Ανεξάρτητες Διοικητικές Αρχές

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Η έννοια της ανεξάρτητης αρχής καθορίζεται ως μία αρμόδια και ανεξάρτητη αρχή όπως θεσπίζεται σε εθνικό δίκαιο[1].

Ελληνικές ανεξάρτητες αρχές[2][Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην Ελλάδα, οι Ανεξάρτητες Διοικητικές Αρχές (Α.Δ.Α.) ή απλώς Ανεξάρτητες Αρχές είναι διοικητικά όργανα ενταγμένα στο Νομικό Πρόσωπο του Κράτους (Α.Δ.Α. χωρίς νομική προσωπικότητα) ή έχουν δική τους ιδιαίτερη νομική προσωπικότητα, δηλαδή αποτελούν νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου [3] [4].

Οι ανεξάρτητες Αρχές εμφανίστηκαν στην ελληνική έννομη τάξη από τη δεκαετία του 1980, και είναι μορφώματα με ενδο-διοικητική ανεξαρτησία. Αποστολή τους είναι είτε η ρύθμιση της άσκησης ενός συνταγματικού δικαιώματος, είτε η ρύθμιση μιας οικονομικής, κατά κανόνα δραστηριότητας που συνιστά αγορά απελευθερωμένης δημόσιας υπηρεσίας υπό λειτουργική έννοια [4]. Έχουν μεγάλο βαθμό ανεξαρτησίας απέναντι στην Κυβέρνηση καθώς δεν υπόκεινται κατ'εξαίρεση σε ιεραρχικό έλεγχο[5]. Συνήθως ο νομοθέτης προβλέπει ένα καθεστώς αυξημένων ασυμβιβάστων και ασυλιών για τα μέλη τους, ώστε να αποφεύγονται κατά το δυνατόν οι κάθε είδους πιέσεις. Οι Α.Δ.Α. έχουν διοικητική φύση και αρμοδιότητες προς έκδοση εκτελεστών διοικητικών πράξεων. Η εξουσία των Α.Δ.Α. μπορεί να είναι είτε κανονιστικής είτε καθαρά ελεγκτικής και γνωμοδοτικής υφής.

Ανεξάρτητες Αρχές προβλεπόμενες στο Σύνταγμα της Ελλάδας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υπάρχουν 5 συνταγματικά κατοχυρωμένες Ανεξάρτητες Αρχές[6]:

α/α ονομασία συντομογραφία ιστότοπος ίδρυση θεσμικό πλαίσιο
1 Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα ΑΠΔΠΧ dpa.gr/ ν.2472/1999 άρθρο 9Α του Συντάγματος
2 Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης ΕΣΡ esr.gr ν.1866/1989 παρ. 2 άρθρο 15 του Συντάγματος
3 Αρχή Διασφάλισης του Απορρήτου των Επικοινωνιών ΑΔΑΕ adae.gr/ ν.3115/2003 παρ.1,2 άρθρο 19 του Συντάγματος
4 Ανώτατο Συμβούλιο Επιλογής Προσωπικού ΑΣΕΠ asep.gr/ ν.2190/1994 παρ. 7 άρθρο 103 του Συντάγματος
5 Συνήγορος του Πολίτη ΣτΠ synigoros.gr/ ν.2477/1999 παρ. 9 άρθρο 103 του Συντάγματος

Τα μέλη των συνταγματικά προβλεπόμενων Ανεξάρτητων Αρχών επιλέγονται, σύμφωνα με το αρ. 101Α§2 του Συντάγματος, από τη Διάσκεψη των Προέδρων με ομοφωνία ή, σε περίπτωση που αυτή δεν είναι εφικτή, με πλειοψηφία των 4/5 των μελών της. Επίσης η Διάσκεψη των Προέδρων ασκεί κοινοβουλευτική εποπτεία στις εν λόγω Ανεξάρτητες Αρχές.[7]

Λοιπές Ανεξάρτητες Διοικητικές Αρχές[8][Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

α/α ονομασία συντομογραφία ιστότοπος έτος θέσπισης ως Α.Δ.Α. θεσμικό πλαίσιο
1 Εθνική Επιτροπή Τηλεπικοινωνιών και Ταχυδρομείων ΕΕΤΤ eett.gr 1992 Ν.2075/1992
2 Επιτροπή Ανταγωνισμού ΕπΑν epant.gr 1995 Ν.3959/2011, Ν.2837/2000, ίδια νομική προσωπικότητα
3 Συνήγορος του Καταναλωτή ΣτΚ synigoroskatanaloti.gr 2004 Ν.3297/2004
4 Ελληνική Στατιστική Αρχή ΕΛΣΤΑΤ statistics.gr 2010 Ν.3832/2010
5 Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων[9][10] ΑΑΔΕ aade.gr 2016 Ν.4389/2016
6 Αρχή Καταπολέμησης της Νομιμοποίησης Εσόδων από Εγκληματικές Δραστηριότητες 2008 Ν.3691/2008
7 Επιτροπή Εποπτείας και Ελέγχου Παιγνίων ΕΕΕΠ gamingcommission.gov.gr 2012 Ν.4038/2012, Ν.4002/2011, Ν.3229/2004, ίδια νομική προσωπικότητα
8 Ελληνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο ΕΔΣ hfisc.gr 2014 Ν.4270/2014
9 Εθνική Αναλογιστική Αρχή EAA eea.gr 2002 Ν.3029/2002
10 Ανεξάρτητη Αρχή Επιθεώρηση Εργασίας (ΣΕΠΕ) sepe.gov.gr 2021 Ν.4808/2021
11 Ενιαία Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων ΕΑΔΗΣΥ eaadhsy.gr 2011 Ν.4912/2022
12 Εθνική Αρχή Διαφάνειας ΕΑΔ aead.gr 2019 Ν.4622/2019
13 Εθνική Αρχή Ανώτατης Εκπαίδευσης (πρώην ΑΔΙΠ - Αρχή Διασφάλισης και Πιστοποίησης της Ποιότητας στην Ανώτατη Εκπαίδευση) ΕΑΑΕ ethaae.gr 2006 Ν.4653/2020, Ν.3374/05 (αρ.10), Ν.4009/11 (αρ.64)
14 Αρχή Διασφάλισης της Ποιότητας στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση ΑΔΙΠΠΔΕ adippde.gr 2013 Ν.4142/2013
15 Εθνικός Οργανισμός Εξετάσεων ΕΟΕ eoe.minedu.gov.gr 2013 Ν.4186/2013
16 Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας ΡΑΕ rae.gr 1999 Ν.3851/2010, Ν.2773/1999, ίδια νομική προσωπικότητα
17 Ρυθμιστική Αρχή Λιμένων ΡΑΛ raports.gr 2016 Ν.4389/2016, Ν.4150/2013, Ν.4254/2014, Ν.4258/2014
18 Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων ΡΑΣ ras-el.gr 2010 Ν.3891/2010
19 Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας ΑΠΑ hcaa.gov.gr 2020 Ν.4757/2020
20 Επιτροπή Διερεύνησης Ατυχημάτων και Ασφάλειας Πτήσεων ΕΔΑΑΠ aaiasb.gr 2001 Ν.2912/2001
21 Επιτροπή Διερεύνησης Σιδηροδρομικών Ατυχημάτων και Συμβάντων ΕΔΣΑΣ 2008 Ν.4313/2014, Ν.3710/2008
-- Ρυθμιστική Αρχή Επιβατικών Μεταφορών ΡΑΕΜ (Δ/Υ) 2013 Ν.4199/2013
-- Σώμα Φορολογικών Διαιτητών ΣΦΔ (Δ/Υ) 2011 Ν.3943/2011 (αρ.31)

Άλλες περιπτώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υπηρεσίες που ήταν και έπαψαν να είναι Ανεξάρτητες Διοικητικές Αρχές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Εθνική Αρχή Ιατρικώς Υποβοηθούμενης Αναπαραγωγής (μετατράπηκε σε αυτοτελή δημόσια υπηρεσία υπό τον Υπουργό με το Ν.4558/2018)
  • Εθνικό Συμβούλιο Δημόσιας Υγείας (καταργήθηκε με το Ν.4765/2020)
  • Εθνική Αρχή Συντονισμού Πτήσεων (Ν.3534/2007, μετατράπηκε σε ΝΠΙΔ ως οργανισμός με το Ν.4850/2021)
  • Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων (ΕΑΑΔΗΣΥ του Ν.4013/2011, συγχωνεύτηκε στη νέα ΕΑΔΗΣΥ με το Ν.4912/2022)
  • Αρχή Εξέτασης Προδικαστικών Προσφυγών (ΑΕΠΠ του Ν.4412/2016, συγχωνεύτηκε στη νέα ΕΑΔΗΣΥ με το Ν.4912/2022)

Φορείς με ειδικές ρυθμίσεις ανεξαρτησίας ή που απαριθμούνται ως ανεξάρτητοι[11][Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Εθνική Αρχή Προσβασιμότητας (Ν.4780/2021 Μέρος Α')
  • Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου - ΕΕΔΑ (Ν.4780/2021 Μέρος Β', με ίδια νομική προσωπικότητα)
  • Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής και Τεχνοηθικής (Ν.4780/2021 Μέρος Γ')
  • Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς - ΝΠΔΔ, εκτός δημοσίου τομέα (αρ.51 ν.1892/1990)
  • Επιτροπη Λογιστικής Τυποποίησης και Ελέγχου (ΕΛΤΕ) - ΝΠΔΔ, εκτός δημοσίου τομέα (αρ.51 ν.1892/1990)
  • Μεσολαβητής Τραπεζικών Επενδυτικών Υπηρεσιών
  • Συμβούλιο Ελέγχου Επικοινωνίας
  • Διεπιστημονικός Οργανισμός Αναγνώρισης Τίτλων Ακαδημαϊκών και Πληροφόρησης (ΔΟΑΤΑΠ) - ΝΠΔΔ
  • Τράπεζα της Ελλάδος

Σύνθεση και λειτουργία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μέλη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα μέλη των Α.Δ.Α. απολαμβάνουν εκτεταμένης λειτουργικής και προσωπικής ανεξαρτησίας και δεν υπόκεινται σε ιεραρχικό έλεγχο και διοικητική εποπτεία. Διορίζονται επί θητεία (ανανεώσιμη ή μη) χωρίς να μπορούν, συνήθως, να παυθούν πριν από τη λήξη της.

Έλεγχος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ως διοικητικές αρχές, οι Α.Δ.Α. υπόκεινται στον δικαστικό έλεγχο των πράξεων τους. Το Δημόσιο αναλαμβάνει την ευθύνη σε περίπτωση που επέλθει βλάβη ή ζημία από την δράση τους.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «independent authority Definition». Law Insider (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 16 Απριλίου 2022. 
  2. «Κάτι αλλάζει στις ανεξάρτητες αρχές». Η Εφημερίδα των Συντακτών. Ανακτήθηκε στις 20 Ιουνίου 2022. 
  3. «Οι ανεξάρτητες αρχές (Γενικό Διοικητικό Δίκαιο, 14.3.2022)». Ευγενία Πρεβεδούρου (στα Αγγλικά). 11 Μαρτίου 2022. Ανακτήθηκε στις 16 Απριλίου 2022. 
  4. 4,0 4,1 «Τι είναι οι Ανεξάρτητες Αρχές και σε τι χρησιμεύουν;». Syntagma Watch (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 16 Απριλίου 2022. 
  5. Σπηλιωτόπουλος, Επαμεινώνδας (2017). Εγχειρίδιο Διοικητικού Δικαίου. Αθήνα. σελ. 257. 
  6. http://www.odigostoupoliti.eu/sintagmatika-katochiromenes-anexartites-diikitikes-arches-ada/
  7. http://www.hellenicparliament.gr/Organosi-kai-Leitourgia/Diaskepsi-Proedron/
  8. Μη Συνταγματικά κατοχυρωμένες Α.Δ.Α.
  9. Άρθρο του ιστοτόπου in.gr σχετικό με την ανεξαρτητοποίηση της Γ.Γ.Δ.Ε.
  10. Άρθρο του ιστοτόπου kathimerini.gr σχετικό με την ανεξαρτητοποίηση της Γ.Γ.Δ.Ε.
  11. «Ανεξάρτητες Αρχές». www.lawspot.gr. Ανακτήθηκε στις 16 Απριλίου 2022.