Αγία Παρασκευή Λέσβου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση


Αγία Παρασκευή Καλλονής Λέσβου
Τοποθεσία στο χάρτη
Τοποθεσία στο χάρτη
Αγία Παρασκευή Καλλονής Λέσβου
39°14′53″N 26°16′17″E
ΧώραΕλλάδα
Διοικητική υπαγωγήΔήμος Λέσβου
Πληθυσμός2 497 (2011)
Ζώνη ώραςUTC+02:00 (επίσημη ώρα)
UTC+03:00 (θερινή ώρα)

Η Αγία Παρασκευή είναι κωμόπολη [1][2] της Λέσβου. Διοικητικά είναι έδρα ομώνυμης δημοτικής κοινότητας και δημοτικής ενότητας, του δήμου και περιφερειακής ενότητας (τέως νομού) Λέσβου, στην περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, σύμφωνα με το πρόγραμμα Καλλικράτης. [3][4] Το 2019 προσαρτήθηκε στον καινούργιο δήμο της Δυτικής Λέσβου. [4]

Πριν το σχέδιο Καποδίστριας και το πρόγραμμα Καλλικράτης, ανήκε στην επαρχία Μηθύμνης του νομού Λέσβου, στο γεωγραφικό διαμέρισμα Νήσων Αιγαίου Πελάγους. [1][2]

Στην δημοτική κοινότητα περιλαμβάνονται, επίσης, οι οικισμοί Καντρί και Μέσα (τα). [3]

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Αγία Παρασκευή βρίσκεται στην κεντρική Λέσβο, στο εσωτερικό του μυχού του κόλπου Καλλονής, στους πρόποδες της κορυφής Ταύρος, που είναι ανατολικό παρακλάδι του Λεπέτυμνου. Είναι κτισμένη σε λεκανοπέδιο, που περιβάλλεται από χαμηλά βουνά φυτεμένα με ελιές, και μικρούς γυμνούς λόφους. Η κοινότητα είναι χαρακτηρισμένη ως αστικός πεδινός οικισμός, με έκταση 101,342 χμ² (2011) και μέσο σταθμικό υψόμετρο 100. Βρίσκεται στο κέντρο περίπου της Λέσβου, αποτελώντας σημαντικό οδικό κόμβο, καθώς από την κωμόπολη περνάνε οι δρόμοι Μυτιλήνης-Σιγρίου, Καλλονής-Πέτρας και Μυτιλήνης-Μανταμάδου. Απέχει τέσσερα χιλιόμετρα από την πλησιέστερη ακτή, τον Κόλπο Καλλονής. Απέχει 4 χλμ. από την πλησιέστερη ακτή στον κόλπο Καλλονής και 39 χλμ. περίπου ΒΔ. της πρωτεύουσας Μυτιλήνης.

[5][6][7][2][3][8].

Πληθυσμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μόνιμος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1991 2001 2011
2.447 (2.470) [2.763] 2.113 (2.186) [2.454] 2.195 (2.234) [2.497]

[3]

Πραγματικός (De Facto)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

1961 1971 1981 1991 2001 2011
3.753 2.967 2.470 2.457 (2.491) [2.788] 2.268 (2.346) [2.628] 2.168 (2.207) [2.459]

[1][2][3] (σε παρένθεση ο πληθυσμός της δημοτικής κοινότητας) [σε αγκύλη ο πληθυσμός της δημοτικής ενότητας]

Διοικητικές μεταβολές μέχρι τον «Καλλικράτη»[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Με το ΦΕΚ 116Α - 28/05/1918 ο οικισμός ορίστηκε έδρα της κοινότητας Αγίας Παρασκευής
  • Με το ΦΕΚ 244Α - 04/12/1997 ο οικισμός αποσπάστηκε από την κοινότητα Αγίας Παρασκευής και ορίστηκε έδρα του δήμου Αγίας Παρασκευής
  • Με το ΦΕΚ 87Α - 07/06/2010 ο οικισμός αποσπάστηκε από τον δήμο Αγίας Παρασκευής και προσαρτήθηκε στον δήμο Λέσβου
  • Με το ΦΕΚ 43Α - 09/03/2019 ο οικισμός αποσπάστηκε από τον δήμο Λέσβου και προσαρτήθηκε στον δήμο Δυτικής Λέσβου

(Πηγή: [4])

Γενικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Αγία Παρασκευή είναι μια όμορφη μεσόγεια κωμόπολη, με γεωργοκτηνοτροφικό χαρακτήρα, καλή ρυμοτομία και λιθόστρωτους δρόμους. Το σύνολο σχεδόν του οικισμού αποτελείται από αγροτικά και αστικά σπίτια κτισμένα με την αρχιτεκτονική της Λέσβου, ενώ υπάρχουν παραδοσιακά καφενεία και γραφικά παντοπωλεία. Οι γειτονιές της Αγίας Παρασκευής έχουν χαρακτηριστικά ονόματα, όπως «Κούμασος», «Πύργος» και «Καυκάρα». Στην κωμόπολη εδρεύει ο αγροτουριστικός συνεταιρισμός γυναικών «Σελλάδα», που παρασκευάζει τυροκομικά προϊόντα, ζυμαρικά και γλυκά.

Αξιοθέατα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο αρχαιολογικός χώρος της «Κλοπεδής»[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στη θέση «Κλοπεδή» δυτικά της Αγίας Παρασκευής, υπάρχει ιερό των Ύστερων Αρχαϊκών Χρόνων του 6ου αιώνα π.Χ., αφιερωμένο πιθανόν στον Ναπαίο Απόλλωνα, από τα σημαντικότερα δείγματα αρχαϊκής αρχιτεκτονικής της Λέσβου. Οι ανασκαφές έφεραν στο φως τα οικοδομικά λείψανα δύο ναών. Ο ένας από αυτούς, μεγάλος περίπτερος ναός, διέθετε ψιλόλιγνους ραράβδωτους κίονες και ιδιόμορφα αιολικά κιονόκρανα (εκτίθενται στο Παλαιό Κτήριο του Αρχαιολογικού Μουσείου της Μυτιλήνης). [6]

Διάφορα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Η εκκλησία των Παμμεγίστων Ταξιαρχών στο κέντρο του οικισμού, κτίσμα του 1856-1867, με εντυπωσιακό καμπαναριό
  • Το κτήριο της Δημοτικής Βιβλιοθήκης
  • Το εκκλησάκι της Αγίας Παρασκευής μέσα σε σπηλιά, από το οποίο πήρε το όνομά της η κωμόπολη
  • Το κτήριο των Εκπαιδευτηρίων (1925), εντυπωσιακό οικοδόμημα νεοκλασσικής αρχιτεκτονικής με όμορφο προαύλιο
  • Το Δημαρχείο, κτίσμα του 1930
  • Ο «Λουτρός», χαμάμ του 1898
  • Το Δημοτικό Ελαιοτριβείο, αναπαλαιωμένο λιθόκτιστο κτήριο του 1910, χαρακτηριστικό δείγμα βιομηχανικής αρχιτεκτονικής. Στεγάζει το Μουσείο Βιομηχανικής Ελαιουργίας.
  • Ο υγρότοπος των Αλυκών, στον μυχό του κόλπου της Καλλονής, με μεγάλη ετήσια παραγωγή αλατιού, που αποτελεί σημαντική πηγή πόρων για την κωμόπολη

[6][2]

Εκδηλώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Το αποκριάτικο καρναβάλι
  • Το πανηγύρι της Αγίας Παρασκευής, την Πέμπτη και Παρασκευή του Πάσχα
  • Το «Πανηγύρι του Ταύρου», στα τέλη Ιουνίου, τριήμερο πανηγύρι αφιερωμένο στον Άγιο Χαράλαμπο, με αρκετές αναφορές στα ταυροκαθάψια και παγανιστικές τελετές. Καθιερώθηκε το 1774 από Παρασκευή έως Κυριακή της εβδομάδας που γίνεται. Στο πανηγύρι σφάζεται επιλεγμένος ταύρος, από το κρέας του οποίου παρασκευάζεται με σιτάρι το «κεσκέκ», παραδοσιακό φαγητό που μοιράζεται σε όλους του καλεσμένους. Την τελευταία ημέρα γίνονται ιππικοί αγώνες, τα «χαρλαμίλια», καθώς και χορευτικές επιδείξεις πάνω στα άλογα.

[6] [2]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 ΠΛ 1:133
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 ΠΛΜ 1:390
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 https://www.statistics.gr/2011-census-pop-hous
  4. 4,0 4,1 4,2 https://www.eetaa.gr/metaboles/oikmet_details.php?id=15433
  5. Εκδόσεις «Ελλάδα»
  6. 6,0 6,1 6,2 6,3 «Διακοπές», σ. 64
  7. Δομή 1:149"
  8. Εγκυκλοπαίδεια Νέα Δομή. Τεγόπουλος - Μανιατέας. 1996. σελ. 100, τομ. 1. 

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς Μπριτάνικα, 1978, 2006 (ΠΛΜ)
  • Εγκυκλοπαίδεια Πάπυρος Λαρούς, εκδ. 1963 (ΠΛ)
  • Εγκυκλοπαίδεια Δομή, 2002-4
  • Οργανισμός εκδόσεων «Ελλάδα», χάρτες (Βαρελάς)
  • Περιοδικό «Διακοπές», εκδ. Δ.Ο.Λ., 2010
  • Αγία Παρασκευή-Νάπη. Γνωριμία με τον τόπο και τους κατοίκους του. Συλλογικός τόμος. Έκδοση δήμου Αγίας Παρασκευής Λέσβου 2005
  • eetaa.gr