Ξενοφών Παιονίδης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Ξενοφών Παιονίδης
Xenophon Paionidis.jpg
Γενικές πληροφορίες
Γέννηση1863
Χαλκιδική
Θάνατος1933
Χαλκιδική
Αιτία θανάτουέμφραγμα του μυοκαρδίου
Συνθήκες θανάτουφυσικά αίτια
Χώρα πολιτογράφησηςΕλλάδα
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΝέα ελληνική γλώσσα
ΣπουδέςΤεχνικό Πανεπιστήμιο του Μονάχου
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότητααρχιτέκτονας
Οικία Νεδέλκου (1909), Εγνατία 109, Θεσσαλονίκη.

Ο Ξενοφών Παιονίδης (1863-1933) ήταν ο αρχιτέκτονας που με τα έργα του, στα οποία κυριαρχούσαν ο νεοκλασικισμός και ο εκλεκτικισμός, διαμόρφωσε το νέο αρχιτεκτονικό πρόσωπο της Θεσσαλονίκης, μετά την ενσωματωσή της στο ελληνικό κράτος.

Η ζωή του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ξενοφών Παιονίδης γεννήθηκε το 1863 στη Φούρκα της Χαλκιδικής αλλά η οικογένειά του καταγόταν από την Έδεσσα. Σπούδασε στο Μετσόβιο Πολυτεχνείο και στη συνέχεια έκανε μεταπτυχιακές σπουδές στο Πολυτεχνείo του Μονάχου. Εγκαταστάθηκε στη Θεσσαλοvίκη το 1892 όπου συνεργάστηκε σχεδόν αποκλειστικά με την ελληνική κοινότητα της πόλης.

Διετέλεσε δημοτικός σύμβουλος επί δημαρχίας Οσμάν Σαΐτ Βέη και Κωνσταντίνου Αγγελάκη, γερουσιαστής Χαλκιδικής και έφορος των σχολείων της Θεσσαλονίκης και του Παπάφειου Ορφανοτροφείου. Για ορισμένο διάστημα ήταν διευθυντής της τεxvικής υπηρεσίας του δήμου Θεσσαλονίκης. Επίσης υπήρξε παράγοντας του αθλητικού συλλόγου Ηρακλής.

Στη διάρκεια του Μακεδονικού Αγώνα μετέβαινε συχνά στην Λίμνη των Γιαννιτσών όπου σχεδίαζε τα φυλάκεια, τις οχυρώσεις και τις διαβάσεις των Βούλγαρων ανταρτών. Τα σχέδια αυτά, μέσω του ελληνικού προξενίου στη Θεσσαλονίκη, διανέμονταν στους αρχηγούς των ελληνικών στρατιωτικών ομάδων στην Μακεδονία.

Για τη δράση του τιμήθηκε με το παράσημο Γ’ Τάξης.

Πέθανε από καρδιακή προσβολή το Μάιο του 1933 στη Μονή της Αγίας Αναστασίας. Ο τάφος του σώζεται στο νεκροταφείο της Ευαγγελίστριας στη Θεσσαλονίκη.

Το έργο του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η έπαυλη του Σειφουλάχ Πασά (Βίλα Μορντώχ- πρώην Δημοτική Πινακοθήκη) (1905), Βασ. Όλγας & 25ης Μαρτίου, Θεσσαλονίκη

Τα σημαντικότερα έργα του Παιονίδη, εiναι:

  • το Παπάφειο Oρφανοτροφείο, αντιπροσωπευτικό δείγμα του κλασικισμού, που χτίστηκε κατά την περίοδο 1894 -1904 με δωρεά του Ιωάννη Παπάφη
  • το νοσοκομείο της ελληνικής κοινότητας Άγιος Δημήτριος, που ολοκληρώθηκε το 1903. Και τα δύο αυτά έργα ανατέθηκαν στον Παιονίδη απο την Ελληνική Κοινότητα της Θεσσαλονίκης και την Μητρόπολη.
  • η Ιωαννiδειος Αστική Σχολή στο Ιπποδρόμιο (το σημερινό 40ό Δημοτικό Σχολεiο),
  • η Αστική Σχολή Ανάληψης,
  • η Κεντρική Αστική Σχολή στην οδό Ιασονίδου, που αργότερα κατεδαφίστηκε
  • η στοά του Αγίου Μηνά.
Κτίριο Νεδέλκου (1924), Πλατεία Αγ. Σοφίας, Θεσσαλονίκη

Εκτός από δημόσια κτίρια μια σειρά από κατοικίες χτίστηκαν σε σχέδια του Ξενοφώντα Παιονίδη:

  • η Έπαυλη Χατζηλαζάρου-Σιάγα, Έτος κατασκευής 1899, Λεωφ. Βασ. Όλγας 131 & Π. Συνδίκα[1]
  • η Βίλα Μορντώχ (πρώην Δημοτική Πινακοθήκη), Έτος κατασκευής 1905 στη συμβολή των οδών Βασ. Όλγας και 25ης Μαρτίου,
  • Έπαυλη Χαφήζ Μπέη (Σχολή Τυφλών) (1907), Λεωφ. Βασ. Όλγας 32, Θεσσαλονίκη
    η Έπαυλη Χαφήζ Μπέη (σημερινή Σχολή Τυφλών), Έτος κατασκευής 1907, Λεωφ. Βασ. Όλγας 32, Θεσσαλονίκη. Ήταν επίσης η πρώην οικία του αυτοεξόριστου Πρωθυπουργού της Αλβανίας Χασάν Πρίστινα και στέγασε επίσης την εμπορική σχολή Κωνσταντινίδη και το Βρεφοκομείο Άγιος Στυλιανός.
  • Έπαυλη Μανουήλ Ραφαέλ Σαλέμ (πρώην Ιταλικό Προξενείο) (1907), Λεωφ. Βασ. Όλγας 20, Θεσσαλονίκη
    η Έπαυλη του Εβραίου δικηγόρου Μανουήλ Ραφαέλ Σαλέμ (όπου στεγαζόταν παλαιότερα το Ιταλικό Προξενείο), Έτος κατασκευής 1907, Λεωφ. Βασ. Όλγας 20, Θεσσαλονίκη[1]
  • η οικία του ιατρού Ιωάννη Νεδέλκου (η σημερινή Αγιορείτικη Εστία στην οδό Εγνατία 109)[2]
  • το κτήριο Νεδέλκου (1924) στην Πλατεία Αγ. Σοφίας[3]
  • Μέγαρο Κούφα, Έτος κατασκευής 1923, Οδός Ερμού & Καρόλου Ντήλ, Σήμερα έχει κατεδαφιστεί[4]
  • Μέγαρο Σ. Μάου-Π. Βιμπλή, Έτος κατασκευής 1923, Οδός Ερμού, Σήμερα έχει κατεδαφιστεί[4]
  • το κτήριο της Φιλοπτώχου Αδελφότητας Ανδρών Θεσσαλονίκης (ΦΑΑΘ), Έτος κατασκευής 1924-1925, στην Πλατεία Αγίας Σοφίας[4][5][6]
  • Οικία Μανόλη Αναγνωστάκη (1925), Μητρ. Γενναδίου & Ιουστινιανού 25
    Οικία Μανόλη Αναγνωστάκη (Οικία Μπέλλα), Έτος κατασκευής 1925, Μητρ. Γενναδίου & Ιουστινιανού 29[7]
  • η στοά Πελοσώφ (το παλιό ταχυδρομείο) στην οδό Τσιμισκή.
  • Ξενοδοχείο Αύγουστος (1923), Ελ. Σβορώνου & Πτολεμαίων, Θεσσαλονίκη
    Ξενοδοχείο "Αύγουστος", Έτος κατασκευής 1923, Σβορώνου & Πτολεμαίων, Θεσσαλονίκη[8]
Κτήριο ΦΑΑΘ (1924-1925), Πλατεία Αγίας Σοφίας, Θεσσαλονίκη

Η δραστηριότητά του επεκτάθηκε και σε άλλες περιοχές της Μακεδονίας. Με σχέδιά του χτίστηκαν το ημιγυμνάσιο Πολυγύρου, τα δημοτικά σχολεια της Επανωμής, του Σοχού, των Βασιλικών, της Ορμύλιας,της Νικήτης, του Παρθενώνα, των Βραστών, της Κασσανδρείας, της Συκιάς κ. α., η εκκλησιαστική σχολή της Μονής Αγίας Αναστασίας, η εκκλησία του Αγίου Αντωνίου στη Βέροια και τα διοικητήρια των Σερρών και του Μοναστηρίου. Τέλος είχε κάνει τα σχέδια για το νέο Συνοδικό Μέγαρο της μονής Ιβήρων στο Άγιο Όρος, το έργο όμως δεν ολοκληρώθηκε εξαιτίας του Α’ Παγκοσμίου πολέμου. Ακόμη σχεδίασε το 1911 το Παρθεναγωγείο Κοζάνης[9] (σημερινό Δημοτικό Σχολείο Χαρίσιος Μούκας) με την πρωταρχική ονομασία "Εκπαιδευτήρια Θηλέων", όπως αναγράφει επικρεμάμενη επί της κυρίας εισόδου μαρμάρινη επιγραφή.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Κολώνας Βασίλης 2014. Εικονογραφία της Συνοικίας των Εξοχών (1885-1912). University Studio Press. 
  2. Τζήμου, Κύα (4 Μαΐου 2014). «Ο χάρτης της πόλης: Αγιορείτικη εστία». Parallaxi Magazine (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 7 Φεβρουαρίου 2021. 
  3. «ΟΙΚΙΑ ΝΕΔΕΛΚΟΥ». thessarchitecture (στα Αγγλικά). 5 Ιανουαρίου 2015. Ανακτήθηκε στις 19 Σεπτεμβρίου 2020. 
  4. 4,0 4,1 4,2 Κολώνας Βασίλης (2012). Θεσσαλονίκη 1912-2012. Η Αρχιτεκτονική μιας εκατονταετίας. UNIVERSITY STUDIO PRESS. 
  5. Τζήμου, Κύα (15 Νοεμβρίου 2016). «Μέγαρο ΦΑΑΘ: Μπαίνουμε σε ένα κτίριο-στολίδι της Θεσσαλονίκης!». Parallaxi Magazine (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 12 Νοεμβρίου 2020. 
  6. https://www.faath.org.gr/%CE%BC%CE%AD%CE%B3%CE%B1%CF%81%CE%BF-%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%86%CE%B1%CE%B1%CE%B8/.  Missing or empty |title= (βοήθεια)
  7. Δισλή Ε. (2016). Αποκατάσταση – επανάχρηση διατηρητέου κτιρίου στην οδό Ιουστινιανού 27,. Διπλωματική Εργασία ΑΠΘ. 
  8. Κολώνας Βασίλης (2015). Εκατό χρόνια φιλοξενίας (1914-2014) Τα Ξενοδοχεία της Θεσσαλονίκης. University Studio Press. 
  9. Λιούφης, Παναγιώτης (1924). Ιστορία της Κοζάνης. Αθήναι: Βάρτσος. σελ. 164. 

Πηγή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Θεσσαλονικέων Πόλις, Δεκέμβριος 2007, τεύχος 23

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]