Ευπάλιο Φωκίδας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 38°26′38″N 21°59′01″E / 38.443909°N 21.983643°E / 38.443909; 21.983643

Ευπάλιο
Πόλη
Ευπάλιο βρίσκεται στο τόπο Greece
Ευπάλιο
Ευπάλιο
Χώρα Ελλάδα
Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας
Δήμος Δωρίδος
Υψόμετρο 100 μ
Πληθυσμός 707
Τηλεφωνικός κωδικός 26340

Το Ευπάλιο είναι χωριό του Νομού Φωκίδας. Έως το 2010 αποτέλεσε έδρα του ομώνυμου δήμου της επαρχίας Δωρίδας[1], ενώ από το 2011 υπάγεται διοικητικά στο Δήμο Δωρίδος. Το χωριό έχει πληθυσμό 707 κατοίκους, ενώ ο πληθυσμός της Δημοτικής Ενότητας Ευπαλίου ανέρχεται σε 6.086 κατοίκους, σύμφωνα με την Απογραφή του 2011[2].

Το χωριό βρίσκεται στο δρόμο που οδηγεί από την Ναύπακτο στην ορεινή Δωρίδα και Ναυπακτία ενώ έχει ρυμοτομικό σχέδιο από το 1910. Οι κάτοικοι ασχολούνται κυρίως με την γεωργία και την κτηνοτροφία.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Ευπάλιο στην αρχαιότητα αποτελούσε πόλη των Οζολών Λοκρών και αναφέρεται πρώτη φορά από τον Θουκυδίδη κατά τον Πελοποννησιακό πόλεμο[3]. Για την προέλευση του ονόματος υπάρχουν δύο εκδοχές. Η πρώτη αναφέρει ότι προέρχεται από το Ευ (καλός) + πάλη, δηλαδή ότι το Ευπάλιο έβγαζε καλούς παλαιστές, ενώ η δεύτερη από το Ευ (καλός) + πόλιον (μικρή πόλη), γιατί στην αρχαία ιστορία αναφέρεται ως Ευπόλιον[4].

Ο σημερινός οικισμός του Ευπαλίου, κτίσθηκε από τους κατοίκους της Άνω και Κάτω Καρυάς και το αρχικό του όνομα ήταν Σουλές. Λίγα χρόνια πριν από την Ελληνική Επανάσταση του 1821, ο Γάλλος πρόξενος Ιωαννίνων Πουκεβίλ, επισκέφθηκε την περιοχή και αναφέρει στο βιβλίο του "Ταξίδιον εις Ελλάδα" ότι στο Σουλέ ζούσαν 15 οικογένειες.

Η απελευθέρωση της περιοχής από τους Τούρκους ολοκληρώθηκε στις 2 Μαΐου 1829 με την απελευθέρωση της Ναυπάκτου. Το 1846 και το 1865 στην κοιλάδα του Σουλέ, δόθηκαν στους Αγωνιστές της Επανάστασης ως αποκατάσταση ("Εθνικαί γαίαι") στην σημερινή περιοχή Απάνω Κάμπος που μετεγκαταστάθηκαν από την Άνω και Κάτω Καρυά, το Άνω Παλιοξάρι (Ποτιδάνεια) και άλλες κοντινές περιοχές[4]. Έτσι αναγκάστηκαν να την εγκαταλείψουν και να χτίσουν τον οικισμό που υπάρχει μέχρι σήμερα, επεκτείνοντας τον αρχικό οικισμό του Σουλέ και δίνοντάς του το αρχαίο όνομα, Ευπάλιο.

Το 1890, με το παλιό όνομα Σουλέ, σύμφωνα με το Β.Δ. της 19-2-1890, ΦΕΚ 46, ορίστηκε πρωτεύουσα του δήμου Ευπαλίου[5] ενώ η μετονομασία του σε Ευπάλιο έγινε το 1907 με το Β.Δ. της 9-2-1907, ΦΕΚ 28[6].

Πολιτισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην είσοδο του χωριού υπάρχει το Λαογραφικό Μουσείο Ευπαλίου, δωρεά του αείμνηστου καθηγητή ιατρικής Χαράλαμπου Σμπαρούνη και της συζύγου του Αντιγόνης. Λειτουργεί από το 1996 που ιδρύθηκε και στις αίθουσές του φυλάσσονται αξιόλογα παραδοσιακά αντικείμενα. Το Ευπάλιο έχει τρεις πλατείες, την πλατεία Καρυάς (κεντρική), την πλατεία Ελευθερίου Βενιζέλου και την πλατεία Αθανασίου Διάκου. Στο κέντρο του χωριού από το 1912 υπάρχει η εκκλησία του Αγίου Γεωργίου, κέντρο κοινωνικής, θρησκευτικής και εθνικής ζωής των κατοίκων του Ευπαλίου. Υπάρχουν αρκετά εξωκλήσια στην περιοχή, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν το εκκλησάκι του Αγίου Σπυρίδωνα στην Καρυά και το βυζαντινό εκκλησάκι του Αϊ Γιάννη.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ένωση Ρουμελιωτών Βορείου Ελλάδος, Ημερολόγιο 1996

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή. Αθήνα: Τεγόπουλος - Μανιατέας. 1996, σελ. 258, τομ. 12. 
  2. Απογραφή Πληθυσμού-Κατοικιών 2011
  3. "... καὶ αἱρεῖ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ Ποτιδανίαν καὶ τῇ δευτέρᾳ Κροκύλειον καὶ τῇ τρίτῃ Τείχιον, ἔμενέ τε αὐτοῦ καὶ τὴν λείαν ἐς Εὐπάλιον τῆς Λοκρίδος ἀπέπεμψεν· τὴν γὰρ γνώμην εἶχε τὰ ἄλλα καταστρεψάμενος οὕτως ἐπὶ Ὀφιονέας, εἰ μὴ βούλοιντο ξυγχωρεῖν, ἐς Ναύπακτον ἐπαναχωρήσας στρατεῦσαι ὕστερον." - Θουκυδίδης, Ιστορία του Πελοποννησιακού Πολέμου - Ιστοριών Γ΄, 96
  4. 4,0 4,1 Ηλιόπουλος, Γιάννης (1998). Ευπάλιο - οι ρίζες και η πορεία του στο χρόνο. Αθήνα: Ένωση Ευπαλιωτών Δωρίδας. 
  5. «PDF Image Viewer». www.et.gr. http://www.et.gr/idocs-nph/pdfimageSummaryviewer.html?args=sppFfdN7IQP5_cc--m0e1ylu5HGx758NsDyrwnFGHYG8rzSZFxgk-fl4Hynfj2LEkAYi3ORfmaoxPT2DIrbOLHkxcPQvNBMtY9T3IvMHxXpABIQE1JCW9FiNMrQQT-Ek_FKlm_8xYoz5lJFt4GfDCHA2kjuR6XvxT8O7p6cFJJteYM-zeAKJmA... Ανακτήθηκε στις 2017-08-21. 
  6. «PDF Image Viewer». www.et.gr. http://www.et.gr/idocs-nph/pdfimageSummaryviewer.html?args=sppFfdN7IQP5_cc--m0e1ylu5HGx758NWGN2WlapQJm8rzSZFxgk-fvqt5txhQF6kAYi3ORfmaq1IMII8gha2HkxcPQvNBMtY9T3IvMHxXpABIQE1JCW9FiNMrQQT-Ek_FKlm_8xYowmyGyKKFdI6z44vcHMAgogDVRpZfMIbBDjjjBpteHhpQ... Ανακτήθηκε στις 2017-08-21.