Ιβάν Φράνκο

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Ιβάν Φράνκο
Іван Якович Франко.jpg
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Іван Якович Франко (Ουκρανικά)
Γέννηση27  Αυγούστου 1856[1][2][3][4][5][6]
Nahuievychi[7]
Θάνατος28  Μαΐου 1916[1][2][8][3][9][4][5][6]
Λβιβ[10][11]
Τόπος ταφήςΚοιμητήριο Λιτσάκιβσκι (49°49′59″ s. š., 24°3′11″ v. d.)[12]
ΕθνικότηταΟυκρανοί
ΨευδώνυμοДжеджалик, Мирон, Мирон Сторож, Мирон Ковалишин, Руслан και Іван Живий
Χώρα πολιτογράφησηςΑυστριακή Αυτοκρατορία
Αυστροουγγαρία[13]
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΟυκρανικά
Πολωνικά
Γερμανικά
Εκπαίδευσηδιδάκτωρ φιλοσοφίας
ΣπουδέςΠανεπιστήμιο του Λβιβ (από 1875)
Chernivtsi University (από 1891)
Πανεπιστήμιο της Βιέννης
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταδημοσιογράφος
ποιητής[6]
ιστορικός πολιτισμού
συγγραφέας[6]
θεατρικός συγγραφέας[6]
μεταφραστής
οικονομολόγος
κριτικός λογοτεχνίας[6]
πολιτικός[14]
ΕργοδότηςΠανεπιστήμιο της Βιέννης
Αξιοσημείωτο έργοKameniari
Επηρεάστηκε απόΤαράς Σεβτσένκο
Περίοδος ακμής1874
Πολιτική τοποθέτηση
Πολιτικό κόμμα/ΚίνημαUkrainian Radical Party
Οικογένεια
ΣύζυγοςOlha Franko
ΤέκναPetro Franko
Anna Klyuchko
Taras Franko
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Ο Ιβάν Γιακόβιτς Φράνκο (Ουκρανικά: Іван Якович Франко) (27 Αυγούστου 1856 - 28 Μαΐου 1916) ήταν Ουκρανός ποιητής, συγγραφέας, κοινωνικός και λογοτεχνικός κριτικός, δημοσιογράφος, διερμηνέας, οικονομολόγος, πολιτικός ακτιβιστής, διδάκτωρ Φιλοσοφίας, εθνογράφος και συγγραφέας των πρώτων μυθιστορημάτων με ντεντέκτιβ, αλλά και της σύγχρονης ποίησης στην ουκρανική γλώσσα.

Ήταν πολιτικός ριζοσπάστης. Ίδρυσε το σοσιαλιστικό και εθνικιστικό κίνημα στη Δυτική Ουκρανία. Εκτός από το δικό του λογοτεχνικό έργο, μετέφρασε στα ουκρανικά έργα γνωστών συγγραφέων όπως οι Γουίλιαμ Σαίξπηρ, Λόρδος Βύρων, Πέδρο Καλντερόν ντε λα Μπάρκα, Ντάντε Αλιγκιέρι, Βίκτωρ Ουγκώ, Άνταμ Μιτσκιέβιτς, Γιόχαν Βόλφγκανγκ φον Γκαίτε και Φρίντριχ Σίλερ. Οι μεταφράσεις του εμφανίστηκαν στη σκηνή του Θεάτρου Ρούσκα Μπεσίντα. Μαζί με τον Τάρας Σεβτσένκο, ο Φράνκο έχει τεράστια συμβολή στην σύγχρονη λογοτεχνική και πολιτική σκέψη στην Ουκρανία.

Ζωή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Φράνκο γεννήθηκε στο ουκρανικό χωριό Ναχουγιέβιτσι το οποίο ανήκε στην Αυστριακή γη του στέμματος της Γαλικίας, το οποίο σήμερα αποτελεί μέρος της επαρχίας Ντροχόμπιτς στην περιφέρεια Λβιβ της Ουκρανίας. Ως παιδί βαφτίστηκε ως Ιβάν από τον πατέρα Γιοσίπ Λεβίτσκι, γνωστός ποιητής και συγγραφέας της πρώτης γαλικιανορουθηνικής γραμματικής, ο οποίος αργότερα εξορίστηκε στο Ναχουγιέβιτσι επειδή είχε "κοφτερή γλώσσα". Στο σπίτι λεγόταν Μύρωνας λόγω μιας δεισιδαιμονίας που υποστήριζε ότι η απονομή διαφορετικού ονόματος σε ένα άτομο θα οδηγήσει στην αποφυγή του θανάτου. Η οικογένεια του Φράνκο στο Ναχουγιέβιτσι είχε υπηρέτες και 24 εκτάρια δικής τους περιουσίας.[15]

Ο Φράνκο ο πρεσβύτρος, σύμφωνα με μια άποψη, ήταν εξουκρανισμένος Γερμανός άποικος, ή τουλάχιστον αυτό πίστευε ο Φράνκο. Η αξίωση αυτή υποστηρίζεται από τον Τίμοθι Σνάιντερ που περιγράφει ότι ο Γιακίβ Φράνκο ήταν σιδηρουργός του χωριού με Γερμανική καταγωγή. Ο Σνάιντερ γράφει ότι η μητέρα του Φράνκο προερχόταν από μια Πολωνική οικογένεια που ανήκε στην ασήμαντη ευγένεια,[16] ενώ πιο λεπτομερείς πηγές γράφουν ότι καταγόταν από μια φτωχή οικογένεια Ουκρανών ευγενών, από την γνωστή οικογένεια ευγενών Κουλτσίτσκι[17] και είχε μακρινή συγγένεια με τον Πέτρο Κονάσεβιτς-Σαχαϊντάτσνι. Σύμφωνα με τον Γιάροσλαβ Χρύτσακ, ο Φράνκο είχε γερμανική, πολωνική και ουκρανική καταγωγή.[18]

Ο Ιβάν Φράνκο φοίτησε στο σχολείο του χωριού Γιασενύτσια Σίλνα από το 1862 έως το 1864 και φοίτησε στο βασιλιανό μοναστικό σχολείο στο Ντροχόμπιτς μέχρι το 1867. Ο πατέρας του Ιβάν πέθανε πριν ο Ιβάν αποφοιτήσει από το γυμνάσιο (ρεαλσούλε) αλλά ο πατριός του στήριξε την εκπαίδευση του Ιβάν, επιτρέποντας του να συνεχίσει να φοιτά. Σύντομα ο Φράνκο έχασε την μητέρα του και έπειτα ο νεαρός Ιβάν έζησε μαζί με άτομα με τα οποία δεν είχε καμία σχέση. Το 1875 αποφοίτησε από το γυμνάσιο του Ντροχόμπιτς και συνέχισε στο πανεπιστήμιο του Λβιβ, όπου σπούδασε κλασική φιλοσοφία, Ουκρανική γλώσσα και λογοτεχνία. Όσο φοιτούσε στο πανεπιστήμιο άρχισε την λογοτεχνική του σταδιοδρομία, γράφοντας ποίηση και το μυθιστόρημα Πέτριγι ι Ντοβμπούστσουκι, το οποίο εκδόθηκε από το φοιτητικό περιοδικό Ντρουχ (φίλος). Ο Φράνκο αργότερα έγινε μέλος της αρχισυνταξίας του περιοδικού.

Μια συνάντηση με τον Μιχαήλο Ντραχομάνοφ στο πανεπιστήμιο του Λβιβ έκανε μεγάλη εντύπωση στον Φράνκο. Αργότερα αυτό εξελίχθηκε σε μια μακρά πολιτική και λογοτεχνική σύνδεση. Τα σοσιαλιστικά γραπτά του Φράνκο και η σύνδεσή του με τον Ντραχομάνοφ οδήγησαν στη σύλληψή του Φράνκο το 1877, μαζί με τους Μιχαήλο Πάβλυκ, Οστάπ Τερλέτσκι και άλλους. Τους αποδόθηκαν κατηγορίες ότι ανήκαν σε μια μυστική σοσιαλιστική οργάνωση, η οποία στην πραγματικότητα δεν υπήρχε. Παρά το γεγονός ότι φυλακίστηκε για εννιά μήνες, συνέχισε να γράφει και να δραστηριοποιείται πολιτικά. Στη φυλακή ο Φράνκο έγραψε το σατιρικό έργο Σμορχόνσκα Ακαντέμια (Η ακαδημία Σμορχόν). Μετά την απελευθέρωση, μελέτησε τα έργα του Καρλ Μαρξ και Φρίντριχ Ένγκελς, έγραψε στην πολωνική εφημερίδα Praca (Εργασία) και βοήθησε στην οργάνωση των εργατικών ομάδων στο Λβιβ. Το 1878 ο Φράνκο και ο Παύλικ ίδρυσαν το περιοδικό Hromads'kyi Druh ("Δημόσιος Φίλος"). Το περιοδικό κατάφερε να εκδώσει μόνο δύο τεύχη πριν απαγορευτεί από τη κυβέρνηση. Έπειτα το περιοδικό επανεκδόθηκε με νέες ονομασίες, οι οποίες ήταν οι Dzvin (Καμπάνα) και Μολότ (Σφύρα). Ο Φράνκο δημοσίευσε μια σειρά βιβλίων με τίτλο Ντρίμπνα Βιβλιοτέκα ("Μικρή βιβλιοθήκη") από το 1878 μέχρι τη δεύτερη σύλληψή το 1880, όταν κατηγορήθηκε για διέγερση των αγροτών σε πολιτική ανυπακοή. Μετά από τρεις μήνες φυλάκισης στη φυλακή της Κολομίγιας, ο συγγραφέας επέστρεψε στο Λβιβ. Οι εντυπώσεις του από αυτή την εξορία αντικατοπτρίζονται στο μυθιστόρημά Να ντνι (Στο κάτω μέρος). Μετά την αποφυλάκιση του ο Φράνκο ήταν υπό αστυνομική εποπτεία. Επίσης ο Φράνκο αποβλήθηκε από το Πανεπιστήμιο του Λβιβ, ένα ίδρυμα το οποίο μετά τον θάνατο του Φράνκο μετονομάστηκε σε Εθνικό Πανεπιστήμιο Ιβάν Φράνκο του Λβιβ.

Ο Φράνκο έγραφε ενεργά στο περιοδικό Σβιτ (Κόσμος) το 1881. Έγραψε πάνω από το μισό υλικό που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό, εξαιρουμένων των ανυπόγραφων άρθρων. Αργότερα εκείνο το έτος, ο Φράνκο μετακόμισε στο Ναχουγιέβιτσι, όπου έγραψε το μυθιστόρημα Ζαχάρ Μπέρκουτ και μετέφρασε τον Φάουστ του Γκαίτε και το ποίημα Deutschland: ein Wintermärchen του Χάινε στα ουκρανικά. Έγραψε επίσης μια σειρά άρθρων για τον Τάρας Σεβτσένκο, και επανεξέτασε τη συλλογή Χουτόρνα Ποεζίγια (Ποίηση Χουτίρ) του Παντελεήμωνος Κουλίς. Ο Φράνκο εργάστηκε για το περιοδικό Ζόρια (Ξημέρωμα), και έγινε μέλος της αρχισυνταξίας της εφημερίδας Ντίλο (Δράση) ένα χρόνο αργότερα.

Ο Φράνκο με τη γυναίκα του Όλχα Χορουζίνσκα το 1886

Παντρεύτηκε την Όλχα Χορουζίνσκα από το Κίεβο τον Μάιο του 1886. Σε αυτήν αφιέρωσε την συλλογή Ζ βερσύν ι νυζύν (Από κορυφές και πυθμένες), ένα βιβλίο ποίησης και στίχων. Το ζευγάρι έζησε για κάποιο διάστημα στη Βιέννη, όπου ο Ιβάν γνώρισε γνωστούς συγγραφείς, όπως ο Θεόδωρος Χερτσλ και ο Τόμας Γκαρίγκ Μάζαρικ. Αργότερα η σύζυγος του υπέφερε από μια ψυχική ασθένεια λόγω του θανάτου του γιου της Αντρέι,[19] με το γεγονός αυτό να είναι ένας από τους λόγους που ο Φράνκο δεν έφυγε από το Λβιβ για το Κίεβο μέχρι το 1916, λίγο πριν το θάνατο του.

Το 1888, ο Φράνκο συνεισέφερε στο περιοδικό Πράβντα, μαζί με συμπατριώτες του από την Ουκρανία του Δνείπερου. Αυτό οδήγησε στην τρίτη σύλληψή του το 1889. Έπειτα από το τέλος της δίμηνης φυλάκισής τους, ίδρυσε το Ρουθηνο-Ουκρανικό Ριζοσπαστικό Κόμμα με τους Ντραχομάνοφ και Πάβλυκ. Ο Φράνκο ήταν ο υποψήφιος του κόμματος για το κοινοβούλιο της Αυστρίας και την δίαιτα της Γαλικίας, αλλά δεν κέρδισε ποτέ έδρα.

Το 1891, ο Φράνκο φοίτησε στο Πανεπιστήμιο του Φραγκίσκου Ιωσήφ στο Τσέρνοβιτς, σημερινό Τσερνίβτσι (όπου προετοίμασε μια διατριβή για τον Ιβάν Βισένσκι), και στη συνέχεια φοίτησε στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης για να υπερασπιστεί μια διδακτορική διατριβή σχετικά με τον Βίο Βαρλαάμ και Ιωάσαφ υπό την επίβλεψη του Βάτροσλαβ Γιάγκιτς, ο οποίος θεωρούταν ως πιο εξειδικευμένος εμπειρογνώμονας στις Σλαβικές γλώσσες εκείνη την εποχή. Ο Φράνκο έλαβε το διδακτορικό του στη φιλοσοφία από Πανεπιστήμιο της Βιέννης την 1η Ιουλίου 1893. Διορίστηκε λέκτορας στην ιστορία της ουκρανικής λογοτεχνίας στο πανεπιστήμιο του Λβιβ το 1894. Ωστόσο δεν κατάφερε να γίνει επικεφαλής του τμήματος ουκρανικής λογοτεχνίας λόγω της αντίθεσης του αντιβασιλέα Καζίμιες Μπαντένι και των συντηρητικών κύκλων της περιοχής.

Ένα από τα άρθρα του, με τίτλο Σοσιαλισμός και σοσιαλδημοκρατία (Σοτσιιαλίζμ ι σοτσιιάλ-ντεμοκρατύζμ), μια σοβαρή κριτική της ουκρανικής σοσιαλδημοκρατίας και του σοσιαλισμού των Μαρξ και Ένγκελς, δημοσιεύτηκε το 1898 στο περιοδικό Ζίτια ι Σλόβο, το οποίο ίδρυσε ο ίδιος και η σύζυγός του. Συνέχισε την αντιμαρξιστική στάση του σε μια συλλογή ποίησης με τίτλο Μίι σμαράχντ (Το Σμαράγδι Μου) το 1898, όπου αποκάλεσε τον Μαρξισμό "θρησκεία θεμελιωμένη σε δόγματα μίσους και ταξικής πάλης". Η μακρόχρονη συνεργατική του σχέση με τον Ντραχομάνοφ έσπασε λόγω των αποκλίνουσων απόψεών τους για τον σοσιαλισμό και το εθνικό ζήτημα. Ο Φράνκο κατηγόρησε τον Ντραχομάνοφ μερικά χρόνια αργότερα για το γεγονός ότι έδενε την τύχη της Ουκρανίας με αυτή της Ρωσίας στο άρθρο Σουσπιλ'νοπολιτύτσνι ποχλιάντι Μ. Ντραχομάνοβα (Οι κοινωνικοπολιτικές απόψεις του Μ. Ντραχομάνοφ), που δημοσιεύθηκε το 1906. Μετά από μια διάσπαση του Ριζοσπαστικού Κόμματος το 1899 ο Φράνκο ίδρυσε το Εθνικό Δημοκρατικό Κόμμα με τον Μιχαήλ Χρουσέφσκι, στο οποίο εργάστηκε μέχρι το 1904, όταν και αποσύρθηκε από την πολιτική.

Το 1902, φοιτητές και ακτιβιστές στο Λβιβ, ενοχλημένοι από το γεγονός ότι ο Φράνκο ζούσε σε συνθήκες φτώχειας, αγόρασαν ένα σπίτι γι'αυτόν. Έζησε εκεί για τα υπόλοιπα 14 χρόνια της ζωής του. Σήμερα το σπίτι αυτό είναι η έδρα του Μουσείου Ιβάν Φράνκο.

Ο τάφος του Ιβάν Φράνκο στο νεκροταφείο Λιτσακίφσκι στο Λβιβ. Εδώ απεικονίζεται ως λιθοξόος, κάνοντας έτσι μια νύξη στο διάσημο ποίημα του με τίτλο Καμενιάρι.

Το 1904 συμμετείχε σε εθνογραφική εκστρατεία στις περιοχές των Μπόικο με τους Φιλάρετ Κολέσα, Φεντίρ Βόβκ και ένα ρώσο εθνογράφο.

Το 1914 εξέδωσε τα έργα Πριβίτ Ιβάνοβι Φράνκοβι (Χαιρετισμός του Ιβάν Φράνκο), μια συλλογή ιωβηλαίου, και την συλλογή Ιζ λιτ μογιέγι μολόντοστι (Από τα χρόνια της νιότης μου).

Τα τελευταία εννέα χρόνια της ζωής του, ο Ιβάν Φράνκο έγραφε σπάνια καθώς υπέφερε από ρευματισμό των αρθρώσεων που αργότερα οδήγησε σε παράλυση του δεξιού χεριού του. Στα ύστερα έργα του τον βοήθησαν πολύ οι γιοι του, ειδικά ο Αντρέι.

Το 1916, οι Γιόσεφ Ζαστίρετς και Χάραλντ Γ. Χιέρνε πρότειναν τον Φράνκο για το Βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας, αλλά πέθανε πριν την ανακοίνωση του νικητή του βραβείου.[20] Ο Φράνκο είναι σήμερα ο μόνος Ουκρανός ποιητής που προτάθηκε για το βραβείο Νόμπελ Λογοτεχνίας.

Θάνατος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πέθανε σε συνθήκες φτώχειας στις 4 μ.μ. στις 28 Μαΐου 1916. Εκείνοι που ήρθαν να υποβάλουν τα σέβη τους τον είδαν ξαπλωμένο στο τραπέζι καλυμμένο με τίποτα άλλο από ένα κουρελιασμένο φύλο. Τα ταφικά ρούχα του πληρώθηκαν από τους θαυμαστές του και κανένας από την οικογένειά του δεν ήρθε να τον επισκεφθεί.

Ο Φράνκο θάφτηκε στο νεκροταφείο Λιτσακίβσκι στο Λβιβ.

Λίγο μετά το θάνατό του, δημιουργήθηκαν δύο ουκρανικές δημοκρατίες, μια στην Δυτική Ουκρανία και μια στην πρώην ρωσική Ουκρανία. Η δεύτερη ενσωματώθηκε στην ΕΣΣΔ και έγινε η Ουκρανική ΣΣΔ.

Οικογένεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύζυγος

Η Όλχα Φεντορίβνα Χορουζίνσκα (ήταν παντρεμένοι με αυτή από το 1886-1916), απόφοιτος του Ινστιτούτου Ευγενών Νταμών στο Χάρκοβο και αργότερα των διετών ανώτερων μαθημάτων στο Κίεβο. Ήταν πολύγλωσση και πιανίστρια, πέθανε το 1941.

Ένα από τα πολλά πορτρέτα του Ιβάν Φράνκο από τον Ουκρανό ιμπρεσιονιστή καλλιτέχνη Ιβάν Τρους.
Παιδιά
  • Ο Αντρίι Φράνκο πέθανε στα 27 από καρδιακή ανεπάρκεια.
  • Πέτρο Φράνκο (1890-1941), μηχανικός, χημικός, βετεράνος του Ουκρανικού Σιτς, ιδρυτής της ουκρανικής Πολεμικής Αεροπορίας, Ουκρανός πολιτικός, βουλευτής του Βερχόβνα Ράντα
    • Ο Πέτρο Φράνκο απέκτησε δύο κόρες, οι οποίες άλλαξαν το όνομα τους μετά τον γάμο τους.
  • Τάρας Φράνκο, βετεράνος του Ουκρανικού Σιτς
    • Ρόλαντ Φράνκο (1931 -), Ουκρανός πολιτικός,[21] διπλωμάτης, απόφοιτος του Πολυτεχνικού Ινστιτούτου της Ουκρανίας. Χάρη στις προσπάθειες του το 1996 το Ηνωμένο Βασίλειο μετέφερε την δικαιοδοσία του ανταρκτικού σταθμού Φαραντέι στην Ουκρανία, ο οποίος μετονομάστηκε σε ακαδημαϊκός Βερνάντσκι
    • Ζινοβία Ιρατσκίβσκα (Φράνκο)
    • Νταρίνα Φράνκο
  • Χάνα Κλιούτσκο (Φράνκο)

Σύμφωνα με τον Ρόλαντ Φράνκο ο παππούς του είχε ύψος 1.74 μέτρων, είχε κόκκινα μαλλιά, γενειάδα και φορούσε την παραδοσιακή βισιβάνκα, ένα παραδοσιακό ουκρανικό πουκάμισο, ακόμη και όταν φορούσε επίσημη ενδυμασία.

Μερικοί από τους απογόνους του Φράνκο μετανάστευσαν στις ΗΠΑ και τον Καναδά. Ο μεγάλος ανιψιός του, Γιούρι Σίμκο, είναι Καναδός πολιτικός και ακτιβιστής των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που ζει στο Τορόντο, ο οποίος εξελέγη βουλευτής στο Κοινοβούλιο του Καναδά καθώς και στο νομοθετικό σώμα του Οντάριο κατά τη διάρκεια της δεκαετίας του 1980.

Λογοτεχνικά έργα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα βιβλία Λεσισύνα Τσελιάντ και Ντβα Πργιατέλι (Δύο Φίλοι) δημοσιεύθηκαν στο λογοτεχνικό αλμανάκ Ντνιστριάνκα το 1876. Αργότερα εκείνο το έτος έγραψε την πρώτη του συλλογή ποίησης, με τίτλο Μπαλάντες και ιστορίες. Η πρώτη του ιστορία της σειράς Μπορυσλάβ εκδόθηκε το 1877.

Ο Φράνκο απεικόνισε τη σκληρή εμπειρία των Ουκρανών εργατών και αγροτών στα μυθιστορήματά Ο Μπορισλάβ Γελάει (1881-1882) και Βόα ο Στριγκτήρας (1878). Τα έργα του ασχολούνται με τον Ουκρανικό εθνικισμό και ιστορία (Ζαχάρ Μπέρκουτ, 1883), διάφορα κοινωνικά θέματα (Βάση της κοινωνίας, 1895 και Μαραμένα Φύλλα, 1896), και τη φιλοσοφία (Σέμπερ Τίρο, 1906).

Έχει παραλληλίσει την Ισραηλιτική αναζήτηση για μια πατρίδα και την ουκρανική επιθυμία για ανεξαρτησία στα έργα Στο θάνατο του Κάιν (1889) και Μωυσής (1905). Το έργο Κλεμμένη Ευτυχία (1893) θεωρείται ως το καλύτερο δραματικό αριστούργημά του. Συνολικά, ο Φράνκο έχει γράψει περισσότερα από 1.000 έργα.

Στην σοβιετική Ουκρανία έχαιρε μεγάλης εκτίμησης, ειδικά για το ποίημα Καμενιάρι (Επαναστάτες) το οποίο περιέχει επαναστατικές πολιτικές ιδέες, κερδίζοντας το προσωνύμιο Καμενιάρ (Επαναστάτης).

Κληρονομιά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ιβάν Φράνκο στο χαρτονόμισμα των 20 χρίβνια, 2018

Το 1962 η πόλη Στανισλάβιφ στη δυτική Ουκρανία (πρώην Στανισουάβουφ επί Πολωνοκρατίας) μετονομάστηκε σε Ιβάνο-Φρανκίβσκ προς τιμήν του ποιητή.

Συνδέεται επίσης με το όνομα Καμενιάρ για το διάσημο ποίημά του, «Καμενιάρι» (Οι κατεδαφιστές των βράχων), ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της Σοβιετικής εποχής, αν και οι σοσιαλιστικές πολιτικές απόψεις δεν αντιστοιχούσαν σε μεγάλο μέρος με την Σοβιετική ιδεολογία. Στις 8 Απριλίου 1978 ο αστρονόμος Νικολάι Τσερνίχ έδωσε το όνομα Καμενιάρ στον αστεροειδή 2428 Καμενιάρ, τιμώντας κατ'αυτό το τρόπο τον Φράνκο.

Στον νέο κόσμο, η κληρονομιά του Φράνκο παραμένει ζωντανή μέχρι σήμερα. Ο Κύριλλος Τζενίκ, ο κουμπάρος στο γάμο του Φράνκο, μετανάστευσε στον Καναδά. Ο Τζενίκ ήταν ο πρώτος Ουκρανός που εργάστηκε για την καναδική κυβέρνηση – εργάστηκε ως πράκτορας μετανάστευσης. Με τον ξάδελφό του Ιβάν Μπόντρουγκ και τον φίλο του Μπόντρουγκ Ιβάν Νέγκριτς, οι τρεις ήταν γνωστοί ως Березівска трійця (η τριάδα του Μπερεζίβ) στο Γουίνιπεγκ.

Διαποτισμένοι από τον εθνικισμό και φιλελευθερισμό του Φράνκο, ο Τζενίκ και η τριανδρία δεν είχε κανένα ενδοιασμό να φέρουν τον επίσκοπο Σεραφείμ στο Ουίνιπεγκ το 1903. Ο επίσκοπος Σεραφείμ ήταν αποστάτης Ρώσος μοναχός που έγινε επίσκοπος στο Άγιο Όρος, ενώ στόχος τους ήταν η απελευθέρωση των θρησκευτικών και πολιτικών ομάδων στο Καναδά που πάλευαν να τους αφομοιώσουν. Μέσα σε δύο χρόνια, ο χαρισματικός Σεραφείμ έχτισε τον Καθεδρικό Ναό Κασσίτερου στο βόρειο άκρο του Γουίνιπεγκ, ενώ η εκκλησία υποστήριζε ότι είχε 60.000 ακολούθους. Σήμερα, η προτομή του Ιβάν Φράνκο στέκεται θριαμβευτικά σε έναν πυλώνα στην αυλή του αρχοντικού Ιβάν Φράνκο στην οδό ΜακΓκρέγκορ στο Ουίνιπεγκ. Εκεί βρίσκονταν δύο εκκλησίες, η πρώτη (η οποία έχει κατεδαφιστεί από τότε) ήταν αυτή που ευλόγησε με την άφιξη του ο Σεραφείμ και άνοιξε για υπηρεσία με την άφιξη του, πριν χτίσει τον καθεδρικό του. Η δεύτερη ήταν η ανεξάρτητη ελληνική εκκλησία (το κτίριο αυτό είναι ακόμα άθικτο) της οποίας ο Ιβάν Μποντρούγκ έγινε επικεφαλής μετά την απομάκρυνση του Σεραφείμ. Η συνείδηση του Φράνκο ήταν τολμηρή και στο έδαφος του νέου κόσμου εξυπηρετούσε τους Ουκρανούς στον Καναδά, ώστε να βρουν τη δική τους ταυτότητα ως Ουκρανοκαναδοί.

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 27  Απριλίου 2014.
  2. 2,0 2,1 2,2 «Encyclopædia Britannica» (Αγγλικά) biography/Ivan-Franko. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  3. 3,0 3,1 3,2 (Γερμανικά) Εγκυκλοπαίδεια Μπρόκχαους. franko-iwan-jakowytsch. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  4. 4,0 4,1 4,2 «Gran Enciclopèdia Catalana» (Καταλανικά) Grup Enciclopèdia Catalana. 0028101.
  5. 5,0 5,1 5,2 «Proleksis enciklopedija» (Κροατικά) 22062.
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 The Fine Art Archive. cs.isabart.org/person/26170. Ανακτήθηκε στις 1  Απριλίου 2021.
  7. «Большая советская энциклопедия» (Ρωσικά) The Great Russian Encyclopedia. Μόσχα. 1969. Ανακτήθηκε στις 27  Φεβρουαρίου 2017.
  8. (Αγγλικά) SNAC. w6bp07cn. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  9. Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) αρχή της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας. 12864873f.
  10. Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 31  Δεκεμβρίου 2014.
  11. «Большая советская энциклопедия» (Ρωσικά) The Great Russian Encyclopedia. Μόσχα. 1969. Ανακτήθηκε στις 28  Σεπτεμβρίου 2015.
  12. 12,0 12,1 «Личаківський некрополь» (Ουκρανικά) σελ. 149.
  13. www.britannica.com/EBchecked/topic/217438/Ivan-Franko.
  14. Ανακτήθηκε στις 14  Ιουνίου 2019.
  15. Film about Ivan Franko by Sofia Chemerys, part 2 στο YouTube
  16. Timothy Snyder (2003). The Reconstruction of Nations: Poland, Ukraine, Lithuania, Belarus, 1569-1999. Yale University Press. σελ. 130. ISBN 978-0-300-12841-3. Ανακτήθηκε στις 9 Μαρτίου 2016. 
  17. Yaroslav Hrytsak. (2006). Ivan Franko - Peasant son? Україна: культурна спадщина, національна свідомість, державність vol. 15
  18. Yaroslav Hrytsak. One World is not enough or my Adventures with National Paradigm. Scripta ucrainica europaea. Greifswald. September 2007. p. 18.
  19. Zhanna Kuyava (6 Οκτωβρίου 2010). Онук "Вічного революціонера" Роланд Франко: "Дід міг годинами ловити рибу … руками..." [The grandson of the "Eternal revolutionary" Roland Franko: "My grandfather could spend hours fishing ... with his hands ..."] (στα Ουκρανικά). sumno.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Ιουνίου 2015. 
  20. https://www.nobelprize.org/nomination/archive/show.php?id=1392
  21. «Lviv region: Registered candidates for deputy». Ukrainian Central Election Commission. 31 Μαρτίου 2002. Ανακτήθηκε στις 9 Μαρτίου 2016.  Roland T. Franko is a Ukrainian politician