Διοικητικές διαιρέσεις της Πολωνίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Η διοικητική διαίρεση της Πολωνίας από το 1999 βασίζεται σε τρία επίπεδα υποδιαιρέσεων. Το έδαφος της Πολωνίας χωρίζεται σε βοϊβοδάτα (περιφέρειες). Αυτά διαιρούνται περαιτέρω σε πόβιατ (κομητείες ή επαρχίες), και αυτά με τη σειρά τους χωρίζονται σε γκμίνα (κοινότητες ή δήμους). Οι μεγάλες πόλεις έχουν κανονικά την ιδιότητα τόσο του γκίνα όσο και του πόβιατ. Η Πολωνία διαθέτει σήμερα 16 βοϊβοδάτα, 379 πόβιατ (συμπεριλαμβανομένων 65 πόλεων με καθεστώς πόβιατ) και 2,479 γκμίνα.[1]

Το ισχύον σύστημα εισήχθη σύμφωνα με μια σειρά νόμων που ψήφισε το πολωνικό κοινοβούλιο το 1998 και τέθηκαν σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 1999. Προηγουμένως (από το 1975 έως το 1998) υπήρχαν 49 μικρότερα βοϊβοδάτα και δεν υπήρχαν πόβιατ (βλ. διοικητικές διαιρέσεις της Λαϊκής Δημοκρατίας της Πολωνίας). Η μεταρρύθμιση δημιούργησε 16 μεγαλύτερα βοϊβοδάτα (με χαλαρή βάση και ονομασμένα από ιστορικές περιοχές) και επανεισήγαγε τα πόβιατ.

Τα όρια των βοϊβοδάτων δεν αντικατοπτρίζουν πάντα τα ιστορικά σύνορα των πολωνικών περιοχών. Περίπου το ήμισυ του Σιλεσιανού Βοϊβοδάτου ανήκει στην ιστορική επαρχία της Μικρής Πολωνίας. Ομοίως, η περιοχή γύρω από το Ράντομ, η οποία ιστορικά είναι μέρος της Μικρής Πολωνίας, βρίσκεται στο βοϊβοδάτο της Μασοβίας. Επίσης, το Βοϊβοδάτο της Πομερανίας περιλαμβάνει μόνο το ανατολικό άκρο της ιστορικής Πομερανίας, καθώς και περιοχές έξω από αυτή.

Διαίρεση της Πολωνίας σε βοϊβοδάτα και πόβιατ (2007)

Βοϊβοδάτα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Πολωνία σήμερα χωρίζεται σε 16 επαρχίες γνωστές ως βοϊβοδάτα (πολωνικά: województwa, ενικός województwo). Η διοικητική αρχή σε επίπεδο βοϊβοδάτου κατανέμεται μεταξύ κυβερνήτη διορισμένου από την κεντρική κυβέρνηση, που ονομάζεται βοϊβόδας (συνήθως πολιτικός διορισμένος), μιας εκλεγμένης συνέλευσης που ονομάζεται σέιμικ και του εκτελεστικού συμβουλίου (zarząd województwa) που επιλέγει η συνέλευση. Ο ηγέτης αυτής της εκτελεστικής εξουσίας ονομάζεται μαρσαλέκ.

# Βοϊβοδάτο Πολωνικό όνομα Πρωτεύουσα, κύριες πόλεις
1 Μεγάλη Πολωνία wielkopolskie Πόζναν
2 Κουγιαβία-Πομερανία kujawsko-pomorskie Μπίντγκοστς και Τορούν
3 Κάτω Πολωνία małopolskie Κρακοβία
4 Λοντζ łódzkie Λοντζ
5 Κάτω Σιλεσία dolnośląskie Βρότσλαβ
6 Λούμπλιν lubelskie Λούμπλιν
7 Λουμπούς lubuskie Γκόρζοφ Βιελκοπόλσκι και Ζιελόνα Γκόρα
8 Μασοβία mazowieckie Βαρσοβία
9 Οπόλε opolskie Οπόλε
10 Ποντλάσκιε podlaskie Μπιαλιστόκ
11 Πομερανία pomorskie Γκντανσκ
12 Σιλεσία śląskie Κατόβιτσε
13 Υποκαρπαθία podkarpackie Ρζέζοφ
14 Περιφέρεια Άγιου Σταυρού świętokrzyskie Κιέλτσε
15 Βαρμία-Μασουρία warmińsko-mazurskie Όλστιν
16 Δυτική Πομερανία zachodniopomorskie Στσετσίν

Πόβιατ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Πόβιατ

Κάθε βοϊβοδάτο χωρίζεται σε έναν αριθμό μικρότερων οντοτήτων γνωστών ως Πόβιατ (κομητείες). Ο αριθμός των πόβιατ ανά βοϊβοδάτο κυμαίνεται από 12 (Βοϊβοδάτο Οπόλε) έως 42 (Βοϊβοδάτο Μασοβίας). Αυτό περιλαμβάνει τα πόβιατ (γνωστά ως κομητείες γης, πολωνικά powiaty ziemskie), και πόλεις με καθεστώς πόβιατ (κομητείες πόλης, πολωνικά: powiaty grodzkie ή πιο επίσημα miasta na prawach powiatu). Οι κομητείες γης έχουν ένα εκλεγμένο συμβούλιο (rada powiatu), το οποίο εκλέγει ένα εκτελεστικό συμβούλιο (zarząd powiatu) με επικεφαλής τον μάγια. Στις πόλεις οι λειτουργίες αυτών των ιδρυμάτων εκτελούνται από το συμβούλιο της πόλης (rada miejska, rada miasta) και τον άμεσα εκλεγμένο δήμαρχο (prezydent).

Γκμίνα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κύριο λήμμα: Γκμίνα

Το τρίτο επίπεδο διοικητικής διαίρεσης είναι το γκμίνα (που ονομάζεται επίσης κοινότητα ή δήμος). Ένα πόβιατ χωρίζεται τυπικά σε έναν αριθμό γκμίνα (μεταξύ 3 και 19), αν και οι κομητείες πόλεων αποτελούν ενιαία γκμίνα. Ένα γκμίνα μπορεί να χαρακτηριστεί ως αστικό (αποτελούμενο από μια κωμόπολη ή πόλη), αστικό-αγροτικό (που αποτελείται από μια πόλη μαζί με τα γύρω χωριά και την ύπαιθρο), ή αγροτικό (δεν περιέχει μια πόλη). Ένα γκμίνα έχει ένα εκλεγμένο συμβούλιο καθώς και έναν άμεσα εκλεγμένο δήμαρχο (γνωστός ως πρεζιντέντ σε μεγάλες πόλεις, μπουρμίστρζ στα περισσότερα αστικά και αστικά-αγροτικά γκμίνα, και βόιτ σε αγροτικά γκμίνα).

Μικρότερες μονάδες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα γκμίνα γενικά υποδιαιρούνται σε μικρότερες μονάδες, που ονομάζονται οσιέντλε ή ντζιέλνιτσα στις πόλεις, και σολέτσβο στις αγροτικές περιοχές. Εντούτοις, αυτές οι μονάδες είναι μικρότερης σημασίας και είναι υποτάσσονται στην κατάσταση του γκμίνα.

Ιστορικές διαιρέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η πολωνική επικράτεια έχει υποστεί σημαντικές αλλαγές κατά τη διάρκεια της ιστορίας της Πολωνίας. Ως εκ τούτου, η σύγχρονη πολωνική διοικητική διαίρεση, ενώ σε ορισμένα επίπεδα είναι παρόμοια με ορισμένες ιστορικές, είναι αρκετά διαφορετική από άλλες. Οι ιστορικές διοικητικές διαιρέσεις της Πολωνίας μπορούν να χωριστούν στις εξής περιόδους:

  • πριν το 1569: Διοικητική διαίρεση του Βασιλείου της Πολωνίας
  • 1569-1795: Διοικητική διαίρεση της Πολωνολιθουανικής Κοινοπολιτείας
  • 1795-1807: Διοικητική διαίρεση των πολωνικών εδαφών μετά τις διαιρέσεις
  • 1807-1815: Διοικητική διαίρεση του Δουκάτου της Βαρσοβίας
  • 1815-1914: Διοικητική διαίρεση του Κογκρεσιακής Πολωνίας
  • 1914-1918: Διοικητική διαίρεση των πολωνικών εδαφών κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο
  • 1918-1939: Διοικητική διαίρεση της Δεύτερης Πολωνικής Δημοκρατίας
  • 1939-1945: Διοικητική διαίρεση των πολωνικών εδαφών κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκόσμιου Πολέμου
  • 1945-1999: Διοικητική διαίρεση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Πολωνίας
  • από το 1999: βλέπε το κύριο λήμμα παραπάνω
Χάρτης που εμφανίζει τα βοϊβοδάτα της Πολωνολιθουανικής Κοινοπολιτείας των Δύο Εθνών (1569-1795)  
Διοικητική διαίρεση της Κογκρεσιακής Πολωνίας, 1907 
Πολωνικά βοϊβοδάτα, 1922-1939.  
Πολωνικά βοϊβοδάτα, 1975-1998 
Διοικητική διαίρεση της Πολωνίας σε βοϊβοδάτα, πόβιατ και γκμίνα' (2013)  

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Διοικητική διαίρεση της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας στην Πολωνία
  • Εκλογικές περιφέρειες της Πολωνίας
  • Στρατιωτικές περιοχές της Πολωνίας
  • Εδαφική εξέλιξη της Πολωνίας
  • Στατιστικές περιοχές NUTS της Πολωνίας

Πολιτιστική και οικονομική:

  • Πολωνία Α και Β

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Size and structure of population and vital statistics by territorial division in 2012 (as of December 31)» (PDF) (στα Polish). Główny Urząd Statystyczny (Central Statistical Office). May 2013. Ανακτήθηκε στις 25 September 2013. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]