Κιλελέρ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 39°30′19″N 22°38′27″E / 39.5052°N 22.6409°E / 39.5052; 22.6409

Κιλελέρ
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Κιλελέρ
Διοίκηση
Χώρα Ελλάδα
Περιφέρεια Θεσσαλίας
Δήμος Κιλελέρ
Γεωγραφία και στατιστική
Νομός Λάρισας
Υψόμετρο 75
Πληθυσμός 481 (2011)

Το Κιλελέρ ή Κυψέλη είναι χωριό του Δήμου Κιλελέρ, του οποίου αποτελεί την ιστορική έδρα, στην Περιφερειακή Ενότητα Λάρισας (πρώην νομός) της Θεσσαλίας. Σύμφωνα με την Απογραφή του 2011, έχει μόνιμο πληθυσμό 481 κατοίκους. Με το πρόγραμμα Καποδίστριας ήταν έδρα του δήμου Κιλελέρ.

Το χωριό είναι γνωστό για την αιματηρή αγροτική εξέγερση στις 6 Μαρτίου 1910, όταν οι χωροφύλακες πυροβόλησαν εν ψυχρώ τους αγρότες οι οποίοι διεκδικούσαν να τους μοιραστούν τα τσιφλίκια της Θεσσαλίας. Η εξέγερση στη συνέχεια επεκτάθηκε και σε άλλες περιοχές της Θεσσαλίας και θεωρείται ορόσημο στην επίλυση του αγροτικού ζητήματος της Ελλάδας.

Τοποθεσία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Κιλελέρ βρίσκεται στον θεσσαλικό κάμπο, 28 χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της Λάρισας, σε υψόμετρο 75. Στα νότια-νοτιοανατολικά του οικισμού βρίσκεται το ύψωμα «Τζαμί», με επίμηκες σχήμα και πεπλατυσμένη κορυφή. Σήμερα εκεί βρίσκεται το υδραγωγείο του χωριού. Κοντά στο χωριό βρίσκονται επίσης οι μαγούλες «Τσανάκα» και «Κυριακή» στα βόρεια-βορειοδυτικά, «Γρίβα» στα δυτικά-βορειοδυτικά και «Βρωμόπετρα» στα νότια.[1]

Όνομα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το όνομα Κιλελέρ είναι τουρκικό. Ετυμολογικά παράγεται από την λέξη göl (γκιολ), που σημαίνει λίμνη, λάκκος, έλος. Παλαιότερα υπήρχαν πολλά έλη στην περιοχή. Ο πληθυντικός της λέξης είναι göleler (Κιολελέρ), και τελικά Κιλελέρ που σημαίνει ελώδης τόπος. Λερ και Λαρ είναι καταλήξεις πληθυντικού αριθμού ονομάτων στην τουρκική γλώσσα[2].

Ο οικισμός από το 1919 (με το ΦΕΚ 29Β - 10/05/1919) μέχρι το 1985 (με το ΦΕΚ 74Α - 26/04/1985) ονομαζόταν Κυψέλη.[3]

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην περιοχή έχουν ανασκαφεί οικισμοί της νεολιθικής εποχής και έχουν ανακαλυφθεί ευρήματα εκείνης της περιόδου. Στο ύψωμα «Τζαμί» βρέθηκε μυκηναϊκός λακκοειδής τάφος. Στο τάφο βρέθηκαν 5 μυκηναϊκά αλάβαστρα και χάντρες από ορεία κρύσταλλο. Το ύψωμα Τζαμί πήρε το όνομά του από το τζαμί που ήταν κατασκευασμένο εκεί. Σήμερα σώζονται μόνο μερικά ερείπια.[1] Ο Αργύρης Φιλιππίδης στο έργο του Μερική Γεωγραφία, το οποίο γράφηκε το 1815, αναφέρει ότι στο Κιλελέρ υπήρχαν 30 σπίτια Χριστιανών και 10 Μουσουλμάνων (Τούρκων), οι οποίοι όμως παλιότερα ήταν περισσότεροι, γι'αυτό και στην περιοχή κατασκευάστηκε τζαμί.[4]

Στις 6 Μαρτίου του 1910, τα αιματηρά επεισόδια που ξεκίνησαν από το χωριό Κιλελέρ και εξαπλώθηκαν σε άλλες πόλεις της Θεσσαλίας, αποτέλεσαν την κορυφαία εξέγερση της ελληνικής αγροτιάς ενάντια στην εκμετάλλευση των τσιφλικάδων.

Σήμερα στο Κιλελέρ καλλιεργούνται βαμβάκι, σιτηρά και ντομάτες και εκτρέφονται βοοειδή και αιγοπρόβατα.[1]

Διοικητικές μεταβολές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μετά την ένταξή του στο ελληνικό κράτος, ο οικισμός προσαρτήθηκε στο δήμο Αρμενίου. Το 1912, το Κιλελέρ ορίζεται έδρα της κοινότητας Κιλελέρ. Με το ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997, αποσπάται από την κοινότητα Κιλελέρ και ορίζεται έδρα του καποδιστριακού δήμου Κιλελέρ, ενώ με το πρόγραμμα Καλλικράτης (ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010), ο ορίζεται ιστορική έδρα του δήμου Κιλελέρ.[3]

Αξιοθεάτα - Πολιτισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο χωριό λειτουργεί από το 2010 λαογραφικό μουσείο, το οποίο στεγάζεται στο πρώην δημαρχείο του Κιλελέρ. Στη συλλογή του μουσείο συμπεριλαμβάνονται οικιακά σκεύη, υφαντά, τοπικές ενδυμασίες και άλλα καθημερινά αντικείμενα από τον 18ο αιώνα, τα οποία συνέλεξε ο σύλλογος γυναικών Κιλελέρ.[5]

Κάθε χρόνο την πρώτη Κυριακή του Μαρτίου διοργανώνονται από το δήμο τα «Κιλελέρεια», για τιμήσουν την επέτειο της εξέγερσης. Κατά τη διάρκεια της εκδήλωσης γίνεται δέηση στους πεσόντες και κατάθεση στεφάνων στο Μνημείο του Αγρότη.[1] Το μνημείο αποκαλύφθηκε το 1997 και είναι έργο του Βολιώτη γλύπτη Δημητρίου Γκεντέκου. Απεικονίζει έναν κολίγο που κρατάει κοσιά και φοράει τραγιάσκα.[6]

Απογραφές Πληθυσμού[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Απογραφή 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός 494[7] 563[7] 646[7] 717[7] 644[7] 595[7] 644[7] 698[8] 481

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 «Κιλελέρ». e-city.gr. http://www.e-city.gr/larissa/home/view/3211.php. Ανακτήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2014. 
  2. Καταλήξεις στα Τούρκικα
  3. 3,0 3,1 «Κιλελέρ Ν. Λαρίσης». Διοικητικές μεταβολές Οικισμών των ΟΤΑ. Ελληνική Εταιρεία Τοπικής Ανάπτυξης και Αυτοδιοίκησης. http://www.eetaa.gr:8080/metaboles/show_metaboles_oik.jsp?toponymio_code=13094. Ανακτήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2014. 
  4. Δημήτρης Δημητρόπουλος. «Πλυθυσμιακά δεδομένα οικισμών της Θεσσαλίας και Στερεάς Ελλάδας που αναγράφονται στη Μερική Γεωγραφία του Αργύρη Φιλιππίδη (1815).». Εθνικό Κέντρο Μελετών. http://www.eie.gr/nhrf/institutes/inr/structure/sectionb2/Filippidis_oikismoi.pdf. Ανακτήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2014. 
  5. «Λαογραφικό Μουσείο Κιλελέρ». Δήμος Κιλελέρ. http://kileler.gov.gr/anakalypste-to-kileler/axiotheata/moyseia/moyseio-kileler/. Ανακτήθηκε στις 19 Δεκεμβρίου 2014. 
  6. Δήμος Κιλελέρ Π.Ε.Δ. Θεσσαλίας
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 Μιχαήλ Σταματελάτος - Φωτεινή Βάμβα-Σταματελάτου, Επίτομο Γεωγραφικό Λεξικό της Ελλάδος, Ερμής, Αθήνα 2001, σελ. 339.
  8. ΕΣΥΕ: Απογραφή 2001, σελ. 75.
Λάρισα 4   Πρότυπο:Γραμμή 3 link   Αερινό