Μπρους Λη

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Μπρους Λι
Bruce Lee - son.jpg
Ο Μπρους Λι το 1966, με τον γιό του Μπράντον
Πραγματικό όνομα Λι Ζενφαν
Γέννηση 27 Νοεμβρίου 1940
Τόπος γέννησης Σαν Φρανσίσκο, Καλιφόρνια, ΗΠΑ
Θάνατος 20 Ιουλίου 1973 (32 ετών)
Τόπος θανάτου Χονγκ Κονγκ
Εθνικότητα Χονγκ Κονγκ
Είδος Τέχνης Ηθοποιός, Δάσκαλος Πολεμικών τεχνών
Επίσημη ιστοσελίδα
Μπρους Λη στο Internet Movie Database
Commons page Κοινά


Ο Μπρους Λι (γεν: Λι Ζενφαν) (κινέζικα: 李小龍, γεν: 李振藩) (27 Νοεμβρίου 1940 - 20 Ιουλίου 1973) ήταν Κινεζοαμερικανός δάσκαλος πολεμικών τεχνών, ηθοποιός, και ιδρυτής της πολεμικής τέχνης Jeet Kune Do. Από πολλούς θεωρείται ο μεγαλύτερος ηθοποιός πολεμικών τεχνών του 20ού αιώνα και, παρά το γεγονός ότι έπαιξε σε λίγες ταινίες, καταγράφηκε στη συνείδηση των θαυμαστών του ως είδωλο.

Νεανικά Χρόνια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μπρους Λι ως μωρό

Γεννήθηκε στο Σαν Φρανσίσκο της Καλιφόρνια στις 27 Νοεμβρίου 1940 και απεβίωσε στις 20 Ιουλίου 1973. Ο Μπρους ήταν το τρίτο παιδί του Χου-Σεν Λι και της Γκρέιση Λι. Γεννήθηκε τον καιρό όπου ο πατέρας του έκανε μια περιοδεία σαν υψίφωνος μιας και ο πατέρας ήταν μέλος της Καντονέζικης Όπερας. Στην αρχή οι γονείς του, του δώσανε το όνομα Ζενφαν Λι αλλά η νοσοκόμα που βοήθησε στην γέννα πρότεινε στους γονείς του να του βγάλουν ένα Αμερικάνικο όνομα για να αποφευχθούν προβλήματα στο πιστοποιητικό γεννήσεως. Έτσι τα χαρτιά του έγραφαν Μπρους Λι. Μέσα σε λίγους μήνες η οικογένεια επέστρεψε στο Χονγκ Κονγκ. Υπήρξε ηθοποιός, δάσκαλος πολεμικών τεχνών και συγγραφέας. Λόγω της εργασίας του πατέρα του, πέρασε τα παιδικά του χρόνια στο Χονγκ Κονγκ. Μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο ο Μπρους άρχισε να παίζει σε πολλές ταινίες από την ηλικία των 6. Μέχρι την ηλικία των 18, ο Λι είχε εμφανιστεί σε πάνω από 20 ταινίες με την πιο γνωστή την ταινία «Τhe Orphan» όπου είναι μια κλασσική ταινία του Χονγκ Κονγκ. Παράλληλα, μελετούσε πολεμικές τέχνες και λάμβανε μέρος σε σχολικούς αγώνες Γουίν Τσουν και πυγμαχίας. Ακόμα, όπως ο ίδιος παραδέχτηκε αργότερα, τα βράδια έπαιζε ξύλο με γειτονικές συμμορίες από την ηλικία των 11 χρόνων.

Νέο Ξεκίνημα στην Αμερική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μπρους Λι το 1967

Στα 18 του χρόνια μετακόμισε στην Αμερική με μόνο $100 στην τσέπη του. Εκεί εργάστηκε σαν σερβιτόρος σε ένα κινέζικο εστιατόριο στο Σιάτλ. Τον Δεκέμβριο του 1960, ο Λι τελείωσε τις σπουδές του στο Λύκειο και μετά μπήκε τον Μάρτιο του 1961 στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον κάνοντας μαθήματα στην υποκριτική, στη φιλοσοφία, στη ψυχολογία κ.α.[1][2] εξασκώντας ταυτοχρόνως και το Κουνγκ Φου. Στο Πανεπιστήμιο του, γνώρισε τη μετέπειτα σύζυγό του Λίντα, με την οποία απέκτησε δύο παιδιά. Σε μια επίδειξη πολεμικών τεχνών στην Καλιφόρνια, το ταλέντο και το μοναδικό στυλ του έγινε αντιληπτό από έναν διάσημο κομμωτή του Χόλιγουντ, ο οποίος μίλησε για τον Λι σε έναν παραγωγό ταινιών. Τελικά, ο Λι υπέγραψε πενταετές συμβόλαιο για την τηλεόραση, πρωταγωνιστώντας στη σειρά «The Green Hornet». O Λι κατάλαβε ότι η μεγάλη του αγάπη ήταν η ηθοποιία και έτσι δημιούργησε στο Χονγκ Κονγκ μια δική του εταιρεία παραγωγής. Η πρώτη του ταινία « Το Μεγάλο Αφεντικό» κατέρριψε κάθε ρεκόρ σε πωλήσεις μόλις σε τρεις ημέρες. Ακολούθησαν οι επίσης επιτυχημένες παραγωγές του : «Ματωμένες γροθιές του Καράτε (1972), «Ο κίτρινος πράκτωρ εναντίον της Μαφίας» (1972) και «Ο κίτρινος πράκτωρ του Χονγκ Κονγκ» (1973). Ο παγκοσμίου φήμης αθλητής των πολεμικών τεχνών ίδρυσε το 1967 ένα σύστημα πολεμικών τεχνών το Jeet Kune Do, έναν συνδυασμό Γουίν Τσουν και πυγμαχίας, ιδρύοντας τρεις σχολές πολεμικών τεχνών.

Καριέρα στις πολεμικές τέχνες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ζουν Φαν Κουνγκ Φου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Λι άρχισε να διδάσκει πολεμικές τέχνες στις ΗΠΑ το 1959 όπου ο ίδιος ισχυρίζονταν ότι δίδασκε Ζουν Φαν Κουνγκ Φου, αλλά κυρίως βασιζόταν σε μια δικιά του προσέγγιση στο Γουίν Τσουν[3]. Ο Λι αρχικά δίδασκε σε φίλους του όπου γνώρισε στο Σιάτλ αρχίζοντας με το Τζούντο, όπου ο πρώτος του μαθητής ήταν ο επαγγελματίας Τζέσι Γλόβερ, όπου ο ίδιος συνέχισε να διδάσκει κάποιες βασικές τεχνικές του Μπρους. Ο Τάκι Κιμούρα έγινε ο πρώτος δευτερεύον δάσκαλος της σχολής του, όπου ο ίδιος συνέχισε να διδάσκει μετά τον θάνατο του δασκάλου του[4]. Ο Λι άνοιξε την πρώτη του σχολή πολεμικών τεχνών, όπου την ονόμασε Εκπαιδευτήριο Ζουν Φαν Κουνγκ Φου, στο Σιάτλ.

Ο Λι παράτησε το Κολέγιο την άνοιξη του 1964 και μετακόμισε στο Οάκλαντ για να ζήσει με τον Τζέιμς Γιμμ Λι, ο οποίος ήταν μαθητής του Μπρους για 12 χρόνια και έγινε γνωστός για τις ικανότητές του στις κινέζικες, πολεμικές τέχνες. Μαζί άνοιξαν ένα δεύτερο Εκπαιδευτήριο Ζουν Φαν Κουνγκ Φου. Ο Τζέιμς Λι ήταν η αφορμή που έδωσε στον Μρους την ευκαιρία να συναντήσει τον διοργανωτή του Διεθνούς Πρωταθλήματος Καράτε Λονγκ Μπιτς, Εντ Πάρκερ, όπου λόγω αυτού του τουρνουά μετά ο Λι 'ανακαλύφθηκε' από το Χόλιγουντ.

Διεθνές Πρωτάθλημα Καράτε Λονγκ Μπιτς[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά την πρόσκληση του Εντ Πάρκερ, ο Λι έκανε την εμφάνισή του στο Διεθνές Πρωτάθλημα Καράτε Λονγκ Μπιτς[5], όπου παρουσίασε τα «που-απς με δύο δάκτυλα» (χρησιμοποιώντας τον αντίχειρα και τον δείκτη μόνο του ενός χεριού και με τα πόδια σχεδόν στο ύψος των ώμων). Επίσης παρουσίασε και την «γροθιά μιας ίντσας»[6], όπου ο Μπρους στάθηκε σε μια όρθια θέση, το δεξί του πόδι λυγισμένο προς τα εμπρός (με τα γόνατα ελαφρώς λυγισμένα), μπροστά σε μια μόνιμη στάση μπροστά στον αντίπαλό του. Το δεξί του χέρι, καθώς ήταν λυγισμένο (σε απόσταση μιας ίντσας από το στήθος του εταίρου του), τεντώθηκε απότομα και μετατράπηκε σε γροθιά χωρίς να μετακινήσει το υπόλοιπο σώμα του, ρίχνοντας τον αντίπαλο προς τα πίσω, σε μια καρέκλα που είχε τοποθετηθεί από πίσω του, αλλά λόγω της ορμής της γροθιάς ο αντίπαλος έπεσε μαζί με την καρέκλα στο πάτωμα. Ο εθελοντής αντίπαλός του, Μπομπ Μπέικερ του Στόκτον της Καλιφόρνια αναφέρει:«Του είχα πει να μην ξανακάνει αυτή την επίδειξη, γιατί την τελευταία φορά που το είχε κάνει πάνω μου αναγκάστηκα να πάρω για έναν μήνα άδεια από την δουλειά διότι ο πόνος στο στήθος μου ήταν ανυπόφορος»[7].

Στους αγώνες πρωταθλημάτων του 1964 ο Λι συνάντησε για πρώτην φορά τον επαγγελματία του Ταε-γουον-ντο, Τζουν Γκου Ρι. Οι διό τους έγιναν καλοί φίλοι, στην οποία επωφελήθηκαν από την πλευρά των πολεμικών τεχνών. Ο Ρι έδιξε λεπτομερώς στον Μπρους την πλευρική κλωτσιά, ενώ ο Λι του δίδαξε την «μη-τηλεγραφική γροθιά»[8].

Ο Μπρους εμφανίστηκε το 1967 στο Διεθνές Πρωτάθλημα Καράτε Λονγκ Μπιτς και έκανε διάφορες επιδείξεις, όπως την περίφημη «ασταμάτητη γροθιά» εναντίον του πρωτοπόρου επαγγελματία USKA, ο οποίος είναι γνωστός παγκοσμίως, Βικ Μουρ[9]. Ο Λι ρώτησε τον Μουρ αν ήταν έτοιμος, αφού είχε πάει αρκετά βήματα πίσω και όταν εκείνος του κούνησε το κεφάλι καταφατικά «γλίστρησε» κατά πάνω του με μεγάλη ταχύτητα και τον χτύπησε 8 φορές στο πρόσωπο. Παρ' όλη την άμυνα του Μουρ, δεν μπόρεσε να αποφύγει τα χτυπήματα[10][11].

Η μάχη με τον Γουόνγκ Τζακ Μαν[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο Όουκλαντ, της Καλιφόρνια το 1964 στην Τσάιναταουν, ο Λι είχε έναν προσωπικό αμφιλεγόμενο αγώνα με τον Γουόνγκ Τζακ Μαν, ο οποίος ήταν μαθητής του Μα Κιν Φουνγκ γνωστός για τις επιδεξιότητες του στο Χινγκικουάν (Xingyiquan), στο Σαολίν του Βορρά(Northern Shaolin) και στο Τάι Τσι Τσουάν(T'ai chi ch'uan). Σύμφωνα με τον Λι η κινέζικη κοινότητα του έστειλε ένα τελεσίγραφο όπου τον διέταζαν να μην διδάσκει σε μη-Κινέζους πολεμικές τέχνες. Όταν αρνήθηκε την διαταγή, τον προκάλεσαν για μια αναμέτρηση με τον Γουόνγκ. Η συμφωνία ήταν η εξής: Αν ο Λη έχανε θα έκλεινε την σχολή του. Αν όμως κέρδιζε θα μπορούσε να διδάξει όποιον ήθελε»[12]. Ο Γουόνγκ το αρνήθηκε αυτό θέλοντας να πολεμήσει τον Λη σε μια «ανοικτή» μάχη προς το κοινό σε ένα θέατρο της Τσάιναταουν και έτσι ο Γουόνγκ δεν θα έκανε διάκριση ανάμεσα σε Κινέζους και μη-Κινέζους[13]. Ο Μπρους σχολίασε:«Αυτό το χαρτί είχε όλα τα ονόματα των Δασκάλων της Τσάιναταουν, αλλά αυτό δεν με φόβισε»[14]. Οι θεατές του αγώνα, τουλάχιστον όσοι είναι γνωστοί, ήταν οι Κάντγουελ, Τζέιμς Λι (συνεργάτης του Μπρους Λι, χωρίς να έχουν καμία συγγενική σχέση) και Γουίλιαμ Τσεν, Δάσκαλος του Τάι Τσι Τουάν. Ο Γουόνγκ και ο Γουίλιαμ Τσεν (ο οποίος ήταν μάρτυράς του) υποστηρίζουν πως ο αγώνας κράτησε 20-25 λεπτά (κάτι το ασυνήθιστο για έναν τέτοιο αγώνα), ενώ ο Μπρους Λι, η Λίντα Λι, ο Κάντγουελ και ο Τζέιμς Γιμμ Λι υποστήριζαν ότι κράτησε μόνο 3 λεπτά με τον Λι νικητή. Η Λίντα Λι Κάντγουελ αναφέρει:«Η πάλη κράτησε 3 λεπτά και ήταν μη- απαγορευμένη. Ο Μπρους τον έριξε στο έδαφος τον ρώτησε αν παραδίδεται κι εκείνος εγκατέλειψε»[12]. Ο Τζακ Μαν δημοσίευσε στην «Chinese Pacific Weekly», μια κινεζόφωνη εφημερίδα του Σαν Φρανσίσκο, στην οποία ξαναπροκαλούσε τον Λι για ρεβάνς[13], αλλά ο Μπρους δεν ανταποκρίθηκε και συνέχισε να κάνει μαθήματα πολεμικών τεχνών σε μη- Κινέζους.

Τζητ Κουν Ντο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Τζητ Κουν Ντο δημιουργήθηκε το 1967. Όταν τελείωσε η σειρά «Η πράσινη Σφήκα», ο Λι έμεινε άνεργος και άνοιξε το «Ζουν Φαν Ινστιτούτο του Κουνγκ Φου». Η τελευταία του μάχη με τον Γουόνγκ «γέννησε» αμφιβολίες στην φιλοσοφία του Λι για τις πολεμικές τέχνες. Ο Μπρους βγήκε στο συμπέρασμα ότι η μάχη κράτησε πάρα πολύ και ότι είχε αποτύχει στο ανταποκριθεί στις δυνατότητές του, χρησιμοποιώντας την τέχνη Γουίν Τσουν. Έτσι κατάλαβε ότι οι τεχνικές των παραδοσιακών πολεμικών τεχνών ήταν υπερβολικά αυστηρή και τυπολατρική με αποτέλεσμα να είναι πρακτικές μόνο σε οδομαχίες (μάχες που γίνονται στον δρόμο). Ο Λι αποφάσισε να αναπτύξει ένα σύστημα με έμφαση στην: «πρακτικότητα, ευελιξία, ταχύτητα και αποτελεσματικότητα» και έτσι άρχισε να χρησιμοποιεί διαφορετικούς τρόπους εκπαίδευσης όπος την προπόνηση με βάρη, το τέντωμα για την ευελιξία, καθώς και πολλούς άλλους, όπως τις βασικές ιδέες της περίφραξης και του μποξ.

Άσκηση και Διατροφή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παρ' όλο που είχε ύψος 1.73 cm (5 ft 8 in) και ήταν 64 κιλά (141 lb), ο Λι ήταν γνωστός για την άριστη φυσική του κατάσταση και την ενεργητικότητά του, χρησιμοποιώντας ένα ειδικό πρόγραμμα για να γίνει όσο περισσότερο γίνεται πιο δυνατός. Μετά την μονομαχία με τον Γουόνγκ Τζακ το 1965, ο Λι άλλαξε την στάση του απέναντι στην άσκηση των πολεμικών τεχνών. Αισθάνονταν επίσης, ότι πολλοί άλλοι ασκητές των πολεμικών τεχνών δεν εξασκούσαν αρκετά το σώμα τους. Τελικά, εξασκώντας όλα τα σημεία του σώματός του όπως την μυική δύναμη και αντοχή, την καρδιακή αντοχή και την ευελιξία. Επίσης συνήθιζε να κάνει παραδοσιακές ασκήσεις bodybuilding για να «χτίσει» λίγη μυική μάζα, παρ' όλο που του μείωνε τις ικανότητές του στην ταχύτητα και την ευελιξία. Παράλληλα, ο Λι προσπαθούσε να δημιουργήσει μια ισορροπία μεταξύ του σώματός του και του διανοητικού του επιπέδου, το οποίο είναι άκρως σημαντικό για την επιτυχία κάποιου ασκητή πολεμικών τεχνών. Στο βιβλίο του, Τάο του Τζητ Κουν Ντο (Tao of Jeet Kune Do) έγραψε:

«Η άσκηση είναι μια από τα πιο παρατημένα στάδια του αθλητισμού. Δίνεται πάρα πολύς χρόνος στην ανάπτυξη των δεξιοτήτων και ελάχιστος χρόνος για την συμμετοχή και την ανάπτυξη του ατόμου. ... Το ΤΚΝ [ JKD (Τζητ Κουν Ντο)], σε τελική ανάλυση, δεν είναι ασήμαντη τεχνική, αλλά είναι ο οδηγός για μια ιδιαίτερα αναπτυγμένη πνευματική και σωματική διάπλαση[15].

Σύμφωνα με την Λίντα Λι Κάντγουελ, αμέσως αφού μετακόμισε στις ΗΠΑ, ο Μπρους άρχισε να παίρνει πολύ στα σοβαρά την διατροφή και ανέπτυξε ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τις υγιεινές τροφές συμπεριλαμβανομένου ποτά υψηλής περιεκτικότητας σε πρωτεΐνες και συμπληρώματα βιταμινών και μεταλλικών στοιχείων. Αργότερα κατέληξε στο συμπέρασμα ότι προκειμένου να επιτευχθεί ένα σώμα υψηλής απόδοσης, θα έπρεπε να μην καταναλώνει «πρόχειρο» φαγητό, διότι «με το λάθος καύσιμο» θα λειτουργεί με αργό ρυθμό και με ατημελησία[16]. Ο Λη επίσης απέφευγε τα ψητά και το κοσκινισμένο αλεύρι κατηγορώντας τα ότι ήταν γεμάτα θερμίδες και ότι δεν ωφελούσαν καθόλου το σώμα του[17].

Καριέρα σαν ηθοποιός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μπρους Λι στην ταινία «Το Παιδί».

Ο πατέρας του, Χόι Τσουάν Λι ήταν ένας διάσημος τραγουδιστής Καντονέζικη όπερας. Εξαιτίας αυτού, ο Λι εμφανίστηκε από πολύ νεαρή ηλικία σε ταινίες. Ο πρώτος του ρόλος ήταν σαν μωρό που το κουβαλούσε κάποιος στην ταινία Γκόλντεν Γκέιτ Γκέρλ. Μέχρι την ηλλικία των 18, είχε εμφανιστεί σε 12 ταινίες[18].

Το 1959-1964, ο Λι σκέφτηκε να προβάλει τις πολεμικές τέχνες μέσω του κινηματογράφου. Ωστόσο, η παρουσίασή του στο Λονγκ Μπιτς το 1964 τον οδήγησε στην αποδοχή της πρόσκλησης του Γουίλιαμ Ντότζιερ για μια ακρόαση, για να παίξει έναν ρόλο στο πρώτο επεισόδιο της σειράς της σειράς «Πρώτος Γιός» (Number One Son). Τελικά η σειρά δεν προβλήθηκε ποτέ, όμως ο Λι προσκλήθηκε για να υποδυθεί τον Κέιτο, τον δεύτερο πρωταγωνιστικό ρόλο της σειράς «Ο πράσινος Μπέμπικας» (The Green Hornet), με πρωταγωνιστή τον Βαν Γουίλιαμς. Στη σειρά αυτή γυρίστηκε μόνο μια σεζόν, από το 1966 έως το 1997. Ο Μπρους επίσης έπαιξε στην σειρά «Μπάτμαν», σε τρία επεισόδια, με τον ρόλο του Κέιτο σε μια παράλληλη συνεργασία των σειρών αυτών. Αυτή η συνεργασία του έδωσε την ευκαιρία να παίξει σε άλλες τρεις τηλεοπτικές σειρές, με δευτερεύοντες ρόλους. Στο «Σιδερένια πλευρά» (Ironside) το 1967, στο «Εδώ έρχονται οι Νύφες» (Here come the Brides) το 1969 και στο «Ξανθούλα» (Blondie) το 1969.

Εκείνη την εποχή, δύο μαθητές του, οι οποίοι ήταν σεναριογράφοι στο Χόλιγουντ, έγραφαν το σενάριο για την ταινία «Stirling Silliphant» με πρωταγωνιστή τον ηθοποιό Τζέιμς Κόμπουρν. Το 1969 και οι τρεις τους δούλευαν πάνω στο σενάριο της ταινίας «Το ήσυχο φλάουτο» και πήγαν για τα γυρίσματα σε μια κυνηγετική περιοχή της Ινδίας. Όμως, η ταινία δεν προβλήθηκε ποτέ, αλλά το 1978 γυρίστηκε η ταινία «Ο κύκλος του Σιδήρου», με πρωταγωνιστή τον Ντέιβιντ Κάραντιν, που βασιζόταν στην ίδια πλοκή. Το 2010, ο παραγωγός Πολ Μασλάνκι ανέφερε πως σχεδίαζε να χρηματοδότηση μιας ταινίας βασιζόμενη στη ταινία «Το ήσυχο φλάουτο»[19]. Το 1969, ο Λι έκανε μια σύντομη εμφάνιση στην ταινία «Μάρλοου», όπου έπαιζε έναν μπράβο, ο οποίος είχε προσληφθεί για τον εκφοβισμό του ιδιωτικού ντετέκτιβ Φίλιπ Μάρλοου (υποδύθηκε από τον Τζέιμς Γκάρνερ), με το να καταστρέψει το γραφείο του με κλωτσιές επ' αέρος και δυνατές γροθιές. Τελικά, έκανε το λάθος να πηδήξει από ένα ψηλό κτήριο στην προσπάθειά του να τον χτυπήσει κλωτσώντας τον στο κενό. Την ίδια χρονιά, χορογράφησε μια μάχη για την ταινία «The Wrecking Crew» με πρωταγωνιστές τους Ντιν Μάρτιν, Σάρον Τέιτ και τον Τσακ Νόρις (στην ταινία αυτή ήταν και ο πρώτος του ρόλος). Το 1970, ήταν υπεύθυνος για την χορογραφία μιας μάχης στην ταινία «Ένας περίπατος στην Ανοιξιάτικη Βροχή» με πρωταγωνιστές τους Ίνγκριντ Μπέργκμαν και Άντονι Κουίν. Το 1971, ο Λι εμφανίστηκε σε τρία επεισόδια της σειράς «Longstreet» γραμμένο από τον Σίλιφαντ. Εκεί, ο Λι έπαιξε τον προπονητή πολεμικών τεχνών του πρωταγωνιστικού χαρακτήρα Μάικ Λόνγκστρειτ (που τον υποδύθηκε ο Τζέιμς Φρανσίσκος) όπου δημιουργήθηκαν κάποια θετικά σχόλια (συμπεριλαμβανομένου της «New York Times»[20]) στον οποίο ρόλο του παρουσίαζε τις φιλοσοφικές πτυχές που έχουν οι πολεμικές τέχνες.

Φωτογραφία του Γουίλιαμς και του Λι στην σειρά «Ο Πράσινος Μπέμπικας».

Σύμφωνα με τις δηλώσεις του Λι και της γυναίκας του, μετά τον θάνατό του, το 1971 ο Λι σχεδίαζε να γυρίσει μια τηλεοπτική σειρά η οποία θα ήταν όλη δικιά του δουλειά, η οποία θα αποκαλούταν «Ο Πολεμιστής» (The Warrior). Η δήλωσή του επιβεβαιώθηκε από την Warner Bros. Στις 9 Δεκεμβρίου του 1971, το Σόου του Πιέρ Μπέρτον (The Pierre Berton Show) πήρε μια συνέντευξη από τον Μπρους Λι όπου ο ίδιος δήλωσε ότι η Warner Bros και η Paramount ήθελαν να παίξει σε κάποιες ταινίες. Συγκεκριμένα είπε:«...να είναι κάτι εκσυγχρονισμένο, και νομίζουν ότι η ιδέα του Γουέστερν είναι παλιομοδίτικη, ενώ εγώ θέλω να γυρίσω ένα Γουέστερν»[21]. Σύμφωνα με την Κάντγουελ (η σύζυγός του), ο τίτλος της ταινίας άλλαξε και μετονομάστηκε με την ονομασία «Κουνγκ Φου» (Kung Fu), αλλά πάλι η Warner Bros δεν την ενέκρινε[22]. Η Warnrer Bros δήλωσε ότι προσπάθησαν για ένα διάστημα να την κάνουν με βάση την αρχική ιδέα[23] η οποία θα δημιουργούνταν από τους Εντ Σπίλμαν και Χάουαρντ Φριλάντερ. Σύμφωνα με πηγές ο Λι δεν επιλέχτηκε λόγω της εθνικότητάς του αλλά λόγω της βαριάς προφοράς του[24].


Ο παραγωγός Φρεντ Γουέιντραουμπ είχε συμβουλέψει τον Λι να γυρίσει πίσω στο Χονγκ Κονγκ έτσι όστε να του δινόταν η ευκαιρία να παίξει σε ταινία μεγάλου μήκους έτσι ώστε να δείξει στο Χόλιγουντ πως είναι ικανός για κάτι τέτοιο[25]. Έτσι, μη ευχαριστημένος για τις λιγοστές ευκαιρίες του να παίξει μικρούς ρόλους ο Λη αποφάσισε να γυρίσει στη γενέτηρά του. Όμως, όταν έφτασε στο Χονγκ Κονγκ δεν είχε ιδέα για το πόσο επιτυχία είχε η σειρά «Ο Πράσινος Μπέμπικας» εκεί, καθώς και αποκαλούσαν την σειρά ανεπισήμως «Το σόου του Κέιτο», ενθουσιάστηκε που ήταν γνωστός σαν ένας αστέρας της τηλεόρασης. Μετά από διαπραγματεύσεις μεταξύ των Σω Μπράδερς Στούντιο (Shaw Brothers Studio) και τη Γκόλντεν Χάρβεστ (Golden Harvest), ο Λι υπέγραψε ένα συμβόλαιο για να πρωταγωνιστήσει σε δύο ταινίες, με την παραγωγή της Γκόλντεν Χάρβεστ. Ο Λι έπαιξε τον πρώτο του πρωταγωνιστικό ρόλο στη ταινία «Το Μεγάλο Αφεντικό» (The Big Boss) (1971), η οποία έγινε μεγάλη επιτυχία στο box office της Ασίας και τον εκτόξευσε στο καλλιτεχνικό στερέωμα. Σύντομα πρωταγωνίστησε στη ταινία «Οι Ματωμένες Γροθιές του Καράτε» (Fist of Fury μτφρ: Η γροθιά της οργής) (1972) όπου έσπασε και τα προηγούμενα ρεκόρ τηλεθέασης. Τελειώνοντας τα δύο χρόνια συμφωνίας με την Γκόλντεν Χάρβεστ υπέγραψε ένα νέο συμβόλαιο, όμως μετά έκανε την δική του εταιρία παραγωγής, την Κόνκορτ Προντάξιον (Concord Production Inc) (協和電影公司), μαζί με τον Τσόου. Η τρίτη του ταινία λεγόταν «Ο Κίτρινος Πράκτωρ Εναντίον της Μαφίας» (Way of the Dragon μτφρ: Ο Δρόμος του Δράκου) (1972), στην οποία ήταν ο παραγωγός, ο σεναριογράφος, ο σκηνοθέτης, ο πρωταγωνιστής και ο χορογράφος των μαχών.

Το Αστέρι του Μπρους Λι στο Χονγκ Κονγκ.

Το 1964, σε μια άλλη διαδήλωση στο Λονγκ Μπιτς της Καλιφόρνια, ο Λι συνάντησε τον πρωταθλητή Καράτε, Τσακ Νόρις. Έτσι στην ταινία «Ο Κίτρινος Πράκτωρ Εναντίον της Μαφίας», ο Τσακ Νόρις έλαβε μέρος εθελοντικά στην τελευταία μάχη της ταινίας, όπου και πεθαίνει, στο Κολοσσαίο της Ρώμης, όπου θεωρίται από τις πιο θρυλικές μάχες του Μπρους Λι καθώς είναι και μια από τις πιο σπουδαίες σκηνές του κινηματογράφου των πολεμικών τεχνών[26]. Ο ρόλος αυτός είχε αρχικά δοθεί στον Τζο Λιούις ο οποίος ήταν γνωστός πρωτοπόρος του Αμερικάνικου Καράτε[27].

Στα τέλη του 1972, ο Λι άρχισε να εργάζεται σε μια καινούργια ταινία, η οποία ονομάστηκε «Το Παιχνίδι του Θανάτου», με την δικιά του εταιρία παραγωγής Γκόλντεν Χάρβεστ. Έτσι, άρχισε αμέσως τα γυρίσματα μερικών σκηνών όπως αυτή με την μάχη που έδωσε με τον 2,18 μέτρα, «αστέρι» της καλαθοσφαίρισης Καρίμ Αμπντούλ Τζαμπάρ, ο οποίος ήταν και ερασιτέχνης μαθητής του. Η παραγωγή σταμάτησε όταν η Γουόρνερ Μπράδερς «Warner Brothers» του έδωσαν την ευκαιρία να πρωταγωνιστήσει στην ταινία «Ο κίτρινος πράκτωρ του Χονγκ Κονγκ» (Enter the Dragon μτφρ: Μπες στον Δράκο), ενώ την πρώτη ταινία την πήρε για παραγωγή οι Γκόλντεν Χάρβεστ και Γουόρνερ Μπρος. Τα γυρίσματα ξεκίνησαν στο Χονγκ Κονγκ το Φεβρουάριο του 1973.

Πέρασε άλλος ένας χρόνος όπου ο Λι ήταν στο μέλος του κινηματογράφου και του ήρθε μια νέα ευκαιρία από την εταιρία παραγωγής Στάρσις Μόσιον Πίκτσουρς (Starseas Motion Pictures), όπου πρόσφερε στον Λι τον πρωταγωνιστικό ρόλο στην ταινία «Η γροθιά του Μονόκερου» (Fist of Unicorn) αν και η συμφωνία ήταν μόνο να χορογραφήσει τις πολεμικές σκηνές για χάρη του μακροχρόνιου φίλου του Γιούνικορν Τσαν. Τελικά, σκέφτηκε να μηνύσει την εταιρεία παραγωγής, αλλά προτίμησε να διατηρήσει τη φιλία του με τον Τσαν[28]. Ωστόσο, λίγους μήνες μετά την ολοκλήρωση της ταινίας «Ο κίτρινος πράκτωρ του Χονγκ Κονγκ» και έξι μέρες πριν την προβολή του ο Λι πέθανε[29]. Παρ' ολ' αυτά η ταινία αυτή έμελε να γίνει μια από τις ταινίες μεγαλύτερων πωλήσεων της χρονιάς και αυτό οδήγησε τον Μπρους στο να γίνει ο θρύλος των πολεμικών τεχνών. Συνολικά τα χρήματα που ξοδεύτηκαν για την αγορά της ταινίας στις ΗΠΑ ήταν 850.000 δολάρια το 1973 (και σύμφωνα με τις μετρήσεις του 2007 είχαν δοθεί 4.000.000 δολάρια για την αγορά της)[30]. Μέχρι σήμερα τα χρήματα των αγορών ξεπερνούν τα 200 εκατομμύρια αμερικάνικα δολάρια παγκοσμίως[31]. Η ταινία αυτή έκανε τον κόσμο να ξετρελαθεί με τις ταινίες πολεμικών τεχνών για ένα μικρό διάστημα, επίσης δημιουργήθηκαν τραγούδια όπως το «Kung Fu Fighting»[32] καθώς και τηλεοπτικές εκπομπές όπως το «Κung Fu»[33]. O Ρόμπερτ Κλος, ο διευθυντής της Γκόλντν Χάρβεστ και υπεύθυνος της ταινίας «Ο κίτρινος πράκτωρ του Χονγκ Κονγκ» πρόβαλε στην τηλεόραση και τελειοποίησε την μη-τελειωμένη ταινία του Λι «Το Παιχνίδι του Θανάτου». Ο Λη είχε γυρίσει 100 λεπτά από την ταινία, αλλά όταν του δόθηκε η ευκαιρία για το γύρισμα της τελευταίας του ταινίας με αποτέλεσμα να σταματήσουν τα γυρίσματα. Σε αντίθεση με τους Αμπντούλ Τζαμπάρ, Τζόρτζ Λάντζενμπι και τον δάσκαλο πολεμικών τεχνών της τέχνης Χάμπκιντο, Τζι Χαν-Τζαε και τον μαθητή του Μπρους, Νταν Ινοσάτο, ο οποίος είχε εμφανιστεί στην ταινία υποδύονταν τον ρόλο του Λι, Χάι Τιέν (ενδεδυμένος με την διάσημη κίτρινη στολή), στην οποία σκηνή λαμβάνει διάφορες προκλήσεις για μάχες ανεβαίνοντας μια παγόδα πέντε επιπέδων. Με μια επίμαχη κίνηση, ο Ρόμπερτ Κλος τελειώνει την ταινία φτιάχνοντας εικόνες από διάφορες μάχες, από άλλες ταινίες του Μπρους, καθώς και χρησιμοποίησε μέσα στις εικόνες και κάποιον που του έμοιαζε[34]. Ωστόσο αυτό δεν ήταν και τόσο πετυχημένο μοντάζ (παρ' όλο που διήρκεσε μόνο 15 λεπτά) ενώ αυτοί που τον υποδύθηκαν ήταν οι Κιμ Τάι Τσουνγκ και Γιουέν Μπιάο. Το αχρησιμοποίητο υλικό της ταινίας χρησιμοποιήθηκε 22χρόνια μετά στην ταινία «Μπρους Λι: Το ταξίδι ενός Πολεμιστή» (Bruce Lee: A Warrior's Journey)[35].

Το Αστέρι του Μπρους Λι στο Walk of Fame του Χόλιγουντ

Εκτός από «Το Παιχνίδι του Θανάτου», είχαν δημιουργήθει και πολλά άλλα σενάρια στα οποία προοριζόταν να παίξει ο Λι. Το 1972, μετά την επιτυχία των ταινιών «Το Μεγάλο Αφεντικό» και «Οι Ματωμένες Γροθιές του Καράτε», είχε προγραμματιστεί να δημιουργηθεί και άλλη μια ταινία, στην οποία η παραγωγή θα ήταν της Γκόλντεν Χάρβεστ και ήταν προγραμματισμένη από τον Ρέιμοντ Τσόου (Raymond Chow), καθώς θα κατεύθυνε την δομή της ο Λο Γουέι (Lo Wei). Η ταινία θα ονομαζόταν «Σφαγή στο Σαν Φρανσίσκο» (Yellow-Faced Tiger). Ωστόσο εκείνη την εποχή ο Λι είχε αποφασίσει να διευθύνει την δικιά του ταινία «Ο Κίτρινος Πράκτωρ Εναντίον της Μαφίας». Παρά το γεγονός ότι ο Λι θα συνεργαζόταν με τον Ρέιμοντ Τσόου, στις περιόδους Σεπτέμβριος-Νοέμβριος του 1973, ο Λη θα συνεργαζόταν με μια ανταγωνιστική εταιρία, την Σω Μπράδερς Στούντιο (Shaw Brothers Studio), με την οποία θα γύριζε μια ταινία που λεγόταν «Οι επτά γιοί του Τζέιντ Ντράγκον» (The Seven Sons of the Jade Dragon). Το σενάριο είχε γραφτεί από τους Γι Κανγκ(Yi Kang) και Τσανγκ Τσεχ (Chang Cheh) και θα την σκηνοθετούσε ή ο Τσορ Γουέν (Chor Yuen) ή ο Τσενγκ Κανγκ (Cheng Kang)[36]. Ο Μι παράλληλα έφτιαχνε και δικά του σενάρια. Υπάρχει, επίσης, μια κασέτα που καταγράφει τον Λι να αφηγείται το σενάριο μιας δικιάς του ταινίας που την ονόμασε «Νότια Γροθιά/Βόριο πόδι» (Southern Fist/Northern Leg), η οποία ταινία είχε αρκετές ομοιότητες με την ταινία «Το ήσυχο Φλάουτο» (The Silent Flute)[37]. Ένα άλλο σενάριό του, ονομαζόταν «Ο πολεμιστής του Πράσινου Μπαμπού» (Green Bamboo Warrior), η οποία διαδραματιζόταν στο Σαν Φρανσίσκο, στην οποία ο δεύτερος πρωταγωνιστής θα ήταν ο Μπόλο Γιένγκ και θα την διεύθυνε ο Άντριου Βάζνα. Τελικά θα την παρήγαγε η «First Blood»[28]. Επίσης είχε οργανώσει και την ενδυμασία των υποκριτών για κάποιες από τις ταινίες που είχε δημιουργήσει.

Τέλος, πρέπει να σημειωθεί πως σε όλες τις ταινίες στις οποίες έπαιξε, μόνο στην ταινία «Ο κίτρινος πράκτωρ του Χονγκ Κονγκ» ηχογραφήθηκε η δική του φωνή.

Καλλιτεχνία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Φιλοσοφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Λι έμεινε γνωστός για τις πολεμικές του τέχνες, παρ' ολ' αυτά είχε σπουδάσει δράμα και φιλοσοφία ως φοιτητής στο Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον. Ήταν μορφωμένος και είχε μια τεράστια προσωπική βιβλιοθήκη. Τα βιβλία του περιέχουν πληροφορίες για τις πολεμικές τέχνες, καθώς και φιλοσοφία (και κυρίως φιλοσοφία πάλης), που του διαμόρφωσαν τις φιλοσοφικές του αντιλήψεις και ιδέες, τις οποίες εξέφραζε τόσο εντός όσο και εκτός των κύκλων των πολεμικών τεχνών. Η εκλεκτή φιλοσοφία του αντανακλά συνήθως τις πεποιθήσεις της πάλης, αν ισχυρίζονταν. ότι οι πολεμικές τέχνες του ήταν μόνο μια αλληγορία για τέτοιες διδασκαλίες. Πίστευε ότι κάθε γνώση οδηγούσε τελικά στην αυτογνωσία, και έλεγε ότι η μέθοδος των πολεμικών τεχνών ήταν τελικά η έκφραση του ανθρώπινου σώματος[38]. Από την άλλη πλευρά, η φιλοσοφία Λι ήταν, κατά το μεγαλύτερο μέρος της, αντίθετη με τη κοσμοθεωρία που υποστηρίζεται από τον Κομφουκιανισμό[39]. Ο Τζον Λίτλ (John Little) υποστηρίζει ότι ο Λι ήταν άθεος. Όταν ρωτήθηκε σε τηλεφωνική συνέντευξη το 1972 για το ποια θρησκεία ακολουθούσε εκείνος απάντησε:«σε απολύτως καμία»[40]. Όταν ξαναρωτήθηκε το 1972 για το αν πιστεύει στον θεό, εκείνος απάντησε:«Για να είμαι απολύτως ειλικρινής, δεν πιστεύω καθόλου»[41].

Ποίηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εκτός από τις πολεμικές τέχνες και τη φιλοσοφία του, που επικεντρώνονται στην φυσική πτυχή και αυτο-συνείδηση για αλήθειες και αρχές[42], ο Λι έγραφε επίσης ποίηση που αντανακλούσε τα συναισθήματά του για την ζωή[43]. Για την ακρίβεια ο Λι εξέφρασε την αυτό-έκφραση μέσω της ποίησής του. Η κόρη του, Σάνον Λι, έχει πει:«Όντως έγραφε ποίηση. Ήταν πραγματικά ένας αληθινός καλλιτέχνης»[44]. Τα ποιητικά του έργα έχουν γραφτεί στο χαρτί, πριν εκδοθεί και δημοσιοποιηθεί. Ο Τζον Λιτλ ήταν ο κύριος εκδότης των έργων του Μπρους Λι. Η Λίντα Λι Κάντγουελ (η γυναίκα του) εξέδωσε τις σημειώσεις του, τα ποιήματά του και τις καθημερινές εμπειρίες της με τους οπαδούς του. Συγκεκριμένα ανέφερε:«Η ποίηση του Λι, κατά τα αμερικάνικα πρότυπα, αντανακλεί τις βαθύτερες και λιγότερο εκτεθειμένες εσοχές της ανθρώπινης ψυχής»[45]. Τα περισσότερα από τα ποιήματά του κατηγοριοποιούνται στην αντί-ποίηση και στο παράδοξο. Η «στάση» των ποιη μάτων του δείχνουν την πλευρά του ότι ο άνθρωπος μπορεί να συγκριθεί με άλλους ποιητές όπως ο Ρόμπερτ Φροστ (Robert Frost), ο οποίος είναι ένας από τους πολλούς γνωστούς ποιητές που εκφράζει τον εαυτό του μέσω του σκοτεινού ποιητικού έργου. Το παράδοξο αναφέρεται λόγο του συμβόλου «Γιν και Γιάνγκ» (Yin and Yang), το οποίο είναι σύμβολο πολεμικών τεχνών, με το οποίο ολοκληρώνει και το ποιητικό του έργο. Οι πολεμικές τέχνεςκαι η φιλοσοφία συνεισφέρουν σε ένα μεγάλο μέρος στης ποίησή του. Η πιο γνωστή «ατάκα» του, καθώς και το πιο γνωστό ρητό του, είναι το:«Να είσαι άμορφος... χωρίς σχήμα, σαν το νερό»[46].

Ο θάνατος του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μπρους Λι θάφτηκε δίπλα στον γιό του

Στις 10 Μαΐου του 1973, ο Λι κατέρρευσε κατά τα γυρίσματα της ταινίας «Ο κίτρινος πράκτωρ του Χονγκ Κονγκ», της Γκόλντεν Χάρβεστ στο Χονγκ Κονγκ. Υποφέροντας πονοκεφάλους και σπασμούς, οδηγήθηκε αμέσως στο Βαπτιστικό Νοσοκομείο του Χονγκ Κονγκ, όπου εκεί οι γιατροί διέγνωσαν εγκεφαλικό οίδημα. Έτσι, οι γιατροί του χορήγησαν μαννιτόλη έτσι ώστε να αποφευχθεί το πρήξιμο. Τελικά ο πονοκέφαλος και το εγκεφαλικό οίδημα, από την πρώτη του κατάρρευση, τον οδήγησε σε μια επανάληψη της πρώτης με αποτέλεσμα τον θάνατό του[47].

Στις 20 Ιουλίου του 1973, ο Λι ήταν στο Χονγκ Κονγκ όπου δείπνησε με τον αστέρα του Χόλιγουντ Τζορτζ Λάντζενμπαϊ (George Lazenby) με τον οποίο είχε πρόθεση να κάνει μια ταινία. Σύμφωνα με την Λίντα Κάντγουελ, ο Λι συνάντησε τον παραγωγό Ρέιμοντ Τσόου στις 14:00 στο σπίτι τους για να συζητήσουν για να ανακατασκευή της ταινίας «Το Παιχνίδι του Θανάτου». Και οι δύο δούλεψαν μέχρι τις 16:00 και μετά πήγαν στο σπίτι μιας συναδέλφου του, Μπέτι Τινγκ Πέι, η οποία ήταν μια ηθοποιός της Ταϊβάν. Οι τρεις τους πήγαν αν παραδώσουν το σενάριο στο σπίτι της Τινγκ και μετά ο Τσόου έφυγε για να πάει σε ένα επαγγελματικό δείπνο[48][49]. Μετά από λίγο ο Λι αισθάνθηκε πονοκέφαλο και η Τινγκ του έδωσε ένα αναλγητικό (παυσίπονο), Equagesic, το οποίο περιείχε και ασπιρίνη και ηρεμιστικό. Γύρω στις 19:30 πήγε στην κρεβατοκάμαρα της συναδέλφου του να κοιμηθεί. Όταν ο Λι δεν πήγε στο επαγγελματικό δείπνο, ο Ρέιμοντ Τσόου πήγε στο διαμέρισμα, αλλά δεν μπορούσε να ξυπνήσει τον Λι. Έτσι, κάλεσε έναν γιατρό, ο οποίος προσπαθούσε επί δέκα λεπτά να επαναφέρει το σώμα του εν ζωή, πριν αποσταλεί το ασθενοφόρο στο Νοσοκομείο Βασίλισσας Ελισάβετ. Κατά την διάρκεια της μεταφοράς του στο νοσοκομείο, ο Λι ήταν ήδη νεκρός στην ηλικία των 32 χρονών.

Δεν υπήρξε κανένας ορατός εξωτερικός τραυματισμός, ωστόσο σύμφωνα με την κατάθεση της αυτοψίας, ο εγκέφαλος του Λι είχε διογκωθεί σημαντικά, δηλαδή από τα 1.400 στα 1575 γραμμάρια ( δηλαδή αύξηση κατά 13%). Στην αυτοψία βρέθηκε όντως το φάρμακο Equagesic στο σώμα του. Επίσης υπάρχουν φήμες πως βρέθηκε κάνναβη στο στομάχι του, αλλά όχι σε μεγάλη ποσότητα (θεωρήθηκε ότι την είχε μασήσει)[50]. Στις 15 Οκτωβρίου του 2005, ο Τσόου δήλωσε σε μια συνέντευξή του πως ο Λι πέθανε από μια αλλεργική αντίδραση στο ηρεμιστικό, το οποίο ήταν το κύριο συστατικό του Equagesic, το οποίο, όπως δήλωσε και ο Τσόου είναι ένα κύριο συστατικό των παυσίπονων. Οι γιατροί ανακοίνωσαν επισήμως πως ο θάνατος του Μπρους Λι ήταν ένα ατύχημα[51][52].

Η σύζυγός του, μετά τον θάνατό του, επέστρεψε στην γενέτηρά της, Σιάτλ και τον έθαψε στο Κοιμητήριο Λέικβιου, νούμερο 276[53]. Στην κηδεία του, 31 Ιουλίου του 1973, συνευρέθηκαν οι Τάκι Κιμούρα, Στιβ ΜακΚουίν, Τζέιμς Κόμπερν, Τσακ Νόρρις, Τζορτζ Λάντζεμπαϊ, Νταν Ινοσάτο, Πήτερ Τσιν και ο αδελφός του Λη, Ρόμπερτ.

Διαφωνίες γύρω από το θάνατο του Λι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Την χρονιά του θανάτου του, πολλές φήμες για τον τρόπο που πέθανε εμφανίστηκαν στα ΜΜΕ[54]. Ο λόγος για αυτές τις φήμες ήταν ο πρόωρος θάνατός του καθώς και ο τρόπος παρουσίασης του γεγονότος, με αποτέλεσμα πολλοί άνθρωποι να μιλούν για άγριες καταστάσεις. Οι πιο περίεργες λένε πως αυτός ο θάνατος οφείλονταν στις Τριάδες (Triad) (Κινέζικο οργανωμένο έγκλημα) και η θεωρία για την οικογενειακή τους κατάρα[55]. Τέλος υπάρχει μια θεωρία ότι ο Λι χρησιμοποιούσε ηλεκτρική ενδυνάμωση των μυών, με αποτέλεσμα να τον έφτασε στο επίπεδο του θανάτου [απαιτείται παραπομπή].

Ο Ντόναλντ Τιάρ, ένας ιατροδικαστικός επιστήμονας που έστειλε η Σκότλαντ Γιάρντ, που είχε δει πάνω από 1.000 αυτοψίες ανέλαβε την υπόθεση του Λι. Το συμπέρασμά του ήταν ότι ο θάνατός του ήταν ένα δυστυχές ατύχημα που προκλήθηκε από οξύ εγκεφαλικό οίδημα, που οφειλόταν στις ενώσεις του φαρμάκου Equagesic[56]. Ο δόκτωρ Ντόνατ Λάνγκφορντ, ένας Βαπτιστής ιεραπόστολος και γιατρός του Λι στο Χονγκ Κονγκ, είπε:« Κανείς δεν πεθαίνει από μια ταμπλέτα Equagesic. Κανένα αναλγητικό δεν σκότωσε τον Μπρους»[54]. Επίσης πρόσθεσε:«Κανένας δεν εντείνει να πει ότι ο Μπρους σκοτώθηκε από την κάνναβη, που βρέθηκε μέσα στο στομάχι του, την οποία έπαιρνε συχνά λόγω της συνεχής πίεσης που δεχόταν λόγω της δουλειάς του. Όταν ξεκίνησε η αυτοψία, ο δόκτωρ Γου και κάποιοι άλλοι γιατροί αφαίρεσαν την κάνναβη από το στομάχι του, έτσι ώστε να υποβαθμίσουν τα σχόλια που θα γινόταν αν μάθαινε το κοινό ότι ο Μπρους πέθανε λόγω της κάνναβης»[54].

Η προκαταρκτική γνωμοδότηση του δόκτωρ Πίτερ Γου, ο οποίος ήταν ένας από τους νευροχειρουργούς που εξέτασαν τον Λι στο πρώτο «συμβάν» τον Μάιο του 1973, έλεγε ότι η αιτία του θανάτου ήταν η αντίδραση του οργανισμού του από την κάνναβη ή από το Equagesic. Είχε δηλώσει ότι:«Τον Μάιο είχαμε αφαιρέσει αρκετό χασίς από το στομάχι του. Στο Νεπάλ, είχα αντιμετωπίσει διάφορες καταστάσεις με ανθρώπους που είχαν πάρει χασίς καθώς και ανθρώπους που είχαν κι εκείνοι εγκεφαλικό οίδημα»[54]. Παρ' ολ' αυτά, ο Γου ανακοίνωσε ότι:

«Ο καθηγητής Τιάρ είναι ένας ιατροδικαστής επιστήμονας που έστειλε η Σκότλαντ Γιάρντ, ο οποίος είναι εμπειρογνώμονας στο θέμα της κάνναβης και δεν μπορώ να αμφισβητήσω την κατάθεσή του. Η δωσολογία της κάνναβης δεν είναι ακριβής ούτε προβλέψιμη, αλλά εγώ προσωπικά δεν ξέρω κανέναν ο οποίος να πέθανε από την λήψη της[57].

Στη σύμβαση της Σαν Ντιέγκο Κόμικ-Κον (San Diego Comic-Con) το 1975, ο φίλος του Μπρους Λι Τσακ Νόρις είπε ότι ο θάνατός του οφείλονταν σε μια αντίδραση μεταξύ της χαλαρωτικής φαρμακευτικής αγωγής, που του είχε δοθεί το 1968 για να θεραπεύσει τον σπασμένο δίσκο στην πλάτη του και του αντιβιοτικού για τον πονοκέφαλο που του δόθηκε την νύχτα του θανάτου του[58].

Το βιβλίο «Ο Θάνατος του Μπρους Λι». Αυτό το βιβλίο παρουσιάζει μια κλινική έρευνα για την αιτία του θανάτου του Μπρους Λι ήταν ευαίσθητος στο Equagesic και την πρώτη φορά των σπασμών του ήταν αποτέλεσμα μιας οξείας αντίδρασης υπερευαισθησίας στις 10 Μαΐου του 1973. Ωστόσο, ο Λι σταμάτησε την χρήση του φάρμακο της φαρμακευτικής αγωγής μέχρι την μοιραία νύχτα της 20ης Ιουλίου του 1973, όταν πήρε το Equagesic και πέθανε από εγκεφαλικό οίδημα[59].

Κληρονομιά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πιστοποιημένοι Εκπαιδευτές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Μπρους Λι είχε προσωπικά πιστοποιήσει μόνο τρεις εκπαιδευτές: Τάκι Κιμούρα, Τζέιμς Γιμ Λι, Νταν Ινοσάτο. Ο Ινοσάτο κατεχει την 3η κατάταξη εκπαιδευτή, που του δώθηκε κατευθείαν από τον Λι, στο Τζητ Κουν Ντο, στο Ζουν Γαν Κουνγκ Φου και στο Τάο του Μπρους Λι στο Κινέζικο Κουνγκ Φου. Ο Τάκι Κιμούρα κατέχει την 5η κατάταξη εκπαιδευτή στο Ζουν Φαν Κουνγκ Φου. Ο Τζέιμς Γιμ Λι κατέχει την 2η κατάταξη εκπαιδευτή στο Τζητ Κουν Ντο, η οποία του δώθηκε όταν γνωρίστηκαν με τον Μπρους Λη και αργότερα προάχθηκε σε κύριο Εκπαιδευτή από τον Νταν Ινοσάτο, ο οποίος θεώρησε πως αν ο Μπρους Λι ζούσε θα τον είχε προάγει. Άλλοι εκπαιδευτές του Τζητ Κουν Ντο, μετά τον θάνατο του Λη έχουν πιστοποιηθεί από τον Νταν Ινοσάτο και κάτι άλλα υπογεγραμένα πιστοποιητικά από τον Μπρους.

Ο Τζέιμς Γιμ Λι, ένας στενός φίλος του Λι, πιστοποίησε μερικούς σπουδαστές, συμπεριλαμβανομένου του Γκάρι Ντιλ, ο οποίος μελέτησε το Τζητ Κουν Ντο σύμφωνα με τις οδηγίες του Τζέιμς και έλαβε άδεια μέσω μιας πρωσοπικής επιστολής, το 1972, η οποία επέτρεπε στον Γκάρι να διδόσει την τέχνη του Τζητ Κουν Ντο και σε άλλους. Ο Τάκι Κιμούρα, μέχρι σήμερα, έχει πιστοποιήσει μόνο ένα άτομο, τον γιό του, Άντυ Κιμούρα. Ο Νταν Ινοσάτο συνέχισε να διδάσκει και να πιστοποιεί μαθητές που μαθαίνουν Τζητ Κουν Ντο για πάνω από 30 χρόνια, με αποτέλεσμα πολλοί να έχουν μάθει τους τρόπους πάλης του Μπρους Λι, καθώς έχει την ελπίδα ότι μια μέρα κάποιος θα μπορέσει να φτάσει στο επίπεδο του Λι. Πριν από το θάνατό του, ο Λη είχε πει πως επέτρεπε μόνο στους Κιμούρα και Ινοσάτο (ο Τζέιμς Γιμ Λι είχε πεθάνει τότε από το 1972) να λειτουργούν τις σχολές του.

Οι Κιμούρα και Ινοσάτο έχουν το δικαίομα να διδάσκουν μικρές τάξεις σύμφωνα με την εντολή του Λι:«Κρατήστε τον αριθμό των μαθητών χαμηλό και να έχετε υψηλή ποιότητα διδασκαλίας». Ο Μπρους έδωσε άδεια διδασκαλείας και στους Παγκόσμιους Πρωταθλητές Καράτε: Τσακ Νόρρις, Τζο Λιούης και Μάικ Στόουν. Και οι τρεις τους κέρδισαν αυτούς τους τίτλους με την καθοδήγηση του Λι, έχοντας κερδίσει επίσης όλα τα πρωταθλήματα Καράτε στις Ηνωμένες Πολιτείες[60].

Στην Ιαπωνία, ο Γιουνίτσι Οκάντα είναι επίσης ένας πιστοποιημένος εκπαιδευτής Τζητ Κουν Ντο[61].

Κληρονομιά στο Χονγκ Κονγκ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το άγαλμα του Μπρους Λι στο Χονγκ Κονγκ

Πολλοί λένε (ίσως κρυφά), ότι ο Λι είναι ο λόγος που υπάρχει πολιτισμός στο Χονγκ Κονγκ. Το 1970, πήραν μια συνέντευξη από τον Λη, στην τηλεωπτική εκπομπή «Απόψε Διασκεδάστε» (Enjoy Yourself Tonight), στο κανάλι TVB. Σήμφωνα με καταγραφές, οι πιο πολυσύχναστοι δρόμοι του Χονγκ Κονγκ είχαν αδειάσει γιατί όλοι έβλεπαν αυτή την συνέντευξη.

Στις 6 Ιανουαρίου τυο 2009, ανακοινώθηκε ότι το Χονγκ Κονγκ είναι το σπίτι του Μπρους Λη (στην τοποθεσία:41 Cumberland Road, Kowloon, Hong Kong) και ότι έπρεπε να κάνουν κάποιες αλλαγές έτσι ώστε η περιοχή να μετατραπεί σε μια τουριστηκή περιοχή με την χρηματοδότηση του φιλανθρωπιστή Γου-Πανγκ Λιν[62][63].

Βραβεία και Τιμητικές Διακρίσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Το 1979, ο Τζο Γκρην (Δήμαρχος του Λος Ατζελες) και ο Τομ Μπράντλεϊ διακήρυξαν επισήμως ότι 8 Ιουνίου θα είναι η Μέρα του Μπρους Λι[64].

Απόσπασμα από την ανακοίνωση:«Διότι ο Μπρους Λι έχει αποκτήσει διεθνή φήμη, λόγω του ότι έχει μέγαλη επιρροή σαν αστέρας στις ταινίες και έχει αναγνωριστεί πως είναι από τους κυριότερους επαγγελματίες των πολεμικών τεχνών, η Κολόμπια Πίκτσουρς σε συνεργασία με την Γκόλντεν Χάρβεστ Φίλμς και την Ρέιμοντ Τσόου Προντάκτσιον θα τελειωποιήσουν και κυκλοφορήσουν την τελευταία κινηματογραφηκή ταινία του κύριου Λι (Το Παιχνίδι του Θανάτου, την Παρασκευή 8 Ιουνίου του 1979) και σύμφωνα με τις διδασκαλείες του Μπρους Λη, που είναι τα τελευταία κριτίρια των πολεμικών τεχνών, ανακυρήσσω την Ημέρα του Μπρους Λι αύριο στο Λος Ατζελες»[65].

  • Το όνομα του Λι αναφαίρθηκε στο περιοδικό TIME Magazine '​s 100 Most Important People of the Century (Περιοδικό Τάιμ, οι 100 πιο Συμαντικοί Άνθρωποι του Αιώνα) το οποίο τον ενέτασσε σαν έναν από τους μεγαλύτερους ήρωες και είδωλα, ως παράδειγμα φυσικής κατάστασης και από τους μεγαλύτερους ανθρώπους με επιρροή του 20ού αιώνα[66].
  • Στο Gwan'on της Seundak (επαρχία Γκουανγκντόνγκ της Κίνας),(廣東順德均安, Guangdong Shunde Jun'An), όπου έχει τις ρίζες της οικογένειας του, ένας δρόμος προς το πατρογονικό του σπίτι πήρε το όνομά του. Το σπίτι είναι ελεύθερο για το κοινό.
  • Το 1993, ο Μπρους πήρε ένα αστέρι στο Hollywood Walk of Fame[67].
  • Το 1999, ήταν ο πρώτος πολεμικός καλλιτέχνης που εισήχθη στο Martial Arts Hall of Fame[68].
  • Το 2001, οι LMF (μουσικό συγκρότημα), η Καντονέζικη ομάδα χιπ-χοπ του Χονγκ Κονγκ, κυκλοφόρησε ένα πολύ γνωστό τραγούδι, «1127», το οποίο φτιάχτηκε ως φόρος τιμής στον Λι.
  • Το 2004, η πρόεδρος της UFC, Ντάνα Γουάιτ (Dana White), είπε πως ο Λι είναι:«ο πατέρας των μεικτών πολεμικώς τεχνών»[69].
  • Στις 31 Μαΐου του 2007, ο Λι έγινε ένας από τους πιο σημαντικούς ανθρώπους της ιστορίας «History's 100 Most Influential people», σύμφωνα με μία ιαπωνική, εθνική έρευνα, όπου μεταδόθηκε στο NTV[70].
  • Στις 26 Νοεμβρίου του 2005, στη πόλη Μόσταρ στη Βοσνία και Ερζεγοβίνη έφτιαξαν το τιμητικό άγαλμα του Λι στη Πλατεία της Ισπανίας ως σύμβολο αλληλεγγύης. Φτιάχτηκε διότι μετά από μακροχρόνιους πολέμους, οι οποίοι έγιναν λόγω διαφορετικών θρησκευτικών αντιλήψεων, η ιδέες του Λι για την ένωση διαφορετικών πολιτισμών ενέπνευσαν του κατοίκους (Έγινε μια μέρα πριν τα αποκαλυπτήρια του αγάλματός του στο Χονγκ Κονγκ)[71].
  • Το 2005, έφτιαξαν ξανά στο Χονγκ Κονγκ άλλο ένα χάλκινο άγαλμα του Μπρους Λι σαν σύμβολο των εξηντακοστών έκτων γεννεθλίων του. Το χάλκινο άγαλμα «αποκαλύφθηκε» στις 27 Νοεμβρίου του 2005 και τιμήθηκε με τον τίτλο του Λαμπρότερου Κινέζου, Αστέρα του Αιώνα. Υπάρχουν συζητήσεις ότι μια μέρα ότι τα αγάλματα του Λι θα είναι περισσότερα σε πληθυσμό από του Μάικλ Τζάκσον[72].
  • Το 2009 φτιάχτηκε το θεματικό πάρκο του Μπρους Λι στην Σούντε της Κίνας καθώς και στο κέντρο του δεσπόζει το άγαλμα-μνημείο του[73].
  • Στις 10 Απριλίου του 2007, η Εθνική Ραδιοτηλεώραση της Κίνας ανακοίνωσε ότι θα αρχίσουν γυρίσματα 40 επεισοδίων με θέμα τον Λι. Το Πρακτορείο Ειδήσεων Ξινχούα είπε ότι η Κεντρική Τηλεώραση της Κίνας άρχιζε να φτιάχνει το «Ο Μύθος του Μπρους Λι» από εκείνο το Σαββατοκύριακο στην Σούντε, στην Νότια Κίνα. Στην Σούντε βρίσκεται το πατρογονικό σπίτι του Λι, παρ'όλο που εκείνος γεννήθηκε στο Σαν Φρανσίσκο. Λένε ότι δώθηκαν 50 εκατομμύρια γουάν (6.400.00 δολλάρια ή 4.800.000 ευρώ) για την παραγωγή της σειράς, όπου τα γυρίσματά της θα γινόταν στο Χονγκ Κονγκ και στις Ηνωμένες Πολιτείες, μιας και ο Λι σπούδασε και ξεκίνησε την καριέρα του εκεί. Ο Ντάνυ Ταν Κουόκ Κουάν, ο οποίος υποδιόταν τον Λι, είπε πως είχε ανάμεικτα συναισθήματα για τον ρόλο του. Συγκεκριμένα ανέφερε στην Ξινχούα:«Είμαι νευρικός και συγκηνιμένος, αλλά θα βάλω τα δυνατά μου». Ο Τσαν, ο οποίος είναι πιο γνωστός για την εμφάνισή του στο «Κουνγκ Φου Χάστλ» (Kung Fu Hustle), λέει ότι ο Λι του ήταν πρότυπο από μικρό παιδί και ότι εξασκούσε τις πολεμικές τέχνες για πολλά χρόνια. Η τηλεοπτική σειρά, η οποία προβλήθηκε το 2008, στόχευε να αναδείξει τον κινέζικο πολιτισμό καθώς εκείνη την εποχή γινόταν οι προετιμασίες για τους Θερινούς Ολυμπιακούς Αγώνες 2008, όπου φιλοξενούταν στο Πεκίνο[74].
  • Το 2008, έκαναν σχέδια για να φτιαχτεί στο Χονγκ Κονγκ του μουσείο του Λι. Το διώροφο σπίτι του Λι στο Χονγκ Κονγκ θα πωλούνταν για 13.000.000 δολλάρια και τα χρήματα θα πήγαιναν στους ανθρώπους της επαρχίας Σιτσουάν, διότι εκείνο τον καιρό είχαν υποστεί τεράστειες βλάβες από σεισμό. Αλλά ο φιλάνθρωπος ιδιοκτήτης έλαβε αρκετές εκλείσεις από τους οπαδούς του Λι, με αποτέλεσμα να αλλάξει γνώμη και να το κάνει μουσείο[75].

Ακόμα και σήμερα, ο Λι, θεωρήται μέσω από διάφορα ντοκιμαντέρ, περιοδικά (π.χ Μπλάκ Μπελτ Μαγκαζίν μτφρ: Black Belt Magazine), μέσα ενημέρωσης (όπως τα κανάλι UFC και Spike), καθώς και διάφορες ιστοσελίδες πολεμικών τεχνών ως ο μεγαλύτερος πολεμικός καλλιτέχνης του 20ου αιώνα ή όλων των εποχών[76][77][78][79][80][81][82][83][84][85]

Γενεαλογία Πολεμικών Τεχνών[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Λι είχε εκπαιδευτεί στο Γου Τάι Τσι Τσουάν (γνωστό και ως Ng-ga), στο Τζινγκ Μο Ταμ Τούι (Jing Mo Tam Tui), στην Δυτική Πυγμαχία, στην Επέ Ξιφασκία (Épée fencing), στο Τζούντο, στο Πρέινγκ Μάντις Κουνγκ Φου (Praying Mantis kung fu), στο Σινγκ-Ι (Hsing-I) και στο Ζίου Ζίτσου.

Όταν ο Μπρους ήρθε στις ΗΠΑ είχε ήδη υψηλό επίπεδο στο Γου Τάι Τσι, όπου μερικές φορές στο Χονγκ Κονγκ το αποκαλούν Ng-ga. Και βέβαια είχε εκπαιδευτεί στην Δυτική Πυγμαχία. Είχε πάρει τις βασικές ιδέες το Επέ όπου ξεκινάει από τα δάκτυλα στο κεφάλι. Προφανώς είχε εκπαιδευτεί στο Γουίν Τσουν (Wing Chun). Επίσης ήξερε και Μπουκ Πάι (Buk Pie) και Ταμ Τόι, στο οποίο είχε 12 σετ. Και πιστεύω ότι τα είχε μάθει από κάποιον Τσόυ Λι Φουτ.

-Ντάννυ Ινοσάτο[86]

Γενεαλογία του Γουίν Τσουν
Νγκ Μούι (Ng Mui)
Γιμ Γουίνγκ Τσουν (Yim Wing Chun)
Λονγκ Μποκ-Τσάου (Leung Bok-chau)
Λονγκ Λαν-Κουάι (Leung Lan-kwai)
Γουόνγκ Γουά-Μπο (Wong Wah-bo)
Λόνγκ Γι-Τάι (Leung Yee-tai)
Λόνγκ Ζαν (Leung Jan)
Τσαν Γουά-Σουν (Chan Wah-shun)
Γιπ Μαν (Yip Man (葉問))
Μπρους Λη (Bruce Lee)
 
Μπρους Λη (李小龍)
Ιδρυτής του Τζητ Κουν Ντο
 
Πιστοποιημένοι εκπαιδευτές Τζητ Κουν Ντο
από τον Μπρους Λη
Τάκι Κιμούρα
Τζέιμς Γιμ Λη
Νταν Ινοσάτο
Αξιοσημείοτοι μαθητές
του Ζουν Φαν/Κουνγκ Φου/Τζητ Κουν Ντο
Μπράντον Λη
Τζέσε Γκλόβερ
Νταν Ινοσάτο
Γιορινάγκα Νακαμούρα
Τάικι Κιμούρα
Ρίτσαρντ Μπουστίλλο
Τζέρυ Ποτίτ
Τεντ Γουόνγκ
Τζέιμς Γιμ Λη
Ράστυ Στίβενς
Τσακ Νόρις[87]
[Καρίμ-Αμπντούλ Τζαμπάρ
Τζέιμς Κόμπερν
Τζο Λιούης
Ρόμαν Πολάνσκι
Λη Μάρβιν
Στίρλιντ Σιλιφάντ
Μάικ Στόουν


Φιλμογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χρονιά Τίτλος Κινέζικος Τίτλος Ελληνικός Τίτλος Ρόλος Σημειώσεις
1941 Golden Gate Girl 金門女 Το κορίτσι της Χρυσής Πύλης Ως βρέφος
1946 The Birth of Mankind 人类的诞生 Η γέννηση της Ανθρωπότητας
1948 Wealth is Like a Dream 富貴浮雲 Ο Πλούτος είναι σαν ´Ονειρο
1949 Sai See in the Dream 夢裡西施 Ο Σάι Ση στο Όνειρο Γιάμ Λι
1950 The Kid 細路祥 Το Παιδί Κίντ Τσενγκ γνωστή ως και «Ο Υιός μου, Αχ Τσενγκ»
1951 Infancy 人之初 Νηπιακή Ηλικία Νγκάου (Ngau)
1953 A Myriad Homes 千萬人家 Μια Μυριάδα Σπίτια
Blame it on Father 父之過 Κατηγόρησε τον Πατέρα γνωστή και ως «Το Λάθος του Πατέρα
The Guiding Light 苦海明燈 Το Ένοχο Φως γνηστή και ως «Γιός ως Έφηβος»
A Mother's Tears 慈母淚 Τα Δάκρυα μιας Μητέρας
In the Face of Demolition 危樓春曉 Εν όψει της Κατεδάφισης
1955 An Orphan's Tragedy 孤星血淚 Η Τραγωδία ενός ορφανού Φράνκ Γουόνγκ (παιδί)
Orphan's Song 孤兒行 Το τραγούδι του Ορφανού
Love Αγάπη
Love Part 2 愛(下集) Αγάπη μέρος 2
We Owe It to Our Children 兒女債 Το Χρωτάμε στα Παιδιά μας
1956 The Wise Guys Who Fool Around 詐痲納福 Τα έξυπνα παιδιά που Χαζολογούν
Too Late For Divorce 早知當初我唔嫁 Πολύ Αργά για Διαζύγιο
1957 The Thunderstorm 雷雨 Η Καταιγίδα Τσόου Τσανγκ βασισμένο στην θεατρική παράσταση «Η Καταιγίδα» του Σάο Γιού
Darling Girl 甜姐兒 Το Αγαπητό μου Κορίτσι Φίλος, Μαθητής / Παρτενέρ Χορού
1960 The Orphan 人海孤鴻 Το Ορφανό Σαμ
1969 Marlowe 醜聞喋血 Μάρλοου Γουίνσλοου Γουόνγκ Υπεύθηνος Σκηνών Δράσης
The Wrecking Crew 風流特務勇破迷魂陣 Το εν Καταστροφή Πλήρωμα Υπεύθηνος Σκηνών Δράσης
1970 A Walk in the Spring Rain 春雨漫步 Μια Βόλτα στην Ανοιξιάτικη Βροχή Υπεύθηνος Σκηνών Δράσης
1971 The Big Boss 唐山大兄 Τσενγκ Τσάο-αν και Υπεύθηνος Σκηνών Δράσης Παλεύει ενάντια σε εμπόρους ναρκωτικών στην Ταϊλάνδη.
1972 Fist of Fury 精武門 Οι Ματωμένες Γροθιές του Καράτε Τσεν Ζεν και Υπεύθηνος Σκηνών Δράσης Παλεύει ενάντια σε ασκητές ιαπωνικών τεχνών για να πάρει εκδίκηση για τον δάσκαλό του. Διαδραματίζεται στην Σαγκάι.
Fist of Unicorn 麒麟掌 Η Γροθιά του Μονόκερου Πολεμικός Καλλιτέχνης και Υπεύθηνος Σκηνών Δράσης Χορογράφος Μαχών και Αντανακλαστικών. Ο Μπρους Λη έκανε μόνο μια μικρή εμφάνιση στα παρασκήνια όπου έκανε πρόβα μαζί με τους ηθοποιούς και τους κασκαντέρ.
γνωστή και ως «Η Παλάμη του Μονόκερου». Ο Μπρους Λη δεν ήταν επίσημα μέσα στην ταινία. Έκανε μόνο την χορογραφία των μαχών για χάρη ενός παλιού φίλου, Γιούνικορν Τσαν. Οι παραγωγοί βιντεοσκόπησαν τον Μπρους Λη να δουλεύει και να επεξεργάζεται το υλικό της ταινίας.
Way of the Dragon 猛龍過江 Ο Κίτρινος Πράκτωρ Εναντίον της Μαφίας Τανγκ Λουνγκ / Σκηνοθέτης / Υπεύθηνος Σκηνών Δράσης / Παραγωγός / Σεναριογράφος Διαδραματίζεται στην Ρώμη, ενάντια στην Ιταλική Μαφία. Η ταινία κυκλοφόρησε στις ΗΠΑ μετά την προβολή του «Ο κίτρινος πράκτωρ του Χονγκ Κονγκ» και πήρε τον τίτλο «Η Επιστροφή του Δράκου».
Game of Death 死亡的遊戲 Το Παιχνίδι του Θανάτου Χάι Τιέν / Σκηνοθέτης / Υπεύθηνος Σκηνών Δράσης / Παραγωγός / Σεναριογράφος Ο Λη πέθανε πριν ολοκληρώσει την ταινία. Αργότερα ενώθηκε με «ξένα» κομμάτια με διαφορετική πλοκή, το 1978.
1973 Enter the Dragon 龍爭虎鬥 Ο κίτρινος πράκτωρ του Χονγκ Κονγκ κ.Λη / Υπεύθηνος Σκηνών Δράσης Στέλνεται σαν κατάσκοπος σε ένα τουρνουά, που το διοργανώνει ένας απατεώνας μοναχός που παράγει και διακινεί ναρκωτικά.
1978 Game of Death 死亡遊戲 Το Παιχνίδι του Θανάτου Μπίλι Λο Μικρή βιντεοσκόπηση.
1981 Game of Death II 死亡塔 Το Παιχνίδι του Θανάτου II Μπίλι Λο / Λη Τσεν Τσιάνγκ Γνωστή και ως «Ο Πύργος του Θανάτου». Μικρή βιντεοσκόπηση.

Σημείωση: Ο τίτλος «Η Κινέζικη Σύνδεση» (The Chinese Connection) (ένα λογοπαίγνιο εξαιτίας της κυκλοφόρισης της ταινίας «Ο Άνθρωπος από τη Γαλλία» (The French Connection μτρφ: Η Γαλλική Σύνδεση), προοριζόταν για την ταινία «Το Μεγάλο Αφεντικό», λόγω του ότι η ταινία είχε να κάνει με ναρκωτικά. Επίσης ο τίτλος της ταινία «Fist of Fury», ήταν αρχικά «Fists of Fury» (Οι Ματωμένες Γροθιές του Καράτε), αλλά όταν προβλήθηκε οι τίτλοι άλλαξαν με έναν μυστήριο τρόπο.

Ντοκιμαντέρ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χρονιά Τίτλος Ντοκιμαντέρ Κινέζικος Τίτλος, Μετάφραση στα Ελληνικά Σημειώσεις
1973 Bruce Lee, the Man and the Legend 李小龍的生與死 Μπρους Λη, ο Άνθρωπος και ο Θρύλος Προβλήθηκε το 1984 και άλλαξαν το όνομά του σε Μπρους Λη, ο Μύθος.
The Last Days of Bruce Lee Η Τελευταία Ημέρα του Μπρους Λι
1974 Kung Fu Killers Οι δολοφόνοι του Κουνγκ Φου
1976 Bruce Lee, The Legend 李小龍的生與死(下) Μπρους Λι, ο Θρύλος Αφιέρωση της Γκόλντεν Χάρβεστ, βασισμένη σε ταινίες του που είχαν παραχθεί από αυτήν.
1977 The Real Bruce Lee Ο Αληθινός Μπρους Λι
1990 The Best of the Martial Arts Films 金裝武術電影大全 Οι Καλύτερες Ταινίες των Πολεμικών Τεχνών
Bruce Lee - Best of the Best Μπρους Λι - Τα Καλύτερα των Καλύτερων
1992 Bruce Lee and Kung Fu Mania Μπρους ι και Μανία με το Κουνγκ Φου
1993 Top Fighter Ο Κορυφαίος Μαχητής
The Life of Bruce Lee Η Ζωή του Μπρους Λι
Bruce Lee: The Curse of the Dragon Μπρους Λι: Η Κατάρα του Δράκου Συμπεριλαμβάνεται «Ο κίτρινος πράκτωρ του Χονγκ Κονγκ» σε DVD και Blu-ray.
Death by Misadventure Θάνατος από ατύχημα
1994 Bruce Lee: The Lost Interview Μπρους Λι: Η Χαμένη Συνέντευξη
Cinema of Vengeance Κινηματογράφος της Εκδίκησης Η ιστορία του σινεμά των πολεμικών τεχνών, με στιγμιότυπα του Μπρους.
Bruce Lee: The Immortal Dragon Μπρους Λι: Ο Αθάνατος Δράκος Η βιογραφία του σε ένα επεισόδιο μιας σειράς, διαθέσιμη σε DVD.
1998 Bruce Lee: The Path of the Dragon Μπρους Λι: Το Ταξίδι του Δράκου
Bruce Lee: In His Own Words Μπρους Λι: Με τις Δικές του Λέξεις Συμπεριλαμβάνεται «Ο κίτρινος πράκτωρ του Χονγκ Κονγκ» σε DVD και Blu-ray.
Mystic Origins of the Martial Arts Οι Μυστικές Προελεύσεις των Πολεμικών Τεχνών
The Immortal Masters Οι Αθάνατοι Δάσκαλοι
Jackie Chan: My Story 成龍的傳奇 Τζάκι Τσαν: Η Ιστορία μου
1999 Century Hero Ο Ήρωας του Αιώνα
'Hollywood Screen Tests: Take 2 Τεστ Σκηνών του Χόλιγουντ: Μέρος 2
2000 Bruce Lee: A Warrior's Journey 李小龍:勇士的旅程 Μπρους Λι: Το Ταξίδι ενός Πολεμιστή Φτιάχτηκε ειδικά για το έτος 2004 όπου προβλήθηκε το «Ο κίτρινος πράκτωρ του Χονγκ Κονγκ». Κυκλοφόρησε μόνο σε DVD, HD DVD και Blu-ray.
Bruce Lee in G.O.D.: Shibōteki Yūgi]] 死亡的遊戲 Ο Μπρους Λι στο G.O.D.(Game Of Death μτφρ: Το Παιχνίδι του Θανάτου): Σιμποτέκι Γιούγκι
2001 The Unbeatable Bruce Lee Ο Ανίκητος Μπρους Λι
2002 Bruce Lee: The Legend Lives On Μπρους Λι: Ο Θρύλος Ζει
The Art of Action: Martial Arts in Motion Picture 功夫片歲月 Η Καλλιτεχνεία της Δράσης: Οι Πολεμικές Τέχνες στις Κινηματογραφικές Ταινίες
Jackie Chan: Fast, Funny and Furious Τζάκι Τσαν: Γρήγορος, Αστείος και Έξω Φρενών
Modern Warriors Μοντέρνοι Πολεμιστές
2003 Cinema Hong Kong: Kung Fu 電影香江:功夫世家 Ο Κινηματογράφος του Χονγκ Κονγκ: Κουνγκ Φου
2004 Dragon: Since 1973 龍:一九七三以後 Ο Δράκος: Από το 1973
2009 Sebring Σέμπρινγκ (πόλη της Φλόριντα)
2011 I Am Bruce Lee Είμαι ο Μπρους Λι
2013 Fighter of Death Ο Μαχητής του Θανάτου

Σημείωση: Όλα τα ντοκιμαντέρ της λίστας δημιουργήθηκαν μετά τον θάνατο του Λι. Ως εκ τούτου, όλα τα πλάνα του Λι μέσα σε αυτά είναι από αρχειακό υλικό, καθώς κάποια πλάνα δεν υπάρχουν πουθενά αλλού (άρα και δισεύρετα).

Εμφανίσεις στην Τηλεόραση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χρονιά Τίτλος Κινέζικος Τίτλος Μετάφραση Τίτλου στα Ελληνικά Ρόλος Χώρα και Κανάλι Σημειώσεις
1966 The Green Hornet (TV series) 青蜂侠 Ο Πράσινος Μπέμπικας (τηλεωπτική σειρά) Κέιτο Flag of the United States.svg Ηνωμένες Πολιτείες - Αμερικάνικη Εταιρία Τηλεοπτικής Μετάδοσης, ABC γνωστή και ως «Το Σόου του Κέιτο» (έτσι την αποκαλούσαν οι κάτοικοι του Χονγκ Κονγκ την χρονολογία 1966-1967)
Where the Action Is Εκεί που είναι η Δράση Τον εαυτό του Flag of the United States.svg Ηνωμένες Πολιτείες - Αμερικάνικη Εταιρία Τηλεοπτικής Μετάδοσης, ABC
1967 Batman (TV series) 蝙蝠俠 Μπάτμαν (τηλεωπτική σειρά) Κέιτο (από το «The Green Hornet» Flag of the United States.svg Ηνωμένες Πολιτείες - Αμερικάνικη Εταιρία Τηλεοπτικής Μετάδοσης, ABC Προσωρινός Ήρωας στα επεισόδια «Το ξόρκι του Τουταγχαμών», «Ένα Κομμάτι της Δράσης» και στο «Η Ικανοποίηση του Μπάτμαν».
Ironside (TV series) 無敵鐵探長 Η Πλευρά του Σιδήρου (τηλεοπτική σειρά) Λιόν Σου Flag of the United States.svg Ηνωμένες Πολιτείες - NBC Ειδικός προσκεκλημένος επεισοδίου «Tagged for Murder».
1968 Blondie (1968 TV series) Ξανθούλα (τηλεοπτική σειρά του 1968) Εκπαιδευτής πολεμικών τεχών Flag of the United States.svg Ηνωμένες Πολιτείες - CBS Ειδικός προσκεκλημένος στο επεισόδειο «Βάλτα με κάποιον στο μέγεθός σου».
1969 Here Come the Brides 新娘駕到 Εδώ έρχονται οι νύφες Λιν Flag of the United States.svg Ηνωμένες Πολιτείες - Αμερικάνικη Εταιρία Τηλεοπτικής Μετάδοσης, ABC Ειδικός προσκεκλημένος στο επεισόδιο «Γάμος αλλά Κινέζικα».
1970 Enjoy Yourself Tonight 歡樂今宵 Απολαύστε τον εαυτό σας απόψε Τον εαυτό του Flag of Hong Kong.svg 1959 Περιορισμένη Τηλεωπτική μετάδοση, TVB
1971 Longstreet (TV series) 血灑長街 Λονγκστρητ (τηλεοπτική σειρά) Λι Τσανγκ, χορογράφος μαχών Flag of the United States.svg Ηνωμένες Πολιτείες - Αμερικάνικη Εταιρία Τηλεοπτικής Μετάδοσης, ABC Εμφανίστηκε σε 4 επεισόδια: «Ο Τροπος της Πυγμής», «Κληρονομιά Θανάτου», «Το Παιδί της Τετάρτης» και στο «Βλέπω, είπε ο Τυφλός».
The Pierre Berton Show Το Σόου του Πιέρ Μπέρτον Τον εαυτό του Flag of Canada.svg Καναδάς - Screen Gems
1972 Enjoy Yourself Tonight 歡樂今宵 Απολαύστε τον εαυτό σας απόψε Τον εαυτό του Flag of Hong Kong.svg 1959 Αμερικάνικη Εταιρία Τηλεοπτικής Μετάδοσης, TVB
1993 Fame in the Twentieth Century Φήμη στον 20ό Αιώνα Τον ευατό του Flag of the United Kingdom.svg UK - Αγγλική Εταιρία Τηλεοπτικής Μετάδοσης, BBC.
1999 Famous Families Διάσημες Οικογένειες Τον ευατό του Flag of the United States.svg Ηνωμένες Πολιτείες - FOX, Εταιρία Τηλεοπτικής Μετάδοσης Επεισόδιο «Οι Λι: Η Δράση μιλάει Δυνατότερα».
2003 I Love the '70s (U.S. TV series) Αγαπώ το '70 (αμερικανικη τηλεοπτική εκπομπή) Λη Flag of the United States.svg Ηνωμένες Πολιτείες - Δίκτυο MTV
2007 La Rentadora Το Πλυντήριο Τον εαυτό του Flag of Spain.svg Ισπανία - Τηλεόραση της Καταλούνγια, TV3 Επεισόδιο «Να είσαι σαν το Νερό, φίλε μου»

Σημείωση: Όλες οι σειρές παράχθηκαν/προβλήθηκαν μετά τον θάνατο του Λι (1973) καθώς και περιλαμβάνουν αρχειακό υλικό του Λι.

Βιντεοπαιχνίδι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Χρονιά Τίτλος Βιντεοπαιχνιδιού Τίτλος Βιντεοπαιχνιδιού στα Ελληνικά Ρόλος Σημειώσεις
1984 Bruce Lee (1984 video game) Μπρους Λι Τον εαυτό του
1989 Bruce Lee Lives Ο Μπρους Λι Ζει Τον εαυτό του
1993 Dragon: The Bruce Lee Story Δράκος: Η Ιστορία του Μπρους Λι
2002 Bruce Lee: Quest of the Dragon Μπρους Λι: Αναζήτηση του Δράκου Τον ευατό του
2003 Bruce Lee: Return of the Legend Μπρους Λι: Η Επιστροφή του Δράκου Τον εαυτό του
2010 Bruce Lee: Dragon Warrior Μπρους Λι: Ο Δράκος Πολεμιστής Τον ευατό του Παιχνίδι για Σμάρτφόουν (Smartphone), περιορησμένη χρήση
2011 KungFu Warrior Ο Πολεμιστής Κουνγκ Φου Τον εαυτό του Παιχνίδι για Σμάρτφόουν
2014 EA Sports UFC ΕΑ Αθλήματα UFC Τον εαυτό του Για PS4 και Xbox One
2014 Bruce Lee: Enter The Game Μπρους Λη: Μπες στο Παιχνίδι Τον εαυτό του Παιχνίδι για Σμάρτφόουν

Εξωτερικοί Σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Bruce Lee's Fighting Method (Δημοσιεύτηκε μετά θάνατον) – 1978 Προειδοποίηση: Το προεπιλεγμένο κλειδί ταξινόμησης «Λι, Μπρους» υπερισχύει του προηγούμενου προεπιλεγμένου κλειδιού «Lee, Bruce».
    1. Little 2001, p. 32
    2. Thomas 1994, p. 42
    3. "WING CHUN GUNG FU". Hardcore JKD. Retrieved May 30, 2008.
    4. "Bruce Lee Biography". Bruce Lee Foundation. Retrieved September 4, 2012.
    5. "2007 Long Beach International Karate Championship". Long Beach International Karate Championship. Retrieved May 30, 2008.
    6. "Two Finger Pushup". Maniac World. Retrieved May 30, 2008.
    7. Vaughn 1986, p. 21
    8. Nilsson, Thomas (May 1996). "With Bruce Lee: Taekwondo Pioneer Jhoon Rhee Recounts His 10-Year Friendship With the "Dragon"". Black Belt Magazine 34 (5): 39–43. Retrieved November 19, 2009.
    9. "2007 Long Beach International Karate Championship". Long Beach International Karate Championship. Retrieved May 30, 2008.
    10. "Two Finger Pushup". Maniac World. Retrieved May 30, 2008.
    11. Vaughn 1986, p. 21
    12. 12,0 12,1 Bruce Lee: The Immortal Dragon, January 29, 2002, A&E Television Networks
    13. 13,0 13,1 Dorgan 1980
    14. Black Belt: Bruce Lee Collector's Edition, Summer 1993 Rainbow Publications Inc, p. 117
    15. "Martial Art Disciplines at Hybrid Martial Arts Academy". Hybrid Martial Art. Retrieved May 30, 2008.[dead link]
    16. Little 1998, p. 162
    17. Little 1998, p. 163
    18. Biography". Bruce Lee Foundation. Retrieved June 7, 2010.
    19. McNary, Dave (April 15, 2010). "Bruce Lee's 'Flute' heads to bigscreen – Entertainment News, Film News, Media". Variety. Retrieved February 22, 2011.
    20. From The Pierre Berton Show on YouTube December 9, 1971 (comments at 15:05)
    21. From The Pierre Berton Show on YouTube December 9, 1971 (comments at 7:10 of part 2)
    22. Lee 1975a
    23. Bleecker, Tom (1996). Unsettled Matters. The Life & Death of Bruce Lee. Gilderoy Publications
    24. "From Grasshopper to Caine" on YouTube
    25. Tale of the Dragon (Channel 4), directed by Jess Search
    26. Lee 1989
    27. Thomas, B. (1994) Bruce Lee Fighting Spirit. Berkeley: Frog Ltd.
    28. 28,0 28,1 Thomas, B. (2003) Bruce Lee Fighting Words. Berkeley: Frog Ltd.
    29. Enter the Dragon at the Internet Movie Database
    30. "Inflation Calculator". Bureau of Labor Statistics. Retrieved May 30, 2008.
    31. Stein, Joel (June 14, 1999). "The Gladiator BRUCE LEE". TIME. p. 3. Retrieved August 29, 2010.
    32. https://www.youtube.com/watch?v=jhUkGIsKvn0
    33. https://en.wikipedia.org/wiki/Kung_Fu_%28TV_series%29
    34. Bruce Lee, the Legend, 1977, Paragon Films, Ltd., 20th Century Fox Home Entertainment
    35. Bruce Lee: A Warrior's Journey at the Internet Movie Database
    36. "Shaw Brothers Film Project". Retrieved January 6, 2011.
    37. Bruce Lee The Man & The Legend (Documentary, Golden Harvest, 1973)
    38. Little 1996, p. 122
    39. Bolelli 2008, p. 161
    40. Little 1996, p. 128
    41. Little 1996, p. 122
    42. Lee, Bruce (1996). John Little, ed. The Warrior Within. Martial arts-Philosophy: McGraw-Hill. ISBN 0-8092-3194-8.
    43. Lee, Bruce; Linda Lee Cadwell (1999). John Little, ed. Bruce Lee Artist of Life (Book). Tuttle. pp. 93–116. ISBN 978-0-8048-3263-2.
    44. Lee, Shannon. "Bruce Lee's Poetry: Shannon Lee reads one of her father's handwritten poems". Poetry. Retrieved April 17, 2012.
    45. Lee, Bruce; Linda Lee Cadwell (1999). "Part 4 Poetry". In John Little. Bruce Lee Artist of Life (Book). Martial Arts: Tuttle. p. 92. ISBN 978-0-8048-3263-2.
    46. John Little (1996). "Five: The Running Water". In John Little. The Warrior Within (Book). Martial arts-Philosophy: McGraw-Hill. p. 43. ISBN 0-8092-3194-8.
    47. Thomas 1994
    48. Campbell 2006, p. 205
    49. Lee 1989, pp. 156–157
    50. http://www.chasingthefrog.com/reelfaces/brucelee.php
    51. Campbell 2006, p. 206
    52. "Bruce Lee died of seizure?". The Hindu (India). February 26, 2006. Retrieved June 3, 2011.
    53. Lakeview Cemetery website. Search for Lee. Only use last name.
    54. 54,0 54,1 54,2 54,3 SHIH, LEE HAN. "The Life of the Dragon" (*Special to asia!). Lee Han Shih is the founder, publisher and editor of asia! Magazine. asia! Magazine. Retrieved Jun 1, 2009.
    55. Bishop 2004, p. 157
    56. Thomas 1994, p. 209
    57. Thomas 1994, p. 228
    58. Chuck Norris Explains What Really Killed Bruce Lee At The 1975 San Diego Comic-Con Convention
    59. McKenzie R.N., Duncan Alexander (2012). The Death of Bruce Lee: A Clinical Investigation. Lulu.com. pp. 42–45; 100–105. ISBN 9781300108863.
    60. Little 2001, p. 211
    61. "V6 Okada Junichi now a martial arts instructor". Tokyo Hive. September 10, 2010. Retrieved January 15, 2012.
    62. "Bruce Lee's home to become a museum". The Hollywood Reporter. January 6, 2009. Retrieved August 28, 2010.[dead link]
    63. "Bruce Lee 35th anniversary". The Hindu (India). July 19, 2008. Retrieved June 3, 2011.
    64. pg 171 Black Belt: Bruce Lee Collector's Edition Summer 1999
    65. pg 171Black Belt: Bruce Lee Collector's Edition Summer 1999
    66. Stein, Joel (1999-06-14). "TIME 100: Bruce Lee". Time. Retrieved 2008-05-30.
    67. "Bruce Lee Finally Receives Star On Hollywood's Walk Of Fame". Chicago Tribune. 29 April 1993. Retrieved 6 May 2013.
      Tim Appelo (14 May 1993). "Tears of the Dragon". Entertainment Weekly. Retrieved 6 May 2013.
      "Bruce Lee gets Walk of Fame star". Sun Journal. Associated Press. 30 April 2013. p. 19. Retrieved 6 May 2013.
      "Bruce Lee". Los Angeles Times. Retrieved 6 May 2013.
    68. [1][dead link]
    69. Wickert, Marc (2004). Dana White and the future of UFC.
    70. "[100 Most Influential people: Hero Edition]". 2007-04-01. Missing or empty |title= (help)
    71. "Bruce Lee statue for Bosnian city". BBC. 2004-09-02. Retrieved 2008-05-30.
    72. "Hong Kong's honour for Bruce Lee". BBC. 2005-07-24. Retrieved 2008-05-30.
    73. "Bruce Lee theme park to be built in China". Associated Press. 2006-11-26.
    74. "Chinese state TV begins filming 40-part series on Bruce Lee". International Herald Tribune. 2007-04-10. Retrieved 2008-05-30.
    75. Feng, Rex (2008-08-04). "The Legend Lives On: A Generation Later, Bruce Lee’s Legacy is Still Kicking". AsianWeek. Retrieved on 2008-08-04.
    76. Chao, Arnold (2006-11-27). "The Greatest Martial Artist of All Time". Yahoo!. Retrieved 2008-05-30.
    77. pg 4 Black Belt: January 1974
    78. pg 6 Black Belt: January 1987
    79. pg 6 Black Belt: October 1989
    80. pg 18 Black Belt: August 1995
    81. [2][dead link]
    82. Spike TV: presentation of Bruce Lee Day. The homage: ten hours of programming and rare digital content, the greatest martial artist of all time - Bruce Lee News
    83. Was Bruce Lee a fake master?
    84. http://www.youtube.com/watch?v=qRSmdX9ki_A&#t=2m17s Human Weapon, Episode 10
    85. MMA world pays tribute to Bruce Lee 40 years after his death
    86. Bruce Lee's Jeet Kune Do, 1995 Legacy Productions, New Zealand.
    87. Lee 1989, σελ. 83