Πατριαρχικό Μοναστήρι του Ιπεκίου (Πετς)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Πατριαρχικό Μοναστήρι του Ιπεκίου (Πετς)
Patrikana e Pejës.jpg
Μοναστηριακό Συγκρότημα του Πατριαρχείου Ιπεκίου (Πετς)
Πληροφορίες Μοναστηριού
ΤάγμαΣερβική Ορθόδοξη Εκκλησία
Ίδρυση13ος αιώνας
ΕπισκοπήΕπαρχία της Ράσκας και της Πριζρένης (μόνο ως επικράτεια, καθώς το μοναστήρι είναι υπό πατριαρχική δικαιοδωσία)
Ελεγχόμενες εκκλησίες
  • Εκκλησία των Αγίων Αποστόλων
  • Εκκλησία του Αγίου Δημητρίου
  • Εκκλησία της Παναγίας της Οδηγήτριας
  • Εκκλησία του Αγίου Νικολάου
Πρόσωπα
ΙδρυτήςΑρχιεπίσκοπος Σάββας, Αρσένιος Α', Νικόδημος Α', Δανιήλ Β' (Αρχιεπίσκοπος των Σέρβων)
Τοποθεσία
ΤοποθεσίαΚοντά στο Πετς, Σερβία, Κόσοβο[α]
Πρόσβαση στο κοινόΝαι

Το Πατριαρχείο της Μονής Ιπεκίου (Πετς) (σερβικά: Манастир Пећка патријаршија‎ / Manastir Pećka patrijaršija, προφέρεται [pɛ̂ːt͡ɕkaː patrijǎ(ː)rʃija]) ή το Πατριαρχικό Μοναστήρι του Ιπεκίου (Πετς), είναι ένα μεσαιωνικό ορθόδοξο μοναστήρι της Σερβίας που βρίσκεται κοντά στη σημερινή πόλη του Πετς, στο Κοσσυφοπέδιο. Χτίστηκε τον 13ο αιώνα και έγινε η κατοικία των Σέρβων Αρχιεπισκόπων . Επεκτάθηκε κατά τον 14ο αιώνα, και το 1346, όταν δημιουργήθηκε το Σερβικό Πατριαρχείο Ιπεκίου (Πετς), η Μονή έγινε έδρα των Σέρβων Πατριαρχών . Το μοναστηριακό συγκρότημα αποτελείται από πολλές εκκλησίες και κατά τη διάρκεια των μεσαιωνικών και πρώιμων σύγχρονων χρόνων χρησιμοποιήθηκε επίσης ως μαυσωλείο των Σέρβων Αρχιεπίσκοπων και Πατριαρχών. Από το 2006, αποτελεί μέρος των «Μεσαιωνικών Μνημείων του Κοσόβου», ενός συνδυασμένου μνημείου παγκόσμιας κληρονομιάς μαζί με τρία άλλα μνημεία της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας .

Το μοναστήρι διοικείται εκκλησιαστικά από την Επαρχία Ράσκας και Πριζρένης, αλλά έχει ιδιαίτερο (σταυροπηγιακό) καθεστώς, δεδομένου ότι υπάγεται στην άμεση δικαιοδοσία του Σέρβου Πατριάρχη, του οποίου ο τίτλος περιλαμβάνει τον Αρχιεπίσκοπο του Ιπεκίου (Peć). Η εκκλησία του μοναστηριού είναι μοναδική στη μεσαιωνική αρχιτεκτονική της Σερβίας, με τρεις εκκλησίες συνδεδεμένες ως ενιαία,[1] σε σύνολο τεσσάρων εκκλησιών.[2]

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το συγκρότημα της μονής βρίσκεται κοντά στο Πετς, στην περιοχή Μετόχια, στον κεντρικό δρόμο που συνδέει τα Μετόχια με το Μαυροβούνιο.[1] Βρίσκεται δίπλα στο ποτάμι του Πετς, στην είσοδο του φαραγγιού Rugova.[3] Μία μαύρη μουριά, 750 ετών, διατηρείται στην αυλή του μοναστηριού, που ονομάζεται Šam-dud και φυτεύτηκε από τον Αρχιεπίσκοπο Σάββα Β' μεταξύ 1263 και 1272. [4]

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μοναστήρι βρίσκεται στις παρυφές του παλιού ρωμαϊκού και βυζαντινού Siperant.[1] Το μοναστηριακό συγκρότημα, που αποτελείται από τέσσερις εκκλησίες,[2] εκ των οποίων οι τρεις συνδέθηκαν ως ένα σύνολο,[1] χτίστηκε το πρώτο τρίτο του 13ου αιώνα (1321–24 και 1330–37).[1] Υποτίθεται ότι ο χώρος έγινε μετόχι (γη που ανήκει και κυβερνάται από ένα μοναστήρι) του μοναστηριού της Ζίτσας (Žiča), την έδρα της Σερβικής Αρχιεπισκοπής εκείνη την εποχή, ενώ ο Αρχιεπίσκοπος Σάββας (πέθανε το 1235) ήταν ακόμα ζωντανός.[3] Στο πρώτο τρίτο του 13ου αιώνα, ο Αρχιεπίσκοπος Αρσένιος Α' (1233–63) έχτισε την εκκλησία των Αγίων Αποστόλων στη βόρεια πλευρά.[5] Αυτή η εκκλησία ήταν διακοσμημένη με παραγγελία του Αρσένιου, περίπου το 1250[3] ή το 1260.[5] Το 1253,[6] ο Αρσένιος μετέφερε την έδρα της Σερβικής Εκκλησίας από την Ζίτσα στο Πετς, εν μέσω ξένης εισβολής,[7] [8] [9] σε μια ασφαλέστερη τοποθεσία, πιο κοντά στο κέντρο της χώρας.[3] Η έδρα της Σερβικής Εκκλησίας στη συνέχεια επέστρεψε σύντομα στη Ζίτσα το 1285, προτού μετακινηθεί στο Πετς το 1291, και πάλι εν μέσω ξένης εισβολής.[10] [11] Ο Αρχιεπίσκοπος Νικόδημος Α' (1321-24) έχτισε την εκκλησία του Αγίου Δημητρίου στη βόρεια πλευρά της εκκλησίας των Αγίων Αποστόλων, ενώ ο διάδοχός του, ο Αρχιεπίσκοπος Δανιήλ Β΄ (1324–37) έχτισε την εκκλησία της Παναγίας της Οδηγήτριας και την εκκλησία του Αγίου Νικολάου στη νότια πλευρά.[5] Μπροστά στις τρεις κύριες εκκλησίες, έχτισε στη συνέχεια έναν μνημειακό νάρθηκα.[5] Στην εποχή του Αρχιεπισκόπου Ιωαννίκιου Β' (περίπου το 1345), η μέχρι τότε χωρίς διακόσμηση εκκλησία του Αγίου Δημητρίου διακοσμήθηκε με τοιχογραφίες. Ο Σέρβος αυτοκράτορας Στέφανος Δουσάν (περίπου 1331–1355) ανόρθωσε τη Σερβική Αρχιεπισκοπή στο πατριαρχικό καθεστώς το 1346, δημιουργώντας έτσι το Σερβικό Πατριαρχείο του Πετς . [12]

Κατά τη διάρκεια του 14ου αιώνα, έγιναν μικρές τροποποιήσεις στην εκκλησία των Αγίων Αποστόλων, οπότε κάποια μέρη διακοσμήθηκαν αργότερα. Από τον 13ο έως τον 15ο αιώνα και τον 17ο αιώνα οι Σέρβοι Αρχιεπίσκοποι και οι Σέρβοι Πατριάρχες θάφτηκαν στις εκκλησίες του Πατριαρχείου. Το 1459–63, μετά το θάνατο του Αρσένιου Β', το πατριαρχείο εγκαταλήφθηκε μετά την κατάργησή του από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, αλλά αποκαταστάθηκε το 1557 κατά τη διάρκεια της βασιλείας του σουλτάνου Σουλεϊμάν του Μεγαλοπρεπούς.[13] Η ανασυγκρότηση πραγματοποιήθηκε υπό τη συμβουλή του μεγάλου βεζίρη Σοκολού Μεχμέτ Πασά, ενώ ορισμένες από τις βουλγαρικές επαρχίες τέθηκαν, επίσης, υπό τη δικαιοδοσία του.[14] Ο Γεώργιος Μιτροφάνοβιτς (1550–1630) ζωγράφισε νέες τοιχογραφίες στην εκκλησία του Αγίου Δημητρίου το 1619–20.[5] Το 1673–74 ο ζωγράφος Ραντούλ ζωγράφισε την εκκλησία του Αγίου Νικολάου.[5] Στις αρχές του 18ου αιώνα, και ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια και μετά τον Αυστρο-Ρωσικό-Τουρκικό πόλεμο (1735-1739), το Πατριαρχείο έγινε στόχος των Φαναριωτών και του Οικουμενικού Πατριαρχείου της Κωνσταντινούπολης, του οποίου στόχος ήταν να τοποθετηθούν οι επαρχίες του Σερβικού Πατριαρχείου υπό τη δικαιοδοσία του. Το 1737 διορίστηκε ο πρώτος Έλληνας επικεφαλής του Σερβικού Πατριαρχείου (συγγενής του Αλέξανδρου Μαυροκορδάτου), ο οποίος χαρακτήρισε τη σερβική ηγεσία "αναξιόπιστη". Τα επόμενα χρόνια οι Φαναριώτες ξεκίνησαν πολιτικές πρωτοβουλίες που οδήγησαν στον αποκλεισμό των Σέρβων στη διαδοχή του Πατριαρχείου, οι οποίες τελικά καταργήθηκαν τον Σεπτέμβριο του 1766.[15] [16]

Η περίοδος της οθωμανικής κυριαρχίας στην περιοχή έληξε το 1912.[17] Στην αρχή του Α' Βαλκανικού Πολέμου (1912-1913),ο στρατός του Βασιλείου του Μαυροβουνίου μπήκε στο Πετς. Με τη Συνθήκη του Λονδίνου (1913) η περιοχή του Πετς απονεμήθηκε επίσημα στο Μαυροβούνιο και η Μονή του Πετς έγινε και πάλι επισκοπική έδρα.[18] Ο Επίσκοπος Γκαβρίλο Ντόζιτς του Πετς (μελλοντικός Σέρβος Πατριάρχης) ξεκίνησε έργα στο μοναστηριακό συγκρότημα, αλλά αυτές οι προσπάθειες σταμάτησαν λόγω του ξεσπάσματος του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου (1914) και της επακόλουθης αυστροουγγρικής κατοχής του Μαυροβουνίου, συμπεριλαμβανομένου του Πετς. Ο πόλεμος τελείωσε το 1918 και το Μαυροβούνιο προσχώρησε στο Βασίλειο της Σερβίας και με τις υπόλοιπες επαρχίες των Νότιων Σλάβων της πρώην Αυστρίας-Ουγγαρίας σχημάτησαν το Βασίλειο των Σέρβων, των Κροατών και των Σλοβένων. Το 1920 αποκαταστάθηκε η διαρθρωτική ενότητα της Σερβικής Ορθόδοξης Εκκλησίας και το Σερβικό Πατριαρχείο ανανεώθηκε, με την παραδοσιακή πρωτοκαθεδρική έδρα στο Πατριαρχικό Μοναστήρι του Πετς. [19] Από τότε, όλοι οι Σέρβοι Πατριάρχες ενθρονίζονταν στη Μονή.[20] Μεγάλα έργα ανοικοδόμησης στη Μονή πραγματοποιήθηκαν κατά τη διάρκεια του 1931 και του 1932.[21]

Το 1947, το Πατριαρχείο του Πετς προστέθηκε στον κατάλογο « Μνημείο Πολιτισμού Εξαιρετικής Σημασίας » της Σερβίας,[5] και στις 13 Ιουλίου 2006 κατατάχθηκε στον Κατάλογο Παγκόσμιας Κληρονομιάς της UNESCO, ως επέκταση του μοναστηριακού χώρου του Βίσοκι Ντέτσανι, και τοποθετήθηκε συνολικά στον κατάλογο της παγκόσμιας κληρονομιάς σε κίνδυνο.[22]

Η αποκατάσταση του συγκροτήματος ξεκίνησε τον Ιούνιο του 2006 και ολοκληρώθηκε τον Νοέμβριο του 2006. Ο κύριος στόχος ήταν η προστασία του συγκροτήματος από τον καιρό, καθώς και η επισκευή των εσωτερικών τοίχων και της εξωτερικής εμφάνισης. Δύο στο παρελθόν άγνωστες τοιχογραφίες αποκαλύφθηκαν στη βόρεια πρόσοψη της εκκλησίας του Αγίου Δημητρίου: μιας Σέρβας βασίλισσας και ενός ευγενή.[23] Το 2008, οι προσόψεις της εκκλησίας βάφτηκαν με κόκκινο χρώμα, όπως η Μονή της Ζίτσας, γεγονός που οδήγησε σε κάποιες αντιδράσεις. Οι τοποθεσίες προστατεύθηκαν από τη Δύναμη του Κοσσυφοπεδίου έως το 2013, όταν η αστυνομία του Κοσσυφοπεδίου ανέλαβε την ευθύνη.[24]

Μαυσωλείο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι Σέρβοι Ορθόδοξοι Αρχιεπίσκοποι και Πατριάρχες ήταν συντάκτες του μοναστηριού και θάφτηκαν στις εκκλησίες του. Το μοναστήρι είναι το μεγαλύτερο μαυσωλείο Σέρβων θρησκευτικών αξιωματούχων.[6] Σε αυτό διατηρούνται τα λείψανα των Σέρβων ηγετών της Εκκλησίας (οι περισσότεροι από τους οποίους είναι άγιοι): Αρσένιος Α' (1233–63), Σάββας Β' (1263-71), Ευστάθιος Α' (1279–86), Νικόδημος Α' (1316–24), Δανιήλ Β' (1324–37), Ιωαννίκιος Β' (1338–54), Εφραίμ (1375–79 και 1389–92), Σπυρίδων (1380–89) και Μάξιμος Α' (1655–74).

Συγκρότημα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εκκλησίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εκκλησία Εικόνα Σημειώσεις
Εκκλησία των Αγίων Αποστόλων
(Crkva sv. Apostola, γνωστή επίσης ως Εκκλησία του Σωτήρος)
Pecka apside.jpg Χτίστηκε το πρώτο τρίτο του 13ου αιώνα.
Εκκλησία του Αγίου Δημητρίου
(Crkva sv. Dimitrija)
Pecka apside.jpg Χτίστηκε το 1324
Εκκλησία της Αγίας Μητέρας του Θεού Οδηγήτριας
(Crkva Bogorodice Odigitrije)
Manastir - Pecka Patrijasija.JPG Χτίστηκε το 1337
Εκκλησία του Αγίου Νικολάου
(Crkva sv. Nikole)
Pecka jug.jpg Χτίστηκε το 1337. Μια μικρή ταπεινή εκκλησία χτισμένη στο πλάι της Εκκλησίας της Οδηγήτριας.

Οι τρεις κύριες εκκλησίες με τρούλους (Άγιοι Απόστολοι, Άγιος Δημήτριος και Οδηγήτρια) συνδέονται μεταξύ τους με έναν κοινό μνημειακό νάρθηκα. Μια μικρότερη εκκλησία, χωρίς τρούλο, βρίσκεται δίπλα στην εκκλησία της Οδηγήτριας.

Φωτογραφίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • List of Serb Orthodox monasteries
  • Archbishops of Peć and Serbian Patriarchs
  • Serbs in Kosovo
  • Tourism in Kosovo
  • Kosovo: A Moment in Civilization

Σφάλμα αναφοράς: Η ετικέτα <ref> που ορίζεται μέσα στο <references> με όνομα «status3» δεν έχει καθόλου περιεχόμενο.

Βιβλιογραφικές αναφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Krstić 2003, σελ. 22.
  2. 2,0 2,1 Janićijević 1998, σελ. 524.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 Stefanović 2001.
  4. «Шам-дуд чува Пећку патријаршију 750 година». politika.rs. 
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 5,5 5,6 Манастир Пећка патријаршија.
  6. 6,0 6,1 Ерић 2006, σελ. 212.
  7. Ćirković 2004, σελ. 50.
  8. Vásáry 2005, σελ. 100.
  9. Коматина 2016, σελ. 297, 407.
  10. McAllester 2001, σελ. 52.
  11. Коматина 2016, σελ. 368, 407.
  12. Fotić 2008, σελ. 519.
  13. Fotić 2008, σελ. 519-520.
  14. Kia 2011, σελ. 117.
  15. Frazee 1969, σελ. 6-7.
  16. Fotić 2008, σελ. 520.
  17. Ćirković 2004, σελ. 245-246.
  18. Đorđević & Pejić 1999, σελ. 18, 21.
  19. Petković 1982, σελ. 8.
  20. Warrander & Knaus 2010, σελ. 161.
  21. Petković 1982, σελ. 8, 16, 31.
  22. UNESCO (2006). «List of World Heritage in Danger». Ανακτήθηκε στις 24 Φεβρουαρίου 2013. 
  23. «Work on Restoration of Pec Patriarchate Draws to a Close». KIM Info Newsletter. November 14, 2006. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις October 16, 2013. https://web.archive.org/web/20131016131355/http://www.kosovo.net/news/archive/2006/November_14/4.html. Ανακτήθηκε στις 2014-05-18. 
  24. «Srpske svetinje na KiM strahuju od čuvara». novosti.rs. 

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]


Σφάλμα αναφοράς: Υπάρχουν ετικέτες <ref> για κάποια ομάδα με το όνομα «lower-greek», αλλά δεν βρέθηκε καμία αντίστοιχη ετικέτα <references group="lower-greek"/>, ή λείπει η ετικέτα κλεισίματος </ref>