Βαφές Χανίων

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 35°21′40″N 24°10′27″E / 35.36106°N 24.17413°E / 35.36106; 24.17413

Βαφές
Γενική άποψη
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Βαφές
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα
ΠεριφέρειαΚρήτης
ΔήμοςΑποκορώνου
Γεωγραφία και στατιστική
Περιφερειακή ενότηταΧανίων
Υψόμετρο210
Πληθυσμός212 (2011)

Ο Βαφές είναι χωριό του δήμου Αποκορώνου, της περιφερειακής ενότητας (πρώην νομού) Χανίων, στην περιφέρεια Κρήτης. Σύμφωνα με την απογραφή του 2011, ο Βαφές έχει 212 κατοίκους. Βρίσκεται σε υψόμετρο 210 μέτρων. Απέχει από τα Χανιά 37 χιλιόμετρα. Στην τοπική κοινότητα Βαφέ ανήκουν και οι μικροί οικισμοί Αρεβίτης (22 κ.) και Αχατζηκιά (4 κ.). Ο οικισμός έχει χαρακτηριστεί διατηρητέο μνημείο.[1]

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το χωριό πιθανόν δημιουργήθηκε από τους κατοίκους του χωριού Κούρτα (αργότερα Σκούτζα), το οποίο βρίσκεται ανατολικά του Βαφέ, το οποίο καταστράφηκε από πειρατές.[2] Είναι πιθανόν να δημιουργήθηκε κατά τη Β΄ βυζαντινή περίοδο και αναφέρεται σε έγγραφα της οικογένειας Σκορδύλη. Σε ενετικές πηγές αναφέρεται ως «Βαφές, Βαμμένος ποταμός».[1] Το χωριό αναφέρεται από τον Φραντσέσκο Μπαρότσι ως Vaffea στην επαρχία Αποκορώνου το 1577. Η πιο πιθανή ετυμολογία του ονόματος είναι να προέρχεται από κάποιον βαφέα. Στην ενετική απογραφή του 1583 από τον Καστροφύλακα, το χωριό αναφέρεται ως Vaffe, με 193 κατοίκους, και ως Vaffea με 50 οφειλόμενες αγγαρίες. Ο Βασιλικάτα το 1630 το αναφέρει ως Vaffes και ο Αντόνιο Τριβάν στο χρονικό του ως Vaffea.[3]

Το σπήλαιο Κρυονερίδα

Κατά τη διάρκεια της τουρκοκρατίας, το χωριό ήταν βακουφικό, αφιερωμένο στο τζαμί του Φιντίκ Χατζή Μεχμέτ στον Χάνδακα. Τον Αύγουστο του 1821, κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1821, στο σπήλαιο Κρυονερίδα, στη χαράδρα Λαγγός, νοτιοδυτικά του Βαφέ, οι Οθωμανοί έπνιξαν με καπνό 130 κατοίκους του χωριού οι οποίοι είχαν καταφύγει στο σπήλαιο. Κατά τη διάρκεια της επανάστασης του 1866, στον Βαφέ δόθηκε στις 12 Οκτωβρίου 1866 μάχη ανάμεσα στον Μουσταφά πασά και τον Ιωάννη Ζυμβρακάκη, η οποία έληξε με νίκη των Τούρκων.[3] Τις 12 Δεκεμβρίου 1944, οι Γερμανοί επιτέθηκαν με τανκ στον Βαφέ, αλλά δεν κατάφεραν να προχωρήσουν. Αποτέλεσμα της μάχης ήταν ο τραυματισμός 40 Γερμανών και 5 Ελλήνων.[2]

Στην αιγυπτιακή απογραφή του 1834, στον Βαφέ κατοικούσαν 65 χριστιανικές και 3 μουσουλμανικές οικογένειες. Στην απογραφή του 1881, ο Βαφές υπαγόταν στον δήμο Φρε και είχε 700 κατοίκους.[3] Αναλυτικά η δημογραφική πορεία του χωριού σύμφωνα με τις απογραφές:

Απογραφή 1900 1920 1928 1940 1951 1961 1971 1981 1991 2001 2011
Πληθυσμός[3] 761 485 563 544 535 406 312 203 163 194 212

Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο οικισμός αποτελείται από δύο τμήματα του συνεκτικού πυρήνα και μεμονωμένα κτίσματα και γειτονιές στις παρυφές τους. Τα περισσότερα από τα κτίσματα διασώζουν σε μεγαλύτερο ή μικρότερο βαθμό το αρχικό τους τμήμα που χρονολογείται στην όψιμη Βενετοκρατία ή την πρώιμη Τουρκοκρατία. Ο Βαφές υπέστη εκτεταμένες επεμβάσεις κατά το δεύτερο μισό του 19ου αι., οπότε εμφανίζονται νεοκλασικιστικά στοιχεία που συμπληρώνουν τα κτίσματα.[1] Μεταξύ των κτισμάτων, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν τα εξής:

  • μεγάλο συγκρότημα κατοικίας του Εμμανουήλ Ιερέως Σκορδύλη, χρονολογημένο στα 1745,
  • σειρά θολωτών κατασκευών που αποδίδονται στον γενίτσαρο Αληδάκη,
  • ο δίκλιτος Ιερός Ναός του Χριστού και αρκετές κατοικίες των χρόνων της πρώιμης Τουρκοκρατίας.

Στη θέση Αμπαδιά βρίσκεται ο ναός του Αγίου Ιωάννη του Βαπτιστή, με ενετική καμπάνα του 1581. Λίγο ψηλότερα από το χωριό βρίσκεται ο ναός του Αγίου Ιωάννη του Ερημίτη. Βορειοανατολικά του χωριού βρίσκεται ο βυζαντινός ναός Ασωμάτων.[2]

Στο χωριό επίσης έχουν χαρακτηριστεί ως διατηρητέα μνημεία οι οίκιες:

  • Κ. Ι. Φουράκη, ως τυπικό δείγμα της τοπικής αρχιτεκτονικής των χρόνων της Τουρκοκρατίας,[4]
  • Εμμ. Βαλσαμάκη, ως τυπικό δείγμα της τοπικής αρχιτεκτονικής των χρόνων της πρώιμης Τουρκοκρατίας,[5]
  • Στ. Μπουντουράκη, ως τυπικό δείγμα της τοπικής αρχιτεκτονικής του 18ου αιώνα[6]

Στη χαράδρα Λάγγος, 1 χιλιόμετρο νοτιοανατολικά του χωριού, πέρα από το σπήλαιο Κρυονερίδα βρίσκεται σπήλαιο στη θέση Καλαμάτο, με όμορφη διακόσμηση και μικρούς θαλάμους και βάραθρα.[3] Έχουν εντοπιστεί ίχνη κατοίκησης από την νεολιθική και ελληνιστική εποχή.[7]

Οικονομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι κάτοικοι του χωριού ασχολούνται με την κτηνοτροφία και τη γεωργία. Το χωριό παράγει κτηνοτροφικά προϊόντα, λάδι, χαρούπια και κρασί.[2]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 «Χαρακτηρισμός του οικισμού Βαφέ, επαρχ. Αποκορώνου, νομού Χανίων, ως ιστορικού διατηρητέου μνημείου». Υπουργείο Πολιτισμο΄τ. Ανακτήθηκε στις 7 Μαρτίου 2017. 
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 «Κρυονερίδα». Δήμος Αποκορώνου. Ανακτήθηκε στις 7 Μαρτίου 2017. 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Σπανάκης, Στέργιος (1993). Πόλεις και χωριά της Κρήτης στο πέρασμα των αιώνων, τόμος Α. Ηράκλειο: Γραφικές Τέχνες Γ. Δετοράκης. σελ. 181. 
  4. «Χαρακτηρισμός ως ιστορικού διατηρητέου μνημείου της οικίας Κ.Ι. Φουράκη, στο Βαφέ Αποκορώνου Χανίων». Ανακτήθηκε στις 7 Μαρτίου 2017. 
  5. «Χαρακτηρισμός ως ιστορικού διατηρητέου μνημείου της οικίας ιδ. Ε.Γ. Βαλσαμάκη, στο Βαφέ Αποκορώνου Χανιών.». Ανακτήθηκε στις 7 Μαρτίου 2017. 
  6. «Χαρακτηρισμός ως ιστορικού διατηρητέου μνημείου της οικίας ιδ. Στ. Μπουντουράκη, στο Βαφέ Αποκορώνου Χανίων». Ανακτήθηκε στις 7 Μαρτίου 2017. 
  7. «Περί χαρακτηρισμού αρχαιολογικών χώρων και ιστορικών διατηρητέων μνημείων». ΦΕΚ 527/Β/24-8-1967. Ανακτήθηκε στις 7 Μαρτίου 2017. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]