Σάτιρα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
"Le e satira l'epistole di ΙΖ Orazio Flacco", τυπωμένο το 1814.

Η σάτιρα[1] ή σάτυρα [2] επιχειρεί τον εμπαιγμό κάποιας έννοιας ή προσώπου που ο σατιρικός καλλιτέχνης θεωρεί ότι αξίζει τέτοια αντιμετώπιση με σκοπό συχνά τη βελτίωση του αντικειμένου. Γίνεται μέσω μεθόδων όπως η παρωδία, η υπερβολή, η σύγκριση, η αναλογία και η ειρωνεία.

Σάτιρα στην Ελλάδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αν και ο όρος σάτιρα προέρχεται από τους Λατίνους, τα έργα του Αρχίλοχου και του Αριστοφάνη αποδεικνύουν ότι σατιρικά έργα προϋπήρχαν από την εποχή της Αρχαία Ελλάδας. Στο χώρο της νεοελληνικής λογοτεχνίας υπάρχουν από πολύ νωρίς αξιόλογα σατιρικά έργα και σημαντικοί εκπρόσωποί της αναφέρονται ο Γιάννης Βηλαράς, ο ρομαντικός Αλέξανδρος Σούτσος, ο Επτανήσιος Ανδρέας Λασκαράτος, ο Εμμανουήλ Ροΐδης και Γεώργιος Σουρής καθώς ο ποιητής Κώστας Καρυωτάκης με την πικρή του σάτιρα. Σατιρικά στοιχεία εντοπίζονται και στο έργο πολλών ποιητών και πεζογράφων, όπως για παράδειγμα του Κωστή Παλαμά[3].

Διαφορά Σάτιρας και Κωμωδίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η απλή κωμωδία σαν βασικό και μοναδικό της στόχο έχει το γέλιο και τη διασκέδαση του κοινού, ενώ η σάτιρα πρέπει να γεννά τον προβληματισμό και αρκετές φορές προδίδει μια μάλλον πικρή διάθεση ("πικρή σάτιρα"). Ο λογοτέχνης με το σατιρικό του έργο έχει την δυνατότητα να στραφεί ενάντια στην ανθρώπινη συμπεριφορά, τόσο σε ατομικό όσο και σε συλλογικό επίπεδο. Μπορεί να επικρίνει και στηλιτεύει τόσο τα ανθρώπινα ελαττώματα όσο και τα κακώς κείμενα της κοινωνίας, ενώ συχνά καυτηριάζει ξεπερασμένες καταστάσεις, ιδέες ή αντιλήψεις, που έχουν σαν αποτέλεσμα να κρατούν δέσμιο τον άνθρωπο και την κοινωνία του[3].

Επιρροή της Σάτιρας κοινωνικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ενώ η σάτιρα μπορεί να αποτελέσει μέσο διασκέδασης, γι' αυτό και συχνά είναι βάση του χιούμορ και συνεπώς συστατικό της κωμωδίας, δεν περιορίζεται στον τομέα της ψυχαγωγίας. Η Αθηναϊκή δημοκρατία θεωρείται ότι αναπτύχθηκε σε υγιέστερη μορφή λόγω της κοινωνικής σάτιρας της θεατρικής κωμωδίας του Αριστοφάνη.

Παραπομπές σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Είδος σκωπτικού ποιήματος. Βλ. επίσης Βοσταντζόγλου Θ. 1962, Αντιλεξικόν, Αθήνα σσ. 1051, 964 και 1334.
  2. ελληνική απόδοση του λατινικού όρου σάτιρα, παρετυμολογία από τον σάτυρο.
  3. 3,0 3,1 Λεξικό Λογοτεχνικών Όρων από το ebooks.edu.gr

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Wikiquote logo
Στα Βικιφθέγματα υπάρχει υλικό σχετικό με το λήμμα: