Βοεβοδάτο Γουντς

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Χώρα Flag of Poland.svg Πολωνία
Boroughs
Διακυβέρνηση
 • Βοεβόδας Τόμπιας Μποχένσκι (PiS)
 • Αρχηγός Γκζέγκος Σρέιμπερ (PiS)
Πληθυσμός (31 Δεκεμβρίου 2019)
 • Σύνολο 2.454.779
 • Urban 1.530.967
 • Rural 923.812
ΑΕΠ (nominal; 2014)[1]
 • Σύνολο €25 δισεκατομμύρια
 • Κατά κεφαλήν €10.000
ISO 3166 code PL-10
ΔΑΑ (2017) 0.853[2]
very high · 7th
Ιστοσελίδα www.lodzkie.pl
*χωρίζονται σε 177 γκμίνα

Το Βοεβοδάτο Γουντς, ή Επαρχία Γουντς, (πολωνικά: Województwo łódzkie) είναι ένα περιφερειακό βοεβοδάτο στην κεντρική Πολωνία. Δημιουργήθηκε την 1η Ιανουαρίου 1999 από το πρώην Βοεβοδάτο Γουντς (1975-1999) και τα Βοεβοδάτα Σιέραντζ, Πιότρκουφ και Σκιερνιεβίτσε και μέρος του Βοεβοδάτου Πουότσκ, σύμφωνα με τις πολωνικές μεταρρυθμίσεις τοπικής αυτοδιοίκησης που εγκρίθηκαν το 1998. Η επαρχία πήρε το όνομά της από την πρωτεύουσα και τη μεγαλύτερη πόλη, Γουντς (προφέρεται [wut͡ɕ]).

Το Βοεβοδάτο Γουντς συνορεύει με έξι βοεβοδάτα: της Μασοβίας στα βόρεια και ανατολικά, του Τιμίου Σταυρού (Σφιεντοκσίσκιε) στα νοτιοανατολικά, της Σιλεσίας στα νότια, του Οπόλε στα νοτιοδυτικά, της Μείζονος Πολωνίας στα δυτικά και της Κουγιαβίας-Πομερανίας για μια σύντομη έκταση προς το βορρά. Η επικράτειά του ανήκει σε τρεις ιστορικές επαρχίες της Πολωνίας - της Μασοβίας (στα ανατολικά), της Μείζονος Πολωνίας (στα δυτικά) και της Ελάσσονος Πολωνίας (στα νοτιοανατολικά, γύρω από το Οπότσνο).

Πόλεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το βοεβοδάτο περιλαμβάνει 44 πόλεις και κωμοπόλεις. Παρατίθενται παρακάτω με φθίνουσα πληθυσμιακή σειρά (σύμφωνα με επίσημα στοιχεία για τις 31 Δεκεμβρίου 2019): [3]

Διοικητικό τμήμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Βοεβοδάτο Γουντς χωρίζεται σε 24 πόβιατ (κομητείες): 3 κομητείες πόλεων και 21 κομητείες περιοχών. Αυτά χωρίζονται περαιτέρω σε 177 γκμίνα (δήμους).

Τα πόβιατ παρατίθενται στον παρακάτω πίνακα (η ταξινόμηση εντός κατηγοριών γίνεται με μείωση του πληθυσμού).[3]

Πόλεις Περιοχή
(χμ²)
Πληθυσμός
(31 Δεκεμβρίου 2019)
Έδρα Άλλες πόλεις Σύνολο γκμίνα
Πόβιατ πόλεων
Γουντς 293 679,941 Μείωση 1
Πιότρκουφ Τριμπουνάλσκι 67 73,090 Μείωση 1
Σκιερνιεβίτσε 33 48,089 Μείωση 1
Πόβιατ περιοχών
Πόβιατ Ζγκιες 854 166,113 Αύξηση Ζγκιες Οζόρκουφ, Αλεκσάντρουφ Γούντσκι, Γκουούβνο, Στρίκουφ 9
Πόβιατ Παμπιανίτσε 491 119,291 Αύξηση Παμπιανίτσε Κονσταντίνουφ Γούντσκι 7
Πόβιατ Σιέραντζ 1,491 117,674 Μείωση Σιέραντζ Ζουότσεφ, Βάρτα, Μπουάσκι 11
Πόβιατ Τομάσουφ Μαζοβιέτσκι 1,026 116,519 Μείωση Τομάσουφ Μαζοβιέτσκι 11
Πόβιατ Μπεουχάτουφ 969 112,779 Μείωση Μπεουχάτουφ Ζέλουφ 8
Πόβιατ Ραντόμσκο 1,443 112,644 Μείωση Ραντόμσκο Πσέντμπος, Κάμιενσκ 14
Πόβιατ Κούτνο 886 96,569 Μείωση Κούτνο Ζίχλιν, Κροσνιεβίτσε 11
Πόβιατ Πιότρκουφ 1,429 91,353 Αύξηση Πιότρκουφ Τριμπουνάλσκι * Σουλέγιουφ, Βόλμπους 11
Πόβιατ Γουόβιτς 987 78,099 Μείωση Γουόβιτς 10
Πόβιατ Βιέλουν 928 76,256 Μείωση Βιέλουν 10
Πόβιατ Οπότσνο 1,039 76,106 Μείωση Οπότσνο Ντζεβίτσα 8
Πόβιατ Ανατολικού Γουντς 499 72,179 Αύξηση Γουντς * Κολούσκι, Τίσιν, Ζγκουφ 6
Πόβιατ Ζντούνσκα Βόλα 369 66,380 Μείωση Ζντούνσκα Βόλα Σάντεκ 4
Πόβιατ Παγέντσνο 804 51,220 Μείωση Παγέντσνο Ντζιαουόσιν 8
Πόβιατ Γουάσκ 617 49,918 Μείωση Γουάσκ 5
Πόβιατ Γουεντσίτσα 774 49,747 Μείωση Γουεντσίτσα 8
Πόβιατ Ράβα 647 48,592 Μείωση Ράβα Μαζοβιέτσκα Μπιάουα Ράφσκα 6
Πόβιατ Βιερούσουφ 576 42,105 Μείωση Βιερούσουφ 7
Πόβιατ Ποντενμπίτσε 881 41,108 Μείωση Ποντενμπίτσε Ουνιέγιουφ 6
Πόβιατ Σκιερνιεβίτσε 756 38,174 Μείωση Σκιερνιεβίτσε * 9
Πόβιατ Μπζεζίνι 359 30,833 Αύξηση Μπζεζίνι 5
* η έδρα δεν είναι μέρος του πόβιατ.

Προστατευόμενες περιοχές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πάρκο Τοπίου Λόφων του Γουντς.

Οι προστατευόμενες περιοχές στο Βοεβοδάτο Γουντς περιλαμβάνουν επτά πάρκα τοπίου, όπως αναφέρονται παρακάτω.

Οικονομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το ακαθάριστο εγχώριο προϊόν (ΑΕΠ) του βοεβοδάτου ανήλθε σε 26,7 δισεκατομμύρια ευρώ το 2018, αντιπροσωπεύοντας το 6,0% της πολωνικής οικονομικής παραγωγής. Το κατά κεφαλήν ΑΕΠ που προσαρμόστηκε για την αγοραστική δύναμη ήταν 19.800 ευρώ ή 66% του μέσου όρου της ΕΕ27 το ίδιο έτος. Το ΑΕΠ ανά εργαζόμενο ήταν επίσης 66% του μέσου όρου της ΕΕ.[4]

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βοεβοδάτο Γουντς 1921–1939.

Η πρωτεύουσα του Βοεβοδάτου Γουντς ήταν πάντα το Γουντς, αλλά η έκταση της γης που περιλαμβάνει άλλαξε πολλές φορές. Η πρώτη ήταν μια μονάδα διοικητικής διαίρεσης και τοπικής αυτοδιοίκησης στη Δεύτερη Πολωνική Δημοκρατία τα έτη 1921-1939. Το 1938 ορισμένες δυτικές κομητείες παραχωρήθηκαν στο Βοεβοδάτο Μείζονος Πολωνίας (βλέπε: Εδαφικές αλλαγές των πολωνικών βοεβοδάτων την 1η Απριλίου 1938).

Μετά την αλλαγή, η περιοχή του Βοεβοδάτου Γουντς ήταν 20.466 τετραγωνικά χιλιόμετρα και ο πληθυσμός του (για το 1931) ήταν 2.650.100. Αποτελούνταν από 15 πόβιατ (κομητείες):

  • Κομητεία Βιέλουν
  • Κομητεία Γουάσκ
  • Κομητεία Γουεντσίτσα
  • Κομητεία Γουντς
  • πόλη της κομητείας Γουντς
  • Κομητεία Γουόβιτς
  • Κομητεία Κόνσκιε
  • Κομητεία Κούτνο
  • Κομητεία Μπζεζίνι
  • Κομητεία Οπότσνο
  • Κομητεία Πιότρκουφ Τριμπουνάλσκι
  • Κομητεία Ράβα Μαζοβιέτσκα
  • Κομητεία Ραντόμσκο
  • Κομητεία Σιέραντζ
  • Κομητεία Σκιερνεβίτσε

Οι μεγαλύτερες πόλεις του βοεβοδάτου ήταν (πληθυσμός σύμφωνα με την απογραφή του 1931):

  • Γουντς (πλ. 604.600)
  • Πιότρκουφ Τριμπουνάλσκι (πλ. 51.300)
  • Παμπιανίτσε (πλ. 45.700)
  • Τομάσουφ Μαζοβιέτσκι (πλ. 38.000)
  • Ζγκιες (πλ. 26.600)
  • Κούτνο (πλ. 23.400)
  • Ραντόμσκο (πλ. 23.000)

Η επόμενη ενσάρκωση υπήρξε από το 1945 έως το 1975 (αν και η πόλη του Γουντς εξαιρέθηκε ως ξεχωριστή πόλη). Αυτό το Βοεβοδάτο Γουντς διαλύθηκε στη συνέχεια και αντικαταστάθηκε από τα Βοεβοδάτα Γουντς (βλ. παρακάτω), Σιέραντζ, Πιότρκουφ και Σκιερνιεβίτσε και μέρος του Βοεβοδάτου Πουότσκ.

Βοεβοδάτο Γουντς 1975–1998.

Το Βοεβοδάτο Γουντς, επίσης γνωστό ως Βοεβοδάτο Μητροπολιτικού Γουντς (województwo miejskie łódzkie), υπήρξε από το 1975 έως το 1998 και στη συνέχεια ενσωματώθηκε στο σημερινό Βοεβοδάτο Γουντς. Μέχρι το 1990, ο δήμαρχος της πόλης Γουντς ήταν επίσης ο διοικητής του βοεβοδάτου.

Από το 1995, μεγάλες πόλεις και κωμοπόλεις στο Βοεβοδάτο Μητροπολιτικού Γουντς περιλάμβαναν (με τους πληθυσμούς του 1995):

  • Γουντς (825.600)
  • Παμπιανίτσε (75.700)
  • Ζγκιες (59.100)
  • Οζόρκουφ (21.900)
  • Αλεκσάντρουφ Γούντσκι (20.400)

Πολιτισμός και εκπαίδευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι βασικές πολιτιστικές δραστηριότητες στο Βοεβοδάτο Γουντς είναι: παρακολούθηση δραστηριοτήτων επτά περιφερειακών πολιτιστικών ιδρυμάτων αυτοδιοίκησης, δηλαδή: τη Φιλαρμονική «Άρτουρ Ρούμπινσταϊν» του Γουντς, το Μουσείο Τέχνης του Γουντς (με μια από τις μεγαλύτερες συλλογές σύγχρονης τέχνης στην Ευρώπη), την Όπερα, το Θέατρο Στέφαν Γιάρατς, το Αρχαιολογικό και Εθνογραφικό Μουσείο, τη Περιφερειακή και Δημοτική Δημόσια Βιβλιοθήκη «Γιούζεφ Πιουσούτσκι» του Γουντς, το Επιμελητήριο Πολιτισμού του Γουντς, καθώς επίσης: υποστήριξη ΜΚΟ, προστασία μνημείων, απονομή υποτροφιών σε νέους καλλιτέχνες και βραβεία για τους διακεκριμένους καλλιτέχνες. Επιπλέον, εκτελούνται έργα υποδομής. Μεταξύ των πιο σημαντικών επενδύσεων είναι: η δημιουργία τεσσάρων περιφερειακών σκηνών στο Θέατρο Στέφαν Γιάρατς, το άνοιγμα του νέου τμήματος του Μουσείου Τέχνης του Γουντς (ms²) ή η ανοικοδόμηση του μεσαιωνικού οικισμού στο Τουμ κοντά στη Γουεντσίτσα. Τα μεγάλα πανεπιστήμια του Βοεβοδάτου Γουντς είναι:

Υπάρχουν επίσης δεκάδες άλλα σχολεία και ακαδημίες, αλλά τα τελευταία τέσσερα χρόνια οι καλύτεροι μαθητές στο Βοεβοδάτο Γουντς (σύμφωνα με το διάσημο διαγωνισμό «Studencki Nobel») σπουδάζουν στο Πανεπιστήμιο του Γουντς. Το 2009 ο περιφερειακός βραβευμένος ήταν ο Πιότρ Παβλικόφσκι, το 2010 η Γιοάνα Ντζιούμπα, το 2011 και το 2012 ο Πάβεου Ρογκαλίνσκι.[5][6]

Το εξαιρετικό επιστημονικό προσωπικό των ιδρυμάτων τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στο Γουντς συμπληρώνεται από τους επιστήμονες του Γουντς από το Ινστιτούτο της Πολωνικής Ακαδημίας Επιστημών (PAN) και επιστημονικών υπουργικών ινστιτούτων, που εργάζονται στον τομέα της επαγγελματικής ιατρικής, της κλωστοϋφαντουργίας, του χαρτιού και του δέρματος. Ο αριθμός των μαθητών στα ιδρύματα τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στο Γουντς συνεχίζει να αυξάνεται. Επί του παρόντος, φοιτούν 113.000 μαθητές από την Πολωνία και άλλες χώρες.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Archived copy». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 29 Φεβρουαρίου 2016. Ανακτήθηκε στις 28 Φεβρουαρίου 2016. 
  2. «Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab». hdi.globaldatalab.org (στα Αγγλικά). Ανακτήθηκε στις 13 Σεπτεμβρίου 2018. 
  3. 3,0 3,1 «Local Data Bank». Statistics Poland. Ανακτήθηκε στις 4 Ιουλίου 2020. 
  4. «Regional GDP per capita ranged from 30% to 263% of the EU average in 2018». Eurostat. 
  5. «Archived copy». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 17 Μαΐου 2012. Ανακτήθηκε στις 25 Ιουνίου 2012.  History of the contest "Studencki Nobel" (πολωνικά)
  6. «Młody dziennikarz znów pretenduje do Nobla! (πολωνικά)». Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Μαρτίου 2013. Ανακτήθηκε στις 29 Μαΐου 2010. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]