Άγιος Βασίλειος Βιάννου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 35°2′0″N 25°27′0″E / 35.03333°N 25.45000°E / 35.03333; 25.45000

Άγιος Βασίλειος
Άποψη του χωριού από τα δυτικά
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Άγιος Βασίλειος
Διοίκηση
Χώρα Ελλάδα
Δήμος Βιάννου
Γεωγραφία και στατιστική
Περιφερειακή ενότητα Ηρακλείου
Υψόμετρο 560
Πληθυσμός 240 (2001)
Άλλα
Παλαιά ονομασία Αρχοντοχώρι

Ο Άγιος Βασίλειος είναι χωριό του Νομού Ηρακλείου στο Δήμο Βιάννου με 240 κατοίκους και ομώνυμο δημοτικό διαμέρισμα στην ομώνυμη επαρχία. Απέχει από το Ηράκλειο 75 χιλιόμετρα. Είναι κτισμένο σε υψόμετρο 550 μέτρων, στο λόφο που σχηματίζεται ανάμεσα σε δύο κοιλάδες που διαρρέονται η μία από τον Κρυγιό ποταμό και η άλλη από τον Πλατύακο. Τα δύο ποτάμια μαζί και με άλλους χείμαρρους της περιοχής ενώνονται σε κάποιο σημείο και συνεχίζουν μετά την πορεία τους μέσω του φαραγγιού της Άρβης.

Η ονομασία του οικισμού οφείλεται από την αρχαία εκκλησία του Αγίου Βασιλείου. Σημαντικός είναι ο διμάρτυρος ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και του Αγίου Στυλιανού, ο οποίος βρίσκεται στη μέση περίπου του χωριού. Άλλοι ναοί είναι του Αγίου Τρύφωνα, του Αγίου Βασιλείου μέσα στο χωριό και τα εξωκλήσια του Αφέντη Χριστού, του Αγίου Ραφαήλ, του Αγίου Γεωργίου, της Παναγίας της Λυγιώτισας καιτης Αγίας Φωτεινής , ο οποίος είναι βυζαντινής προέλευσης με τοιχογραφίες.

Οι κάτοικοι ασχολούνται με την ελαιοκαλλιέργεια, την μπανανοκαλλιέργεια και την καλλιέργεια πρώιμων κηπευτικών.

Δ.δ. Αγίου Βασιλείου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Δημοτικό διαμέρισμα του Αγίου Βασιλείου έχει συνολικά 414 κατοίκους και αποτελείται από 3 ακόμα οικισμούς..

Οι οικισμοί, συνοδευόμενοι από τον πληθυσμό τους το 2001, είναι:

  • ο Άγιος Βασίλειος [ 240 ] , έδρα.
  • τα Λατόμια [ 4 ] , τα οποία βρίσκονται 15 περίπου χλμ. νοτιοανατολικά του Αγίου Βασιλείου και αποτελούν παραλιακό οικισμό. Η ονομασία του προήλθε από το γεγονός ότι παλαιότερα υπήρχαν στον οικισμό λιθολατομεία.
  • η Νέα Άρβη [ 164 ] , σε υψόμετρο 10μ.
  • ο Ξερόκαμπος [ 6 ], παραλιακός οικισμός ανατολικά της Άρβης. Οι κάτοικοι του ασχολούνται με την καλλιέργεια μπανάνας και πρώιμων κηπευτικών. Το όνομά του σημαίνει ότι κάποτε πιθανότατα ήταν άγονη η περιοχή. Στον οικισμό και στην αριστερή πλευρά του βουνού της Λυγιάς, δίπλα στο φαράγγι, υπάρχει το μοναστήρι του Αγίου Αντωνίου.

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μνημείο για τους εκτελεσθέντες από τους Γερμανούς, στον Άγιο Βασίλειο.

Πολλοί αρχαιολόγοι εικάζουν ότι το σημείο του σημερινού οικισμού κατοικείται από τη Νεολιθική Εποχή, όπως υπολογίζεται ότι ανήκουν τα ευρήματα στη θέση Βίγλα. Μέχρι και τα Ρωμαϊκά Χρόνια είναι άγνωστη η ονομασία του οικισμού. Από την Ενετοκρατία και έπειτα ονομαζόταν Αρχοντοχώρι, επειδή εκεί κατοικούσε ο διοικητής της περιοχής.

Στη απογραφή του Καστροφύλακα , το 1583, (Κ96) το χωριό αναφέρεται S. Baseglio Crevata και με 689 κατοίκους. Την περίοδο της Τουρκοκρατίας, οι Χριστιανοί κρύβονταν από τους Τούρκους στο σπήλαιο Σπηλιάρα- Τράπεζα, που βρίσκεται κοντά στο χωριό.

Ο Άγιος Βασίλειος θρήνησε 32 θύματα - 31 άνδρες σύμφωνα με άλλη[1] πηγή- της ναζιστικής θηριωδίας το 1943. Τα δύο μνημεία των πεσόντων που έχουν χτιστεί στον Άγιο Βασίλειο (στον κεντρικό δρόμο του χωριού και στη θέση Λυγιά, όπου και εκκλησία αφιερωμένη στην Παναγία) υπενθυμίζουν στις νεότερες γενιές τον ηρωισμό και την αυτοθυσία των κατοίκων του, όπως και των αγωνιστών σε πολλά άλλα χωριά της Βιάννου.

Σημεία ενδιαφέροντος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άξια αναφοράς μέρη στον Άγιο Βασίλειο, είναι:

Πλατύακος, ο πευκόφυτος λόφος πάνω από το ποτάμι με τα πολύχρωμα δέντρα, στον Άγιο Βασίλειο.

α)τα Χάλαυρα. Πρόκειται για ένα τεράστιο βράχο λίγο έξω από το χωριό, που είναι γεμάτος μικρές σπηλιές οι οποίες δημιουργήθηκαν τα παλαιότερα χρόνια από τους κατοίκους, για την εξόρυξη οικοδομικού υλικού (τσάχαλη) με την ιδιότητα του τσιμέντου. Σήμερα ο βράχος, μετά από ενέργειες του Πολιτιστικού Συλλόγου και του Συνεταιρισμού, φωτίζεται και δίνει μια εικόνα φαντασμαγορική στην περιοχή.
β)η Μέσα Βρύση. Είναι η γνωστότερη και μεγαλύτερη πηγή της περιοχής. Ανάμεσα σε τεράστια πλατάνια και μυρτιές η Μέσα Βρύση είναι τόπος ιδιαίτερου φυσικού κάλους. Βρίσκεται στη βόρεια είσοδο του χωριού, και αποτελεί σημείο όπου οι κάτοικοι και οι επισκέπτες μπορούν να δροσιστούν και να ηρεμήσουν. Τα παλαιότερα χρόνια ύδρευε μεγάλο μέρος του χωριού.
γ) το Μελισούρι. Βρίσκεται 500μ βόρεια του χωριού, κάτω από το δρόμο Βιάννος-Ιεράπετρα. Περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλους και σημαντική πηγή για την ύδρευση και την άρδευση του χωριού.
δ) η Λυγιά. Είναι μια πανέμορφη κοιλάδα, σε υψόμετρο 460μ, κατάφυτη από Ελιές και Λυγαριές (απ' όπου πήρε και το όνομα η περιοχή). Στη νότια πλευρά, στην κορυφή του βουνού της Λυγιάς είναι κτισμένη η εκκλησία της Παναγίας και ανατολικά της εκκλησίας δεσπόζει το μνημείο των εκτελεσθέντων πατριωτών το Σεπτέμβρη του 1943. Η θέα από την αυλή της εκκλησίας είναι υπέροχη, προς την πανέμορφη Άρβη και το απέραντο γαλάζιο του Λυβικού πελάγους. Στα δυτικά βρίσκεται το φαράγγι της Άρβης και νότια στους πρόποδες του βουνού η ιστορική Μονή του Αγίου Αντωνίου. Βόρεια της Λυγιάς βρίσκεται το βουνό της Βίγλας (670μ), με αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Στη Λυγιά υπάρχουν πολλές παλιές αγροικίες (μετόχια), για την εξυπηρέτηση των αναγκών των κατοίκων, που είναι κτίσματα ειδικής αρχιτεκτονικής.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Το Ηράκλειον και ο Νομός του, έκδοση Νομαρχίας Ηρακλείου.
  • Τουριστικός Οδηγός, Δήμος Βιάννου.

Βλέπε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ολοκαύτωμα της Βιάννου