Ρεπάνι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Ρεπάνι
Ρεπάνια
Ρεπάνια
Συστηματική ταξινόμηση
Βασίλειο: Φυτά (Plantae)
Συνομοταξία: Αγγειόσπερμα (Magnoliophyta)
Ομοταξία: Δικοτυλήδονα (Magnoliopsida)
Τάξη: Brassicales
Οικογένεια: Κραμβοειδή (Brassicaceae)
Γένος: Ράφανος (Raphanus)
Είδος: R. sativus
Διώνυμο
Ράφανος ο ήμερος (Raphanus sativus)
L.

To ραπάνι ή ρεπάνι είναι μονοετές ή διετές φυτό του γένους Ράφανος και ανήκει στην οικογένεια των Κραμβοειδών (Brassicaceae). Τα ραπανάκια καλλιεργούνται και καταναλώνονται σε ολόκληρο τον κόσμο, κυρίως καταναλώνονται ωμά με σαλάτες λαχανικών. Υπάρχουν πολλές ποικιλίες, ανάλογα με το μέγεθος, τη γεύση, το χρώμα και το χρονικό διάστημα που χρειάζεται για να ωριμάσουν. Τα ραπανάκια οφείλουν την έντονη γεύση τους στις διάφορες χημικές ενώσεις που παράγονται από τα φυτά, συμπεριλαμβανομένης της γλυκοσινολάτης, της μυροσινάσης και του ισοθειοκυανικού. Μερικές φορές καλλιεργούνται ως σύνθετα φυτά και υποφέρουν από λίγα παράσιτα και ασθένειες. Αναπτύσσονται γρήγορα, ενώ οι κοινές μικρότερες ποικιλίες είναι έτοιμες για κατανάλωση μέσα σε ένα μήνα, ενώ οι μεγαλύτερες ποικιλίες daikon χρειάζονται αρκετούς μήνες. Όντας εύκολο να αναπτυχθούν και γρήγορα να συγκομιστούν, τα ραπάνια φυτεύονται συχνά από αρχάριους κηπουρούς. Μια άλλη χρήση για το ραπανάκι είναι ως κάλυμμα ή συγκομιδή αλιευμάτων το χειμώνα, ή ως ζωοτροφή. Μερικά ραπάνια καλλιεργούνται για τους σπόρους τους. Για παράδειγμα, το daikon μπορεί να χρησιμοποιηθεί για την παραγωγή πετρελαίου. Άλλοι χρησιμοποιούνται για βλάστηση.

Στην αρχαιότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η χρήση του ραπανιού, που στην αρχαιότητα ήταν γνωστό ως ραφανίδα (Θεόφραστος), αναφέρεται στη θεραπευτική από πολλούς αρχαίους συγγραφείς. Το συνιστούσαν ως ορεκτικό, αντιβηχικό, για τη διάλυση νεφρολίθων, χολόλιθων, ως φάρμακο κατά της υδρωπικίας, του ερυσιπέλατος, της αρθρίτιδας, των ηπατικών παθήσεων κτλ.

Ετυμολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

H λέξη προέρχεται από την αρχαία ελληνική λέξη ῥᾰφᾰνίς -ῖδος, ἡ, πρβλ. ῥάπυς-υος, ῥάφανος (Λατ. raphanus) από την ΙΕ ρίζα rāp-/rĕp- «γογγύλι» (πρβλ. λατ. rāpum«γογγύλι», αρχ. σλαβ. rěpa, αρχ. άνω γερμ. ruoba, γερμ. Rube, γαλλ. rave).

Χαρακτηριστικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Καλλιεργείται για τη σαρκώδη ρίζα του σε ολόκληρο σχεδόν τον κόσμο.

Ο βλαστός του έχει διατομή σε σχήμα δίσκου, όπως του καρότου και των τεύτλων.

Τα φύλλα του είναι τριχωτά, συνήθως ακέραια και φύονται σαν ρόδα κοντά στο δίσκο.

Η σαρκώδης ρίζα του (ριζοκόνδυλος) έχει σχήμα σφαιρικό ή κωνικό και μακρύ ανάλογα με την ποικιλία.

Το χρώμα της ρίζας ποικίλει από λευκό, κόκκινο, ροζ και πορφυρό. Το βάρος της είναι από μερικά γραμμάρια και φτάνει μέχρι ένα κιλό στη ποικιλία dalkon της Ιαπωνίας.

Τα ρεπάνια είναι ανθεκτικά στις χαμηλές θερμοκρασίες.

Ποικιλίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι διάφορες ποικιλίες διακρίνονται σε ανοιξιάτικες που δίνουν ριζοκόνδυλους για λίγο χρόνο και 30 περίπου μέρες μετά τη σπορά. Η γεύση τους είναι ήπια καυστική.

Τυπικά καλοκαιρινές που δίνουν ριζοκόνδυλους για αρκετό χρονικό διάστημα και 40-50 μέρες μετά τη σπορά.

Χειμωνιάτικες που οι ρίζες τους αναπτύσσονται αργά, έχουν πιο καυτερή γεύση.

Η σπορά των ρεπανιών αρχίζει από την Άνοιξη και συνεχίζεται κάθε 10 μέρες για να υπάρχει συνεχής παραγωγή.

Όταν αποκτήσουν μέγεθος κατάλληλο τότε ξεριζώνονται και στέλνονται στο εμπόριο.

Θρεπτική αξία και χρήση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα ρεπάνια είναι πλούσια σε βιταμίνη C και έχουν πολλές φυτικές ίνες συμβάλλοντας στην κινητικότητα του εντέρου. Τρώγονται ωμά και σε σαλάτες είναι δε περίφημο ορεκτικό λόγω της πικάντικης γεύσης τους.

Υπάρχουν κάποιες ποικιλίες λιγότερο γνωστές στην Ελλάδα που δεν καλλιεργούνται για τη ρίζα τους αλλά για τα φύλλα τους και τους καρπούς τους και τρώγονται κυρίως στις περιοχές της Ασίας.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]