Μετάβαση στο περιεχόμενο

Σιδηροδρομικός σταθμός Μεσονησίου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Σιδηροδρομικός Σταθμός Μεσονησίου
Mesonisi Railway Station
Γενικές πληροφορίες
Είδος σταθμούΕπιβατικός και Εμπορικός Σταθμός
Χιλιομετρική θέση σταθμού• Θεσσαλονίκη - Φλώρινα (ΧΣ 190,4)
• Μεσονήσι - Νέος Καύκασος (ΧΣ 0,0)
Λειτουργία
ΚατάστασηΣε λειτουργία
Έναρξη λειτουργίαςΙούνιος 1894
Παύση λειτουργίας2011-2012
2023-2026
Περίοδος ανακαίνισης2003-2006
ΕπαναλειτουργίαMάιος 2026
Κτιριακή υποδομή
Ημ. έναρξης κατασκευής1891
Ημ. ολοκλήρωσης κατασκευής1894
Αρχιτεκτονικός ρυθμόςΟθωμανική Σιδηροδρομική Αρχιτεκτονική
Είδος κτιρίουΣτο έδαφος
Μήκος κτιρίου10,9 μ. (βόρεια πλευρά)
5,2 μ. (νότια πλευρά)
Πλάτος κτιρίου21,1 μ.
Ύψος κτιρίου7,3 μ.
Εμβαδόν κτιρίου205,5 τ.μ
Επίπεδα2
Αριθμός Αποβαθρών2
Σιδηροδρομική υποδομή
Αριθμός γραμμών4
Εύρος σιδηροδρομικής γραμμήςΚανονικού εύρους
ΗλεκτροκίνησηΌχι
Συγκοινωνίες
Άλλο
Εγκαταστάσεις
Παροχές
Υπηρεσίες
Προηγούμενος σταθμός   Προαστιακός Θεσσαλονίκης   Επόμενος σταθμός
Τ2
προς Έδεσσα

Ο Σιδηροδρομικός Σταθμός Μεσονησίου αποτελεί τον σιδηροδρομικό σταθμό που εξυπηρετεί τον οικισμό του Μεσονησίου του Νομού Φλώρινας. Ο σταθμός εγκαινιάστηκε το 1894 ως στάση της τέως Σιδηροδρομικής Γραμμής Θεσσαλονίκης - Μοναστηρίου και από το 1931 αποτελεί σταθμό ανταπόκρισης με την σιδηροδρομική διακλάδωση προς την Φλώρινα.[1]

Οι υποδομές του σταθμού τοποθετούνται στο ανατολικό άκρο του οικισμού και εξυπηρετούνται από επιβατικά δρομολόγια προς Φλώρινα και Θεσσαλονίκη, ενώ τα επιβατικά και εμπορικά δρομολόγια προς τον Νέο Καύκασο και την Γιουγκοσλαβία είχαν ανασταλεί ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του 1990.[2]

Τα τελευταία χρόνια ο σταθμός εξυπηρετείται από τα δρομολόγια της Γραμμής Τ2 () του Περιφερειακού Σιδηρόδρομου Θεσσαλονίκης.[3][4]

Ιστορικό

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

19ος - 20ος Αιώνας

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα τέλη του 19ου αιώνα, η Οθωμανική Αυτοκρατορία, επιδιώκοντας να ενισχύσει τις μεταφορικές συνδέσεις μεταξύ των περιοχών της, προχώρησε στην κατασκευή μιας ενιαίας σιδηροδρομικής γραμμής που θα ένωνε τη Θεσσαλονίκη με το Μοναστήρι. Το έργο ολοκληρώθηκε το 1894, σηματοδοτώντας την έναρξη δρομολογίων για επιβάτες και εμπορεύματα, συνδέοντας αρκετά επαρχιακά αστικά κέντρα της περιοχής. Στο σημείο κατασκευάστηκε σταθμός κοντά στον οικισμό του Μεσονησίου, εξοπλισμένος με τρεις αποβάθρες, ένα κεντρικό κτήριο για την εξυπηρέτηση των επιβατών, καθώς και διάφορους βοηθητικούς και τεχνικούς χώρους, καλύπτοντας τις ανάγκες της ευρύτερης περιοχής της Φλώρινας.[2]

Κατασκευή διακλάδωσης προς Φλώρινα

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο πλαίσιο αυτό, το 1931 δημιουργήθηκε διακλάδωση προς την Φλώρινα, ώστε να συνδεθεί σιδηροδρομικά και το μεγαλύτερο αστικό κέντρο της εποχής, καθώς έως τότε η σιδηροδρομική εξυπηρέτησή της γινόταν μέσω μετεπιβίβασης με τροχήλατα μέσα από τον σταθμό του Μεσονησίου.[5][6]

Αναστολή λειτουργίας Γραμμής Μεσονησίου - Νέου Καυκάσου

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Την δεκαετία του 1980, λόγω της χαμηλής επιβατικής κίνησης επί της γραμμής, η γραμμή ανέστειλε την λειτουργία της το 1987 για τακτικά δρομολόγια, ενώ έπειτα από την κατάρρευση της Γιουγκοσλαβίας, η σύνδεση με το Μοναστήρι και τους ενδιάμεσους σταθμούς διακόπηκε για την κυκλοφορία κάθε είδους συρμού, μετατρέποντας την διακλάδωση προς Φλώρινα σε συνέχεια του κεντρικού άξονα με την Θεσσαλονίκη.[1][7]

21ος Αιώνας

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στα πλαίσια της αναβάθμισης της Σιδηροδρομικής Γραμμής Θεσσαλονίκης - Φλώρινας την περίοδο 2003-2006, οι σιδηροτροχιές της γραμμής συντηρήθηκαν και αντικαταστάθηκαν, επιτρέποντας την ανάπτυξη μεγαλύτερης ταχύτητας επί του άξονα.[8]

Αναστολές λειτουργίας

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Οικονομικές περικοπές του ΟΣΕ και της ΤΡΑΙΝΟΣΕ (2011-2012)
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στις απαρχές της ελληνικής οικονομικής κρίσης το 2009, αρκετές προτάσεις παρατέθηκαν σε ανώτερα κυβερνητικά κλιμάκια καθώς και στελέχη του ΟΣΕ για μια αναγκαία και ριζοσπαστική εξυγίανση του οργανισμού, η οποία θα λάμβανε την προσέγγιση μιας εφαρμογής εκτεταμένων περικοπών σε ό,τι αφορά το προσωπικό, τα δρομολόγια και το ενεργό δίκτυο. Σύντομα, το 2010 εφαρμόστηκε ο Νόμος 3891/2010, ο οποίος προέβλεψε μια εκτεταμένη μείωση του προσωπικού και αναπροσαρμογή του οργανογράμματος, μείωση των δρομολογίων ιδιαίτερα στο περιφερειακό δίκτυο, ενώ τέθηκαν οι βάσεις για την μετέπειτα ιδιωτικοποίηση της ΤΡΑΙΝΟΣΕ.[9]

Το γεγονός αυτό είχε ως αποτέλεσμα τον Ιανουάριο του 2011 να εφαρμοστεί προσωρινή αναστολή λειτουργίας του τμήματος Έδεσσα - Φλώρινα η οποία άρθηκε τον Οκτώβριο του 2012 μετά από πιέσεις των τοπικών φορέων και παραγόντων της αυτοδιοίκησης.[10]

Αναστολή λειτουργίας (Μάρτιος 2023)

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τον Μάρτιο του 2023, το σύνολο των δρομολογίων επί της γραμμής καταργήθηκαν και υποκαταστάθηκαν από μισθωμένα λεωφορεία της Hellenic Train, καθώς κρίθηκε αναγκαίος ο ενδελεχής έλεγχος και επιθεώρηση της υποδομής για εστίες δυνητικού κινδύνου πρόκλησης ατυχήματος. Στο πλαίσιο αυτό, ορισμένες στάσεις καταργήθηκαν ενώ περιορισμένος ήταν ο αριθμός των υπό διεξαγωγή λεωφορειακών δρομολογίων, τα οποία εστίασαν στην εξυπηρέτηση κυρίως των μεγάλων αστικών κέντρων.[11]

Επαναλειτουργία (Δεκέμβριος 2023)

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έπειτα από αρκετούς μήνες υποβαθμισμένης λειτουργίας και ακύρωσης των σιδηροδρομικών δρομολογίων, η Hellenic Train ανακοίνωσε την επανέναρξη των δρομολογίων των συρμών τον Δεκέμβριο του 2023 έως τον σταθμό της Έδεσσας με ορισμένα ζεύγη δρομολογίων προς την Θεσσαλονίκη και ενδιάμεσους σταθμούς.[12][13][14] Μέχρι τον Μάιο του 2026, τα δρομολόγια στο τμήμα Φλώρινα-Έδεσσα πραγματοποιούνταν μέσω μισθωμένων λεωφορειακών της Hellenic Train, όπου και πλέον αποκαταστάθηκε η πλήρης σιδηροδρομική κυκλοφορία στο σύνολο της γραμμής.[15]

Δομή Συγκροτήματος Σταθμού

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Συγκρότημα Σταθμού

Υπόμνημα:

Αυτό το διάγραμμα:

Το κτηριακό συγκρότημα του Σιδηροδρομικού Σταθμού Μεσονησίου αποτελείται από μια πληθώρα υποστηρικτικών κτηρίων και υποδομών. Στο πλαίσιο αυτό, υφίσταται ένα κεντρικό κτήριο επιβατών, πληθώρα κατοικιών των εργαζομένων και κτήρια αποθήκευσης εμπορευμάτων, ενώ ταυτόχρονα ο σταθμός αποτελεί σημείο ανταπόκρισης της σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκης Φλώρινας με την γραμμή Μεσονησίου - Νέου Καυκάσου.[16]

Υποδομή

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κεντρικό Κτήριο Επιβατών

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το κεντρικό κτήριο επιβατών του σταθμού του Μεσονησίου αποτελεί ένα διώροφο κτίσμα τπου ολοκληρώθηκε το 1894 και αποτελεί τμήμα της υποδομής της σιδηροδρομική γραμμής Θεσσαλονίκης - Μοναστηρίου. Στο πλαίσιο αυτό, το κτήριο διαθέτει στο πρώτο επίπεδο ένα οριοθετημένο χώρο αναμονής και θάλαμο έκδοσης εισιτηρίων, ένα γραφείο κεντρικού σταθμάρχη, αλλά και ένα γραφείο κινήσεως. Από την άλλη πλευρά, στο δεύτερο επίπεδο υφίσταται η κατοικία του σταθμάρχη, ενώ ο χώρος έμπροσθεν του σταθμού προστατεύεται από τις καιρικές συνθήκες μέσω μεταλλικού στεγάστρου. Παράλληλα, ο σταθμός διαθέτει προέκταση κτηρίου προς τα βόρεια η οποία χρησιμοποιούταν για την αποθήκευση υλικού και αποσκευών. Η αρχιτεκτονική του σταθμού ακολουθεί τον τυπικό σχεδιασμό επαρχιακών σταθμών της Εταιρείας των Ανατολικών Σιδηροδρόμων (C.O), με λιτά χαρακτηριστικά και μικρές εσοχές στις άκρες του κτηρίου.[17]

Βοηθητικά κτήρια και Αποθήκες

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο σιδηροδρομικός σταθμός του Μεσονησίου διαθέτει μια πληθώρα βοηθητικών κτηρίων τα οποία στεγάζαν είτε αποθηκευτικούς χώρους, είτε σιδηροδρομικό υλικό. Αρκετά αυτοτελή κτίσματα υφίστανται κατά μήκος της γραμμής εντός των ορίων του σταθμού, η πλειοψηφία των οποίων σήμερα δεν χρησιμοποιούνται.[18]

Κατοικίες

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο βόρειο άκρο του σταθμού υφίστανται κτηριακές εγκαταστάσεις οι οποίες αποτελούσαν κατοικίες του προσωπικού του σταθμού, ενώ αντίστοιχη υποδομή υπήρχε και νοτιοανατολικά.[18]

Τρίγωνο Παλινδρόμησης

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο σιδηροδρομικός σταθμός του Μεσονησίου διέθετε υποτυπώδη υποδομή παλινδρόμησης μηχανών, η οποία αποτελεί μερικώς τμήμα της διακλάδωσης προς Φλώρινα.[19]

Γραμμολογία

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η γραμμολογία του σταθμού αποτυπώνει τη διάταξη ενός κομβικού σταθμού διακλάδωσης, ο οποίος εξυπηρετεί τόσο την κύρια σιδηροδρομική αρτηρία όσο και μια σημαντική τερματική σύνδεση. Ειδικότερα, ο σταθμός αναπτύσεται από τη βόρεια είσοδο των συρμών, προερχόμενων από το Τριπόταμο, όπου και εισέρχεται η κεντρική γραμμή, η οποία αρχίζει να διακλαδώνεται σταδιακά, διαμορφώνοντας στο κεντρικό τμήμα του συμπλέγματος ένα δίκτυο τεσσάρων παράλληλων τροχιών. Στο πλαίσιο αυτό, η δυτική πλευρά του συμπλέγματος συγκεντρώνει τις βασικές επιβατικές λειτουργίες, καθώς οι σιδηροτροχιές εφάπτονται με τις αποβάρθες του κεντρικού κτηρίου επιβατών, το οποίο πλαισιώνεται από ορισμένα βοηθητικά κτήρια και μία κατοικία. Αντίθετα, η ανατολική πλευρά του σταθμού εστιάζει στις λειτουργίες εμπορευμάτων και διαχείρισης, φιλοξενώντας την εγκατάσταση του διαλογητηρίου και μία επιπλέον οικία, ενώ παράλληα στο νότιο τμήμα του συγκροτήματος εντοπίζεται το σημαντικότερο μορφολογικό του χαρακτηριστικό: μια διακλάδωση που αποσχίζεται προς τα δυτικά, οδηγώντας προς τον τερματικό σταθμό της Φλώρινας. Η πλευρική αυτή γραμμή διαθέτει δική της ξεχωριστή επιβατική στάση και διασταυρώνεται εκ νέου με το οδικό δίκτυο μέσω ισόπεδης διάβασης. Παράλληλα, οι υπόλοιπες εσωτερικές παράλληλες γραμμές του κεντρικού άξονα συμπτύσσονται σταδιακά μέσω αλλαγών τροχιάς και συγκλίνουν σε μία ενιαία μονή γραμμή η οποία κατευθύνεται προς τη Σιταριά και τη Θεσσαλονίκη.[19]

Σηματοδότηση

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο σταθμός του Μεσονησίου δεν διαθέτει σύγχρονη σηματοδότηση με τηλεδιοίκηση (απομακρυσμένος χειρισμός), αλλά εντός του κεντρικού κτηρίου επιβατών βρίσκεται εγκατεστημένος πίνακας τοπικού χειρισμού των αλλαγών τροχιάς του σταθμού ο οποίος είναι ανενεργός. Επιπλέον, ο σταθμός είχε εγκατεστημένο το παραδοσιακό σύστημα μηχανικής σηματοδότησης μέσω σημαφόρων γερμανικής παραλλαγής, οι οποίοι βρισκόντουσαν τοποθετημένοι σε εύλογη απόσταση από την είσοδο στο συγκρότημα και οι οποίοι ενημέρωναν τους οδηγούς των αμαξοστοιχιών για την ύπαρξη ή μη άλλου συρμού εντός των γραμμών.[20]

Σήμερα, λειτουργικά παραμένουν τα φωτοσήματα που ενημερώνουν τους μηχανοδηγούς των συρμών για την λειτουργία των ΑΣΙΔ επί της γραμμής, αντίστοιχο φωτόσημα το οποίο βρίσκεται στη νοτιοδυτική και βόρεια είσοδο του σταθμού. [21]

Υπηρεσίες

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο σταθμός της Μεσονησίου εξυπηρετείται από τα δρομολόγια της Hellenic Train και ειδικότερα από την Γραμμή Τ2 () του Περιφερειακού Σιδηροδρόμου Θεσσαλονίκης με κατεύθυνση προς την Θεσσαλονίκη, την Φλώρινα και ενδιάμεσους σταθμούς.[22]

Προηγούμενος σταθμός   Προαστιακός Θεσσαλονίκης   Επόμενος σταθμός
Τ2
προς Έδεσσα

Παραπομπές

[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
  1. 1 2 Γρηγορίου, Αλέξανδρος (2005). «Ο Σιδηρόδρομος Θεσσαλονίκης - Μοναστηρίου». www.anistor.gr. Ανακτήθηκε στις 16 Ιανουαρίου 2025.
  2. 1 2 Unknown. «ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΔΡΥΑΔΕΣ ΜΕΣΟΝΗΣΙΟΥ: Ο Σιδηρόδρομος Θεσσαλονίκης-Μοναστηρίου (Salonique à Monastir) και ο σιδηροδρομικός σταθμός του Μεσονησίου». ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΔΡΥΑΔΕΣ ΜΕΣΟΝΗΣΙΟΥ. Ανακτήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2023.
  3. ↑ «Περιφερειακές Γραμμές Θεσσαλονίκης». Hellenic Train.
  4. ↑ Αδάμου, Θωμαή (7 Νοεμβρίου 2024). «Επαναλειτουργία της σιδηροδρομικής γραμμής Φλώρινας - Θεσσαλονίκης». ertnews.gr. Ανακτήθηκε στις 15 Ιανουαρίου 2025.
  5. ↑ «ΣΙΔΗΡΟΔΡΟΜΙΚΟΣ ΣΤΑΘΜΟΣ ΑΡΜΕΝΟΧΩΡΙΟΥ. (Πρώτο μέρος) Σπύρος Παπουτσής». florina-history.blogspot.com. Ανακτήθηκε στις 16 Ιανουαρίου 2025.
  6. ↑ «Η Πλατεία του Σιδηροδρομικού Σταθμού Φλώρινας το 1957». florinapast | Λεύκωμα Φλωρίνης. 5 Δεκεμβρίου 2018. Ανακτήθηκε στις 16 Ιανουαρίου 2025.
  7. ↑ «North Macedonia's phantom rail line, and why I am worried they're repeating the error at the other end of the country». #CrossBorderRail (στα Αγγλικά). 9 Ιουλίου 2024. Ανακτήθηκε στις 8 Αυγούστου 2026.
  8. ↑ «Περιφερειακές Γραμμές Θεσσαλονίκης». Hellenic Train.
  9. ↑ BHMA, TO (3 Αυγούστου 2010). «ΟΣΕ: ξεκινά τον Σεπτέμβριο η εξυγίανση». ΤΟ ΒΗΜΑ. Ανακτήθηκε στις 5 Αυγούστου 2026.
  10. ↑ BHMA, TO (10 Οκτωβρίου 2012). «Σφυρίζει ξανά το τρένο στη Φλώρινα». ΤΟ ΒΗΜΑ. Ανακτήθηκε στις 5 Αυγούστου 2026.
  11. ↑ «Τέμπη: Πότε επιστρέφουν τα τρένα στις ράγες». in.gr. 15 Μαρτίου 2023. Ανακτήθηκε στις 15 Δεκεμβρίου 2023.
  12. ↑ «Θεσσαλονίκη: Επιπλέον τρένα για Σέρρες, Δράμα, Έδεσσα, Φλώρινα και Λάρισα». Typosthes.gr. Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2023.
  13. ↑ «Hellenic Train: Ξεκινούν και πάλι τα δρομολόγια των τρένων Αθήνα – Θεσσαλονίκη - Ποια καταργούνται (VIDEO)». Madata.GR. 16 Δεκεμβρίου 2023. Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2023.
  14. ↑ Φιλιώ (14 Δεκεμβρίου 2023). «Νέα δρομολόγια στο τμήμα Θεσσαλονίκη – Έδεσσα και νέα λεωφορειακά δρομολόγια στο τμήμα Έδεσσα – Φλώρινα - Πρωινός Λόγος Κοζάνη». Πρωινός Λόγος. Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2023.
  15. ↑ «ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ 26/05/2026 - Επανέναρξη σιδηροδρομικής σύνδεσης Θεσσαλονίκης- Φλώρινας». Hellenic Train. Ανακτήθηκε στις 13 Σεπτεμβρίου 2026.
  16. ↑ «ArcGIS Web Application». gaiaweb.gaiaose.gr. Ανακτήθηκε στις 7 Φεβρουαρίου 2025.
  17. ↑ Sivenas, Nikiforos (15 Ιουνίου 2016). «Σαν σήμερα το πρώτο σφύριγμα τρένου στην Έδεσσα». Little Stories of Big History (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 25 Δεκεμβρίου 2023.
  18. 1 2 «ArcGIS Web Application». gaiaweb.gaiaose.gr. Ανακτήθηκε στις 9 Φεβρουαρίου 2025.
  19. 1 2 «ArcGIS Web Application». gaiaweb.gaiaose.gr. Ανακτήθηκε στις 9 Φεβρουαρίου 2025.
  20. ↑ Παπαδημητρίου, Δημήτριος Ι. (2005). «1». Στο: Καλλιόπη Βαλτοπούλου, Θεόδωρος Αντωνιάδης, επιμ. Οι Σιδηρόδρομοι στον Βορειοελλαδικό Χώρο (1871 -1965). Θεσσαλονίκη: Μουσείο Φωτογραφίας «Χρήστος Καλεμκερής» Δήμου Καλαμαριάς. σελίδες 120–130. ISBN 960-87946-2-5.
  21. ↑ Παπαδημητρίου, Δημήτριος Ι. (2005). «1». Στο: Καλλιόπη Βαλτοπούλου, Θεόδωρος Αντωνιάδης, επιμ. Οι Σιδηρόδρομοι στον Βορειοελλαδικό Χώρο (1871 -1965). Θεσσαλονίκη: Μουσείο Φωτογραφίας «Χρήστος Καλεμκερής» Δήμου Καλαμαριάς. σελίδες 120–130. ISBN 960-87946-2-5.
  22. ↑ «Περιφερειακές Γραμμές Θεσσαλονίκης». Hellenic Train.
Ανακτήθηκε από "https://el.wikipedia.org/w/index.php?title=Σιδηροδρομικός_σταθμός_Μεσονησίου&oldid=11832888"