Θέμα Κύπρου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Χάρτης της διοικητικής διαίρεσης του Βυζαντίου (έτος 650)

Το Θέμα Κύπρου ήταν πολιτική και στρατιωτική επαρχία της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας η οποία περιελάμβανε την Κύπρο, έπειτα από την ανακατάληψή της από τον στόλο του Νικήτα Χαλκούτη το 965[1]. Το θέμα της Κύπρου καταλύθηκε το 1191 από τον Ριχάρδο τον Λεοντόκαρδο, ο οποίος παρέδωσε το νησί στους Λουζινιάν[2].

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Βυζαντινοί ανακατάλαβαν το νησί από τους Άραβες κάτι που τους έδωσε την δυνατότητα να ανακτήσουν ένα μέγιστης σημασίας σημείο στήριξης στην ανατολική Μεσόγειο, ώστε να έχουν την προοπτική μίας, έστω τμηματικής, ανακατάληψης της Συρίας. Λόγω της στρατηγικής του σημασίας, η διοίκηση του θέματος της Κύπρου ανατίθετο, στις περισσότερες των περιπτώσεων, σε έμπιστους συμμάχους του αυτοκράτορα. Τέτοια ήταν και η περίπτωση του Ευμάθιου Φιλοκάλη, στρατηγού του θέματος για διάρκεια 20 ετών (από το 1093 έως το 1112 περίπου). Διαδέχτηκε τον Ραψομάτη ο οποίος είχε αντιταχθεί στην αυτοκρατορική εξουσία προτού ηττηθεί από τον Ιωάννη Δούκα[3]. Το θέμα διέθετε, τότε, έναν στόλο με απώτερο σκοπό την οργάνωση στρατιωτικών επιχειρήσεων για την ανακατάληψη της Συρίας και της Αιγύπτου[4].

Το 1099, ο Φιλοκάλης απέκρουσε μια πιζάνικη επίθεση ενάντια του νησιού, ενώ εκπροσώπησε τον αυτοκράτορα Αλέξιο Α΄ Κομνηνό στις διαπραγματεύσεις με τους Σταυροφόρους. Επιπλέον, η Κύπρος ανέλαβε σε αρκετές περιπτώσεις τον ανεφοδιασμό των Σταυροφορικών Κρατών, λόγω της πλούσιας γεωργικής παραγωγής της[5]. Στα τέλη του 12ου αιώνα, η Κύπρος χρησίμευε ως βάση για διεκδικητές του αυτοκρατορικού θρόνου: το 1184, ένας ανιψιός του Μανουήλ Κομνηνού με το όνομα Ισαάκ, κατέλαβε το νησί, όπου και αυτοανακηρύχτηκε ως αυτοκράτορας[6]. Καθώς ο Ανδρόνικος Α΄ Κομνηνός δεν είχε την δυνατότητα να καταστείλει την εξέγερση αυτή, εκδικήθηκε σε βάρος της οικογένειας του Ισαάκ σε μια μορφή αντιποίνων[7]. Το 1186, ο Ισαάκιος Β΄ Άγγελος, διάδοχος του Ανδρόνικου Α΄, επιχείρησε να θέσει ένα τέλος στους αυτονομιστές δεσπότες της Κύπρου, ωστόσο ο στόλος του ηττήθηκε από αυτόν του Μαργαριτώνη, έναν Νορμανδό ναύαρχο που είχε σταλεί από τον Γουλιέλμο Β΄ της Σικελίας για την υπεράσπιση του Ισαάκ Κομνηνού[8]. Έπειτα από αυτή την αποτυχία, το νησί ξέφυγε οριστικά από τον έλεγχο της Κωνσταντινούπολης και το 1191, ο Ισαάκ Κομνηνός, όντας απομονωμένος, ηττήθηκε εύκολα από τον Ριχάρδο τον Λεοντόκαρδο, ο οποίος και παρέδωσε το νησί στους Λουζινιάν[2].

Στρατηγοί και διοικητές του Θέματος της Κύπρου[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Bréhier 2006, σελ. 171
  2. 2,0 2,1 Ostrogorsky 1996, σελ. 430
  3. Skoulatos 1980, σελ. 148 et 181
  4. Bréhier & 2006 p252
  5. Cheynet 2007, σελ. 441
  6. Bréhier 2006, σελ. 284
  7. Ostrogorsky 1996, σελ. 422
  8. Bréhier 2006, σελ. 187

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Bréhier, Louis (2006). Vie et mort de Byzance. L'évolution de l'humanité. Paris: Albin Michel, σελ. 632. ISBN 2-226-17102-9. .
  • Ostrogorsky, Georges (1996). Histoire de l'État byzantin. Paris: Payot, σελ. 647. ISBN 9782228902069. .
  • Skoulatos, Basile (1980). Les personnages byzantins de l'Alexiade : Analyse prosopographique et synthèse. Louvain: Nauwelaerts. Skoulatos1980. .
  • Cheynet, Jean-Caude (2007). Le monde byzantin. Nouvelle Clio. II:L'Empire byzantin (641-1204). Paris: PUF. Cheynet2007. ISBN 2130520073. .
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Chypre (thème) της Γαλλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).