Δεσποτικό Ιωαννίνων

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια

Συντεταγμένες: 39°44′16.937″N 20°33′54.040″E / 39.73803806°N 20.56501111°E / 39.73803806; 20.56501111 Για οικισμούς με το ίδιο όνομα δείτε το λήμμα Δεσποτικό (αποσαφήνιση)

Δεσποτικό
Δεσποτικό is located in Greece
Δεσποτικό
Δεσποτικό
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΗπείρου
ΔήμοςΖίτσας, τοπική κοινότητα Δεσποτικού Ιωαννίνων
Δημοτική ΕνότηταΜολοσσών
Γεωγραφία
Γεωγραφικό διαμέρισμαΉπειρος
ΝομόςΙωαννίνων
Υψόμετρο540 μέτρα
Πληθυσμός
Μόνιμος78
Έτος απογραφής2021
Πληροφορίες
Ταχ. κώδικας440 03
Τηλ. κωδικός2658

Το Δεσποτικό είναι ορεινός οικισμός του νομού Ιωαννίνων στις νότιες παρυφές του όρους Κασιδιάρης, στη κοιλάδα του ποταμού Καλαμά και σε υψόμετρο 540 μέτρα.[1] Το χωριό βρίσκεται στα 32 χιλιόμετρα βορειοδυτικά των Ιωαννίνων, στα δεξιά ταξιδεύοντας από την παλιά εθνική οδό Ιωαννίνων - Ηγουμενίτσας. Σύμφωνα με το σχέδιο Καλλικράτης αποτελεί τη τοπική κοινότητα Δεσποτικού που υπάγεται στη δημοτική ενότητα Μολοσσών του δήμου Ζίτσας και σύμφωνα με την απογραφή του 2011 έχει 92 κατοίκους.[2] Οι απογραφές πραγματικού πληθυσμού (de facto) μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο είναι:

Απογραφή 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός 408[3] 332[4] 165[5] 201[6] 177[7] 172[8] 92[9]

Τοποθεσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το ιστορικό Δεσποτικό (παλιές ονομασίες ΄Ιλιον (Ilium), Κρετσούνιστα) βρίσκεται 32 χιλιόμετρα ΒΔ των Ιωαννίνων στα όρια του σημερινού Δήμου Ζίτσας της δημοτικής ενότητας των Μολοσσών. Τα σπίτια του σημερινού Δεσποτικού είναι απλωμένα σε συνοικίες και σκαρφαλωμένα στις πλαγιές του όρους Κασιδιάρη (παλαιά ονομασία Σούτιστα) με πλούσια βλάστηση από βελανιδιές, πλατάνια, πουρνάρια, καρυδιές, αμυγδαλιές, ελιές και άλλα δέντρα.[10][11]

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ιστορικος/Αρχαιολογος Nicholas Hammond τοποθετεί το Δεσποτικο στο αρχαιο Ιλιον[12] (Ilium) και ειδικοτερα στην περιοχή του αρχαίου πύργου στην τοποθεσία Παλαιόκαστρο τον οποίο χρονολογεί μεταξύ 290-272 π.Χ. (σελ 670).[12]Κατά τη μεσαιωνική περίοδο η Κρετσούνιστα, σύμφωνα με τους ιστορικούς Π. Αραβαντινό και Ι. Λαμπρίδη, ήταν το προπύργιο των Βυζαντινών και του Δεσποτάτου της Ηπείρου  και αριθμούσε πάνω από 700 οικογένειες. Στα νότια του χωριού βρίσκεται το μοναστήρι του Προφήτη Ηλία [13] με τοιχογραφίες του 18ου αι. και το ιερό λείψανο του Αγίου Τρύφωνα, προστάτη των γεωργών. Ο γνωστός λογοτέχνης πολιτικός Χρήστος Χρηστοβασίλης,[14] που μας δίνει πολλές ιστορικές πληροφορίες στα διηγήματά του με τη ντοπιολαλιά και το ήθος της εποχής, καμάρωνε πως καταγόταν από αυτούς τους Σουλιώτες, είχε δε αναπτύξει πολλούς κοινωνικούς και πνευματικούς δεσμούς με τους κατοίκους της Κρετσούνιστας.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή. Αθήνα: Τεγόπουλος - Μανιατέας. 1996. σελ. 315, τομ. 9. 
  2. «Απογραφή Πληθυσμού-Κατοικιών 2011» (PDF). Αρχειοθετήθηκε (PDF) από το πρωτότυπο στις 17 Μαΐου 2017. Ανακτήθηκε στις 20 Απριλίου 2018. 
  3. Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 7ης Μαρτίου 1951, σελ. 86 του pdf. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2013-05-14. https://web.archive.org/web/20130514080510/http://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1951_1.pdf. 
  4. Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 19ης Μαρτίου 1961, σελ. 87 του pdf. https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1961_1.pdf. 
  5. Πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφήν της 14ης Μαρτίου 1971, σελ. 86 του pdf. https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1971_1.pdf. 
  6. Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφή της 5 Απριλίου 1981, σελ. 97 του pdf. https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1981_1.pdf. 
  7. Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος κατά την απογραφή της 17 Μαρτίου 1991, σελ. 111 του pdf. https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_1991_1.pdf. 
  8. Πραγματικός πληθυσμός της Ελλάδος - Απογραφή 2001, σελ. 117 του pdf. https://www.eetaa.gr/metaboles/apografes/apografi_2001_1.pdf. 
  9. ΦΕΚ αποτελεσμάτων ΜΟΝΙΜΟΥ πληθυσμού απογραφής 2011 Αρχειοθετήθηκε 2021-10-04 στο Wayback Machine.», σελ. 10569 (σελ. 95 του pdf)
  10. Κακαϊδής, Νίκος (1985). Το Δεσποτικό, Ίλιο-Κρετσούνιστα (Ιστορία-Πρόσωπα-Πολιτισμός). Αθήνα: Αδελφότητα Δεσποτικού. σελ. [Χρειάζεται σελίδα]. 
  11. Κακαϊδής, Νίκος (1989). Η λαϊκή κατοικία και ο εξοπλισμός της στο Δεσποτικό Ιωαννίνων. Αδελφότητα Δεσποτικού. σελ. [Χρειάζεται σελίδα]. 
  12. 12,0 12,1 Hammond, Nicholas Geoffrey Lemprière (1967). Epirus The Geography, the Ancient Remains, the History and Topography of Epirus and Adjacent Areas. Oxford: Oxford University Press. σελ. 696. The river is certainly the Kalamas, and Ilium is short of it, as the xxnn miles (= 36 km.) from Hadrianopolis brings us to a point between Lavdhani and Dhespotikon, I take the site on the ridge above Dhespotikon to be Ilium (see p. 197, above). 
  13. Κακαϊδής, Νίκος (1996). Το μοναστήρι του Προφήτη Ηλία με το ιερό λείψανο του Αγίου Τρύφωνος. Αθήνα: Κοινωφελές Ίδρυμα Έλλης Πασχίδη. σελ. [Χρειάζεται σελίδα]. 
  14. Κακαϊδής, Νίκος (1987). Η Κρετσούνιστα και οι άνθρωποί της στο έργο του Χρήστου Χρηστοβασίλη. Αθήνα: Αδελφότητα Δεσποτικού. σελ. [Χρειάζεται σελίδα].