Πανουργιάς

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Δημήτριος Ξηρός
Panourgias.jpg
Γέννηση 1 Ιανουαρίου 1767
Δρέμισα
Θάνατος 1 Αυγούστου 1834 (67 ετών)
Άμφισσα, Φωκίδα, Ελλάδα
Υπηκοότητα Ελληνική
Μάχες/πόλεμοι Επανάσταση του 1821:
Μάχη στο Χάνι της Γραβιάς
Μάχη των Βασιλικών
Μάχη της Αλαμάνας
Συγγενείς Ξηρός (πατέρας)
άγνωστη (μητέρα)
Αντώνιος Ξηρός (γιος)

Ο Δημήτριος Ξηρός ή Πανουργιάς (1767-1834) ήταν οπλαρχηγός της επαρχίας Αμφίσσης (Σάλωνα), καταγόμενος από τον Άγιο Γεώργιο και γεννημένος στη Δρέμισα, από τους σημαντικότερους οπλαρχηγούς του Αγώνα.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το όνομά της οικογενείας του είναι Ξηρός και το πραγματικό όνομα θα ήταν Δημήτριος αλλά το όνομα αυτό το πήρε από λάθος του νονού του, που τον πέρασε για κορίτσι και τον βάφτισε Πανωραία[1]. Το 1790 εντάχθηκε στο σώμα του κλέφτη Ανδρέως Βερούση και συμμετείχε στα Ορλωφικά ως πρωτοπαλίκαρο[εκκρεμεί παραπομπή]. Το 1813 ο Αλή πασάς τον διόρισε αρματολό της Αμφίσσης, αλλά τον αντικατέστησε γρήγορα με τον Σουλιώτη Λάμπρο Κοσμά. Αργότερα όμως μπήκε στην αυλή του Αλή πασά, παρά τη σύγκρουσή του με τον Οδυσσέα Ανδρούτσο.

Μυήθηκε στη Φιλική Εταιρεία και προετοίμασε με επιτυχία την επανάσταση στην Παρνασσίδα στις 24 Μαρτίου 1821. Ηγήθηκε των οπλαρχηγών στην απελευθέρωση της Αμφίσσης. Έλαβε μέρος στις μάχες της Αλαμάνας και στο Χάνι της Γραβιάς. Λόγω ασθενείας δεν συμμετείχε στη Μάχη των Βασιλικών, αλλά έστειλε στη θέση του το γιο του, Νάκο, με το ένοπλο σώμα του.

Συμμετείχε στην Εθνοσυνέλευση της Επιδαύρου ως αντιπρόσωπος της επαρχίας Αμφίσσης και πρωταγωνίστησε στην παράδοση του Ακροκορίνθου τον Ιανουάριο του 1822. Εκπόνησε το σχέδιο καύσεως των σιτηρών κατά την κάθοδο του Δράμαλη και αφού αποχώρησε λόγω γήρατος από τον Αγώνα, έχρισε διάδοχό του το γιο του Νάκο στην αρχηγία του σώματός του.

Διορίστηκε το 1833 μέλος της οκταμελούς επιτροπής εκδουλεύσεων και πέθανε στις 4 Αυγούστου του 1834 στην Άμφισσα.

Ο γιος του, Ιωάννης (1801-1863), ήταν Υποστράτηγος και διατέλεσε βουλευτής, ενώ ο εγγονός του, Πανουργιάς (1844-1904), ήταν Συνταγματάρχης και βουλευτής την περίοδο 1892-1898.

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]