpg Εκτός λειτουργίας μετά από εκτροχιασμό
120 005 H-565 1997 Krauss-Maffei 20327 J26 772 Bw Thessaloníki, 120 005.jpg
120 006 Η-566 1997 Krauss-Maffei 20328 J26 787 Bw Thessaloníki, 120 006.jpg
120 007 2004 Siemens 20645 Νοικιασμένη από RailCargo Goldair
120 008 2004 Siemens 20646
120 009 2004 Siemens 20647
120 010 2004 Siemens 20648 J26 771 Bw Thessaloníki, 120 010.jpg
120 011 2004 Siemens 20649
120 012 2004 Siemens 20650
120 013 2004 Siemens 20651
120 014 2004 Siemens 20652 Paleofarsalos train station 02.jpg
120 015 2004 Siemens 20653 21.04.10 Θεσσαλονίκη Thessaloníki 120.015 (5824569660).jpg
120 016 2004 Siemens 20654 20080513-335-Thessaloniki-120016.jpg
120 017 2004 Siemens 20655 Athens Larissa Station 11.jpg
120 018 2004 Siemens 20656
120 019 2004 Siemens 20657
120 020 2004 Siemens 20658
120 021 2004 Siemens 20659 J26 818 Bf Thessaloníki, 120 021.jpg
120 022 2004 Siemens 20660
120 023 2004 Siemens 20661
120 024 2004 Siemens 20662
120 025 2004 Siemens 20663 J26 786 Bw Thessaloníki, 120 025.jpg
120 026 2004 Siemens 20664
120 027 2004 Siemens 20665
120 028 2004 Siemens 20666
120 029 2004 Siemens 20667
120 030 2005 Siemens 20668 J26 246 Bf Thessaloníki, 120 030.jpg

Ιστορικό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Η.566 (νυν 120 006) κοντά στην Θεσσαλονίκη το 2002

Δεκαετία του 1990[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τον Ιανουάριο του 1996, ο Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδος (ΟΣΕ), αποφάσισε να παραγγείλει στο πλαίσιο των Προγραμματικών Συμφωνιών (ΠΣ) του 1997[8] έξι ηλεκτράμαξες υψηλών επιδόσεων από τη Siemens και την KraussMaffei, συνολικής αξίας άνω των 235.000.000 ευρώ[8]. Η κατασκευή έγινε σε 17 μήνες. Οι μηχανές αυτές είναι βασισμένες στις μηχανές έλξης EuroSprinter, από τις οποίες πήραν και την ονομασία "Hellas Sprinter". Ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό τους ήταν ότι επειδή το βάρος τους δεν έπρεπε να ξεπερνά τους 80 τόνους, ήταν οι πιο ελαφριές μηχανές της κατηγορίας τους.[4]

Παρόλο που βασίστηκε στην EuroSprinter Classic, έφερε ορισμένες διαφορές:[4]

  1. Δεν διαθέτει καθρέπτες
  2. τα πλευρικά παράθυρα της καμπίνας έχουν διαφορετικό σχήμα
  3. οι μηχανές έχουν διπλό προβολέα στο πάνω μέρος της μετώπης
  4. μόνο έξι πλέγματα στην κορυφή της μηχανής παρέμειναν

Οι πρώτες έξι μονάδες είχαν παραδοθεί μέχρι το τέλος του 1999, και αριθμήθηκαν H 561 έως Η 566 (Η σήμαινε Ηλεκτράμαξα) και αργότερα μετονομάστηκαν σε “120 001” έως “120 006”. Χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά από τη Θεσσαλονίκη προς τα σύνορα της πΓΔΜ (Σήμερα Βόρεια Μακεδονία.) σε εμπορευματικές και επιβατικές αμαξοστοιχίες, καθώς τότε η ηλεκτροκίνηση ήταν περιορισμένη.[4]

Στο μεταξύ, στα τέλη του 1997, μια δεύτερη παραλαβή εικοσιτεσσάρων (24) μονάδων παραγγέλθηκε. Αρχικά, προβλεπόταν να κατασκευαστούν σε συνεργασία με τα Ελληνικά Ναυπηγεία Σκαραμανγκά, αλλά λόγω δυσκολιών, τελικά κατασκευάστηκαν πλήρως στο Μόναχο, στο εργοστάσιο της Siemens. Η κατασκευή καθυστέρησε για περίπου 7 χρόνια.[4]

Δεκαετία του 2000[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

H H.564, εκτροχιάστηκε στην Παιονία το 2000. Έκτοτε, παρέμεινε εκτός λειτουργίας μέχρι και σήμερα. Το 2004, αποπερατώθηκαν οι πρώτες μονάδες της δεύτερης παραλαβής. Αριθμήθηκαν “120 007” έως “120 030”, σύμφωνα με ένα νέο σύστημα αριθμήσεων του ΟΣΕ, που εισήχθη λίγο πιο πριν. Παρόλο που οι ηλεκτράμαξες με τον κλασικό σχεδιασμό αμαξώματος EuroSprinter δεν αποτελούσαν πλέον μέρος του προγράμματος, ο ΟΣΕ απαίτησε ότι η δεύτερη παραλαβή έπρεπε να είναι ίδια με την πρώτη. Η ζήτηση ομοιότητας εφαρμόστηκε πολύ αυστηρά, με αποτέλεσμα οι νεότερες μονάδες να φέρουν πινακίδες στα φορεία τους που αναγράφουν «Siemens Krauss Maffei Lokomotiven GmbH», το όνομα της εταιρείας που ίσχυε μέχρι το 2001. Η Siemens αναγκάστηκε να ξαναρχίσει και πάλι την παραγωγή του παλαιότερου τεχνικού εξοπλισμού, συμπεριλαμβανομένων των «Verschleißpufferbohlen» και των αναλογικών οργάνων για τα ταμπλό. Οι βασικές διαφορές από την 1η παραλαβή, εκτός από την αρίθμηση, ήταν και το νέο λογότυπο του ΟΣΕ, το οποίο στις μονάδες αυτές ήταν μπλε-ασημί.[4]

Η πρώτη μονάδα ήταν η 120 007 και η παραγωγή της σειράς ολοκληρώθηκε τον Νοέμβριο του 2005 με την παραλαβή της 120 030. Το 2005, η H 561 ήταν η πρώτη μονάδα της 1ης παραλαβής που έφερε την νέα αρίθμηση, αλλά για άγνωστο λόγο την έφερε στο τέλος του θαλάμου 2. Η μονάδα 120 008, όταν έφυγε από τα εργοστάσια της Siemens στο Μόναχο το 2004, δεν έφτασε ποτέ στην Ελλάδα και παρέμεινε στις εγκαταστάσεις για μερικά χρόνια.Το 2009 η 120 006 μετά από μια ριζική ανακαίνηση, θα λάβει την νέα της αρίθμηση. Το ίδιο και οι υπόλοιπες μονάδες που δεν έλαβαν την νέα αρίθμηση, εκτός της H 564. Σε αντίθεση, ωστόσο, με την 2η παραλαβή, τα λογότυπα του ΟΣΕ δεν είναι μπλε και ασημί, αλλά πορτοκαλί και γκρι.[4]

Δεκαετία του 2010-σήμερα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 2009, οι ηλεκτράμαξες δρομολογήθηκαν για πρώτη φορά στην γραμμή Αθηνών-Θεσσαλονίκης,[8] στο τμήμα Λάρισα-Θεσσαλονίκη. Μέσα στο 2011, η χρήση τους επεκτάθηκε μέχρι τον σταθμό του Δομοκού[8]. Οι Hellas Sprinter, εξυπηρετούσαν το τμήμα από την Θεσσαλονίκη μέχρι τον Δομοκό. Παρόλο που οι ηλεκτράμαξες της 1ης παραλαβής ανακαινήστηκαν πλήρως, εντούτοις παρέμειναν ακινητοποιημένες στην Ειδομένη[9]. Από τον Ιούνιο του 2018, εξυπηρετούν και το τμήμα Πειραιάς-Λειανοκλάδι.[10] Την άνοιξη του 2019, η ηλεκτροκίνηση στον άξονα ολοκληρώθηκε και οι μηχανές ανέλαβαν το σύνολο τον αμαξοστοιχιών.[11][12][13][5][6]

Εξέλιξη εμφάνισης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξέλιξη χρωματισμών
OSE Hellasprinter H 566.jpg 20080513-335-Thessaloniki-120016.jpg J26 772 Bw Thessaloníki, 120 005.jpg OSE train in Athens.jpg
1999 2004 2009 2019

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Railfaneurope.net». www.railfaneurope.net. Ανακτήθηκε στις 6 Νοεμβρίου 2019. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 «Railfaneurope.net». www.railfaneurope.net. Ανακτήθηκε στις 6 Νοεμβρίου 2019. 
  3. (Σ.Φ.Σ.), Σύλλογος Φίλων του Σιδηροδρόμου (1997). Οι Ελληνικοί Σιδηρόδρομοι: Η διαδρομή τους από το 1869 έως σήμερα. Εκδόσεις Μίλητος. σελ. 174. ISBN 9789608460072. 
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 4,6 4,7 4,8 4,9 «Trains, Railways and Locomotives: Railcolor.net». www.railcolor.net. Ανακτήθηκε στις 6 Νοεμβρίου 2019. 
  5. 5,0 5,1 «4 ώρες το Αθήνα-Θεσσαλονίκη με το ηλεκτρικό τρένο από Δευτέρα, μεγάλη μείωση χρόνου σε όλα τα δρομολόγια». ypodomes. 14 Μαΐου 2019. Ανακτήθηκε στις 4 Οκτωβρίου 2019. 
  6. 6,0 6,1 Χαίνη, Αλεξάνδρα (16 Μαΐου 2019). «Ηλεκτρικό τρένο θα κάνει το Θεσσαλονίκη-Αθήνα σε 4 ώρες (βίντεο)». Ecozen. Ανακτήθηκε στις 4 Οκτωβρίου 2019. 
  7. «Locomotive database - 1435mm.net». 1435mm.net. Ανακτήθηκε στις 6 Νοεμβρίου 2019. 
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 «Ηλεκτράμαξες της Siemens με γυάλινες ρόδες». δημοκρατία. 10 Δεκεμβρίου 2011. Ανακτήθηκε στις 23 Ιουνίου 2019. 
  9. «Σκάνδαλο στον ΟΣΕ: Εκατομμύρια χαμένα σε άχρηστα και ακινητοποιημένα βαγόνια». Newsit.gr. 11 Ιουνίου 2010. Ανακτήθηκε στις 23 Ιουνίου 2019. 
  10. Newsroom (6 Ιουνίου 2018). «Το πρώτο ηλεκτρικό τρένο πραγματοποίησε το δρομολόγιο Πειραιάς - Λιανοκλάδι». www.dikaiologitika.gr. Ανακτήθηκε στις 1 Ιουλίου 2019. 
  11. «[GR / Expert] Electrification Athens-Thessaloniki completed – new design 'Hellassprinter' Express train». Railcolor News (στα Αγγλικά). 17 Μαΐου 2019. Ανακτήθηκε στις 4 Οκτωβρίου 2019. 
  12. Χαίνη, Αλεξάνδρα (16 Μαΐου 2019). «Ηλεκτρικό τρένο θα κάνει το Θεσσαλονίκη-Αθήνα σε 4 ώρες (βίντεο)». Ecozen. Ανακτήθηκε στις 23 Ιουλίου 2019. 
  13. «Καλώς τονα κι ας άργησε - Ο Σπίρτζης με οδηγό... Λαλιώτη περνά τον ελληνικό σιδηρόδρομο στη νέα του εποχή». www.topontiki.gr. Ανακτήθηκε στις 4 Οκτωβρίου 2019.