Joker (ταινία, 2019)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Joker (ταινία του 2019))
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Joker
JOKER-Official-Poster.jpg
Αφίσα προώθησης ταινίας
ΣκηνοθεσίαΤοντ Φίλιπς
Παραγωγή
Σενάριο
  • Τοντ Φίλιπς
  • Σκοτ Σίλβερ
Βασισμένο σεCharacters από DC Comics
ΠρωταγωνιστέςΧοακίν Φίνιξ
ΜουσικήHildur Guðnadóttir
ΦωτογραφίαΛόρενς Σερ
ΜοντάζΤζεφ Γκροθ
Εταιρεία παραγωγήςWarner Bros. Pictures
DC Films
Joint Effort
Bron Creative
Village Roadshow Pictures[1]
ΔιανομήWarner Bros. Pictures
Κυκλοφορία31 Αυγούστου (Βενετία)

Country flag 4 Οκτωβρίου 2019

Country flag 3 Οκτωβρίου 2019
Διάρκεια122 λεπτά
ΠροέλευσηΗνωμένες Πολιτείες
ΓλώσσαΑγγλικά
Προϋπολογισμός55-70.000.000 δολάρια[2][3]
Ακαθάριστα έσοδα984, 7 δολάρια[4][5]

Joker ονομάζεται η αμερικανική ταινία ψυχολογικού θρίλερ του 2019 σε σκηνοθεσία Τοντ Φίλιπς, ο οποίος συμμετείχε και στη συγγραφή του σεναρίου μαζί με τον Σκοτ Σίλβερ. Βασισμένη σε χαρακτήρες της DC Comics, έχει πρωταγωνιστή τον Χοακίν Φίνιξ ως Joker. Με την ιστορία να διαδραματίζεται το 1981, η ταινία ακολουθεί τον Άρθουρ Φλεκ, έναν αποτυχημένο κωμικό ο οποίος στρέφεται σε μια ζωή εγκληματικότητας και χάους στη Γκόθαμ Σίτυ. Οι Ρόμπερτ Ντε Νίρο, Ζαζί Μπιτζ, Φράνσις Κόνροϊ, Μπρετ Κάλεν, Γκλένν Φλέσλερ, Μπιλ Καμπ, Σέι Γουίγκαμ και Μαρκ Μαρόν εμφανίζονται ως δεύτεροι ρόλοι. Η ταινία παράχθηκε από τις εταιρείες Warner Bros. Pictures, DC Films και Joint Effort, σε συνεργασία με Bron Creative και Village Roadshow Pictures, ενώ διανεμήθηκε από την Warner Bros.

Ο Φίλιπς συνέλαβε τον Joker το 2016 και έγραψε το σενάριο με τον Σίλβερ το 2017. Οι δυο τους άντλησαν έμπνευση από μελέτες που έγιναν πάνω στον χαρακτήρα την δεκαετία του 1970 και από ταινίες του Μάρτιν Σκορσέζε, ο οποίος αρχικά είχε συνδεθεί με το έργο ως παραγωγός. Το γραφικό μυθιστόρημα Batman: The Killing Joke (1988) αποτέλεσε βάση για την υπόθεση, αλλά ο Φίλιπς και ο Σίλβερ δεν κοίταξαν άλλα κόμικς για έμπνευση. Ο Φίνιξ συσχετίστηκε με την ταινία τον Φεβρουάριο του 2018 και πήρε τον ρόλο τον Ιούλιο, ενώ η πλειοψηφία των υπόλοιπων ηθοποιών προσλήφθηκαν τον Αύγουστο. Η κινηματογράφηση πραγματοποιήθηκε σε Νέα Υόρκη, Τζέρσεϊ Σίτι και Νιούαρκ, από τον Σεπτέμβριο έως τον Δεκέμβριο του 2018. Είναι η πρώτη ταινία ζωντανής δράσης του Batman που έλαβε καταλληλότητα «[α] από την Motion Picture Association of America, λόγω του βίαιου και δυσάρεστου περιεχομένου της.

Ο Joker έκανε πρεμιέρα στο 76ο Διεθνές Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας στις 31 Αυγούστου 2019, όπου κέρδισε τον Χρυσό Λέοντα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες κυκλοφόρησε επίσημα στις 4 Οκτωβρίου 2019, ενώ μια μέρα πριν, 3 Οκτωβρίου, είχε ήδη κυκλοφορήσει στην Ελλάδα. Η ταινία προκάλεσε πολωμένες κριτικές, ενώ η ερμηνεία του Φίνιξ εγκωμιάστηκε, ο σκοτεινός τόνος, η απεικόνιση ψυχικών ασθενειών και ο χειρισμός της βίας δίχασαν τις απόψεις.[6] Δημιούργησε επίσης ανησυχίες και φόβο για πιθανή "έμπνευση βίας" στον πραγματικό κόσμο, γι' αυτό το λόγο η κινηματογραφική αίθουσα στην Ορόρα του Κολοράντο -όπου το 2012 έγιναν μαζικοί πυροβολισμοί κατά τη διάρκεια προβολής της ταινίας, Ο Σκοτεινός Ιππότης: Η Επιστροφή- αρνήθηκε την προβολή του Joker.

Η ταινία ως τώρα έχει αποφέρει $878.3 εκατομμύρια εισπράξεις παγκοσμίως και είναι η έβδομη πιο εμπορική ταινία της χρονιάς. Έσπασε αρκετά ρεκόρ στο box office ως κυκλοφορία Οκτωβρίου, ενώ κατάφερε να γίνει η πιο επιτυχημένη ταινία καταλληλότητας «R» όλων των εποχών, σε λιγότερο από ένα μήνα κυκλοφορίας. Στην Ελλάδα αποτέλεσε επίσης τεράστια επιτυχία, πουλώντας πάνω από 600 χιλιάδες εισιτήρια σε ένα μήνα.[7]

Υπόθεση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πάντα μόνος ανάμεσα στο πλήθος, ο Άρθουρ Φλεκ (Χοακίν Φίνιξ) αναζητά να συνδεθεί. Είναι ένας άνθρωπος που αντιμετωπίζει την σκληρότητα και την απόλυτη περιφρόνηση της κοινωνίας, ταυτόχρονα με την αδιαφορία ενός συστήματος που του επιτρέπει να περνά από την ευαλωτότητα στην καταστροφή. Καθώς περιφέρεται στην εχθρική Γκόθαμ, ο Άρθουρ φοράει δύο μάσκες. Τη μία τη βάφει ο ίδιος στο πρόσωπο του καθώς δουλεύει ως κλόουν το πρωί και ως όρθιος (στάνταπ) κωμικός τα βράδια. Τη δεύτερη δεν μπορεί να τη βγάλει ποτέ. Είναι η μεταμφίεση που κρύβει τη μάταιη προσπάθεια του να γίνει μέρος του κόσμου γύρω του και όχι απλώς ένας καταπατημένος άντρας. Πολύ γρήγορα συνειδητοποιεί ότι ο περίγελος είναι ο ίδιος, και όχι αυτά που λέει ή κάνει. Το ανεξέλεγκτο γέλιο του, που ξεσπά τις λάθος στιγμές, αποδεικνύει ότι αδυνατεί να συντονιστεί με το κοινό του. Και όσο προσπαθεί να ελέγξει την κατάσταση τόσο περισσότερο γελοιοποιείται και αφήνει τον εαυτό του εκτεθειμένο, ακόμα και σε περιστατικά βίας.

Ορφανός από πατέρα, ο Άρθουρ είναι αφιερωμένος στη φροντίδα της “εύθραυστης” μητέρας του που τον φωνάζει Χάππι, το παρατσούκλι που σε συνδυασμό με την πάθησή του, του καλλιεργεί ένα μόνιμο, σπασμωδικό χαμόγελο. Καθρεφτίζει μία κοινωνία χωρίς ιδανικά. Στην κοινωνία υπάρχει εξέγερση, ξεσπάσματα και οι λιγότερο ευνοημένοι φορούν μάσκες κλόουν που υποδηλώνουν τα προσωπεία τους και αντιδρούν κατά της εξουσίας. Ο Άρθουρ από την άλλη βρίσκεται σε διαρκή αναζήτηση της πατρικής αγάπης που δεν είχε ποτέ. Ψάχνει να την βρει είτε στον πλούσιο επιχειρηματία Τόμας Γουέιν, είτε στον παρουσιαστή της τηλεόρασης, Μιούρεϊ Φράνκλιν. Αλλά, κάθε φορά που τον περιγελούν, αυτός ο καλλιτέχνης σε αδιέξοδο εκτροχιάζεται ακόμα περισσότερο. Καθώς κινείται σε έναν υπαρξιακό φαύλο κύκλο, μεταξύ πραγματικότητας και τρέλας, αρκεί μια λανθασμένη επιλογή του, για να προκαλέσει μια αλυσιδωτή αντίδραση κλιμακούμενων και, τελικά, ολέθριων γεγονότων.[8][9]

Καστ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Χοακίν Φίνιξ ως Άρθουρ Φλεκ / Joker: Ένας ψυχικά ασθενής, ξεπεσμένος κωμικός, περιθωριοποιημένος από την κοινωνία,[10] του οποίου οι επαγγελματικές και προσωπικές αποτυχίες τον ώθησαν στο να γίνει ένας νιχιλιστικός εγκληματίας.[11] Ο Φίνιξ είχε ενδιαφερθεί να συμμετάσχει σε μια ταινία χαμηλού προϋπολογισμού όπου θα μελετάει έναν χαρακτήρα κόμικς. Είπε ότι η ταινία «μοιάζει μοναδική, είναι ένας δικός της κόσμος κατά κάποιο τρόπο και ίσως να είναι αυτό που σε φοβίζει περισσότερο».[12] Ο ηθοποιός έχασε 24 κιλά κατά την προετοιμασία[13] και βάσισε το γέλιο του σε βίντεο ανθρώπων που πάσχουν από παθολογικό γέλιο.[14] Δεν είδε την ερμηνεία των προηγούμενων ηθοποιών που υποδύθηκαν των Joker για να πάρει έμπνευση, αντ' αυτού, διάβασε ένα βιβλίο για πολιτικές δολοφονίες, ώστε να καταλάβει τους δολοφόνους και τα κίνητρα τους.[11] Ο σκηνοθέτης είπε ότι σκόπιμα άφησε ασαφές το αν ο Άρθουρ γίνεται ο πραγματικός Joker όπως συμβαίνει στις παραδοσιακές ιστορίες Μπάτμαν, ή αν εμπνέει ένα ξεχωριστό χαρακτήρα.[15]
  • Ρόμπερτ Ντε Νίρο ως Μιούρεϊ Φράνκλιν:[16] Ένας παρουσιαστής που παίζει ρόλο στον ξεπεσμό του Άρθουρ. Ο Ντε Νίρο δήλωσε ότι ο ρόλος του αποτίει φόρο τιμής στον ρόλο του από The King of Comedy (1983), του Ρούπερτ Πάπκιν, ο οποίος είναι ένας κωμικός που έχει εμμονή με έναν παρουσιαστή.[16]
  • Ζαζί Μπιτζ ως Σόφι Ντεμοντ:[17] Μια κυνική ανύπαντρη μητέρα και το ερωτικό ενδιαφέρον του Άρθουρ.[17][18] Η Μπιτζ, μια μεγάλη φαν του Φίνιξ, είπε ότι ήταν τιμή της να συμπρωταγωνιστήσει μαζί του,[19] και ότι έμαθε πολλά δουλεύοντας μαζί του.[20]
  • Φράνσις Κόνροϊ ως Πένι Φλεκ: Η ψυχικά και σωματικά ασθενής μητέρα του Άρθουρ,[21] η οποία εργάστηκε παλαιότερα για τον Τόμας Γουέιν.[22] Η Χάνα Γκρος υποδύεται την νέα Πένι.[23]

Παραγωγή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ανάπτυξη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο σκηνοθέτης της ταινίας, Τοντ Φίλιπς το 2016

Μεταξύ του 2014 και 2015 ο Χοακίν Φίνιξ εξέφρασε το ενδιαφέρον του να συμμετάσχει σε μια ταινία χαμηλού προϋπολογισμού, όπου θα αναλύει τον χαρακτήρα ενός αντιήρωα κόμικ, όπως ο Joker από την DC Comics.[24] Ο Φίνιξ είχε προηγουμένως αρνηθεί να παίξει στο Κινηματογραφικό Σύμπαν της Marvel επειδή θα έπρεπε να παίξει ρόλους. όπως τους Χαλκ και Doctor Strange, σε πολλές ταινίες.[25] Δεν πίστευε ότι η ιδέα του για μια ταινία πάνω σ' ένα χαρακτήρα κόμικ πρέπει να είναι αυτή του Joker, καθώς σκέφτηκε ότι ο χαρακτήρας είχε απεικονιστεί με παρόμοιο τρόπο στο παρελθόν, και προσπάθησε να σκεφτεί έναν διαφορετικό αντιήρωα. Ο μάνατζερ του Φίνιξ πρότεινε μια σύσκεψη με την Warner Bros., αλλά εκείνος αρνήθηκε.[24] Ομοίως, ο Τοντ Φίλιπς είχε ερωτηθεί αρκετές φορές να σκηνοθετήσει ταινίες βασισμένες σε κόμικ, αλλά αρνιόταν επειδή ποτέ δεν τον ενδιέφεραν. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Joker δημιουργήθηκε από την ιδέα του να δημιουργήσει μια διαφορετική ταινία κόμικ, μια περισσότερο γειωμένη και λογική ταινία κόμικ.[26] Τον προσέλκυσε ο Joker γιατί δεν πίστευε ότι υπήρχε μια οριστική, απόλυτη απεικόνιση του χαρακτήρα, κάτι το οποίο γνώριζε ότι θα του επέτρεπε να έχει μια σημαντική δημιουργική και καλλιτεχνική ελευθερία.[27]

Ο Φίλιπς έβαλε την ιδέα για τον Joker στη Warner Bros. μετά την πρεμιέρα της ταινίας του, War Dogs, τον Αύγουστο του 2016.[28] Πριν από το War Dogs ο Φίλιπς ήταν γνωστός κυρίως για τις κωμωδίες του, όπως τις Road Trip (2000), Old School (2003), και The Hangover (2009). To War Dogs ήταν ένα άλμα σ' ένα πιο τολμηρό και ανήσυχο "έδαφος".[29] Κατά τη διάρκεια της πρεμιέρας, ο Φίλιπς συνειδητοποίησε ότι: «Το War Dogs δεν πρόκειται να "αναταράξει" τον κόσμο και να δημιουργήσει συζητήσεις και σκεφτόμουν, τι θέλει να δει ο κόσμος πραγματικά;» Πρότεινε στην εταιρεία DC Films να διαφοροποιηθεί από την ανταγωνιστική εταιρία Marvel Studios με το να παράγει αυτόνομες, ανεξάρτητες ταινίες χαμηλού κόστους.[30][31] Μετά την επιτυχημένη κυκλοφορίας της ταινίας Wonder Woman (2017),η οποία είναι επίσης μια ανεξάρτητη ιστορία, η εταιρία συμφώνησε με την ιδέα του.[32] Τον Αύγουστο του 2017, οι Warner Bros. και DC Films ανακοίνωσαν τα σχέδιά τους για την επερχόμενη ταινία Joker, η οποία θα είχε τον Φίλιπς στη σκηνοθεσία, αλλά και στο σενάριο μαζί με στον Σκοτ Σίλβερ, και τον Μάρτιν Σκορσέζε σαν συμπαραγωγό.[33] Η ανακοίνωση προκάλεσε μικτές αντιδράσεις σε οπαδούς, γιατί θεώρησαν ότι η ταινία θα κατέστρεφε το κύρος του χαρακτήρα, κάτι που είχε ειπωθεί και για την ερμηνεία του Τζάρεντ Λέτο ως Joker πριν ένα χρόνο, στην ταινία Suicide Squad, όπου είχε δεχτεί αρνητικές κριτικές.[34]

Σύμφωνα με τους Κιμ Μάστερς και Μπόρις Κιτ της εφημερίδας The Hollywood Reporter, ο Τζάρεντ Λέτο ήταν δυσαρεστημένος από την ύπαρξη ενός πρότζεκτ ξεχωριστού από την ερμηνεία του.[34][35] Τον Οκτώβριο του 2019, η Μάστερς ανέφερε ότι ο Λέτο ένιωθε αποξενωμένος και αναστατωμένος όταν έμαθε ότι η Warner Bros. -που του είχε υποσχεθεί μια ανεξάρτητη ταινία Joker - επέτρεψε στον Φίλιπς να προχωρήσει με το φιλμ, ζητώντας μέχρι και τον μάνατζερ του, Έρβινγκ Αζόφ, να ακυρώσει το πρότζεκτ. Η Μάστερς πρόσθεσε ότι ο εκνευρισμός του Λέτο ήταν αυτός που τον οδήγησε στο τερματισμό της συνεργασίας του με την εταιρία Creative Artists Agency (CAA), καθώς πίστευε ότι οι αντιπρόσωποί του θα έπρεπε τον είχαν ενημερώσει νωρίτερα για το έργο του Φίλιπς, ώστε να διεκδικήσει σκληρότερα την δικιά του εκδοχή ως Joker. Ωστόσο, πηγές που σχετίζονται με τον ηθοποιό αρνούνται ότι προσπάθησε να ακυρώσει την ταινία και ότι άφησε την CAA εξαιτίας αυτού.[35]

Η Warner Bros προσπάθησε να πείσει τον Φίλιπς να πάρει τον Λεονάρντο Ντι Κάπριο ως Joker,[29] με την ελπίδα να χρησιμοποιήσει τη συχνή συνεργασία του με τον Σκορσέζε για να τον προσελκύσει.[34] Ωστόσο, ο Φίλιπς δήλωσε ότι ο Φίνιξ ήταν ο μοναδικός ηθοποιός που ήθελε,[36] και ότι μαζί με τον Σίλβερ έγραψαν το σενάριο με τον Φίνιξ στο μυαλό τους, «στόχος ήταν να μην μπει ποτέ ο Χοακίν Φίνιξ στο σύμπαν των ταινιών κόμικς. αλλά οι ταινίες κόμικς στο σύμπαν του Χοακίν Φίνιξ».[37] Ο Φίνιξ όταν έμαθε για την ταινία, δήλωσε ότι ενθουσιάστηκε αρκετά γιατί ήταν το είδος φιλμ που έψαχνε να κάνει, περιγράφοντάς το ως μοναδικό και δηλώνοντας ότι δεν ένιωθε σαν μια τυπική "ταινία σε στούντιο".[38] Του χρειάστηκε αρκετός χρόνος για να κατανοήσει τον ρόλο, καθώς τον τρόμαζε. Είπε ότι, «πολλές φορές σε αυτές τις ταινίες έχουμε αυτά τα απλουστευμένα, μειωτικά αρχέτυπα, που επιτρέπουν στο κοινό να απέχει από τον χαρακτήρα και να μην ταυτίζεται, όπως θα κάναμε στην κανονική ζωή. Είναι εύκολο να χαρακτηρίσεις κάποιον ως "κακό" και, επομένως, να πεις "δεν είμαι έτσι εγώ"».[37]

Ανταπόκριση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ταινία της Warner Bros έφερε περίπου 93,5 εκατ. δολάρια στη Βόρεια Αμερική το πρώτο Σαββατοκύριακο. Η ταινία εκτιμάται πως σημείωσε εισπράξεις ύψους 234 εκατ. δολαρίων σε όλο τον κόσμο. Η προβολή του «Joker» στην Ελλάδα ήταν, επίσης, η αιτία που το πρώτο Σαββατοκύριακο μετά την πρώτη προβολή, υπήρχαν τόσο μεγάλες ουρές στις αίθουσες, με τα εισιτήρια να είναι περιορισμένα για όσους δεν το είχαν εξασφαλίσει εγκαίρως.[39] Μια εβδομάδα μετά οι προσδοκίες επιβεβαιώθηκαν, με τους θεατές να φτάνουν πανελλαδικά τους 300.000 και τον ενθουσιασμό για την ταινία να παραμένει στα ύψη. Το «Joker» μετά από μόλις μια βδομάδα κυκλοφορίας είναι ήδη η δεύτερη πιο επιτυχημένη ταινία της χρονιάς, πίσω από τους «Εκδικητές: Η Τελευταία Πράξη» οι οποίοι σταμάτησαν στα 537.690 εισιτήρια.[40]

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


  1. Απαιτείται γονική συναίνεση σε άτομα κάτω των 17 ετών

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Joker | Bron Studios». Bron Studios | Official Website (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 29 Οκτωβρίου 2019. 
  2. «Warner Bros. Shifts DC Strategy Amid Executive Change-Up». The Hollywood Reporter (στα Αγγλικά). 13 Ιουνίου 2019. Ανακτήθηκε στις 29 Οκτωβρίου 2019. 
  3. D'Alessandro, Anthony; D'Alessandro, Anthony (7 Οκτωβρίου 2019). «Warner Bros' 'Joker' Final Number Grows To $96M, Setting Records For October, Todd Phillips, Joaquin Phoenix & Robert De Niro». Deadline (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 29 Οκτωβρίου 2019. 
  4. «Joker (2019)». Box Office Mojo. Ανακτήθηκε στις 29 Οκτωβρίου 2019. 
  5. «Joker (2019)». The Numbers. Ανακτήθηκε στις 29 Οκτωβρίου 2019. 
  6. Cavna, Michael (3 Οκτωβρίου 2019). «Why 'Joker' became one of the most divisive movies of the year». The Washington Post (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 29 Οκτωβρίου 2019. 
  7. «Σπάει ταμεία και στην Ελλάδα ο Joker – 600.000 εισιτήρια και εισπράξεις 5 εκατ. ευρώ». www.insider.gr. 21 Οκτωβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 29 Οκτωβρίου 2019. 
  8. «JOKER». web.archive.org. 12 Οκτωβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 12 Οκτωβρίου 2019. 
  9. «JOKER | Cineplexx GR». web.archive.org. 12 Οκτωβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 13 Οκτωβρίου 2019. 
  10. Snyder, Chris; Phillips, Ian (9 Απριλίου 2019). «Everything you missed in the first 'Joker' teaser trailer». Business Insider. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 9 Απριλίου 2019. Ανακτήθηκε στις 9 Απριλίου 2019. 
  11. 11,0 11,1 Chu, Henry (31 Αυγούστου 2019). «In 'Joker,' Joaquin Phoenix Wanted to Create a Character 'That Wasn't Identifiable'». Variety. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Αυγούστου 2019. Ανακτήθηκε στις 31 Αυγούστου 2019. 
  12. Σφάλμα αναφοράς: Σφάλμα παραπομπής: Λανθασμένο <ref>. Δεν υπάρχει κείμενο για τις παραπομπές με όνομα :03.
  13. Stone, Sam (1 Σεπτεμβρίου 2018). «Joaquin Phoenix Sheds Weight Ahead of Joker Movie Role». Comic Book Resources. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Σεπτεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 18 Σεπτεμβρίου 2018. 
  14. Stone, Sam (14 Αυγούστου 2019). «Joaquin Phoenix Reveals the Dark, Real World Origin of His Joker's Laugh». Comic Book Resources. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 14 Αυγούστου 2019. Ανακτήθηκε στις 14 Αυγούστου 2019. 
  15. Rottenberg, Josh (4 Οκτωβρίου 2019). «'Joker' Ending Explained: Director Todd Phillips on Fan Theories and Open Questions». Los Angeles Times. Ανακτήθηκε στις 5 Οκτωβρίου 2019. 
  16. 16,0 16,1 Kohn, Eric (3 Απριλίου 2019). «'Joker': Robert De Niro Addresses the Connection Between His Character and 'King of Comedy'». IndieWire. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 3 Απριλίου 2019. Ανακτήθηκε στις 3 Απριλίου 2019. There's a connection, obviously, with the whole thing. But it's not as a direct connection as the character I'm playing being Rupert many years later as a host. 
  17. 17,0 17,1 Hood, Cooper (10 Αυγούστου 2018). «Zazie Beetz's Role in Joker Revealed». Screen Rant. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 18 Σεπτεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 17 Σεπτεμβρίου 2018. 
  18. Σφάλμα αναφοράς: Σφάλμα παραπομπής: Λανθασμένο <ref>. Δεν υπάρχει κείμενο για τις παραπομπές με όνομα BeetzCast.
  19. Anderson, Jenna (18 Σεπτεμβρίου 2018). «Zazie Beetz is Excited to Be Working With Joaquin Phoenix on 'Joker' Movie». ComicBook.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Σεπτεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 2018. 
  20. Schmidt, JK (21 Μαΐου 2019). «Zazie Beetz Explains How Joker Movie Is Different Than Deadpool». ComicBook.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 28 Μαΐου 2019. Ανακτήθηκε στις 21 Μαΐου 2019. 
  21. Σφάλμα αναφοράς: Σφάλμα παραπομπής: Λανθασμένο <ref>. Δεν υπάρχει κείμενο για τις παραπομπές με όνομα ConroyTalks.
  22. Σφάλμα αναφοράς: Σφάλμα παραπομπής: Λανθασμένο <ref>. Δεν υπάρχει κείμενο για τις παραπομπές με όνομα IGN: Past.
  23. Desta, Yohana (October 4, 2019). «Joker: Let's Talk About His Mom, Shall We?». Vanity Fair. https://www.vanityfair.com/hollywood/2019/10/joker-mom-movie-penny-fleck. Ανακτήθηκε στις October 7, 2019. 
  24. 24,0 24,1 Weintraub, Steve 'Frosty' (12 Ιουλίου 2018). «Exclusive: Joaquin Phoenix on His "Unique" Joker Movie and Why It Scares Him». Collider (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 30 Οκτωβρίου 2019. 
  25. «Joaquin Phoenix Doesn't Regret Passing on MCU Movie Roles». ScreenRant (στα Αγγλικά). 7 Μαρτίου 2018. Ανακτήθηκε στις 30 Οκτωβρίου 2019. 
  26. «In 'Joker' the stakes are life and death, and comic-book movies may never be the same». Los Angeles Times (στα Αγγλικά). 28 Αυγούστου 2019. Ανακτήθηκε στις 30 Οκτωβρίου 2019. 
  27. «'Joker' ending explained: Director Todd Phillips on fan theories and open questions». Los Angeles Times (στα Αγγλικά). 5 Οκτωβρίου 2019. Ανακτήθηκε στις 30 Οκτωβρίου 2019. 
  28. «In 'Joker' the stakes are life and death, and comic-book movies may never be the same». Los Angeles Times (στα Αγγλικά). 28 Αυγούστου 2019. Ανακτήθηκε στις 30 Οκτωβρίου 2019. 
  29. 29,0 29,1 «The Making of Joker». Closer Magazine Movie Special Edition (American Media, Inc.) 19 (65): 8–19. 2019. ISSN 1537-663X. 
  30. JohnnySobeczak (10 Ιουλίου 2019). «Todd Phillips pitched JOKER to WB executives at the after party of the WAR DOGS premiere. "He suggested they begin a new division called DC Black, separating itself from the current crop of DC films. It was also a way of differentiating from Marvel." (Via @empiremagazine)» (Tweet). Ανακτήθηκε στις 30 Οκτωβρίου 2019. 
  31. JohnnySobeczak (10 Ιουλίου 2019). «"I said 'Let JOKER be the first, then let's get fucking great filmmakers to come in.' Instead of trying to live in the shadow of the beast (MCU), let's do something they can't." This included $30 million budgets, no CGI hoopla. "Let's strip that all away. It'll be liberating."» (Tweet). Ανακτήθηκε στις 30 Οκτωβρίου 2019. 
  32. «DC rethinks its Universe». www.vulture.com. 29 Σεπτεμβρίου 2017. Ανακτήθηκε στις 30 Οκτωβρίου 2019. 
  33. Jr, Mike Fleming; Jr, Mike Fleming (22 Αυγούστου 2017). «The Joker Origin Story On Deck: Todd Phillips, Scott Silver, Martin Scorsese Aboard WB/DC Film». Deadline (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 30 Οκτωβρίου 2019. 
  34. 34,0 34,1 34,2 «The Joker Movie: Warner Bros. Wants Class, Cachet and Maybe Leonardo DiCaprio». The Hollywood Reporter (στα Αγγλικά). 1 Σεπτεμβρίου 2017. Ανακτήθηκε στις 30 Οκτωβρίου 2019. 
  35. 35,0 35,1 Masters, Kim (19 Οκτωβρίου 2019). «"You've Got to Stop This": Jared Leto Fumed Over New 'Joker' Movie». The Hollywood Reporter (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 30 Οκτωβρίου 2019. 
  36. Itzkoff, Dave (10 Σεπτεμβρίου 2019). «Joaquin Phoenix, the Wild Card of ‘Joker’» (στα αγγλικά). The New York Times. ISSN 0362-4331. https://www.nytimes.com/2019/09/10/movies/joaquin-phoenix-joker.html. Ανακτήθηκε στις 30 Οκτωβρίου 2019. 
  37. 37,0 37,1 Shepherd, Jack; News, Jamie Graham (20 Αυγούστου 2019). «Exclusive: Joaquin Phoenix reveals his hesitations over playing the Joker: "There was a lot of fear"». gamesradar (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 30 Οκτωβρίου 2019. 
  38. Weintraub, Steve 'Frosty' (12 Ιουλίου 2018). «Exclusive: Joaquin Phoenix on His "Unique" Joker Movie and Why It Scares Him». Collider (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 30 Οκτωβρίου 2019. 
  39. ««Joker»: Ρεκόρ για το υψηλότερο άνοιγμα στην ιστορία του Οκτωβρίου | naftemporiki.gr». www.naftemporiki.gr. 10 Αυγούστου 2019. Ανακτήθηκε στις 12 Οκτωβρίου 2019. 
  40. «Το «Joker» και επίσημα φαινόμενο με 300.000 θεατές την πρώτη εβδομάδα προβολών». αθηνόραμα. Ανακτήθηκε στις 12 Οκτωβρίου 2019.