Πελένδρι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Πελένδρι
  Χωριό  
Πανοραμική άποψη Πελενδρίου
Πελένδρι στον χάρτη: Κύπρος
Πελένδρι
Τοποθεσία στην Κύπρο
Συντεταγμένες: 34°53′54″N 32°58′7″E / 34.89833°N 32.96861°E / 34.89833; 32.96861Συντεταγμένες: 34°53′54″N 32°58′7″E / 34.89833°N 32.96861°E / 34.89833; 32.96861
Χώρα Flag of Cyprus.svg Κύπρος
Επαρχία Λεμεσού
Διακυβέρνηση (2011-2016)[1]
 • Είδος Κοινοτικό Συμβούλιο
 • Πρόεδρος Νίκος Πατσιάουρος
Πληθυσμός (2011)[2]
 • Σύνολο 1.074
Ζώνη ώρας EET (UTC+2)
 • Θερινή (DST) EEST (UTC+3)
Τ.Κ. 4878
Ιστοσελίδα www.pelendri.org
Η θέση του Πελενδρίου στο χάρτη

Το Πελέντρι ή Πελένδρι είναι ένα από τα μεγαλύτερα χωριά της επαρχίας Λεμεσού στην Κύπρο. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011 είχε 1074 κατοίκους.[2]

Τοποθεσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βρίσκεται κάτω από την οροσειρά του Τροόδους, στην περιοχή της Πιτσιλιάς. Είναι τοποθετημένο σε μια άγονη βουνοπλαγιά, σε ένα υψόμετρο 800 μέτρων από την επιφάνεια της θάλασσας, 40 περίπου χιλιόμετρα από την πόλη της Λεμεσού. Γειτνιάζει με τα χωριά Τριμίκλινη, Σαϊττάς, Ποταμίτισσα, και Κάτω Αμίαντος.

Φυσική γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεωμορφολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το ανάγλυφο της περιοχής είναι τραχύ και βουνίσιο με στενές βαθιές κοιλάδες και απότομες πλαγιές. Από τις τρεις πλευρές του χωριού ξεπροβάλλουν ψηλές βουνοκορφές που το ύψος τους σε αρκετές περιπτώσεις ξεπερνά τα 1000 μέτρα.

Κλίμα, χλωρίδα και βλάστηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το κλίμα της περιοχής σε συνδυασμό με τη σχετικά ψηλή ετήσια βροχόπτωση που δέχεται το χωριό (γύρω στα 750 χιλιοστόμετρα) ευνοεί την καλλιέργεια διαφόρων φρουτόδεντρων (μηλιών, ροδακινιών, αχλαδιών), αμπελιών οινοποιήσιμων ποικιλιών, ελιών, αμυγδαλιών, καρυδιών και λαχανικών (φασολάκια, μπιζέλια, κραμπιά, ντομάτες, αγγουράκια, κρεμμύδια, κολοκυθάκια, πατάτες).

Εξαιτίας όμως του ανάγλυφου της περιοχής υπάρχουν αρκετές ακαλλιέργητες περιοχές στις οποίες δίνει πλούσιο το παρόν της η φυσική βλάστηση. Εκεί συναντά κανείς μια ποικιλία φυτών: πεύκων, λατζιές, αντρουκλιές, τρεμιθιές, ξυσταριές, περνιές, αγριοελιές, σκλήδρους, πλατάνους και μερσινιές. Μέρος των κρατικών δασών Τροόδους και Μονής εμπίπτουν στα διοικητικά όρια του Πελεντρίου.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Πελέντρι αποτελούσε γνωστό οικισμό που υφίστατο κατά τα Μεσαιωνικά χρόνια. Ο Ντε Μας Ματρί το αναφέρει ως Pelendres ή και Pelondres, δίνοντας την πληροφορία ότι το 1353 ήταν φέουδο του Ιωάννη ντε Λουζινιάν, πρίγκηπα της Αντιόχειας και μέλος της βασιλικής οικογένειας της Κύπρου. Ο μεσαιωνικός χρονογράφος Γεώργιος Βουστρώνιος αναφέρει δύο φορές το χωριό στο χρονικό του. Στη μια περίπτωση αναφέρει ότι γύρω στο 1461, στον οικισμό έμενε κάποιος πλούσιος (πιθανότατα έμπορος) ονόματι Σατένης. Στη δεύτερη περίπτωση ο Βουστρώνιος μιλά για δύο πραστειά (αγροκτήματα) των Πελεντρίων που άνηκαν στο Ρίτζο τι Μαρίνο και τα οποία κατασχέθηκαν το 1474 από την Αικατερίνη Κορνάρου. Τα δύο αυτά αγροκτήματα που είναι τα Κάρδαμα (Kardama) και τα Φίλαγρα, διαλύθηκαν κατά τη διάρκεια της Τουρκοκρατίας. Τα Φίλαγρα όμως επανιδρύθηκαν με την ίδια ονομασία.

Πέραν όμως από τους δύο αυτούς οικισμούς, σύμφωνα με αφηγήσεις υπερηλίκων, λέγεται ότι υπήρχαν ακόμα 14 μικρά χωριά, τα οποία αναγκάστηκαν να εγκαταλειφθούν και νε ενωθούν με τους κατοίκους του Πελεντριού, ώστε να νιώθουν πιο ασφαλείς. Σαν τέτοια χωριά αναφέρονται τα ακόλουθα: ο Πούλος, στον οποίο βρέθηκαν σημαντικά αρχαιολογικά αντικείμενα της εποχής του Μεγάλου Αλεξάνδρου, τα Φουρνιά, στα οποία υπάρχουν ίχνη παλαιού οικισμού, ο Τρούμηθος, στον οποίο υπάρχει ένα πολύ παλιό μεταλλείο χαλκοπυρίτη, η Τζεράμης, η οποία καταστράφηκε ολοσχερώς από κατολίσθηση, τα Ρόντια, τα Κόνναρα, τα Καμίνια, ο Μαζόκαμπος, το Χαλάζιν, η Αργυρού, η Δέησις, ο Άης Γίαννης Ποταμούλιών, τα Ποντίκια και οι Κουντουρήδες.

Ονομασία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υπάρχουν διάφορες εκδοχές αναφορικά με την προέλευση του ονόματος του χωριού: α) Το όνομα Πελέντρι και Πελέντρια που χρησιμοποιείτο τα παλαιότερα χρόνια προήλθε από ένα φυτό που φύτρωνε άφθονο στην περιοχή και ονομαζόταν Φελάνδριο (οινάνθη). Ο Θεόφραστος αναφέρει ότι από τα φύλλα αυτού του φυτού, που ήταν πολύοσμα, κατασκευάζονταν οινάνθινον μύρο.

β) Στην περιοχή φυτρώνει σε αφθονία ένα είδος μανιταριού το οποίο οι κάτοικοι ονομάζουν Πέλεντρο. Είναι ένα δηλητηριώδες μανιτάρι με γεύση πικρή και στυφή και με διακριτικό γνώρισμα την εμφάνιση, γιατί είναι πολύ μεγαλύτερο από τα γνωστά είδη μανιταριών. Ο Ν. Κληρίδης, όμως, αναφέρει ότι το μανιτάρι πήρε το όνομα του από το χωριό.

γ) Σε ένα γαλλικό περιοδικό αναφέρεται ότι το χωριό πήρε το όνομα του από ένα αρωματικό χόρτο που φύτρωνε στο χωριό που ονομάζεται Πεδέντρι κι έτσι ονομάστηκε Πελέντρι.

δ) Μία τέταρτη εκδοχή υποστηρίζει ότι το χωριό πήρε την ονομασία του από το επώνυμο μεσαιωνικής οικογένειας που το κατείχε κάποτε ως φέουδο (πριν το 1353). Ο Λεόντιος Μαχαιράς αναφέρει την οικογένεια Πελεντρί.

ε) Τέλος, σύμφωνα με νεότερες εκδοχές το Πελέντρι ονομαζόταν παλιά Πολυδέντρι, γιατί υπήρχαν πολλά δέντρα. Αργότερα για συντομία άλλαξε την ονομασία του σε Πελέντρι.

Οι εκκλησίες του Πελενδρίου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παλαιότερα στο χωριό υπήρχαν πέντε παρεκκλήσια: του Αγίου Γεωργίου, του Αγίου Νικολάου, του Αγίου Δημητρίου, του Αγίου Ιωάννη του Πρόδρομου και της Αγίας Σωζόμενης. Σήμερα υπάρχουν τέσσερις εκκλησίες: του Αγίου Ιωάννη του Λαμπαδιστή, του Αρχαγγέλου Μιχαήλ, του Τιμίου Σταυρού και της Παναγίας της Καθολικής. Επίσης, υπάρχει και ένα ξωκλήσι της Παναγίας του Αμιάντου (Γαλιλαίας).

Εκκλησία Ιωάννη του Λαμπαδιστή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εκκλησία Αγίου Ιώαννη Λαμπαδιστή

Η εκκλησία αυτή είναι κτισμένη με τοπικό ηφαιστειογενές πέτρωμα και τούβλο. Οι κάτοικοι του χωριού δούλεψαν εθελοντικά για το κτίσιμο της εκκλησίας, μεταφέροντας οι ίδιοι υλικά με τα γαϊδούρια. Στην εκκλησία, που είναι τρίκλιτη, εντυπωσιάζει ο μεγάλος της θόλος, που την κάνει να ξεχωρίζει από μεγάλη απόσταση.

Εκκλησία Αρχαγγέλου Μιχαήλ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βρίσκεται στα δεξιά του χωριού. Ανακαινίσθηκε και επεκτάθηκε τα τελευταία χρόνια.

Εκκλησία του Τιμίου Σταυρού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εκκλησία Τιμίου Σταυρού

Η εκκλησία αυτή είναι μια από τις εννέα εκκλησίες του Τροόδους που αποτελούν παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά της Unesco με τίτλο «Τοιχογραφημένοι ναοί στην περιοχή του όρους Τρόοδος»[3]. Ανήκει στα μνημεία παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς της Unesco κυρίως για τις τοιχογραφίες που καλύπτουν το εσωτερικό της και οι οποίες αποτελούν εξαίρετα δείγματα βυζαντινής και μεταβυζαντινής μνημειακής ζωγραφικής.

Η μορφή της εκκλησίας όπως απαντάται σήμερα είναι αποτέλεσμα πολλών οικοδομικών επεμβάσεων διαφόρων εποχών. Όπως είναι σήμερα η εκκλησία του Τιμίου Σταυρού παρουσιάζεται σαν τρίκλητη εκκλησία με τρούλο. Η αρχική εκκλησία που ήταν μονόκλιτη με τρούλο χρονολογείται στον 11ο αιώνα. Ενδείξεις φανερώνουν ότι ίσως ο ναός να ήταν καμαροσκέπαστος. Από αυτόν όμως το μόνο που διασώθηκε είναι η αψίδα. Στα τέλη του 13ου αιώνα κτίζεται ο μεσαίος μονόκλιτος ναός στον τόπο του σταυροειδούς με τρούλο, αφού απ' ότι φαίνεται θα είχε καταστραφεί η προηγούμενη εκκλησία. Τον 14ο αιώνα κτίζεται ένα επιπρόσθετο κλίτος, που αποτελεί το βόρειο παρεκκλήσι. Ένα νότιο κλίτος-παρεκκλήσι κτίστηκε τον 15ο αιώνα. Σύμφωνα με την επιγραφή που σώζεται στην αψίδα του Ιερού Βήματος, η αρχική εικονογράφηση της εκκλησίας χρονολογείται γύρω στα 1171-1172. Τμήμα από αυτή τη φάση σώζονται στην αψίδα του Ιερού, κάτω από το στρώμα των τοιχογραφιών του 14ου αιώνα. Πρόκειται για μια σπάνια για τις εκκλησίες της Κύπρου τεχνοτροπία, του 12ου αιώνα. Η διακόσμηση με τοιχογραφίες συνεχίστηκε κατά φάσεις μέχρι τον 16ο αιώνα. Το 1963 πραγματοποιήθηκε προστατευτική αποκατάσταση από το Τμήμα Αρχαιοτήτων.

Εκκλησία Παναγίας Καθολικής[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η εκκλησία της Παναγιάς Καθολικής που κτίστηκε γύρω στο 16ο αιώνα είναι τρίκλιτη, ξυλόστεγη με μια ημικυκλική εσωτερικά και πεντάπλευρη εξωτερικά αψίδα, που καλύπτεται ξεχωριστά. Το ξυλόγλυπτο εικονοστάσι της εκκλησίας είναι κατά το μεγαλύτερο τμήμα του σύγχρονο με την εκκλησία και περιβάλλεται από ωραίες εικόνες του 16ου αιώνα. Αρχαιότερη είναι η εικόντης σταύρωσης του Χριστού στο πίσω μέρος, η οποία δυστυχώς είναι αρκετά κατεστραμμένη. Επίσης υπάρχει και η εικόνα της Παναγίας που ζωγράφισε το 1693 ο Ιωαννίκιος.

Αθλητισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο Πελένδρι υπάρχει μια ποδοσφαιρική ομάδα, η Αθλητική Ποδοσφαιρική Ένωση Πελενδρίου (ΑΠΕΠ Πελενδρίου), η οποία κατά διαστήματα αγωνίζεται στο πρωτάθλημα Δ' κατηγορίας της Κυπριακή Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου. Έχει ως έδρα το Κοινοτικό Στάδιο Πελενδρίου. Παλαιότερα υπήρχε και ο Τσαγγάρης Πελενδρίου, ο οποίος όμως έχει διαλυθεί.

Σύνδεσμος αποδήμων και φίλων Πελενδρίου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Λόγω του γεγονότος ότι πολλοί κάτοικοι του χωριού διαμένουν πλέον στις αστικές περιοχές, έχει δημιουργηθεί σύνδεσμος αποδήμων με στόχο τη διατήρηση των σχέσεων των αποδήμων με το χωριό τους. Ο σύνδεσμος αποδήμων διοργανώνει διάφορες πολιτιστικές εκδηλώσεις στο χωριό. Μεταξύ αυτών και συναυλίες στο Κοινοτικό Στάδιο Πελενδρίου, οι σημαντικότερες εκ των οποίων είναι η συναυλία που έδωσε στις 20/7/2008 ο Γιώργος Νταλάρας [4], στις 8/8/2009 ο Δημήτρης Μητροπάνος [5], στις 30/7/2010 ο Νότης Σφακιανάκης[6], στις 05/8/2011 οι Γλυκερία, Κώστας Μακεδόνας, Γεράσιμος Ανδρεάτος και Μελίνα Ασλανίδου σε μια συναυλία αφιέρωμα στο Μάνο Λοΐζο [7] , στις 03/09/2011 ο Βασίλης Παπακωνσταντίνου[8] και στις 11/08/2012 η Δέσποινα Βανδή και η Έλλη Κοκκίνου.[9][10]

Διάφορα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο χωριό υπάρχει Δημοτικό Σχολείο και Νηπιαγωγείο. Ακόμη υπάρχει ξενοδοχείο, πισίνα, σινεμά, cafe, κέντρο νεότητας, πολιτιστικό κέντρο, ταβέρνες, κλειστό γήπεδο καλαθόσφαιρας, κοινοτικό γήπεδο ποδοσφαίρου, οινοποιείο, υδατοφράκτης, πάρκα κ.α.

Ακόμη στο χωριό λειτουργεί ένα από τα 5 κέντρα εξυπηρέτησης του πολίτη που υπάρχουν σε ολόκληρη την Κύπρο, με σκοπό να εξυπηρετούνται τα χωριά της Πιτσιλιάς και του Τροόδους.

Πρόσωπα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από το χωριό κατάγεται ο ήρωας Αντώνης Αντωνίου, ανθυπολοχαγός των Καταδρομών, ο οποίος βρέθηκε να υπεραμύνεται της Κυπριακή Δημοκρατίας στη φλεγόμενη περιοχή της τουρκικής απόβασης στον Άγιο Γεώργιο Κερύνειας. Στις 22 Ιουλίου, θεάθηκε για τελευταία φορά να πολεμά με την ομάδα του, με αυταπάρνηση, μερικές εκατοντάδες μέτρα από τον χώρο της απόβασης. Ο ήρωας ήταν αγνοούμενος μέχρι το 2010, όπου τα οστά του βρέθηκαν σε ομαδικό τάφο δίπλα στο γήπεδο του Γυμναστικού Συλλόγου «Πράξανδρος», της Κερύνειας. Τα όστα του τάφηκαν στο χωριό, όπου προς τιμή του υπάρχει και ανδριάντας του.[11][12]

Από το Πελένδρι κατάγεται επίσης η Έλση Χριστόφια - Χηράτου, σύζυγος του πρώην προέδρου της Κυπριακής Δημοκρατίας, Δημήτρη Χριστόφια, όπως και ο πρώην βουλευτής του ΑΚΕΛ Γιαννάκης Θωμά.

Φωτογραφίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί συνδέσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Κοινοτικό Συμβούλιο Πελενδρίου
  2. 2,0 2,1 «Πληθυσμός που καταγράφηκε κατά φύλο, ηλικία, επαρχία, δήμο/κοινότητα και ενορία» (XLS). Απογραφή πληθυσμού 2011. Λευκωσία: Στατιστική Υπηρεσία Κυπριακή Δημοκρατίας. 1 Οκτωβρίου 2011. Sheet Γ1. http://www.mof.gov.cy/mof/cystat/statistics.nsf/All/59681B67FE82FD39C2257AD90053F3FA/$file/POP_CEN_11-POP_PLACE_RESID-EL-130913.xls?OpenElement. 
  3. «Μνημεία της Κύπρου». Τμήμα Αρχαιοτήτων, Υπουργείο Συγκοινωνιών και Έργων, Κυπριακή Δημοκρατία. http://www.mcw.gov.cy/mcw/DA/DA.nsf/All/392748EE7D67CFE0C2257199002A042E?OpenDocument. Ανακτήθηκε στις 2009-05-22. 
  4. «Ο Γιώργος Νταλάρας τραγουδά για τα καμένα δάση». www.iKypros.com. 2008-07-21. http://www.ikypros.com/cgibin/hweb?-A=50439&-V=ikypros&w=. Ανακτήθηκε στις 2009-08-07. 
  5. «Κάλεσμα Χριστόφια απο το Πελένδρι». new.e-go.gr. 2008-08-09. http://www.ikypros.com/cgibin/hweb?-A=61216&-V=ikypros&w=. Ανακτήθηκε στις 2009-08-09. 
  6. «Νότης Σφακιανάκης (Πελένδρι)». new.e-go.gr. 2010-07-30. http://www.cyprusevents.net/el/events/notis-sfakianakis-pelendri-2010/. Ανακτήθηκε στις 2010-07-31. 
  7. «Συναυλία αφιέρωμα στον Μάνο Λοΐζο στη Λεμεσό!». http://musicity.gr/. http://musicity.gr/synaylies/214-synaylies-2011-lives-cyprus/6258-makedonas-andreatos-lemesos-kypros-2011.html. 
  8. «Καλοκαιρινές Συναυλίες 2011». http://www.vasilisp.com/. http://www.vasilisp.com/html/index.php?option=com_eventlist&view=details&id=155:-&Itemid=124. 
  9. Δ. Βανδή: Αποθεώθηκε στην συναυλία στην Κύπρο! Οι πρώτες φωτογραφίες
  10. Χαμός χθες με Έλλη Κοκκίνου και Δέσποινα Βανδή
  11. Ομιλία του Προέδρου της Δημοκρατίας κ. Νίκου Αναστασιάδη στα αποκαλυπτήρια ανδριάντα στο Πελένδρι
  12. Τιμή και δόξα στο παλικάρι του Πελενδριού