Ροβέρτος Γυισκάρδος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Ροβέρτος Γυϊσκάρδος)
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Για άλλες χρήσεις, δείτε: Ροβέρτος (αποσαφήνιση).
Ροβέρτος Γυισκάρδος
Robert guiscard.jpg
Απεικόνιση του Γυισκάρδου σε χειρόγραφο του 14ου αιώνα
δούκας της Απουλίας και Καλαβρίας
Περίοδος 1057 - 1085
Προκάτοχος Ονφρουά της Απουλίας
Διάδοχος Ρογήρος Α΄ της Απουλίας
Γέννηση π. 1015
Θάνατος 17 Ιουλίου 1085 (ετών 70)
Αθέρας, Κεφαλλονιά
Τόπος ταφής αββαείο Αγ. Τριάδος, Βενόζα
Σύζυγος Αλμπεράλντα του Μπουοναλμπέργκο
Σικελγκάιτα
Επίγονοι Βοϊμόνδος Α΄ της Αντιόχειας
Έμμα
Ματίλντα
Ρογήρος Μπόρσα

Μαμπίλε
ΓκέρσεντΡοβέρτος Σκάλιο
Γκυ σεβαστός
Σίβυλλα
Ολυμπιάς
Οίκος Οίκος των Ωτβίλ
Πατέρας Τανκρέδος του Ωτβίλ
Μητέρα Φρεσέντα
Θρησκεία Καθολικός Χριστιανός
Commons page Σχετικά πολυμέσα
δεδομένα (π  σ  ε )

Ο Ροβέρτος Ντ΄Ωτεβίλλ ο επονομαζόμενος πονηρός (Guiscard) Γυισκάρδος (Robert Guiscard, 1020 - 17 Ιουλίου 1085) ήταν Νορμανδός τυχοδιώκτης και κατακτητής, γνωστός για την κατάκτηση της νότιας Ιταλίας και της Σικελίας. Διετέλεσε Κόμης της Απουλίας και της Καλαβρίας (1057 - 1059) και Δούκας της Απουλίας και της Καλαβρίας (1059 - 1085) μετά την μετατροπή της κομητείας σε δουκάτο.

Μέλος του Οίκου των Ωτβίλ, διακρίθηκε στη μάχη του Τσιβιτάτε το 1053 ενάντια στον Πάπα Λέοντα τον Θ΄ και στη συνέχεια μαζί με τον αδελφό του Ρογήρο κατέκτησαν την Απουλία και την Καλαβρία και το 1059 ορίστηκε δούκας της Καλαβρίας και της Σικελίας. Κατέλαβε το Ρέτζο, τον Τάραντα και το Μπρίντιζι. Το 1061 εισέβαλε και κατέλαβε μαζί με τον Ρογήρο τη Σικελία. Το 1071 κατέλαβε το Μπάρι, το τελευταίο έδαφος της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας στην Ιταλική χερσόνησο.

Υποταγή της Καλαβρίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Γυισκάρδος οδήγησε έναν στρατό στην Καλαβρία, ήταν η πρώτη σοβαρή του προσπάθεια να υποτάξει την Βυζαντινή επαρχία από την εποχή του Γκουαιμάρ. Πολιόρκησε με τον στρατό του το Καριάτι που υποτάχθηκε, πρίν το χειμώνα ακολούθησε το Ροσάνο και η Γκεράς, μόνο το Ρήγιο είχε μείνει στους Βυζαντινούς όταν επέστρεψε ο Γυισκάρδος στην Απουλία. Προσπάθησε να υποτάξει τις Βυζαντινές φρουρές στον Τάραντα και το Μπρίντιζι, κατόπιν επέστρεψε στην Καλαβρία όπου ο αδελφός του Ρογήρος περίμενε τις νέες πολιορκητικές μηχανές.

Μετά την πτώση του Ρήγιου και την υποταγή της Σκύλλας της Ακρόπολης σε μια νησίδα που είχε καταφύγει η φρουρά του Ρήγιου συνέχισε για την κατάκτηση ολόκληρης της Σικελίας. Ο Ρογήρος Α΄ της Σικελίας επιτέθηκε πρώτα με μια μικρή δύναμη στην Μεσσήνη αλλά αποκρούστηκε από την φρουρά των Σαρακηνών. Η μεγάλη επίθεση που σχεδίαζε ο Γυισκάρδος δεν έγινε τελικά επειδή συνάντησε αντίσταση από Βυζαντινό στρατό που έστειλε ο Κωνσταντίνος Ι΄ Δούκας για να λεηλατήσει την Απουλία. Η Μέλφι πολιορκήθηκε ξανά τον Ιανουάριο του 1061 αλλά ο Ρογήρος βρήκε νέα αντίσταση, οι δυνάμεις του Γυισκάρδου πιέστηκαν από τους Βυζαντινούς να οπισθοχωρήσουν και η Απουλία έμεινε ήρεμη.

Η Σικελική εκστρατεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ροβέρτος Γυισκάρδος επιτέθηκε στην Σικελία με τον αδελφό του Ρογήρο και κατέλαβαν την Μεσσήνη με σχετική ευκολία (1061), στρατοπέδευσαν αθέατοι την νύχτα και αιφνιδίασαν τον στρατό των Σαρακηνών.[1] Με την επιτυχία αυτή απέκτησαν τον έλεγχο στο Στενό της Μεσσήνης.[2] Ο Γυισκάρδος συμμάχησε αμέσως με τον Ίμπν-ατ-Τιμνάχ έναν από τους εμίρηδες της Σικελίας εναντίον του αντιπάλου του Ίμπν-αλπ-Χαουά. Ο Γυισκάρδος, ο αδελφός του και ο Ίμπν-ατ-Τιμνάχ βάδισαν στην κεντρική Σικελία μέσω της Ρομέττας που είχε μείνει πιστή στον Ίμπν-ατ-Τιμνάχ, στην συνέχεια πέρασαν στην πεδιάδα στην οποία είχαν διακριθεί πριν από 21 χρόνια ο Γεώργιος Μανιάκης και οι πρώτοι Ωτβίλ. Ο Γυισκάρδος επιτέθηκε στην Κεντουρίπ αλλά η αντίσταση που συνάντησε ήταν σκληρή και μετακινήθηκε, η Πατέρνο έπεσε και μετακίνησε τον στρατό του σε ένα ισχυρό κάστρο στην Έννα.

Οι Σαρακηνοί ηττήθηκαν αλλά η Έννα δεν έπεσε και ο Γυισκάρδος πήγε με την σύζυγο του Σίλτσεγκαιτα στην Καλαβρία για τα Χριστούγεννα. Το 1064 επέστρεψε αλλά προσπέρασε την Έννα και βάδισε για το Παλέρμο, το στρατόπεδο του μολύνθηκε από ταραντούλες και αναγκάστηκε να δραπετεύσει. Η εκστρατεία ήταν ανεπιτυχής αλλά σε μια μετέπειτα εκστρατεία (1072) έπεσε το Παλέρμο, η υπόλοιπη Σικελία ήταν θέμα χρόνου. Στην διάρκεια της Σικελικής εκστρατείας ο Ροβέρτος Γυισκάρδος καταγράφεται ως "Ροβέρτος ο Μαυροπουκαμισάς" επειδή φορούσε κομψά υφάσματα με εισαγόμενες βαφές που τους έδιναν μελανό χρώμα.[3]

Ήττα από τους Βενετούς (1081)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ροβέρτος Γυισκάρδος - έργο του Μέρρι-Ζοζέφ Μπλοντέλ (19ος αιώνας).

Ο Ροβέρτος Γυισκάρδος προσπάθησε να κατακτήσει το μεγαλύτερο τμήμα της Ιταλικής χερσονήσου και να διώξει όλες τις Βυζαντινές φρουρές, κατέκτησε την Σικελία βάδισε βόρεια και άρχισε να απειλεί τις Βυζαντινές πόλεις στο Ιόνιο Πέλαγος και την Αδριατική Θάλασσα.[4] Τον Μάιο του 1081 πολιόρκησε το Δυρράχιο που βρισκόταν στο τέρμα της Εγνατίας Οδού του περίφημου αρχαίου δρόμου που οδηγούσε στην Κωνσταντινούπολη. Ο νέος αυτοκράτορας Αλέξιος Α΄ Κομνηνός έστειλε μήνυμα στον Δόγη της Βενετίας Ντομένικο Σέλβο και του ζήτησε να κινητοποιήσει τον στόλο του για την υποστήριξη του Δυρραχίου με τεράστια κέρδη.

Ο Ντομένικο Σέλβο βάδισε για την υπεράσπιση του Δυρραχίου με 14 πολεμικά πλοία και άλλα 45 μικρότερα. Ο Βενετός δόγης πέρα από τους οικογενειακούς και εμπορικούς δεσμούς με το Βυζάντιο είχε πρόσθετους λόγους να πολεμήσει τους Νορμανδούς, αν ο Γυισκάρδος αποκτούσε τον έλεγχο στο Στενό του Οτράντο θα απειλούσε την πόλη του.[5] Ο Σέλβο πλησίαζε το Δυρράχιο ενώ τα πλοία του Γυισκάρδου βρίσκονταν ήδη στο λιμάνι της πόλης, η μάχη ήταν σκληρή αλλά οι έμπειροι και εκπαιδευμένοι Βενετοί στην θάλασσα συνέτριψαν τους άπειρους Νορμανδούς. Ο στόλος του Γυισκάρδου έφυγε πανικόβλητος με τεράστιες απώλειες, ο Ντομένικο Σέλβο άφησε τον γιο του διοικητή του στόλου και επέστρεψε στην Βενετία σαν ήρωας.[6]

Κατάληψη του Δυρραχίου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ροβέρτος Γυισκάρδος διατήρησε ακέραιο τον στρατό του παρά την καταστροφή του στόλου του και ανασυγκροτήθηκε, νίκησε έναν μεγάλο Βυζαντινό στρατό με αρχηγό τον ίδιο τον αυτοκράτορα Αλέξιο Α΄, ανακατέλαβε το Δυρράχιο και έδιωξε όλα τα Βενετσιάνικα πλοία (1082).[7] Ο Γυισκάρδος ενώ συνέχιζε την επέλαση στα Βαλκάνια δέχτηκε μήνυμα από τον σύμμαχο του πάπα Γρηγόριο Ζ΄ να έρθει να τον υπερασπιστεί από τον αυτοκράτορα Ερρίκο Δ΄ που τον απειλούσε με τον στρατό του. Ο Σέλβο γνωρίζοντας ότι ο Γυισκάρδος θα εγκαταλείψει τα Βαλκάνια ανακατέλαβε με τον στόλο του το Δυρράχιο και την Κέρκυρα, οι Νορμανδοί έχασαν οριστικά ότι είχαν κερδίσει στην Βαλκανική χερσόνησο.[8]

Τελική συντριβή των Βενετών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Μαυσωλείο των Ώτβιλ στην Βενόσα όπου βρίσκεται ο τάφος του Ροβέρτου Γυισκάρδου.

Ο Γυισκάρδος επέστρεψε στα Βαλκάνια και σχεδίασε νέα οργανωμένη επίθεση στην Κέρκυρα (1084), τον περίμεναν οι δυνάμεις των Ελλήνων και των Βενετών υπό την ηγεσία του Σέλβο. Οι Νορμανδοί πλησίασαν το νησί, η συντριβή που γνώρισαν από τους συμμάχους ήταν μεγαλύτερη από αυτή που είχαν υποστεί στην ναυμαχία του Δυρραχίου, ο Γυισκάρδος διέταξε άλλη μια επίθεση σε τρεις μέρες αλλά τα αποτελέσματα ήταν περισσότερο καταστροφικά.[9] Ο Ντομένικο Σέλβο πεπεισμένος ότι τους είχε εξουδετερώσει οριστικά έστειλε όλα τα πλοία του στην Βενετία για επισκευή για να τα χρησιμοποιήσει σε άλλες ανάγκες. Ο Σέλβο πεπεισμένος ότι μια τρίτη επίθεση του Γυισκάρδου είναι απίθανη απέσυρε και τα υπόλοιπα πλοία του από την Αλβανική ακτή και περίμενε την αναχώρηση των Νορμανδών.

Ο Γυισκάρδος μόλις έμαθε τα σχέδια του δόγη κάλεσε μυστικά τον στόλο του να βρίσκεται σε εγρήγορση για να κάνει αιφνίδια αντεπίθεση. Το σχέδιο του Γυισκάρδου είχε μεγάλο ρίσκο αλλά η διάλυση του στρατού των αντιπάλων του και η φυγή των Βενετσιάνικων πλοίων και των Ελλήνων του έδινε μεγάλες πιθανότητες επιτυχίας. Οι Βενετοί αυτή την φορά αιφνιδιασμένοι γνώρισαν την μεγαλύτερη συντριβή, ο ίδιος ο Σέλβο μετά βίας μπόρεσε να δραπετεύσει, 3.000 Βενετοί σκοτώθηκαν και άλλοι 2.500 αιχμαλωτίστηκαν.[10][11] Οι Βενετοί έχασαν επίσης εννιά γαλέρες, τις μεγαλύτερες και τις ισχυρότερες του στόλου τους.[12]

Θάνατος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1085 επέστρεψε για να ανακαταλάβει τα εδάφη που είχε απολέσει ο γιος του Βοημόνδος Α΄, καταλαμβάνοντας την Κέρκυρα και την Κεφαλλονιά, όπου απεβίωσε στις 17 Ιουλίου 1085, στην παραλία του Αθέρα.

Οικογένεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Νυμφεύτηκε το 1051 την Αλμπεράντα του Μπουοναλμπέργκο, κόρη του Ρεζινάλ Α΄ των Ιβρέα κόμη της Βουργουνδίας και είχε τέκνα:

το 1122 απεβίωσε η Αλμπεράντα και ο Ροβέρτος έκανε δεύτερο γάμο το 1058-59 με τη Σιχελγκάιτα και είχε τέκνα:

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Rogers 2010, p. 66.
  2. Rogers 2010, p. 66.
  3. http://cat.inist.fr/?aModele=afficheN&cpsidt=20623842
  4. Skinner. Family Power in Southern Italy, pp. 3–5.
  5. Nicol. Byzantium and Venice, pp. 57–59.
  6. Hazlitt. The Venetian Republic, pp. 134–143.
  7. Hazlitt. The Venetian Republic, pp. 134–143.
  8. Norwich. A History of Venice, pp. 71–75.
  9. Norwich. A History of Venice, pp. 71–75.
  10. Hazlitt. The Venetian Republic, pp. 134–143.
  11. Hazlitt and Norwich list different numbers of casualties, but it is more probable that Norwich, who says 13,000 Venetians died, is mistaken as the only source he cites The Alexiad by Anna Komnene and Hazlitt cites several sources that state that only 13,000 Venetians were present at the battle at all. The entirety of the Venetian fleet was not destroyed, so Hazlitt's numbers seem to be more believable. The entirety of Anna Komnene's account can be found in Book VI of The Alexiad which is referenced below.
  12. J. Norwich, A History of Venice, 72

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Hazlitt, W. Carew. (1915). The Venetian Republic: Its Rise, its Growth, and its Fall. A.D. 409–1797, London: Adam and Charles Black.
  • Nicol, Donald M. (1988). Byzantium and Venice: A Study in Diplomatic and Cultural Relations, Cambridge: Cambridge University Press.
  • Norwich, John Julius. (1989). A History of Venice, New York: Vintage Books.
  • Rogers, Clifford J. (2010). The Oxford Encyclopedia of Medieval Warfare and Military Technology: Vol. 1. Oxford: Oxford University Press.
  • Skinner, Patricia. (2003). Family Power in Southern Italy, Cambridge: Cambridge University Press.
Ροβέρτος Γυισκάρδος
Γέννηση: 1020 Θάνατος: 17 Ιουλίου 1085
Προκάτοχος
Ντρόγκο της Απουλίας
Κόμης της Απουλίας και της Καλαβρίας
Coat of Arms of Robert Guiscard.svg

1057 - 1059
Διάδοχος
Δημιουργία του Δουκάτου της Απουλίας και της Καλαβρίας
Προκάτοχος
Δημιουργία του Δουκάτου της Απουλίας και της Καλαβρίας
Δούκας της Απουλίας και της Καλαβρίας
Coat of Arms of Robert Guiscard.svg

1059 - 1085
Διάδοχος
Ροβέρτος Γυισκάρδος