Μοναρχία

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Μοναρχία
Μορφές Απόλυτη Μοναρχία,
Βασιλευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία Συνταγματική Μοναρχία
Χώρες Ηνωμένο Βασίλειο,
Δανία και άλλες
Αριθμός Πολιτικών Αρχηγών Ένας

Μοναρχία είναι το πολίτευμα, στο οποίο αρχηγός του κράτους είναι μόνο ένα άτομο, ο μονάρχης. Αυτό που την χαρακτηρίζει είναι ότι ο μονάρχης κρατά την θέση του ισόβια, και ότι η εξουσία μεταβιβάζεται συνήθως σε μέλος της οικογένειάς του χωρίς εκλογές.


Ιστορική εξέλιξη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η συγκέντρωση της εξουσίας στα χέρια ενός και μόνο ανθρώπου έχει προταθεί ότι εμφανίστηκε μετά τη Νεολιθική επανάσταση, με τη μορφή του δεσποτισμού. Μοναρχικά κυβερνιόταν η Αρχαία Αίγυπτος, η αρχαία Κίνα, η Περσία, η Βυζαντινή και Οθωμανική Αυτοκρατορία κλπ. Στην αρχαία Ελλάδα, η μοναρχία εμφανίζεται, με τη μορφή της βασιλείας και της τυραννίας, με αντίστοιχα παραδείγματα το Μακεδονικό βασίλειο και τις Συρακούσες.

Πεφωτισμένη Δεσποτεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με τον όρο Πεφωτισμένη ΔεσποτείαΠεφωτισμένη Μοναρχία) περιγράφεται η διακυβέρνηση ορισμένων μοναρχών της Ευρώπης του 18-19ου αιώνα, που επηρεάστηκαν από τις ιδέες του Διαφωτισμού. Οι "Πεφωτισμένοι Μονάρχες" υιοθετούσαν τις ιδέες του Διαφωτισμού και κυρίως έδιναν έμφαση στην Λογική με την οποία προσπαθούσαν να διακυβερνήσουν την χώρα τους. Υποστήριζαν την ανεξιθρησκεία, την ελευθερία του λόγου και του τύπου και την κατοχύρωση της ιδιωτικής περιουσίας. Οι περισσότεροι ασχολούνταν με τις τέχνες, την επιστήμη και την εκπαίδευση γενικά.

Κληρονομική και εκλεκτορική βασιλεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η εκλεκτορική βασιλεία είναι πιο παλιά από την κληρονομική βασιλεία. Στην εκλεκτορική βασιλεία ο κίνδυνος επαναστάσεων και εξεγέρσεων ήταν πολύ μικρότερος. Παραδείγματα εκλεκτορικής βασιλείας είναι η Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και η Πολωνία, ενώ στο παρόν είναι η Μαλαισία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Από τον Μεσαίωνα η Ευρώπη αρχίζει σιγά σιγά και κυριαρχείται από κληρονομικές βασιλείεs. Ο βασιλιάς βρίσκεται στην κορυφή ενός κτήματος. Το φεουδαρχικό σύστημα ήταν η βάση για την κληρονομική βασιλεία, αλλά αργότερα ο βασιλιάς προστάτευε τους υπηκόους του από τους φεουδάρχεs.

Μορφές της μοναρχίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Με την δημιουργία των σύγχρονων κρατών στην Ευρώπη μετά το 1500 εμφανίζονται 3 είδη μοναρχιών.

Απόλυτη Μοναρχία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η απόλυτη μοναρχία είναι το πιο συχνό φαινόμενο στην Ευρώπη, μέχρι τις αρχές του 20ου αιώνα. Σε αυτήν την περίπτωση ο μονάρχης κατέχει όλη την δύναμη στο κράτος. Το πιο γνωστό παράδειγμα για έναν απόλυτο μονάρχη είναι ο Βασιλιάς Ήλιος Λουδοβίκος ΙΔ΄. Σήμερα οι απόλυτες μοναρχίες είναι λίγες και αυτές είναι το Μπρουνέι, το Βατικανό, η Σαουδική Αραβία, το Μπουτάν, καθώς και άλλα αραβικά κράτη στον Περσικό κόλπο.

Βασιλευόμενη Κοινοβουλευτική Δημοκρατία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Βασιλευομένη Kοινοβουλευτική Δημοκρατία ή Συνταγματική Κοινοβουλευτική Μοναρχία είναι η εξέλιξη της Απόλυτης Μοναρχίας σε Κοινοβουλευτική Δημοκρατία, στην οποία ο Βασιλιάς δεν ασκεί εξουσία (νομοθετική ή εκτελεστική). Αυτές ασκούνται από το Κοινοβούλιο και την κυβέρνηση. Στον Βασιλιά ανήκουν μόνο αντιπροσωπευτικές δικαιοδοσίες. Παράδειγμα χώρας με τέτοιο πολίτευμα είναι η Μεγάλη Βρετανία και το τέως Βασίλειο της Ελλάδας.

Ομοσπονδιακή Βασιλευομένη Δημοκρατία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Ομοσπονδιακή Συνταγματική Μοναρχία ή Ομοσπονδιακή Βασιλευομένη Δημοκρατία, είναι πολιτειακό σύστημα που συνδυάζει την Συνταγματική Βασιλεία με τις αρχές της Ομοσπονδιακής δημοκρατίας. Αυτό σημαίνει ότι το κράτος αποτελείται από ομοσπονδιακά κρατίδια («πολιτείες», «επαρχίες», κ.λπ.) με δική τους κυβέρνηση και δικές τους εξουσίες, όπως π.χ. σε θέματα υγείας και παιδείας. Η κεντρική (ομοσπονδιακή) κυβέρνηση συνήθως διατηρεί τις κύριες εξουσίες της έξωτερικής πολιτικής και της άμυνας, καθώς και την διοίκηση της κεντρικής τράπεζας του κράτους. Κεφαλή της ομοσπονδίας, δηλ. ολοκλήρου του κράτους, είναι ο βασιλιάς, οι εξουσίες του οποίου καθορίζονται από το σύνταγμα της χώρας — συνήθως πρόκειται για εξουσίες μάλλον διακοσμητικές.

Τα πλέον γνωστά παραδείγματα Ομοσπονδιακής Συνταγματικής Βασιλείας είναι το Βέλγιο, η Μαλαισία, ο Καναδάς και η Αυστραλία. Τα δύο τελευταία κράτη ανήκουν στη Βρετανική Κοινοπολιτεία, όπως και η Μαλαισία, με τη μόνη διαφορά ότι αναγνωρίζουν ως ανώτατο άρχοντα τον εκάστοτε μονάρχη του Ηνωμένου Βασιλείου της Μεγάλης Βρετανίας και της Βορείου Ιρλανδίας.

Εμφάνιση της μοναρχίας σε κράτη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 2007 υπήρχαν τα εξής Βασίλεια, στα οποία ζεί το 8,6% του παγκόσμιου πληθυσμού (541,293,000 κάτοικοι):

Αυτοκρατορία

  • Ιαπωνία

Βασίλειο

και 15 μέλη της Κοινοπολιτείας των Εθνών, ανεξάρτητα κράτη με μονάρχη τον εκάστοτε μονάρχη του Ηνωμένου Βασιλείου

Μεγάλο Δουκάτο

Πριγκιπάτο

Σουλτανάτο

Εμιράτο


Εκκλησιαστικό κράτος

Εξωτερικές συνδέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Βασιλικοί και Αυτοκρατορικοί Οίκοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μοναρχίες που έχουν πια καταργηθεί σημειώνονται με ένα *