Μηχανή σειράς 120 ΟΣΕ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Σειρά ΟΣΕ 120
20080513-335-Thessaloniki-120016.jpg
Μηχανή σειράς 120 με επιβατικά βαγόνια στον Νέο Σιδηροδρομικό Σταθμό Θεσσαλονίκης το 2008
Πληροφορίες
Σε λειτουργία 1999 – σήμερα
Κατασκευαστής Siemens (D)
Τόπος κατασκευής Γερμανία (Siemens-Krauss Maffei)
Όνομα γενιάς EuroSprinter
Χρόνος καστασκευής 1996, 2004-2005
Είσοδος σε λειτουργία

1999

Οι αρ. 007-030 παραδόθηκαν την περίοδο 2004-2005
Κατασκευάστηκαν 30
Αριθμός εκτός λειτουργίας 6
Σχεδιασμός Μερικές φορές διπλή έλξη +Επιβατάμαξες Κιολεΐδη ή εμπορικά βαγόνια
Αριθμός συρμών Η.561-Η.563, Η.565-Η.566 (Αρχικά, πρώτη παρτίδα), Η.564 (Εκτός λειτουργίας), 120 001-120 003, 120 005-120 006 (Μετέπειτα, πρώτη παρτίδα), 120 007-120 030 (δεύτερη παρτίδα)
Διαχειριστής ΤΡΑΙΝΟΣΕ
Αμαξιοστάσια Μενεμένη (1η παρτίδα)
Γραμμές Εμπορεύματα, Αθήνα - Θεσσαλονίκη (τμήμα Παλαιοφάρσαλος - Θεσσαλονίκη)
Θεσσαλονίκη - Ειδομένη
Διευκρινίσεις
Μήκος συρμού 19,5 μ.
Βάση ροδών 9,9 μ.
Μέγιστη ταχήτητα 200 χλμ/ώρα.
Βάρος 80 τόνοι
Πρωτοστάτης 4 Ηλεκτροκινητήρες
Είδος μηχανής 4 Ηλεκτροκινητήρες
Ελκτική δύναμη 300 kN
Μετάδοση Ηλεκτρική
Παροχή ενέργειας Παντογράφος
Τρόπος συλλογής ρεύματος 25kV 50Hz AC
Συνομοταξία ρόδων Bo 'Bo'
Εύρος Κανονικό (1,4 μ.)

Η σειρά 120 του ΟΣΕ (Μοντέλο: Hellas Sprinter) είναι σειρά ηλεκροκίνητων μηχανών έλξης που λειτουργεί η ΤΡΑΙΝΟΣΕ και αποτελεί στόλο του ΟΣΕ. Οι 6 πρώτες κατασκευάστηκαν το 1999 ως σειρά Η.561 και οι υπόλοιπες 24 μεταξύ 2004 και 2005 από την Siemens. Μερικές φορές, κυκλοφορούν συζευγμένες με άλλη μια ή περισσότερες μηχανές[1] (καμιά φορά μπορεί να είναι σειράς 220[2]), ενώ συνήθως έλκουν Επιβατάμαξες Κιολεΐδη[3], καθώς και εμπορικά βαγόνια[4].

Συνολικά, υπάρχουν 30 τέτοιες μηχανές, με αρίθμηση 120 001-120 030, οι οποίες θα αντικαταστήσουν τις μηχανές DE2000 όταν ηλεκτροδοτηθεί η γραμμή Αθήνα-Θεσσαλονίκη πλήρως[5]. Διαθέτουν 4x ηλεκτροκινητήρες[6]που τροφοδοτούνται από σύστημα παντογράφου που εφάπτεται σε εναέρια καλώδια[7]. Οι κινητήρες έχουν συνδυασμένη δύναμη των 5,000 kW[8] ,καθιστώντας τις μηχανές ικανές να φτάσουν ταχύτητες μέχρι 200 χιλιόμετρα την ώρα.[8] Οι μονάδες της 1ης παρτίδας είναι υπό φύλαξη και βρίσκονται στο αμαξιοστάσιο Μενεμένης.

Διαδρομή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σήμερα κυκλοφορούν μονάχα 26 τέτοιες μηχανές[9] σε υπεραστικές αμαξοστοιχίες στην γραμμή Πειραιά-Θεσσαλονίκης[10], στα τμήματα από τον Παλαιοφάρσαλο μέχρι τη Θεσσαλονίκη και από Αθήνα μέχρι την Τιθορέα και το Λειανοκλάδι, σε ορισμένα δρομολόγια[11] και στις τοπικές/διεθνείς αμαξοστοιχίες στη γραμμή Θεσσαλονίκης-Σκοπίων[10], στο τμήμα από την Θεσσαλονίκη μέχρι την Γευγελή[12], καθώς και σε εμπορικούς συρμούς. Από τον Ιούνιο του 2018, εξυπηρετούν και το τμήμα προς το Λειανοκλάδι[13].

Κατάλογος ηλεκτράμαξων[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο ακόλουθος πίνακας συνοψίζει την σειρά: [14]

Κατάλογος τροχαίου υλικού σειράς 120 000
Αριθμός ΟΣΕ Παλαιός αρθμός ΟΣΕ Έτος Κατασκευαστής Σ/Α Σημειώσεις
120 001 H-561 1997 Krauss-Maffei 20323
120 002 H-562 1997 Krauss-Maffei 20324
120 003 H-563 1997 Krauss-Maffei 20325
120 004 H-564 1997 Krauss-Maffei 20326 Εκτός λειτουργίας μετά από εκτροχιασμό (2000)
120 005 H-565 1997 Krauss-Maffei 20327
120 006 H-566 1997 Krauss-Maffei 20328
120 007 2004 Siemens 20645
120 008 2004 Siemens 20646
120 009 2004 Siemens 20647
120 010 2004 Siemens 20648
120 011 2004 Siemens 20649
120 012 2004 Siemens 20650
120 013 2004 Siemens 20651
120 014 2004 Siemens 20652
120 015 2004 Siemens 20653
120 016 2004 Siemens 20654
120 017 2004 Siemens 20655
120 018 2004 Siemens 20656
120 019 2004 Siemens 20657
120 020 2004 Siemens 20658
120 021 2004 Siemens 20659
120 022 2004 Siemens 20660
120 023 2004 Siemens 20661
120 024 2004 Siemens 20662
120 025 2004 Siemens 20663
120 026 2004 Siemens 20664
120 027 2004 Siemens 20665
120 028 2004 Siemens 20666
120 029 2004 Siemens 20667
120 030 2005 Siemens 20668

Ιστορικό[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δεκαετία του 1990[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τον Ιανουάριο του 1996, ο Οργανισμός Σιδηροδρόμων Ελλάδος (ΟΣΕ), αποφάσισε να παραγγείλει έξι ηλεκτράμαξες υψηλών επιδόσεων από τη Siemens-KraussMaffei. Μέσα σε 17 μήνες ο Γερμανικός κατασκευαστής ήταν σε θέση να σχεδιάσει, να κατασκευάσει τους κινητήρες και να παραδώσει τις μηχανές αυτές, χάρη σε έναν αρθρωτό σχεδιασμό, που προερχόταν απευθείας από την πειραματική μηχανή EuroSprinter, και βοήθησε με την εμπειρία που αποκτήθηκε με την κατασκευή παρόμοιων μηχανών για τους ισπανικούς και πορτογαλικούς σιδηροδρόμους.

Αποτέλεσε ένα αξιοσημείωτο επίτευγμα του γερμανικού κατασκευαστή καθώς ο ΟΣΕ είχε ένα πολύ μακρύ κατάλογο αιτημάτων, όπως για παράδειγμα το μέγιστο βάρος, να μην υπερβαίνει τους 80 μετρικούς τόνους, καθιστώντας το πιο ελαφρύ σχεδιασμό με την απόδοσή της σειράς του (περίπου 86-88 μετρικοί τόνοι θεωρούνται φυσιολογικοί).

Για τις HellasSprinter, υιοθετήθηκε άμεσα το design του αμαξώματος των Eurosprinter classic, με μικρές μόνο προσαρμογές. Η σειρά 120 δεν διαθέτει καθρέπτες, τα πλευρικά παράθυρα της καμπίνας έχουν διαφορετικό σχήμα, οι μηχανές έχουν δύο κορυφαία φώτα μάσκας και μόνο έξι πλέγματα στην κορυφή της μηχανής παρέμειναν. Οι μηχανές είναι βαμμένες σε έναν ασύμμετρο χρωματισμό, με αποτέλεσμα να φαίνεται διαφορετικά σε κάθε καμπίνα.

Οι πρώτες έξι μονάδες παραδόθηκαν μέχρι το τέλος του 1999, και αριθμήθηκαν H 561-Η 566 (Η σήμαινε Ηλεκτράμαξα) και αργότερα μετονομάστηκαν σε “120 001” έως “120 006”. Χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά από τη Θεσσαλονίκη προς τα σύνορα της Γιουγκοσλαβίας τόσο σε εμπορευματικές όσο και σε επιβατικές λειτουργίες.

Μέχρι το τέλος του 1997, μια δεύτερη παρτίδα 24 μονάδων παραγγέλθηκε. Η Siemens-KraussMaffei συμφώνησε με τον ΟΣΕ ότι οι μηχανές αυτές αυτά θα κατασκευαστούν σε συνεργασία με τα Ελληνικά Ναυπηγεία (ΕΝΑΕ) στην Αθήνα. Ωστόσο, λόγω οικονομικών και οργανωτικών δυσκολιών που είχε η Siemens-KraussMafei αποφασίστηκε να κατασκευαστούν οι ηλεκτράμαξες πλήρως στις εγκαταστάσεις της στην Munchen-Allach, Γερμανία. Μέχρι εκείνη τη στιγμή, η παράδοση είχε ήδη καθυστερήσει για μερικά χρόνια.

Δεκαετία του 2000[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έπρεπε να μπει το 2004 πριν αποπερατωθούν οι πρώτες μονάδες της δεύτερης παρτίδας στο Μόναχο. Οι μονάδες της παρτίδας αυτής είχαν τον κωδικό “120 007” έως “120 030”, έναν κωδικό σύμφωνα με ένα νέο σύστημα αριθμήσεων του ΟΣΕ, που εισήχθη πριν κατασκευαστεί η δεύτερη παρτίδα. Οι 24 μηχανές της δεύτερης σειράς κατασκευάστηκαν στο Μόναχο δίπλα στη σειρά ES 64 F4 για τη Siemens Dispolok, τη σειρά 189 για τα Railion και τις ηλεκροδηζελάμαξες EuroRunner. Αυτό δείχνει το γεγονός ότι το χαρτοφυλάκιο προϊόντων της Siemens είχε ξεπεραστεί από την παραγωγή της πρώτης παρτίδας για τον ΟΣΕ. Τα ηλεκτρικά συστήματα με τον κλασικό σχεδιασμό αμαξώματος EuroSprinter δεν αποτελούν πλέον μέρος του προγράμματος. Ακόμα, ο ΟΣΕ απαίτησε ότι η δεύτερη παρτίδα έπρεπε να είναι ίδια με την πρώτη. Εκείνη τη στιγμή η πλατφόρμα ES 64 U2 θα ήταν η πιο προφανής πλατφόρμα που θα χρησιμοποιηθεί για μια λοκομοτίβα AC 25 kV.

Η εκμετάλλευση 30 παρόμοιων λοκομοτίβων θεωρήθηκε πιο σημαντική από την εκμετάλλευση της τεχνικής προόδου που σημειώθηκε κατά τα προηγούμενα χρόνια. Η ζήτηση ομοιότητας εφαρμόστηκε πολύ αυστηρά, που αποδεικνύεται από το γεγονός ότι οι νεότερες μονάδες να φέρουν ασπίδες προϊόντων στα καρότσια τους λέγοντας «Siemens Krauss Maffei Lokomotiven GmbH», το όνομα της εταιρείας που ήταν έγκυρο το 1997, αλλά εξαφανίστηκε το 2001. Η Siemens αναγκάστηκε να ξαναρχίσει την παραγωγή του παλαιότερου τεχνικού εξοπλισμού πάλι, συμπεριλαμβανομένων των «Verschleißpufferbohlen» και των αναλογικών οργάνων για τα τραπέζια οδηγών. Τέλος, οι μοναδικές διαφορές από την προηγούμενη σειρά βρέθηκαν στην έκδοση 120 007-030, που προέκυψε από την εισαγωγή μιας νέας εταιρικής ταυτότητας για τον ΟΣΕ, συμπεριλαμβανομένου ενός νέου συστήματος αρίθμησης. 120 007-030 παραδόθηκαν με νέα λογότυπα του ΟΣΕ ζωγραφισμένα μπλε-ασημί.

Η πρώτη μηχανή, με αρίθμηση 120 007, μεταφέρθηκε στην Ελλάδα τον Αύγουστο του 2004. Στην πορεία, η μηχανή ζυγίστηκε στα εργαστήρια του Linz πριν συνεχίσει το ταξίδι του. Αυτή η διαδικασία επαναλήφθηκε για την πλήρη σειρά. Τον Νοέμβριο του 2005 ολοκληρώθηκε η παραγωγή της σειράς με την ολοκλήρωση των 120 030. Το 2005, η H 561 ήταν η πρώτη που έφερε ένα νέο αριθμό, αλλά περιέργως πήρε αυτόν τον νέο αριθμό μόνο στο τέλος του θαλάμου 2. Επίσης, η μονάδα 120 008 αντιπροσωπεύει μια πολύ περίεργη περίπτωση. Όπως σχεδιάστηκε, ο κινητήρας έφυγε από τα εργοστάσια της Siemens στο Μόναχο το 2004, αλλά ποτέ δεν έφτασε στην Ελλάδα. Υπάρχουν δύο διαφορετικές εξηγήσεις για το γεγονός ότι 008 έπρεπε να επιστρέψει και πάλι στο Μόναχο.

Η μία είναι ότι έχει καταστραφεί κατά μήκος του δρόμου και έπρεπε να επιστρέψει για επισκευές. Η άλλη εξήγηση είναι ότι η Siemens ζήτησε να κρατήσει πίσω το μηχάνημα για να το χρησιμοποιήσει για δοκιμές σε χειμερινές καιρικές συνθήκες. Αλλά δεν είναι σαφές εάν αυτό συνέβη ποτέ. Τουλάχιστον μέχρι τον Αύγουστο του 2007, Η 120 008 σταθμεύθηκε εκτός των εργοστασίων της Siemens στο Μόναχο-Αλάχ (στην πραγματικότητα το μηχάνημα ήταν εύκολο να αναγνωριστεί στους χάρτες Google για χρόνια). Από τότε δεν υπάρχει κανένα σημάδι της 008. Η 120 008 ήταν ήδη στην Ελλάδα τον Ιούνιο του 2008.

Το 2009 η 120 006, επαναβαθμίζεται και αναριθμείται. Οι H 561 και H 562, τώρα λειτουργούν ως 120 001 και 002. Το ίδιο ίσχυε και με τις H 563 και H565, αφήνοντας μόνο την H 564 στην παλιά της αρίθμηση. Τα λογότυπα του ΟΣΕ δεν είναι μπλε και ασημί, αλλά πορτοκαλί και γκρι. Περίεργο είναι ότι μέχρι σήμερα, ο ΟΣΕ δεν έχει αρκετή απασχόληση για τις 30 σύγχρονες ηλεκτράμαξες του. Η ηλεκτροδότηση του δικτύου του προχωρά σε αργό ρυθμό. Αυτό σημαίνει ότι πολλές μηχανές έχουν παροπλιστεί ή ακόμη και αποθηκεύονται. Εκείνες που έχουν υποστεί φθορά, δεν επισκευάζονται σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Δεκαετία του 2010-σήμερα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Για μεγάλο χρονικό διάστημα, στην γραμμή Πειραιά-Θεσσαλονίκης, στον σιδηροδρομικό σταθμό Λάρισας αρχικά[15], και μετέπειτα σε αυτόν του Δομοκού[16], πραγματοποιούνταν εναλλαγές μηχανών έλξης. Οι Hellas Sprinter, εξυπηρετούσαν το τμήμα από την Θεσσαλονίκη μέχρι τον Δομοκό. Αργότερα, οι αλλαγές πραγματοποιούνταν στον Σιδηροδρομικό σταθμό Παλαιοφαρσάλου, ενώ από το 2018, ξεκίνησαν τη λειτουργία τους και στο τμήμα Αθήνα μέχρι Τιθορέα, σε ορισμένα δρομολόγια[17],ενώ με την λειτουργία της ηλεκτροκίνησης του νέου τμήματος μέχρι το Λιανοκλάδι, τον Ιούνιο του 2018, εξυπηρετούν και το τμήμα από την Τιθορέα μέχρι το Λιανοκλάδι[18][19].

Εμφάνιση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο χρωματισμός των ηλεκτραμαξών αποτελείται από ασσυμετρικές κόκκινες και μπλε οριζόντιες λωρίδες που διασταυρώνονται σε κόκκινο ορθογώνιο επάνω σε λευκό χρώμα, το οποίο καλύπτει την μεγαλύτερη επιφάνεια των οχημάτων. Στις μάσκες, οι λωρίδες που βρίσκονται στο επάνω μέρος χαμηλώνουν, δημιουργώντας ένα λευκό τρίγωνο.

Συμβάντα και ατυχήματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Το 2000, η ​​μηχανή σειράς Η.564 εκτροχιάστηκε στο σταθμό της Παιονίας. Από τότε η μονάδα σταθμεύει εκτός των αμαξοστασίων της Θεσσαλονίκης.

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Railroads/Greece» (στα γερμανικά). Pinterest. https://www.pinterest.de/pin/309481805635268977/. Ανακτήθηκε στις 2017-10-23. 
  2. Falk2 (2016-05-22), Deutsch: Schnellzug Thessaloníki–Athína. Hinter der Ellok läuft eine Diesellok der Reihe 220, abgeleitet von den DB-101. Möglicherweise ist die Strecke bis Athen doch noch nicht durchgehend elektrisch befahrbar., https://commons.wikimedia.org/wiki/File:J26_246_Bf_Thessalon%C3%ADki,_120_030.jpg, ανακτήθηκε στις 2017-10-23 
  3. «120 020 der OSE/ΟΣΕ (Organismos Sidirodromon Ellados/Οργαν;&# - Bahnbilder.de». www.bahnbilder.de. http://www.bahnbilder.de/bild/Griechenland~E-Loks~H+561/802057/120-020-der-ose927931917-organismos-sidirodromon.html. Ανακτήθηκε στις 2017-10-23. 
  4. «European Rail: Greece». Pinterest. https://gr.pinterest.com/pin/551198441874405852/. Ανακτήθηκε στις 2017-10-23. 
  5. «Περί της υλοποίησης των σιδηροδρομικών έργων». http://www.avgi.gr/article/10811/7889512/peri-tes-ylopoieses-ton-siderodromikon-ergon. Ανακτήθηκε στις 2017-10-23. 
  6. «Τροχαίο Υλικό Ο.Σ.Ε. - Ηλεκτράμαξες Η/Α HellasSprinter (Siemens-KraussMaffei)». mixanikosose.blogspot.gr. http://mixanikosose.blogspot.gr/2015/04/hellassprinter-siemens-kraussmaffei.html. Ανακτήθηκε στις 2017-11-17. 
  7. UK, Phil Richards from London (2010-04-21), English: Siemens built electric class 120 (formerly class H561) is seen at Thessaloníki heading train 334, 17:05 Thessaloníki to Beograd. With the service cutbacks at the start of 2011, this train now only operates between Skopje and Beograd, https://commons.wikimedia.org/wiki/File:21.04.10_%CE%98%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CE%BD%CE%AF%CE%BA%CE%B7_Thessalon%C3%ADki_120.015_(5824569660).jpg, ανακτήθηκε στις 2017-10-23 
  8. 8,0 8,1 Uden, Marco van. «Railfaneurope.net». www.railfaneurope.net. http://www.railfaneurope.net/list/greece/greece_ose.html. Ανακτήθηκε στις 2017-11-17. 
  9. «Wayback Machine». 2008-09-20. https://web.archive.org/web/20080920173410/http://www.ose.gr/ose/files/Mitroo_Oximaton.pdf. Ανακτήθηκε στις 2018-07-13. 
  10. 10,0 10,1 «Transport/Trains/Locomotives» (στα αγγλικά). www.theodore.gr. http://www.theodore.gr/theodore.gr/Transport_Trains_Locomotives.html. Ανακτήθηκε στις 2017-10-23. 
  11. Newsroom (2018-06-06). «Το πρώτο ηλεκτρικό τρένο πραγματοποίησε το δρομολόγιο Πειραιάς - Λιανοκλάδι». https://www.dikaiologitika.gr/eidhseis/koinonia/211215/to-proto-ilektriko-treno-pragmatopoiise-to-dromologio-peiraias-lianokladi. Ανακτήθηκε στις 2018-06-19. 
  12. «vagonWEB » Řazení vlaků » 2018 » TRAINOSE B» (στα cs). www.vagonweb.cz. http://www.vagonweb.cz/razeni/razeni.php?zeme=TRAINOSE&kategorie=B&rok=2018. Ανακτήθηκε στις 2018-04-29. 
  13. Newsroom (2018-06-06). «Το πρώτο ηλεκτρικό τρένο πραγματοποίησε το δρομολόγιο Πειραιάς - Λιανοκλάδι». https://www.dikaiologitika.gr/eidhseis/koinonia/211215/to-proto-ilektriko-treno-pragmatopoiise-to-dromologio-peiraias-lianokladi. Ανακτήθηκε στις 2018-06-19. 
  14. «Trains, Railways and Locomotives: Railcolor.net». www.railcolor.net. http://www.railcolor.net/index.php?nav=1404929&lang=1. Ανακτήθηκε στις 2017-07-27. 
  15. basilis1967 - eisenbahnvideos (2010-08-25), OSE-Greek railways Train 501 Thessaloniki-Athens (24/05/10) part 1, https://www.youtube.com/watch?v=BqzRoHC2L8E, ανακτήθηκε στις 2018-06-19 
  16. Panos G - Greek and European railway videos (2012-12-01), Siemens HellasSprinter, ES 64P, at Domokos station, https://www.youtube.com/watch?v=RP3uPN1PYyw, ανακτήθηκε στις 2018-06-19 
  17. «Από σήμερα (10-1-2017) το IC52 και το IC53 με Ηλεκτράμαξα στο Αθήνα - Τιθορέα - Αθήνα». mixanikosose.blogspot.gr. http://mixanikosose.blogspot.gr/2018/01/10-1-2017-ic52-ic53_10.html. Ανακτήθηκε στις 2018-01-10. 
  18. «Ολοκληρώνονται τα δοκιμαστικά στο νέο σιδηροδρομικό τμήμα Τιθορέα-Λιανοκλάδι.». osedriver.blogspot.gr. http://osedriver.blogspot.gr/2017/11/blog-post_91.html#more. Ανακτήθηκε στις 2017-11-10. 
  19. Newsroom (2018-06-06). «Το πρώτο ηλεκτρικό τρένο πραγματοποίησε το δρομολόγιο Πειραιάς - Λιανοκλάδι». https://www.dikaiologitika.gr/eidhseis/koinonia/211215/to-proto-ilektriko-treno-pragmatopoiise-to-dromologio-peiraias-lianokladi. Ανακτήθηκε στις 2018-06-19.