Αγία Κυριακή Ηλείας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 37°51′03″N 21°45′45″E / 37.85083°N 21.76250°E / 37.85083; 21.76250

Αγία Κυριακή
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Αγία Κυριακή
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΔυτικής Ελλάδας
ΔήμοςΑρχαίας Ολυμπίας
Δημοτική ΕνότηταΛασιώνος
Γεωγραφία και στατιστική
Γεωγραφικό διαμέρισμαΠελοποννήσου
ΝομόςΗλείας
Έκταση7,427 (η κοινότητα) χλμ2
Υψόμετρο940 (μ.σ.)
Πληθυσμός78 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασίαΚέρτιζα
Η Αγία Κυριακή.

Η Αγία Κυριακή είναι χωριό και έδρα ομώνυμης τοπικής κοινότητας, της δημοτικής ενότητας Λασιώνος, του δήμου Αρχαίας Ολυμπίας, της περιφερειακής ενότητας (τέως νομού) Ηλείας, στην περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης. Πρίν το πρόγραμμα Καλλικράτης και το σχέδιο Καποδίστριας, ανήκε στην επαρχία και νομό Ηλείας, στο γεωγραφικό διαμέρισμα Πελοποννήσου. [1][2] Μέχρι το 1955, η Αγία Κυριακή ονομαζόταν Κέρτιζα. [1]

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Αγία Κυριακή βρίσκεται στην ΒΑ. Ηλεία, σε ορεινή θέση του όρους Λάμπεια, στον επαρχιακό δρόμο προς τον Ερύμανθο. Η κοινότητα είναι χαρακτηρισμένη ως αγροτικός ορεινός οικισμός, με έκταση 7,427 χμ² (2011) και μέσο σταθμικό υψόμετρο 940. Απέχει 50 χλμ. περίπου ΒΑ. του Πύργο. [3][4][5][6]

Πληθυσμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μόνιμος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1991 2001 2011
131 108 78

[6]

Πραγματικός (De Facto)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1961 1971 1981 1991 2001 2011
236 194 193 128 121 78

[1][2][6]

Διοικητικές μεταβολές μέχρι τον «Καλλικράτη»[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο οικισμός είχε αναγνωριστεί από το 1835 και, μέχρι το 1930, ανήκε στο νομό Αχαΐας και Ήλιδος, ως Κέρτιζα. Μετά το 1955 πήρε τη σημερινή του ονομασία.

  • Με το ΦΕΚ 224Α - 04/12/1997, ο οικισμός αποσπάστηκε από την κοινότητα Αγίας Κυριακής και προσαρτήθηκε στο δήμο Λασιώνος
  • Με το ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010 αποσπάστηκε από το δήμο Λασιώνος και προσαρτήθηκε στο δήμο Αρχαίας Ολυμπίας.

(Πηγή: https://www.eetaa.gr/metaboles/oikmet_details.php?id=11677)

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Επιφανείς αγωνιστές του χωριού το 1821[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Αργυρόπουλος Δημητράκης (Αρχ. Αγων.): Χαρακτηρίσθηκε στρατιώτης Α. Μ. 6666. Πιστ. Δημ. Πλαπούτα και Βασ. Πετιμεζά. Είχε υπό την οδηγία του 10 στρατιώτες. Μάχες, πολιορκίες: Πολίτζας, Πουσίου, Π. Πατρών, Μεσολογγίου, Αθηνών και διάφορες στην Ηλεία κατά του Ιμπραήμ.
  • Κοσμάς Αποστόλης (Αριστεία Φ. 206): Ήταν αξιωματικός των ελαφρών ταγμάτων. Προτείνεται για το αργυρό. Πιστ. Νικήτα Σταματελόπουλου, Χρ. Σισίνη, Ν. Πετιμεζά και Γ. Αγαλόπουλου, ότι πολέμησε σε διάφορες μάχες του Μοριά και της Ρούμελης.
  • Σπηλιόπουλος Αντώνιος (Αριστεία Φ. 159): Γεννήθηκε το έτος 1796. Χάλκινο μετάλλιο. Πιστ. Δημ. Και Μιχ. Καραμέρου, Δημάρχου Δίβρης. Είχε 10 στρατιώτες υπό την οδηγία του. Μάχες, πολιορκίες: Πουσίου, Μεσολογγίου και Π. Πατρών.

Πεσόντες σε διαφόρους πολέμους[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ανθυπολοχαγός Γεώργιος Ι.Δημητρακόπουλος, ο οποίος σκοτώθηκε στην Μελούνα Θεσσαλίας στις 11/5/1886 σε μάχη με τους Τούρκους.

Στους Βαλκανικούς πολέμους του 1912:

  • Νικόλαος Ι. Σπηλιόπουλος
  • Ηλίας Αγγ. Αθανασόπουλος

Στη Μικρασιατική καταστροφή του 1922:

  • Βασίλειος Θ. Δέρβος
  • Νικόλαος Χρ. Κανελλόπουλος
  • Βασίλειος Αθ. Αδαμόπουλος
  • Αγγελής Γ. Θεοδωρόπουλος
  • Χρήστος Γ. Θεοδωρόπουλος

Στη Γερμανοϊταλική κατοχή 1940-1944:

  • Ηλίας Θ. Δέρβος
  • Αντώνης Παντ. Δημητρακόπουλος

Στον εμφύλιο πόλεμο 1944-1949:

  • Χαράλαμπος Αγγ. Ζαχαρόπουλος
  • Χαράλαμπος Π. Δέρβος
  • Για τους παραπάνω στρατιώτες του εμφυλίου: (Ο Ζαχαρόπουλος Χαράλαμπος του Αγγέλου, Δεκανέας: Γεννήθηκε στην Κέρτιζα Ηλείας το 1920, του 603 Τ.Π. Πέθανε στο 403 Στρατιωτικό Νοσοκομείο από ασθένεια στις 10 Οκτωβρίου 1948.)
  • (Ο Δέρβος Χαράλαμπος του Πέτρου, Στρατιώτης: Γεννήθηκε στην Κέρτιζα Ηλείας το 1925, του 506 Τ.Π. Φονεύθηκε από έκρηξη νάρκης στο ύψωμα Κουλκουθούρια Φλώρινας στις 8 Δεκεμβρίου 1948.)

(Πηγή: [7])

Μάχη Πολίτσας (Μάιος 1821)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Απέναντι από τον συνοικισμό Πολίτσας του χωριού πολέμησε το πρωτοπαλίκαρο του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, Καπετάν Γιώργης Γιαννιάς. Συγκεκριμένα, στην τοποθεσία "Πλάκες Πολίτσας" Κερτίζας, εξ ου και οι σημερινές θέσεις "Ταμπουριά" και "Τσάχλης", ταμπουρωθηκε ο περιβόητος οπλαρχηγός Γιώργης Γιαννιάς, γιός του Γιάννη Γιαννιά από την Προστοβιτσα Τριταιας, ο οποίος με 150 παλικάρια πολέμησε γενναία εναντίων των Τουρκαλβανών. Εκείνοι τον παρότρυναν να παραδοθεί, όμως ο Γιαννιάς παρέμεινε στη θέση του, λέγοντας "εγώ είμαι ο Γιώργης του Γιαννιά το πρώτο παλικάρι". Οι Τούρκοι τον εκτέλεσαν και περιέφεραν για τρεις μέρες το σώμα του και το κεφάλι του ως λάφυρα, προτού τα παραδώσουν στη μητέρα του για ταφή.

Ένας από τους σημαντικότερους συναγωνιστές του Γιώργη Γιαννιά που πήρε μέρος στη μάχη αυτή καθώς και, ένα μήνα αργότερα, στη μάχη στο Πούσι ήταν ο εκ Κερτίζας Δημητράκης Αργυρόπουλος ο οποίος είχε υπό τις εντολές του 10 στρατιώτες και είχε πάρει μέρος και σε πολλές άλλες μάχες όπως στις πολιορκίες της Πάτρας και Μεσολογγίου. Η δράση του στην ορεινή Ηλεία είχε καίρια σημασία για την αποφυγή των λεηλασιών από τους Τούρκους όπως γινόταν σε πολλές περιοχές της πεδινής Ηλείας.

(Πηγή: [7])

Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Η εκκλησία της Αγίας Κυριακής στα βόρεια του οικισμού. Ο σημερινός ναός της Αγίας Κυριακής οικοδομήθηκε το έτος 1897 πάνω στα θεμέλια του προϋπάρχοντος ναού της Αγίας Κυριακής, που υπήρχε το έτος 1831. [7]
  • Δυτικά, κάτω από το εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής, βρίσκεται το σπήλαιο του Αρμακιανού η Αγίου Μαρκιανού εντός των ορίων της Κοινότητας Αγίας Κυριακής σε υψόμετρο 1065 μέτρων περίπου, ακριβώς κάτω από την κορυφή (Κονιάκος) της οροσειράς Αγίας Παρασκευής. Είναι ένα από τα σημαντικότερα και σπουδαία σπήλαια της ορεινής Ηλείας, οι προσπάθειες που γίνονται από φορείς και συλλόγους για την ανάδειξη του και επισκεψιμότητα του είναι σε θετική κατεύθυνση για την περαιτέρω αξιοποίηση του. Φημολογείται ότι ήταν παλιό μοναστήρι και οι καλόγεροι το εγκατέλειψαν λόγω της υγρασίας που υπάρχει. Διακοσμημένο από τρεις όμορφες κουρτίνες από σταλακτίτες και σταλαγμίτες που στολίζουν το χώρο του σπηλαίου, καθώς και με τις ομορφιές της της γύρω περιοχής συνδυάζουν ένα υπέροχο περιβάλλον για τον επισκέπτη. [8]

Διάφορα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην Κέρτιζα γεννήθηκαν οι αδελφοί Γεράσιμος, Γιώργος και Χαράλαμπος Βασιλόπουλος, οι ιδρυτές της αλυσίδας super market «Α.Β. Βασιλόπουλος», όπως και οι Αφοί Παναγιωτόπουλοι με την Κεραμοτουβλοποιία ΑΒΕΕ Δουνεικα Ηλείας με αρκετές πωλήσεις σε Ελλάδα και εξωτερικό καθώς και πολλές δωρεές κεραμιδιών στην ευρύτερη περιοχή της Ηλείας.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, 1978, 2006 (ΠΛΜ)
  • Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, εκδ. 1963 (ΠΛ)
  • Εγκυκλοπαίδεια Δομή, 2002-2004.
  • Οργανισμός εκδόσεων «Ελλάδα», χάρτες (Βαρελάς).
  • Περιοδικό Διακοπές, εκδ. Δ.Ο.Λ., 2010.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]