Χρυσό Παπούτσι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Το Χρυσό Παπούτσι (αγγ.: European Golden Boot) είναι ένα ευρωπαϊκό ποδοσφαιρικό έπαθλο που απονέμεται στον καλύτερο σκόρερ της Α΄ κατηγορίας των ευρωπαϊκών πρωταθλημάτων ποδοσφαίρου. Καθιερώθηκε τη σεζόν 1967-68 με πρωτοβουλία του γαλλικού περιοδικού France Football. Στον δεύτερο και στον τρίτο της κατάταξης απονέμονται το Ασημένιο και το Χάλκινο Παπούτσι αντίστοιχα.

Από την περίοδο 1996-97 η κατάταξη των σκόρερ γίνεται με βάση ένα σύστημα βαθμών, στο οποίο τα γκολ από τα δυσκολότερα πρωταθλήματα βαθμολογούνται με 2 ή 1,5 βαθμούς. Η δυσκολία των πρωταθλημάτων καθορίζεται με βάση την κατάταξη της ΟΥΕΦΑ.

Πρώτη περίοδος του θεσμού (1968-91)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ως το 1991 το Χρυσό Παπούτσι κατακτούσε, όποιος ποδοσφαιριστής πετύχαινε τα περισσότερα γκολ στο εθνικό πρωτάθλημα, ανεξαρτήτως της δυσκολίας του.

Περίοδος Σκόρερ Σύλλογος (Χώρα) Γκολ
1967-68 Flag of Portugal.svg Εουσέμπιο Μπενφίκα (Πορτογαλία) 42
1968-69 Flag of Bulgaria.svg Πέταρ Ζέκοφ ΤΣΣΚΑ Σόφιας (Βουλγαρία) 36
1969-70 Flag of Germany.svg Γκερντ Μύλερ Μπάγερν Μονάχου (Γερμανία) 38
1970-71 Flag of SFR Yugoslavia.svg Γιόσιπ Σκόμπλαρ Ολιμπίκ Μαρσέιγ (Γαλλία) 44
1971-72 Flag of Germany.svg Γκερντ Μύλερ Μπάγερν Μονάχου (Γερμανία) 40
1972-73 Flag of Portugal.svg Εουσέμπιο Μπενφίκα (Πορτογαλία) 40
1973-74 Flag of Argentina.svg Έκτορ Γιασάλδε Σπόρτινγκ Λισαβόνας (Πορτογαλία) 46
1974-75 Flag of Romania.svg Ντούντου Γκεοργκέσκου Ντιναμό Βουκουρεστίου (Ρουμανία) 33
1975-76 Flag of Cyprus.svg Σωτήρης Καϊάφας Ομόνοια Λευκωσίας (Κύπρος) 41
1976-77 Flag of Romania.svg Ντούντου Γκεοργκέσκου Ντιναμό Βουκουρεστίου (Ρουμανία) 47
1977-78 Flag of Austria.svg Χανς Κρανκλ Ραπίντ Βιέννης (Αυστρία) 41
1978-79 Flag of the Netherlands.svg Κις Κιστ ΑΖ Άλκμααρ (Ολλανδία) 34
1979-80 Flag of Belgium.svg Έρβιν Βάντενμπεργκ Λιερς (Βέλγιο) 39
1980-81 Flag of Bulgaria.svg Γκεόργκι Σλάφκοφ Τράκια Πλόβντιβ (Βουλγαρία) 31
1981-82 Flag of the Netherlands.svg Βιμ Κιφτ Άγιαξ (Ολλανδία) 32
1982-83 Flag of Portugal.svg Φερνάντο Γκόμεζ ΦΚ Πόρτο (Πορτογαλία) 36
1983-84 Flag of Wales.svg Ίαν Ρας Λίβερπουλ (Αγγλία) 32
1984-85 Flag of Portugal.svg Φερνάντο Γκόμεζ ΦΚ Πόρτο (Πορτογαλία) 39
1985-86 Flag of the Netherlands.svg Μάρκο Βαν Μπάστεν Άγιαξ (Ολλανδία) 37
1986-87 Flag of Romania.svg Ροντιόν Καματάρου Ντιναμό Βουκουρεστίου (Ρουμανία) 44
1987-88 Flag of Turkey.svg Τανζού Τσολάκ Γαλατασαράι (Τουρκία) 39
1988-89 Flag of Romania.svg Ντορίν Ματέουτ Ντιναμό Βουκουρεστίου (Ρουμανία) 43
1989-90 Flag of Mexico.svg Ούγο Σάντσες
Flag of Bulgaria.svg Χρίστο Στόιτσκοφ
Ρεάλ Μαδρίτης (Ισπανία)
ΤΣΣΚΑ Σόφιας (Βουλγαρία)
38
1990-91 Flag of SFR Yugoslavia.svg Ντάρκο Πάντσεφ* Ερυθρός Αστέρας Βελιγραδίου (Γιουγκοσλαβία) 34

* Ο Πάντσεφ παρέλαβε το έπαθλο μόλις το 2006, λόγω μιας διαμαρτυρίας από την Κύπρο, όπου κάποιος παίκτης ισχυρίστηκε ότι είχε σκοράρει 40 γκολ, αν και στις επίσημες λίστες των σκόρερ αναφέρονταν μόνο 19. Με αφορμή αυτή την περίπτωση το περιοδικό France Football αποφάσισε να διακόψει την απονομή του επάθλου. [εκκρεμεί παραπομπή]

Ενδιάμεση μεταβατική περίοδος (1991-96)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1991 το Φρανς Φουτμπόλ διέκοψε την απονομή του επάθλου. Αφορμή υπήρξε η υπόθεση Πάντσεφ του 1990-91 αλλά πραγματική αιτία ήταν η δημιουργία δεκάδων νέων πρωταθλημάτων αμφίβολης δυναμικότητας, έπειτα από την κατάρρευση της Σοβιετικής Ένωσης. Έτσι η κατάταξη που ακολουθεί είναι ανεπίσημη. Το 1996 το Χρυσό Παπούτσι καθιερώθηκε ξανά αλλά με νέους κανονισμούς.

Περίοδος Σκόρερ Σύλλογος (Χώρα) Γκολ
1991-92 Flag of Scotland.svg Άλι Μακόιστ[1] Ρέιντζερς Γλασκόβης (Σκοτία) 34
1992-93 Flag of Scotland.svg Άλι Μακόιστ[2] Ρέιντζερς Γλασκόβης (Σκοτία) 34
1993-94 Flag of Wales.svg Ντέιβιντ Τέιλορ Πόρθμαντογκ (Ουαλία) 43
1994-95 Flag of Armenia.svg Αρσέν Αβιτισγιάν Χόμενχεμ (Αρμενία) 39
1995-96 Flag of Georgia.svg Ζβιαντ Εντελάτζε Μαργκβέτι (Γεωργία) 40

Νέα περίοδος του θεσμού (1996 ως σήμερα)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το νέο σύστημα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από την περίοδο 1996-97 την απονομή του επάθλου ανέλαβε η "European Sports Magazines", δηλαδή η "Ένωση Αθλητικών Περοδικών της Ευρώπης". Αποφασίστηκε ο νικητής να προκύπτει από ένα σύστημα βαθμολογίας, στο οποίο τα γκολ στα δυσκολότερα πρωταθλήματα πριμοδοτούνται με περισσότερους πόντους. Με το νέο σύστημα δεν αδικούνται οι σπουδαίοι σκόρερ που αγωνίζονται σε κορυφαίες ομάδες καλών πρωταθλημάτων, όπου είναι πιο δύσκολο το σκοράρισμα. Από την άλλη, όμως, είναι πλέον πολύ δύσκολο να κατακτήσει το χρυσό παπούτσι παίκτης που δεν αγωνίζεται σε υψηλής βαθμολογίας πρωτάθλημα. Είναι χαρακτηριστικό πως μετά το 1996 μόνο τέσσερις φορές πήραν το έπαθλο ποδοσφαιριστές πρωταθλημάτων δεύτερης κατηγορίας, στα οποία τα γκολ έχουν συντελεστή 1,5 και καμιά φορά από πρωταθλήματα με συντελεστή 1. Όλες τις άλλες χρονιές οι νικητές προέρχονταν από πρωταθλήματα με συντελεστή 2. Ίσως ένα μεικτό σύστημα θα ήταν δικαιότερο, δηλαδή ο συντελεστής να ισχύει μετά από κάποιον αριθμό γκολ (π.χ. μετά το 25ο ή μετά το 30ο).

Το σύστημα βαθμολογίας έχει ως εξής:

  • 2 βαθμοί: κάθε γκολ στα πρωταθλήματα που βρίσκονται στις θέσεις 1 ως 8 με βάση την κατάταξη της ΟΥΕΦΑ.
  • 1,5 βαθμός: κάθε γκολ στα πρωταθλήματα που βρίσκονται στις θέσεις 9 ως 21.
  • 1 βαθμός: κάθε γκολ στα πρωταθλήματα που βρίσκονται από την 22η θέση και μετά.

Οι νικητές μετά το 1996[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Περίοδος Σκόρερ Σύλλογος (Χώρα) Γκολ Πόντοι
1996-97 Flag of Brazil.svg Ρονάλντο Μπαρτσελόνα (Ισπανία) 34 68
1997-98 Flag of Greece.svg Νίκος Μαχλάς Φίτεσε Άρνεμ (Ολλανδία) 34 68
1998-99 Flag of Brazil.svg Μάριο Ζαρντέλ ΦΚ Πόρτο (Πορτογαλία) 36 54
1999-2000 Flag of England.svg Κέβιν Φίλιπς Σάντερλαντ (Αγγλία) 30 60
2000-01 Flag of Sweden.svg Χένρικ Λάρσον Σέλτικ (Σκοτία) 35 52,5
2001-02 Flag of Brazil.svg Μάριο Ζαρντέλ Σπόρτινγκ Λισαβόνας (Πορτογαλία) 42 63
2002-03 Flag of the Netherlands.svg Ρόι Μακάι Ντεπορτίβο Λα Κορούνια (Ισπανία) 29 58
2003-04 Flag of France.svg Τιερί Ανρί Άρσεναλ (Αγγλία) 30 60
2004-05 Flag of France.svg Τιερί Ανρί Άρσεναλ (Αγγλία) 25 50
Flag of Uruguay.svg Ντιέγο Φορλάν Βιγιαρρεάλ (Ισπανία) 25 50
2005-06 Flag of Italy.svg Λούκα Τόνι Φιορεντίνα (Ιταλία) 31 62
2006-07 Flag of Italy.svg Φραντζέσκο Τόττι Ρόμα (Ιταλία) 26 52
2007-08 Flag of Portugal.svg Κριστιάνο Ρονάλντο Μάντσεστερ Γιουνάιτεντ (Αγγλία) 31 62
2008-09 Flag of Uruguay.svg Ντιέγο Φορλάν Ατλέτικο Μαδρίτης (Ισπανία) 32 64
2009-10 Flag of Argentina.svg Λιονέλ Μέσι Μπαρτσελόνα (Ισπανία) 34 68
2010-11 Flag of Portugal.svg Κριστιάνο Ρονάλντο Ρεάλ Μαδρίτης (Ισπανία) 40 80
2011-12 Flag of Argentina.svg Λιονέλ Μέσι Μπαρτσελόνα (Ισπανία) 50 100
2012-13 Flag of Argentina.svg Λιονέλ Μέσι Μπαρτσελόνα (Ισπανία) 46 92
2013-14 Flag of Portugal.svg Κριστιάνο Ρονάλντο Ρεάλ Μαδρίτης (Ισπανία) 31 62
Flag of Uruguay.svg Λουίς Σουάρες Λίβερπουλ (Αγγλία) 31 62

Τριπλές και Διπλές κατακτήσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η κατάκτηση του επάθλου έστω και μια φορά είναι ιδιαίτερα δύσκολη υπόθεση, μιας και οι ποδοσφαιριστές αγωνίζονται σε διαφορετικά πρωταθλήματα και επομένως συναγωνίζονται με άνισους όρους. Πολύ πιο δύσκολο είναι να το κατακτήσουν και δεύτερη ή τρίτη φορά. Στα τόσα χρόνια του θεσμού μόλις δύο ποδοσφαιριστές έχουν καταφέρει να κερδίσουν το έπαθλο τρεις φορές στην καριέρα τους, ενώ άλλοι οκτώ το πήραν δυο φορές.

  • Το 2013 ο Αργεντινός Λιονέλ Μέσι έγινε ο πρώτος ποδοσφαιριστής που το πήρε για τρίτη φορά.
  • Ο πρώτος που κατάφερε διπλή κατάκτηση ήταν ο Γερμανός Γκερντ Μύλερ που κέρδισε το δεύτερο χρυσό του παπούτσι το 1972.
  • Ο πρώτος που κατάφερε να το κατακτήσει δύο συνεχόμενες χρονιές ήταν ο Σκοτσέζος Άλι Μακόιστ το 1992 και 1993.
  • Ο πρώτος που κατάφερε διπλή κατάκτηση με δύο διαφορετικούς συλλόγους ήταν ο Βραζιλιάνος Μάριο Ζαρντέλ το 1999 και 2002.
  • Ο πρώτος που το κατέκτησε με συλλόγους από δύο διαφορετικά πρωταθλήματα ήταν ο Πορτογάλος Κριστιάνο Ρονάλντο, το 2008 και το 2011.

Ποδοσφαιριστές με δύο/τρία έπαθλα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έπαθλα Ποδοσφαιριστής Χρονιές Σχόλια
3
Flag of Argentina.svg Λιονέλ Μέσι 2010, 2012, 2013 ο πρώτος που το κατέκτησε τρεις φορές
3
Flag of Portugal.svg Κριστιάνο Ρονάλντο 2008, 2011, 2014 ο πρώτος που το κατέκτησε με συλλόγους από διαφορετικά πρωταθλήματα
2
Flag of Germany.svg Γκερντ Μύλερ 1970, 1972 ο πρώτος που το κατέκτησε δύο φορές
2
Flag of Portugal.svg Εουσέμπιο 1968, 1973
2
Flag of Romania.svg Ντούντου Γκεοργκέσκου 1975, 1977
2
Flag of Portugal.svg Φερνάντο Γκόμεζ 1983, 1985
2
Flag of Scotland.svg Άλι Μακόιστ 1992, 1993 ο πρώτος που το κατέκτησε δύο συνεχείς περιόδους
2
Flag of Brazil.svg Μάριο Ζαρντέλ 1999, 2002 ο πρώτος που το κατέκτησε με διαφορετικούς συλλόγους
2
Flag of France.svg Τιερί Ανρί 2004, 2005
2
Flag of Uruguay.svg Ντιέγο Φορλάν 2005, 2009 με διαφορετικούς συλλόγους

Οι πιο παραγωγικοί[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην ιστορία του θεσμού υπήρξαν κάποιοι ιδιαίτερα παραγωγικοί σκόρερ, οι οποίοι κατέκτησαν το έπαθλο ξεπερνώντας τα 40 γκολ πρωταθλήματος σε μια σεζόν. Κορυφαίος όλων ο Αργεντινός Λιονέλ Μέσι, ο μοναδικός που πέτυχε 50 γκολ σε μια σεζόν, και μάλιστα στο απαιτητικό πρωτάθλημα Ισπανίας, το 2011-12. Ο πρώτος που πέτυχε πάνω από 40 γκολ ήταν ο Πορτογάλος Εουσέμπιο, το 1967-68. Ο ίδιος ήταν ο πρώτος που το κατάφερε και δεύτερη φορά, το 1972-73, κάτι που πέτυχε μόνο ο Μέσι και μάλιστα σε δύο συνεχόμενες σεζόν, το 2011-12 και 2012-13. Οι πιο παραγωγικοί σκόρερ είναι:

Γκολ Σκόρερ Σύλλογος (Χώρα) Σεζόν
50
Flag of Argentina.svg Λιονέλ Μέσι Μπαρτσελόνα (Ισπανία) 2011-12
47
Flag of Romania.svg Ντούντου Γκεοργκέσκου Ντιναμό Βουκουρεστίου (Ρουμανία) 1976-77
46
Flag of Argentina.svg Έκτορ Γιασάλδε Σπόρτινγκ Λισαβόνας (Πορτογαλία) 1973-74
Flag of Argentina.svg Λιονέλ Μέσι Μπαρτσελόνα (Ισπανία 2012-13
44
Flag of SFR Yugoslavia.svg Γιόσιπ Σκόμπλαρ Ολιμπίκ Μαρσέιγ (Γαλλία) 1970-71
Flag of Romania.svg Ροντιόν Καματάρου Ντιναμό Βουκουρεστίου (Ρουμανία) 1986-87
43
Flag of Romania.svg Ντορίν Ματέουτ Ντιναμό Βουκουρεστίου (Ρουμανία) 1988-89
Flag of Wales.svg Ντέιβιντ Τέιλορ Πόρθμαντογκ (Ουαλία) 1993-94
42
Flag of Portugal.svg Εουσέμπιο Μπενφίκα (Πορτογαλία) 1967-68
Flag of Brazil.svg Μάριο Ζαρντέλ Σπόρτινγκ Λισαβόνας (Πορτογαλία) 2001-02
41
Flag of Cyprus.svg Σωτήρης Καϊάφας Ομόνοια Λευκωσίας (Κύπρος) 1975-76
Flag of Austria.svg Χανς Κρανκλ Ραπίντ Βιέννης (Αυστρία) 1977-78
40
Flag of Germany.svg Γκερντ Μύλερ Μπάγερν Μονάχου (Γερμανία) 1971-72
Flag of Portugal.svg Εουσέμπιο Μπενφίκα (Πορτογαλία) 1972-73
Flag of Georgia.svg Ζβιαντ Εντελάτζε Μαργκβέτι (Γεωργία) 1995-96
Flag of Portugal.svg Κριστιάνο Ρονάλντο Ρεάλ Μαδρίτης (Πορτογαλία) 2010-11

Έλληνες τροπαιούχοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ως τώρα κανείς ποδοσφαιριστής της Α΄ Εθνικής δεν κατάφερε να κερδίσει το Χρυσό Παπούτσι. Ο μόνος Έλληνας που το κατάφερε ήταν ο Νίκος Μαχλάς, το 1997-98 που αγωνιζόταν στην ολλανδική Φίτεσε Άρνεμ.

Τέσσερις Έλληνες παίκτες έχουν πάρει το ασημένιο παπούτσι χάνοντας για λίγο το χρυσό. Ήταν οι εξής:

Επίσης, τρεις ποδοσφαιριστές από το ελληνικό πρωτάθλημα έχουν κερδίσει το χάλκινο παπούτσι:

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • "ΑΛΜΑΝΑΚ: Ολα για το ποδόσφαιρο '91", εκδ. Εικόνες, τόμ. Γ΄, σελ. 202.

Εξωτερική σύνδεση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Ο Γεωργιανός Οτάρ Κοργκαλίτζε της Γκούρια Λαντσχούτι (Γεωργία) σκόραρε 40 γκολ αλλά το γεωργιανό πρωτάθλημα δεν συμπεριλαμβανόταν τότε στον υπολογισμό των πρώτων σκόρερ.[εκκρεμεί παραπομπή]
  2. Ο Γεωργιανός Μεράμπ Μεγκρελάτζε της Σαμγκουραλί Τσκαλτούμπο σκόραρε 41 γκολ αλλά το γεωργιανό πρωτάθλημα δεν συμπεριλαμβανόταν τότε στον υπολογισμό των πρώτων σκόρερ.[εκκρεμεί παραπομπή]
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα European Golden Boot της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).