Πρώτη Σερβική εξέγερση

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Πρώτη Σερβική Επανάσταση)
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Η Πρώτη Σερβική Επανάσταση (Први српски устанак) ήταν το πρώτο στάδιο της Σερβικής επανάστασης, ο οποίος συνολικά ήταν ένας επιτυχημένος πόλεμος ανεξαρτητοποίησης που διήρκεσε εννιά χρόνια και εννιά μήνες, από το 1804 μέχρι το 1813. Η επανάσταση καταπνίγηκε από τους Οθωμανούς, αλλά το 1815 ξέσπασε η Δεύτερη Σερβική Επανάσταση.

Χρονικό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Belgrade pashaluk.png
Serbia1809.png
Serbia1813.png

Το σαντζάκι του Βελιγραδίου είχε ευεργετηθεί από το συνοριακό του χαρακτήρα, αφού πέρασε δύο περιόδους αυστριακής κατοχής και διοίκησης κατά τη διάρκεια των οποίων ονομάστηκε επισήμως Σερβία.

Με την οθωμανική αυτοκρατορία να εξασθενεί, η επικράτηση των τσιφλικιών και η κακοδιοίκηση πέρασαν γρήγορα και στη Σερβία, προκαλώντας ένταση με τους σπαχήδες και σπέρνοντας το φόβο ανάμεσα στους αγρότες αλλά και τους προύχοντες. Στις απαρχές του 1804 οι συμμορίες των γενιτσάρων είχαν αναλάβει με τη βία την εξουσία. Αψηφούσαν τον πασά και κατέτρεχαν ακόμη και τους σπαχήδες, αρπάζοντας δια της βίας τους κλήρους τους και μετατρέποντάς τους σε προσωπικά τσιφλίκια. Όλα αυτά οδήγησαν στην έκρηξη. Δεν επρόκειτο για μια εξέγερση εναντίον του σουλτάνου, αλλά για μια στάση ορισμένων χριστιανών υπηκόων εναντίον των μουσουλμάνων σφετεριστών.

Οργανωτής της εξέγερσης ήταν ο Γεώργιος Πέτροβιτς ή Καραγιώργης, ο οποίος έδωσε το έναυσμα για την εξέγερση βάζοντας φωτιά στο αρχηγείο του διοικητή των γενιτσάρων και σκοτώνοντας όσους Τούρκους έπεφταν στα χέρια του.

Ελευθερώνοντας το σαντζάκι από τους Γενίτσαρους, η εξέγερση κατέστρεψε ταυτόχρονα τα θεμέλια της Οθωμανικής διοίκησης. Η εξέγερση των χριστιανών είχε μετατραπεί σε επανάσταση και μάλιστα αντί τουρκικού χαρακτήρα. Ο Σουλτάνος Σελίμ Γ είχε ανεχθεί τη Σερβική επανάσταση όσο στρέφονταν αποκλειστικά κατά των γενιτσάρων. Όμως τώρα οι Σέρβοι απαιτούσαν ουσιαστική αυτονομία κι αυτό αρνούνταν να το αποδεχτεί ως προοπτική ο Σουλτάνος. Ο Μουφτής στην Κωνσταντινούπολη εξέδωσε έναν φετφά, με τον οποίο ανακήρυσσε τους Σέρβους εχθρούς όλων των Μουσουλμάνων, με αποτέλεσμα να ξεσπάσει ένας πραγματικός ιερός πόλεμος.

Στη διάρκεια των κρίσιμων εκστρατειών που ακολούθησαν, ο Καραγιώργης επέδειξε το ταλέντο του στη στρατηγική καθώς και τις ικανότητες του ως ηγέτης ανταρτών. Στις 10 Ιουλίου του 1807 υπέγραψε συμμαχία με τη Ρωσία που όμως δύο μήνες αργότερα στις 24 Αυγούστου του ίδιου έτους ο τσάρος απέσυρε τα στρατεύματα από τη Σερβία και συμφώνησε να κάνει ανακωχή με τον Σουλτάνο.Ο Καραγιώργης προσπάθησε να έρθει σε συμφωνία και με τον Ναπολέοντα της Γαλλίας ο οποίος αρνήθηκε να κάνει οποιαδήποτε κίνηση που θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο τις σχέσεις του με την Τουρκία. Ευτυχώς για τους Σέρβους, η ανακωχή ανάμεσα στους Τούρκους και στους Ρώσους δεν οδήγησε στην ειρήνη καθώς οι Τούρκοι αρνήθηκαν να δεχθούν εδαφικές απαιτήσεις των Ρώσων. Έτσι στις 28 Μαΐου του 1812 ο τσάρος υπέγραψε τη Συνθήκη του Βουκουρεστίου , ώστε να μπορέσει να αντιμετωπίσει την επικείμενη εισβολή του Ναπολέοντα. Ο τσάρος στη συνθήκη έκανε μια κίνηση για λογαριασμό των Σέρβων εισάγοντας ένα άρθρο που προέβλεπε αυτονομία και πλήρη αμνηστία. Όλα αυτά όμως έμειναν στα χαρτιά καθώς όσο η Ρωσία ήταν απασχολημένη με τον αγώνα κατά των Γάλλων, οι Τούρκοι συγκέντρωσαν τα στρατεύματά τους και σε μία τριμέτωπη επίθεση κατά των Σέρβων, συνέτριψαν τους εξεγερμένους, έσφαξαν, λεηλάτησαν, έκαψαν και εγκατέστησαν άμεσο έλεγχο υπό καθεστώς τρόμου.

Στα τέλη του 1813 οι Τούρκοι είχαν ανακτήσει το Βελιγράδι κι είχαν αποκτήσει και πάλι τον έλεγχο ολόκληρης της χώρας. Σε έναν πόλεμο που κράτησε εννιά χρόνια οι Σέρβοι είχαν κερδίσει την ελευθερία τους για να την ξαναχάσουν, αν και μόνο προσωρινά όπως αποδείχθηκε.