Αστράς Ηλείας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 37°53′52″N 21°50′43″E / 37.897716°N 21.845153°E / 37.897716; 21.845153

Αστράς
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας
Τοποθεσία στον χάρτη της χώρας
Διοίκηση
Χώρα Ελλάδα
Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας
Δήμος Αρχαίας Ολυμπίας
Δημοτική ενότητα Λάμπειας
Τοπική κοινότητα Αστρά
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμα Πελοποννήσου
Νομός Ηλείας
Υψόμετρο 778
Πληθυσμός 132 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασία Νουσά
Άποψη του Αστρά.

Ο Αστράς είναι μικρό χωριό του Νομού Ηλείας και σύμφωνα με το Πρόγραμμα Καλλικράτης από 1/1/2011 ανήκει στο Δήμο Αρχαίας Ολυμπίας[1]. Την περίοδο 1997-2010, βάσει του Σχεδίου Καποδίστριας, ανήκε στον πρώην Δήμο Λαμπείας ως έδρα του δημοτικού διαμερίσματος της πρώην κοινότητας Αστρά[2]. Εγγύς του χωριού και σε χαμηλότερο υψόμετρο βρίσκεται ο οικισμός Καλύβια Αστρά.

Από τον Αστρά οδηγεί ορεινός δασικός δρόμος, με εκπληκτική θέα στην περιοχή, προς το ιστορικό κεφαλοχώρι της Ηλείας και έδρα του ομώνυμου Δήμου Λαμπείας τη Λάμπεια (ή Λαμπεία ή Δίβρη).

Τοποθεσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το χωριό βρίσκεται σε υψόμετρο 800-900 μέτρων στις νότιες πλαγιές του Ερύμανθου, στα Λάμπεια Όρη[3]. Βρίσκεται ΒΔ της κοιλάδας που σχηματίζει ο ποταμός Ερύμανθος στον οποίο, στο ύψος του οικισμού Καλύβια Αστρά, χύνεται το Νουσαΐτικο ποτάμι που πηγάζει από τις πλαγιές της περιοχής.

To 1930 o ήλειος λογοτέχνης Θεόδωρος Ξύδης γράφει για το χωριό ομώνυμο ποίημα με το οποίο περιγράφονται τα φυσικά κάλη της περιοχής. Οι στίχοι του έχουν ως εξής[3]:

Αστρά, περήφανε Αστρά,
βαθιά θεμελιωμένε,
που καμαρώνεις άσειστος,
ωραίε κι αγριεμένε.
Κρύβεις απέθαντες ψυχές
μέσ’ στα πυκνά σου ελάτια
και δείχνεσαι στον ουρανό
σαν ουρανός με μάτια...
Αστρά, περήφανε Αστρά,
νεανικέ Αστρά μου,
της νιότης είσαι η νιότη συ
και της χαράς χαρά μου.
Με ποια γαλήνια προσευχή
που δένεται η ψυχή μου
στην τρυφερή, ρεμβαστική
κι εκστατική στιγμή μου!

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην περιοχή βρίσκεται, στην πλαγιά απέναντι από το χωριό και σε ύψος 840 μέτρων, το λαξεμένο στο βράχο ξωκκλήσι του Αη-Γιάννη, που είναι γνωστότερο ως το Ασκητήριο της Νουσάς ή ως Σκήτη της Νουσάς, το οποίο χρονολογείται πιθανότατα στον 10ο αιώνα, και εορτάζει στις 29 Αυγούστου ενώ γίνεται και σχετικό πανηγύρι. Εγγύς του οικισμού Καλύβια Αστρά, έχουν έρθει στο φως κεραμικά και ειδώλια από την περίοδο της αρχαιότητας[4][3][5].

Κατά τη βενετική απoγραφή Grimani του 1700 το χωριό είχε 174 κατοίκους πληθυσμό και συγκεκριμένα 34 οικογένειες (92 άντρες και 82 γυναίκες)[6].

Το χωριό είχε συμμετοχή στις επιχειρήσεις του ελληνικού αγώνα της ανεξαρτησίας από την οθωμανική διοίκηση. Ενδεικτικά, κάποια ονόματα αγωνιστών της περιοχής: Νικόλαος Κούλης, Χρύσανθος Κούλης, Κων/νος Σταθόπουλος, Αγγελής Μακρής, Βασίλειος Μακρής κ.ά.[7]

Το 1835 με τη δημιουργία του τότε Δήμου Λαμπείας, το χωριό αποτέλεσε τμήμα του και είχε 448 κατοίκους, ενώ κατά την απογραφή του 1851 είχε 486 κατοίκους[8]. Στα 1885 αναφέρεται ότι ο οικισμός απείχε τότε μιάμιση ώρα δρόμο από τη Δίβρη, την έδρα του τότε Δήμου Λαμπείας στον οποίο ανήκε διοικητικά[9].

Το χωριό ονομαζόταν παλιότερα Νουσά, αλλά μετονομάστηκε σε Αστράς στις 19/07/1928[10][1], ενώ με το ΦΕΚ 156Α της 08/08/1928 μετονομάστηκε και η πρώην κοινότητα Νουσά σε κοινότητα Αστρά[2]. Η πρώην κοινότητα Νουσά είχε συσταθεί με το ΦΕΚ 256Α της 28/08/1912[2] σύμφωνα με το νόμο "Περί συστάσεως Δήμων και Κοινοτήτων"[8]. Το παλιό όνομα του χωριού είναι πιθανότατα σλάβικης προέλευσης[11]. Το όνομα Αστράς προέρχεται από το όνομα του όρους στις πλαγιές του οποίου βρίσκεται το χωριό, όρος-παρακλάδι του Ερύμανθου προς την Ηλεία, το οποίο στην αρχαιότητα ονομαζόταν Αστερίων[12].

Δημογραφικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Κατά την απογραφή του 2001 η Κοινότητα Αστρά είχε 407 κατοίκους[13] ενώ ο Αστράς 196[14]. Κατά την Απογραφή του 2011 η Κοινότητα Αστρά είχε 265 μόνιμους κατοίκους ενώ ο Αστράς 132[15].

Λοιπά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τον Αστρά έχουν ως αναφορά ο Σύλλογος Αστραίων Αθήνας και ο Σύλλογος Αστραίων Πάτρας[16]. Κύριος ναός του χωριού, και πολιούχος, είναι ο Άγιος Γεώργιος. Στην ευρύτερη περιοχή του χωριού, πέρα από τη Σκήτη της Νουσάς, βρίσκονται αρκετά ξωκκλήσια όπως λ.χ. οι Άγιοι Θεόδωροι, ο Άγιος Αθανάσιος κ.λπ. Κύρια δραστηριότητα των κατοίκων του είναι η κτηνοτροφία και η γεωργία.

Παραπομπές και υποσημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Αστρά Ηλείας, eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 07/12/2017.
  2. 2,0 2,1 2,2 Ε.Ε.Τ.Α.Α. - Διοικητικές μεταβολές Κοινότητας Αστρά Ηλείας, eetaa.gr. Ανακτήθηκε: 07/12/2017.
  3. 3,0 3,1 3,2 Βλ. Ιστοσελίδα σχετική με τον Δήμο Λαμπείας, lampianet.gr. Ανακτήθηκε: 10/07/2011.
  4. Βλ. σύντομο χρονικό σημείωμα για τον Αστρά στην Επίσημη ιστοσελίδα Δήμου Λαμπείας. Ανακτήθηκε: 10/07/2011.
  5. Αναστόπουλος 2001, σελ. 185, 187.
  6. Αναστόπουλος 2001, σελ. 185.
  7. Αναστόπουλος 2001, σελ. 185-186.
  8. 8,0 8,1 Αναστόπουλος 2001, σελ. 186.
  9. Νουχάκης 1885, σελ. 70.
  10. Πανδέκτης: Μετονομασίες των Οικισμών της Ελλάδας - Νουσά-Αστράς. pandektis.ekt.gr. Ανακτήθηκε: 10/07/2011.
  11. Αναστόπουλος 2001, σελ. 187.
  12. Υδρία-Cambridge-Ήλιος, τ.2, λήμμα Αστράς.
  13. Βλ. σχετικά στην Επίσημη ιστοσελίδα Δήμου Λαμπείας. Ανακτήθηκε: 10/07/2011.
  14. Ε.Σ.Υ.Ε. - Μόνιμος Πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2001
  15. ΕΛ.ΣΤΑΤ. - Μόνιμος πληθυσμός της Ελλάδος. Απογραφή 2011
  16. Δήμος Λάμπειας, erymanthos.eu. Ανακτήθηκε: 08/09/2016.

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]