Αισχύλος

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Αισχύλος

Ο Αισχύλος ήταν δραματικός ποιητής. Γεννήθηκε το 525 π.Χ. ή το 524 π.Χ. στην Ελευσίνα.

Βίος[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ήταν γόνος του ευγενούς γαιοκτήμονα Ευφορίωνα, του γένους των Κοδριδών, ενώ παρουσιάστηκε νωρίς στους δραματικούς αγώνες, κατά την 70ή Ολυμπιάδα (499/496 π.Χ.), όταν διαγωνίστηκε εναντίον των δραματικών ποιητών Πρατίνα και του Χοιρίλου. Ήταν Αθηναίος πολίτης που μετείχε στις μάχες κατά των Περσών, ενώ είχε και δυο αδέλφια, που επίσης πολέμησαν στη μάχη του Μαραθώνα, τον Αμυνία και τον Κυναίγειρο. Ο τελευταίος μάλιστα πέθανε στον Μαραθώνα στη προσπάθεια του να κρατήσει με τα χέρια του, καθώς ήταν χειροδύναμος και πιθανότατα παλαιστής, ένα πλοίο των Περσών πριν βγει στα ανοιχτά. Αυτή η συμμετοχή του απηχεί στον θεατρικό και ποιητικό στίβο αυτή ακριβώς την ιστορική στιγμή της πόλεως, την ερμηνεύει ιδεολογικά, πολιτικά και φιλοσοφικά και ερμηνεύεται από αυτήν. Στο έργο του συμπυκνώνεται η έννοια του δικαίου, καθώς και η συνείδηση του ποιητή ως μαχόμενου πολίτη. Σύμφωνα με τον G. Thomson ο Αισχύλος ήταν οπαδός του Πυθαγόρα και τα δράματά του είναι γεμάτα πυθαγόρειες ιδέες. Ο ίδιος θεωρούσε ως το μεγαλύτερο επίτευγμα της ζωής του τη συμμετοχή του στη μάχη του Μαραθώνα, στη ναυμαχία του Αρτεμισίου και στη ναυμαχία της Σαλαμίνας. Όλα τα προηγούμενα πρέπει να εξετάζονται μαζί με την πιθανή συμμετοχή του στα Ελευσίνια Μυστήρια, στη λατρεία της Δήμητρας και της Περσεφόνης. Στην ακμή της ζωής του ταξίδεψε στη Σικελία, στην αυλή του Ιέρωνα, ενός ισχυρού άρχοντα που καλούσε μεγάλους καλλιτέχνες της εποχής του στις Συρακούσες. Εκεί πιθανολογείται ότι παρουσίασε για δεύτερη φορά τους Πέρσες. Ταξίδεψε και δεύτερη φορά στη Σικελία πιθανώς εξαιτίας της διαφωνίας του με το αθηναϊκό κοινό - όπως παρουσιάζεται σε ένα χωρίο στους Βατράχους του Αριστοφάνη. Πέθανε στη Γέλα το 456/455 π.Χ.. Λέγεται ότι σκοτώθηκε όταν δέχτηκε στο κεφάλι του μία χελώνα, την οποία είχε ρίξει από ψηλά ένας αετός, προκειμένου να σπάσει το καβούκι της και μετά να τη φάει. Οι Αθηναίοι εξασφάλισαν την υστεροφημία του μεγάλου δραματικού ποιητή, ψηφίζοντας νόμο σύμφωνα με τον οποίο επιτρεπόταν όποιος ήθελε να συμμετάσχει στον διαγωνισμό με έργα του Αισχύλου. Οι δύο γιοι του, Ευαίων και Ευφορίων, έγραψαν επίσης τραγωδίες, όπως και ο Φιλοκλής, γιος της αδελφής του. Ο Ευφορίων φέρεται ότι νίκησε μάλιστα και τον πατέρα του και τον Σοφοκλή στους δραματικούς αγώνες.

Όταν πέθανε, ο Αισχύλος, ζήτησε να στηθεί στο τάφο του ένα επίγραμμα που έγραφε:

    Αἰσχύλον Εὐφορίωνος Ἀθηναῖον τόδε κεῦθει


μνῆμα καταφθίμενον πυροφόροιο Γέλας·
ἀλκὴν δ' εὐδόκιμον Mαραθώνιον ἄλσος ἄν εἴποι
καὶ βαθυχαιτήεις Μῆδος ἐπιστάμενος.    

Στα νεότερα ελληνικά:

    Τον γιο του Ευφορίωνα τον Αθηναίο Αισχύλο


κρύβει νεκρόν το μνήμα αυτό της Γέλας με τα στάρια·
την άξια νιότη του θα ειπεί του Μαραθώνα το άλσος
κι ο Μήδος ο ακούρευτος οπού καλά την ξέρει.    

Επίσης δύο επιγράμματα της Παλατινής Ανθολογίας(VII 255 και X 110) αποδίδονται στον Αισχύλο. Ένα από αυτά βρίσκεται και στην Ανθολογία του Πλανούδη[1].

Δραματικοί αγώνες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από τα επιγραφικά στοιχεία που διαθέτουμε η πρώτη του νίκη στους δραματικούς αγώνες των Μεγάλων Διονυσίων σημειώνεται το 484 π.Χ. και την ακολούθησαν άλλες 12. Στο λεξικό Σούδα αναφέρονται 28 νίκες, γεγονός που οδηγεί στην υπόθεση ότι έργα του κέρδισαν την πρώτη θέση και μετά θάνατον, εφόσον βέβαια ο αριθμός 28 μας έχει παραδοθεί σωστά. Το 472 π.Χ. πήρε την νίκη στην Αθήνα με το έργο του Πέρσες. Το 468 π.Χ. διαγωνίστηκε με τον Σοφοκλή και πήρε τη δεύτερη θέση, αλλά τον επόμενο χρόνο (467 π.Χ.) νίκησε με τη Θηβαϊκή τριλογία και το 458 π.Χ. με την Ορέστεια.

Καινοτομίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η αισχυλική δραματουργία εξελίσσεται από τα πρώιμα στα ωριμότερα σωζόμενα έργα του. Οι καινοτομίες που εφήρμοσε θα μπορούσαν να συνοψισθούν ως εξής:

  • προσθήκη του δεύτερου υποκριτή (δευτεραγωνιστή),
  • μείωση των χορικών
  • έξαρση του λόγου
  • σύσταση της τριλογίας ενιαίου περιεχόμενου,

Όλες αυτές οι διαφοροποιήσεις από την πρώιμη γραφή του οδήγησαν στην τελική ποιητική του περίοδο, η οποία αποτυπώνεται στη μνημειώδη Ορέστεια.

Έργα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ορέστεια (458 π.Χ.)


Το έργο Προμηθεύς Δεσμώτης αμφισβητείται ότι είναι του Αισχύλου. Τα έργα του επηρέασαν ανθρώπους της λογοτεχνίας και της πολιτικής. Μέσα σε αυτούς ήτανε ο Βίκτωρ Ουγκό, ο Λόρδος Βύρωνας, ο Γιόχαν Βόλφγκανγκ Γκαίτε και ο Καρλ Μαρξ.

Ακόμα ένας αστεροειδής, ο 2876 Aeschylus (Αισχύλος), πήρε το όνομα του από τον φημισμένο δραματοποιό.

Νεοελληνικές μεταφράσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Πέρσαι
    • Αλέξανδρος Ρίζος Ραγκαβής : Άπαντα τα Φιλολογικά, τ.12 ("Αφοί Περρή", 1885)
    • Β.Ν.Β. Βουνησέας ("Π.Δ.Κυριακού", 1889)
    • Ιωάννης Ζερβός ("Φέξης", 1910)
    • Ιωάννης Γρυπάρης ("Εστία", 1938)
    • Κώστας Ταμβάκης (& αρχαίο κείμενο - "Ι.Π.Ζαχαρόπουλος", 1940)
    • Πάνος Μουλλάς (Θέατρο 1965)
    • Ηλίας Παπαλάς, 1969
    • Ηλίας Βασιλάς ("Η Δωδώνη", 1977)
    • Β.Τάσος (& αρχαίο κείμενο - "Ελληνικός Εκδοτικός Οργανισμός", χχ)
  • Επτά επί Θήβας
    • Ιωάννης Γρυπάρης ("Φέξης", 1911) - ("Εστία", 1938)
    • Τάκης Μπαρλάς (& αρχαίο κείμενο - "Ι & Π.Ζαχαρόπουλος", 1940)
    • Β.Τάσος (& αρχαίο κείμενο - "Ελληνικός Εκδοτικός Οργανισμός", χχ)
    • Ηλίας Παπαλάς, 1969
  • Ικέτιδες
    • Μάρκος Αυγέρης ("Φέξης", 1912)
    • Ιωάννης Γρυπάρης ("Εστία", 1938)
    • Ηλίας Παπαλάς, 1969
    • Ηλίας Βασιλάς ("Η Δωδώνη", 1977)
    • Β.Τάσος (& αρχαίο κείμενο - "Ελληνικός Εκδοτικός Οργανισμός", χχ)
  • Προμηθεύς Δεσμώτης
    • Κ.Σ.Ξανθόπουλος ("Αφοί Περρή", 1888)
    • Γ.Καλοσγούρος ("Ελευθερουδάκης", 1921)
    • Χρήστος Βαρλέντης, 1905
    • Ιωάννης Ζερβός ("Φέξης", 1912)
    • Γαλάτεια Καζαντζάκη ("Ζηκάκης", 1926)
    • Ιωάννης Γρυπάρης ("Εστία", 1938)
    • Βασίλης Δεδούσης ("Νέα Ελληνική Ηώς", 1931)
    • Γιώργος Θέμελης (& αρχαίο κείμενο - "Ι.Ν.Ζαχαρόπουλος", 1940)
    • Ηλίας Παπαλάς, 1966
    • Γ.Ι.Μπούρλος ("Δίφρος", 1967)
    • Ηλίας Βασιλάς ("Η Δωδώνη", 1977)
    • Γιώργος Τσαντίλης ("Ι.Γ.Βασιλείου", χχ)
    • Β.Τάσος (& αρχαίο κείμενο - "Ελληνικός Εκδοτικός Οργανισμός", χχ)
  • Αγαμέμνων
    • Ιωάννης Γρυπάρης ("Φέξης ", 1911 & "Εστία", 1938)
    • Απόστολος Μελαχρινός (& αρχαίο κείμενο - "Ελληνικός Εκδοτικός Οργανισμός", χχ)
    • Ερρίκος Χατζηανέστης (& αρχαίο κείμενο - "Ι.Ν.Ζαχαρόπουλος", 1954)
    • Ηλίας Παπαλάς, 1967
    • Τάκης Μπαρλάς, 1967
    • Ηλίας Βασιλάς ("Η Δωδώνη", 1977)
  • Χοηφόροι
    • Ιωάννης Γρυπάρης ("Φέξης ", 1911 & "Εστία", 1938)
    • Απόστολος Μελαχρινός (& αρχαίο κείμενο - "Ελληνικός Εκδοτικός Οργανισμός", χχ)
    • Ερρίκος Χατζηανέστης (& αρχαίο κείμενο - "Ι.Ν.Ζαχαρόπουλος", 1957)
    • Τάκης Μπαρλάς, 1967
    • Ηλίας Παπαλάς, 1968
  • Ευμενίδες
    • Ράλλης Κωσταντίνος ("Κ.Ράλλη", Ναύπλιον 1834)
    • Ιωάννης Γρυπάρης ("Φέξης ", 1911 & "Εστία", 1938)
    • Ερρίκος Χατζηανέστης (& αρχαίο κείμενο - "Ι.Ν.Ζαχαρόπουλος", 1957)
    • Τάκης Μπαρλάς, 1967
    • Ηλίας Παπαλάς, 1968
    • Απόστολος Μελαχρινός (& αρχαίο κείμενο - "Ελληνικός Εκδοτικός Οργανισμός", χχ)


Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Hieronymi de Bosch Observationum et Notarum in Anthologiam Graecam volumen alterum quod indices continet, opus Boschii morte interruptum David Jacobus van Lennep aboluit, Ultrajecti e typographia J. Altheer, 1822, Κατάλογος ποιητών (σελ. 439)

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Ανδριανού Ε.-Ξιφαρά Π., Αρχαίο Ελληνικό Θέατρο, ΕΑΠ, (Πάτρα, 2001)
  • Lesky Albin, Ιστορία της αρχαίας ελληνικής λογοτεχνίας, (μτφρ. Αγ. Τσοπανάκης), Αφοί Κυριακίδη, (Θεσσαλονίκη 1981).
  • Thomson G., Το αειθαλές δέντρο: Διαλέξεις και άρθρα για τον ελληνικό πολιτισμό, Κέδρος, (Αθήνα, 1999)
  • Gilbert Murray, "Αισχύλος. Ο δημιουργος της τραγωδίας.",Καρδαμιτσα, (Αθήνα 1993)
  • Blume, Η. D., Εισαγωγή στο Αρχαίο Θέατρο, ΜΙΕΤ, (Αθήνα 1986)
  • Οικονόμου Γεώργιος και Αγγελινάρας Γεώργιος, Βιβλιογραφία των εμμέτρων νεοελληνικών μεταφράσεων της αρχαίας ελληνικής δραματικής ποιήσεως, Αθήναι 1973

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
Wikisource logo
Στη Βικιθήκη υπάρχει υλικό που έχει σχέση με το θέμα:
Wiktionary logo
Το Βικιλεξικό έχει λήμμα που έχει σχέση με το λήμμα:
Wikiquote logo
Στα Βικιφθέγματα υπάρχει υλικό σχετικό με το λήμμα:
  • Λεοντοπούλου, Παρασκευή, Η διαλεκτική της θείας και ανθρώπινης βούλησης στον Αισχύλο, Διδακτορική διατριβή, Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών (ΕΚΠΑ). Σχολή Θεολογική. Τμήμα Κοινωνικής Θεολογίας, 2007, [1]

Ψηφιακό αρχείο ΕΡΤ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]