Άγιος Βασίλειος Βιάννου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 35°2′0″N 25°27′0″E / 35.03333°N 25.45000°E / 35.03333; 25.45000

Αυτό το λήμμα αφορά το χωριό που υπάγεται στον Δήμο Βιάννου. Για το χωριό στο δήμο Μινώα Πεδιάδα, δείτε: Άγιος Βασίλειος Πεδιάδας.
Άγιος Βασίλειος
Άποψη του χωριού από τα δυτικά
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Άγιος Βασίλειος
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα[1]
ΠεριφέρειαΚρήτης
ΔήμοςΒιάννου
ΚοινότηταΑγίου Βασιλείου Βιάννου
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμαΚρήτη
ΝομόςΗρακλείου
Υψόμετρο560
Πληθυσμός180 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασίαΑρχοντοχώρι

Ο Άγιος Βασίλειος είναι χωριό και έδρα ομώνυμης Κοινότητος του Δήμου Βιάννου στην Περιφερειακή Ενότητα Ηρακλείου. Ανήκε στην Επαρχία Βιάννου του Νομού Ηρακλείου. Απέχει από το Ηράκλειο 75 χιλιόμετρα. Είναι κτισμένο σε υψόμετρο 550 μέτρων, στο λόφο που σχηματίζεται ανάμεσα σε δύο κοιλάδες που διαρρέονται η μία από τον Κρυγιό ποταμό και η άλλη από τον Πλατύακο. Τα δύο ποτάμια μαζί και με άλλους χείμαρρους της περιοχής ενώνονται σε κάποιο σημείο και συνεχίζουν μετά την πορεία τους μέσω του φαραγγιού της Άρβης.

Η ονομασία του οικισμού οφείλεται από την αρχαία εκκλησία του Αγίου Βασιλείου. Σημαντικός είναι ο διμάρτυρος ναός της Κοιμήσεως της Θεοτόκου και του Αγίου Στυλιανού, ο οποίος βρίσκεται στη μέση περίπου του χωριού. Άλλοι ναοί είναι του Αγίου Τρύφωνα, του Αγίου Βασιλείου μέσα στο χωριό και τα εξωκλήσια του Αφέντη Χριστού, του Αγίου Ραφαήλ, του Αγίου Γεωργίου, της Παναγίας της Λυγιώτισας και της Αγίας Φωτεινής , ο οποίος είναι βυζαντινής προέλευσης με τοιχογραφίες.

Οι κάτοικοι ασχολούνται με την ελαιοκαλλιέργεια, την μπανανοκαλλιέργεια και την καλλιέργεια πρώιμων κηπευτικών.

Κοινότητα Αγίου Βασιλείου Βιάννου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εκτός από την έδρα της, η Κοινότητα Αγίου Βασιλείου περιλαμβάνει και τους οικισμούς Λατόμια, Νέα Άρβη και Ξερόκαμπος. Η απογραφή του 2011 αναφέρει:

  • Άγιος Βασίλειος, ο (180)
  • Λατόμια, τα (6)
  • Άρβη, η (239)
  • Ξερόκαμπος, ο (15)

Συνολικά η κοινότητα έχει 440 κατοίκους.

Η Κοινότητα εκπροσωπείται από πενταμελές Συμβούλιο με επικεφαλής τον Πρόεδρο κ. Χριστόφορο Παπαδάκη.

Κοινοτάρχες Αγίου Βασιλείου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι κάτωθι εκλέχθηκαν και υπηρέτησαν (ή υπηρετούν) ως Πρόεδροι της Κοινότητος Αγίου Βασιλείου.

Πρόεδροι Κοινότητος Αγ. Βασιλείου
περίοδος όνομα
1978–1982 Μανδαλάκης Ιωάννης
1982–1990 Ζουμάκης Ιωάννης
1990–1998 Ψαράκης Εμμανουήλ
2010–2019
2019– Παπαδάκης Χριστόφορος

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μνημείο για τους εκτελεσθέντες από τους Γερμανούς, στον Άγιο Βασίλειο.

Πολλοί αρχαιολόγοι εικάζουν ότι το σημείο του σημερινού οικισμού κατοικείται από τη Νεολιθική Εποχή, όπως υπολογίζεται ότι ανήκουν τα ευρήματα στη θέση Βίγλα. Μέχρι και τα Ρωμαϊκά Χρόνια είναι άγνωστη η ονομασία του οικισμού. Από την Ενετοκρατία και έπειτα ονομαζόταν Αρχοντοχώρι, επειδή εκεί κατοικούσε ο διοικητής της περιοχής.

Στη απογραφή του Καστροφύλακα , το 1583, (Κ96) το χωριό αναφέρεται S. Baseglio Crevata και με 689 κατοίκους. Την περίοδο της Τουρκοκρατίας, οι Χριστιανοί κρύβονταν από τους Τούρκους στο σπήλαιο Σπηλιάρα- Τράπεζα, που βρίσκεται κοντά στο χωριό.

Ο Άγιος Βασίλειος θρήνησε 32 θύματα - 31 άνδρες σύμφωνα με άλλη[2] πηγή- της ναζιστικής θηριωδίας το 1943. Τα δύο μνημεία των πεσόντων που έχουν χτιστεί στον Άγιο Βασίλειο (στον κεντρικό δρόμο του χωριού και στη θέση Λυγιά, όπου και εκκλησία αφιερωμένη στην Παναγία) υπενθυμίζουν στις νεότερες γενιές τον ηρωισμό και την αυτοθυσία των κατοίκων του, όπως και των αγωνιστών σε πολλά άλλα χωριά της Βιάννου.

Σημεία ενδιαφέροντος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άξια αναφοράς μέρη στον Άγιο Βασίλειο, είναι:

Πλατύακος, ο πευκόφυτος λόφος πάνω από το ποτάμι με τα πολύχρωμα δέντρα, στον Άγιο Βασίλειο.

α) τα Χάλαυρα. Πρόκειται για ένα τεράστιο βράχο λίγο έξω από το χωριό, που είναι γεμάτος μικρές σπηλιές οι οποίες δημιουργήθηκαν τα παλαιότερα χρόνια από τους κατοίκους, για την εξόρυξη οικοδομικού υλικού (τσάχαλη) με την ιδιότητα του τσιμέντου. Σήμερα ο βράχος, μετά από ενέργειες του Πολιτιστικού Συλλόγου και του Συνεταιρισμού, φωτίζεται και δίνει μια εικόνα φαντασμαγορική στην περιοχή.
β) η Μέσα Βρύση. Είναι η γνωστότερη και μεγαλύτερη πηγή της περιοχής. Ανάμεσα σε τεράστια πλατάνια και μυρτιές η Μέσα Βρύση είναι τόπος ιδιαίτερου φυσικού κάλλους. Βρίσκεται στη βόρεια είσοδο του χωριού, και αποτελεί σημείο όπου οι κάτοικοι και οι επισκέπτες μπορούν να δροσιστούν και να ηρεμήσουν. Τα παλαιότερα χρόνια ύδρευε μεγάλο μέρος του χωριού.
γ) το Μελισούρι. Βρίσκεται 500μ βόρεια του χωριού, κάτω από το δρόμο Βιάννος-Ιεράπετρα. Περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλλους και σημαντική πηγή για την ύδρευση και την άρδευση του χωριού.
δ) η Λυγιά. Είναι μια πανέμορφη κοιλάδα, σε υψόμετρο 460μ, κατάφυτη από Ελιές και Λυγαριές (απ' όπου πήρε και το όνομα η περιοχή). Στη νότια πλευρά, στην κορυφή του βουνού της Λυγιάς είναι κτισμένη η εκκλησία της Παναγίας και ανατολικά της εκκλησίας δεσπόζει το μνημείο των εκτελεσθέντων πατριωτών το Σεπτέμβρη του 1943. Η θέα από την αυλή της εκκλησίας είναι υπέροχη, προς την πανέμορφη Άρβη και το απέραντο γαλάζιο του Λυβικού πελάγους. Στα δυτικά βρίσκεται το φαράγγι της Άρβης και νότια στους πρόποδες του βουνού η ιστορική Μονή του Αγίου Αντωνίου. Βόρεια της Λυγιάς βρίσκεται το βουνό της Βίγλας (670μ), με αρχαιολογικό ενδιαφέρον. Στη Λυγιά υπάρχουν πολλές παλιές αγροικίες (μετόχια), για την εξυπηρέτηση των αναγκών των κατοίκων, που είναι κτίσματα ειδικής αρχιτεκτονικής.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. (Ελληνικά) Βάση δεδομένων της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής.
  2. «Ελληνικά Ολοκαυτώματα». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 25 Ιουνίου 2009. Ανακτήθηκε στις 17 Δεκεμβρίου 2007. 

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Το Ηράκλειον και ο Νομός του, έκδοση Νομαρχίας Ηρακλείου.
  • Τουριστικός Οδηγός, Δήμος Βιάννου.

Βλέπε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ολοκαύτωμα της Βιάννου