Βενιαμίν Φραγκλίνος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Για τον Βενιαμίν της Παλαιάς Διαθήκης, δείτε: Βενιαμίν.
Βενιαμίν Φραγκλίνος
Joseph Siffrein Duplessis - Benjamin Franklin - Google Art Project.jpg
Γενικές πληροφορίες
Όνομα στη
μητρική γλώσσα
Benjamin Franklin (Αγγλικά)
Γέννηση17  Ιανουαρίου 1706[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][13][14][15][16][17][18][19][20]
Βοστώνη[21][18]
Θάνατος17  Απριλίου 1790[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][13][14][15][16][22][23][19][20]
Φιλαδέλφεια[21][18]
Αιτία θανάτουπλευρίτιδα
Τόπος ταφήςChrist Church, Philadelphia
ΕθνικότηταΑμερικανοί
ΨευδώνυμοSilence Dogood
Χώρα πολιτογράφησηςΗνωμένες Πολιτείες Αμερικής
Θρησκείαντεϊσμός
Εκπαίδευση και γλώσσες
Ομιλούμενες γλώσσεςΑγγλικά[24]
ΣπουδέςΕκπαίδευση στο σπίτι
Πληροφορίες ασχολίας
Ιδιότηταεφευρέτης[25]
κυβερνητικός υπάλληλος
ΕργοδότηςΠανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια
Οικογένεια
ΣύζυγοςΝτέμπορα Ριντ Φράνκλιν
ΤέκναΟυίλιαμ Φράνκλιν
Φράνσις Φόλγκερ Φράνκλιν
Σάρα Φράνκλιν Μπάκε
ΓονείςMingos Franklin και Abiah Folger
ΑδέλφιαJane Mecom
James Franklin
Αξιώματα και βραβεύσεις
ΑξίωμαΠρέσβης των ΗΠΑ στην Γαλλία (1778–1785)
Πρέσβης των ΗΠΑ στη Σουηδία (1782–1783)
Γενικός Διευθυντής Ταχυδρομείων των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (1775–1776)
Μέλος του οίκου των αντιπροσώπων της Πενσυλβανίας (Μαΐου 1764 – Οκτώβριος 1764)
President of the Supreme Executive Council of Pennsylvania (1785–1788)
πρέσβης
Μέλος της Βουλής των Αντιπροσώπων της Πενσυλβάνια
ΒραβεύσειςΜετάλλιο Κόπλυ (1753)[26]
επίτιμος διδάκτωρ του Πανεπιστημίου του Σαιντ Άντριους
μέλος στην Αμερικανική Ακαδημία Τεχνών και Επιστημών[27]
Υπογραφή
Benjamin Franklin Signature.svg
Θυρεός
Coat of Arms of Benjamin Franklin.svg
Commons page Σχετικά πολυμέσα

Ο Βενιαμίν Φραγκλίνος (Benjamin Franklin, Μπέντζαμιν Φράνκλιν, (17 Ιανουαρίου 170617 Απριλίου 1790) ήταν ένας από τους εθνοπατέρες των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής[28]. Αξιόλογα πολυμαθής, ο Φραγκλίνος ήταν διακεκριμένος συγγραφέας και τυπογράφος, θεωρητικός της πολιτικής, πολιτικός, επιστήμων, εφευρέτης, κοινωνικός ακτιβιστής, στρατιωτικός και διπλωμάτης. Με την ιδιότητα του επιστήμονα, αποτέλεσε σημαντική φιγούρα του Διαφωτισμού και της ιστορίας της φυσικής για τις ανακαλύψεις και τις θεωρίες του αναφορικά με τον ηλεκτρισμό[29].

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Βενιαμίν Φραγκλίνος γεννήθηκε στη Βοστώνη. Ήταν το 15ο από τα 17 παιδιά του Γιοσάια Φραγκλίνου[30], παρασκευαστή κεριών και σαπουνιών. Ήταν ο νεότερος γιος της οικογένειας και μάλλον ο πιο αγαπημένος. Τον ελεύθερο του χρόνο ο μικρός Φραγκλίνος τον αφιέρωνε στη μελέτη επιστημονικών και άλλων βιβλίων[31] και στη συγγραφή σατιρικών δοκιμίων και ποιημάτων, παρά την άποψη του πατέρα του ότι «οι ποιητές ήταν πάντα ζητιάνοι»[32].

Οι γονείς του επιθυμούσαν ο μικρός Βενιαμίν να γίνει κληρικός, όμως από πολύ νωρίς αυτός διάλεξε διαφορετικό δρόμο: Στην ηλικία των 12 ετών έγινε βοηθός στο τυπογραφείο του αδερφού του Τζέιμς. Τρία χρόνια αργότερα, ο Τζέιμς ίδρυσε την "New England Courant", την πρώτη ανεξάρτητη εφημερίδα των αποικιών[33]. Στον Βενιαμίν δεν επιτράπηκε να γράψει στην εφημερίδα. Έτσι, αυτός χρησιμοποιώντας το ψευδώνυμο "Mrs. Silence Dogood" άρχισε να στέλνει γράμματα στην εφημερίδα του αδερφού του, τα οποία δημοσιεύονταν για αρκετό καιρό χωρίς να καταλάβει κανείς τον πραγματικό τους συγγραφέα[34]. Μάλιστα το περιεχόμενό τους ήταν τέτοιο, ώστε προκάλεσαν συζήτηση στην πόλη της Βοστώνης.

Το 1723, σε ηλικία 17 ετών, ο Βενιαμίν Φραγκλίνος άφησε τη γενέτειρά του και πήγε στην Φιλαδέλφεια της Πενσιλβάνια. Αρχικά δούλεψε σε διάφορα τυπογραφεία της πόλης. Κάποια στιγμή ήρθε σε επαφή με τον Γουίλιαμ Κιθ, κυβερνήτη της πολιτείας της Πενσυλβάνια, ο οποίος έπεισε τον Φραγκλίνο να ταξιδέψει στο Λονδίνο για να αναζητήσει τυπογραφικό εξοπλισμό και για να βελτιώσει την τέχνη του, με την υπόσχεση ότι θα τον εφοδιάσει με τις κατάλληλες συστατικές επιστολές. Ο Κιθ όμως δεν κράτησε την υπόσχεσή του, οπότε ο 18άχρονος Βενιαμίν βρέθηκε στο Λονδίνο χωρίς να γνωρίζει κανέναν[35]. Βρήκε πάλι δουλειά σε τυπογραφείο και, το σημαντικότερο, ήρθε για πρώτη φορά σε επαφή με την ευρωπαϊκή επιστημονική και φιλοσοφική σκέψη.

Πέντε χρόνια αργότερα ο Φραγκλίνος επέστρεψε στη Φιλαδέλφεια και κατάφερε να γίνει ανεξάρτητος εκδότης[36]. Κατάφερε μάλιστα να πείσει τους κυβερνήτες της Φιλαδέλφεια να του αναθέσουν το σχεδιασμό και την εκτύπωση χαρτονομισμάτων. Το 1730 ίδρυσε την "Εφημερίδα της Πενσυλβάνια" ("Pennsylvania Gazette"),[37] η οποία σύντομα έγινε η πλέον έγκριτη εφημερίδα της Αμερικής. Το Σεπτέμβριο της ίδιας χρονιάς ο Φραγκλίνος παντρεύτηκε τη Ντέμπορα Ράιντ (Deborah Reid)[38]. Λίγα χρόνια αργότερα ο Φραγκλίνος κυκλοφόρησε ένα κείμενο με τίτλο "Προτάσεις για την Εκπαίδευση των Νέων στη Φιλαδέλφεια," το οποίο οδήγησε στην ίδρυση του Πανεπιστημίου της Πενσυλβάνια. Η επίσημη ημερομηνία ίδρυσης του Πανεπιστημίου τοποθετείται σήμερα στο 1740, γεγονός που το καθιστά το 4ο αρχαιότερο πανεπιστήμιο στις ΗΠΑ (μαζί με το Πρίνστον).

Για 25 χρόνια, από το 1732 μέχρι το 1757, ο Φραγκλίνος εξέδιδε το "Αλμανάκ του Φτωχού Ρίτσαρντ" ("Poor Richard's Almanac"), ένα ημερολόγιο με επιστημονικές γνώσεις σε εκλαϊκευμένη μορφή και συμβουλές για την προσωπική επιτυχία του καθενός με γνώμονα τα χρηστά ήθη[39]. Στο Αλμανάκ αυτό ο Φραγκλίνος έγραφε με το ψευδώνυμο "Ρίτσαρντ Σώντερς" (Richard Saunders). Η επιτυχία του Αλμανάκ ήταν μεγάλη. Είναι ενδεικτικό ότι η περιληπτική του έκδοση "Ο δρόμος προς την ευημερία" ("The Way to Wealth") μεταφράστηκε σε πολλές γλώσσες.

Εφευρέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εφηύρε το αλεξικέραυνο αφού διαπίστωσε την ηλεκτρική φύση του κεραυνού. Πρότεινε την κατασκευή πυκνωτή πολλαπλών πλακών. Ανακάλυψε την πρώτη θερμάστρα που λειτουργούσε με μεταφορά αέρα. Εφηύρε τους διεστιακούς φακούς. Δεν κατοχύρωσε καμία από τις εφευρέσεις του, γιατί θεωρούσε ότι ανήκουν στο λαό.

Φυσική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εργάστηκε πάνω στον ηλεκτρισμό και πρότεινε την ιδέα του αρνητικού και θετικού ηλεκτρικού φορτίου. Εργάστηκε πάνω στη μετεωρολογία, εξηγώντας τη δημιουργία των καταιγίδων.

Πολιτική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σκίτσο του ίδιου του Φραγκλίνου, καλεί τις 13 αμερικάνικες αποικίες σε εξέγερση

Διετέλεσε μέλος της Επιτροπής που συνέταξε τη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας των ΗΠΑ. Συνολικά, η συμβολή του Φραγκλίνου στην ανεξαρτησία των Ηνωμένων Πολιτειών είναι μεγάλη. Είναι χαρακτηριστικό ότι, από τους λεγόμενους "πατέρες" του αμερικανικού έθνους, είναι ο μόνος του οποίου η υπογραφή υπάρχει και στα τέσσερα έγγραφα που σφράγισαν τη μετατροπή των τότε βρετανικών αποικιών σε νεοσύστατο κράτος: στη Διακήρυξη της Ανεξαρτησίας (Declaration of Independence), στη Συνθήκη με τους Γάλλους, στην Ειρηνευτική Συνθήκη με τους Άγγλους και στο πρώτο Σύνταγμα των ΗΠΑ.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας, Κρατική Βιβλιοθήκη του Βερολίνου, Βαυαρική Κρατική Βιβλιοθήκη, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστρίας: Gemeinsame Normdatei. Ανακτήθηκε στις 9  Απριλίου 2014.
  2. 2,0 2,1 2,2 Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) αρχή της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας. data.bnf.fr/ark:/12148/cb119034658. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  3. 3,0 3,1 3,2 MacTutor History of Mathematics archive. Ανακτήθηκε στις 22  Αυγούστου 2017.
  4. 4,0 4,1 4,2 (Αγγλικά) SNAC. w6z31xzn. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  5. 5,0 5,1 5,2 (Αγγλικά) Find A Grave. 364. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  6. 6,0 6,1 6,2 International Music Score Library Project. Category:Franklin,_Benjamin. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  7. 7,0 7,1 7,2 (Αγγλικά) Internet Speculative Fiction Database. 129126. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  8. 8,0 8,1 8,2 (Γαλλικά) Babelio. 6161. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  9. 9,0 9,1 9,2 (Γερμανικά) Εγκυκλοπαίδεια Μπρόκχαους. brockhaus.de/ecs/julex/article/franklin-benjamin. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  10. 10,0 10,1 10,2 (Ιταλικά) Vegetti Catalog of Fantastic Literature. 12046.
  11. 11,0 11,1 11,2 «Gran Enciclopèdia Catalana» (Καταλανικά) Grup Enciclopèdia Catalana. 0028100.
  12. 12,0 12,1 12,2 GeneaStar. franklin.
  13. 13,0 13,1 13,2 Roglo. p=benjamin;n=franklin.
  14. 14,0 14,1 14,2 (Αγγλικά) Indiana Philosophy Ontology Project. thinker/3035. Ανακτήθηκε στις 9  Οκτωβρίου 2017.
  15. 15,0 15,1 15,2 Academy of Sciences of Turin. benjamin-franklin.
  16. 16,0 16,1 16,2 «Proleksis enciklopedija» (Κροατικά) 22058.
  17. 17,0 17,1 Dalibor Brozović, Tomislav Ladan: «Hrvatska enciklopedija» (Κροατικά) Miroslav Krleža Lexicographical Institute. 1999. 20461. ISBN-13 978-953-6036-31-8. ISBN-10 953-6036-31-2.
  18. 18,0 18,1 18,2 18,3 Academy of Sciences of Turin. benjamin-franklin. Ανακτήθηκε στις 1  Δεκεμβρίου 2020.
  19. 19,0 19,1 19,2 «Benjamin Franklin». annuaire prosopographique: la France savante. 117625.
  20. 20,0 20,1 20,2 (Γαλλικά) Base biographique. 6423.
  21. 21,0 21,1 «Большая советская энциклопедия» (Ρωσικά) The Great Russian Encyclopedia. Μόσχα. 1969. Ανακτήθηκε στις 28  Σεπτεμβρίου 2015.
  22. Academy of Sciences of Turin. benjamin-franklin.
  23. Academy of Sciences of Turin. Ανακτήθηκε στις 1  Δεκεμβρίου 2020.
  24. Εθνική Βιβλιοθήκη της Γαλλίας: (Γαλλικά) αρχή της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Γαλλίας. data.bnf.fr/ark:/12148/cb119034658. Ανακτήθηκε στις 10  Οκτωβρίου 2015.
  25. The Fine Art Archive. cs.isabart.org/person/152605. Ανακτήθηκε στις 1  Απριλίου 2021.
  26. «Award winners : Copley Medal». (Αγγλικά) Βασιλική Εταιρεία. Ανακτήθηκε στις 30  Δεκεμβρίου 2018.
  27. «Members of the American Academy Listed by election year, 1780-1799». Members of the American Academy Listed by election year, 1780-1799. Αμερικανική Ακαδημία των Τεχνών και Επιστημών.
  28. Isaacson,, Walter (2003). Benlamin Franklin : An American Life. Simon and Schuster. σελ. 17. ISBN 9780743260848. 
  29. «Benjamin Franklin». 
  30. Isaacson σσ. 31, 35.
  31. Isaacson σ. 47.
  32. Isaacson σ. 42.
  33. Isaacson, σσ. 43, 44.
  34. Βλέπε το κεφ. "Silence Dogood", (Isaacson σσ. 51-59).
  35. «Wikisource, Encyclopedia Brittanica, 24, παράγραφος 3». 
  36. Isaacson σσ. 84, 85.
  37. Βλ. Isaacson, κεφ. "The Pennsylvania Gazette", σσ. 98-109.
  38. Isaacson σσ. 112, 113.
  39. Βλ. Isaacson, κεφ. "Poor Richard and the Way to Wealth", σσ. 138-147.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

W. Isaacson, Benjamin Franklin : An American Life, ed. Simon and Schuster, 2003, ISBN : 9780743260848. (Isaacson).