Χαν
Χαν,[α] εξελληνισμένα Χάνος, αποτελεί τίτλο πολιτικής ή στρατιωτικής εξουσίας, ο οποίος ανάγεται στις Ευρασιατικές στέπες. Ο όρος χρησιμοποιήθηκε αρχικώς από τις αλταϊκές, τουρκομογγολικής καταγωγής, νομαδικές φυλές που κατοικούσαν βόρεια της Κίνας. Φαίνεται ότι η πρώτη τεκμηριωμένη χρήση του απαντά στη συνομοσπονδία των Ξιανμπέι,[3] μεταξύ των ετών 283 και 289,[4] όπου απένειμαν τον τίτλο στον ανώτατο ηγεμόνα τους. Παράλληλα, απαντά και ως κρατικός τίτλος στην συνομοσπονδία των Ρουράν.[5] Στη συνέχεια, ο τίτλος υιοθετήθηκε από τη φυλή των Ασίνα και, αργότερα, από τους Γκιόκτουρκ και τους Μογγόλους, οι οποίοι συνέβαλαν καθοριστικά στη διάδοσή του σε ολόκληρη την Ασία. Κατά τα μέσα του 6ου αιώνα, ο τίτλος κατέστη γνωστός στους Πέρσες με τη μορφή Χαγάνος, αποδιδόμενος ως «Βασιλεύς των Τούρκων».[3]
Στη σύγχρονη χρήση, ο όρος χαν φέρει ποικίλες σημασιολογικές αποχρώσεις, ισοδύναμες με τους όρους «διοικητής», «άρχων» ή «κυβερνήτης». Σήμερα, η χρήση του τίτλου επιβιώνει κυρίως στη νότια και κεντρική Ασία, ιδίως στο Αφγανιστάν και το Ιράν. Τα θηλυκά αντίστοιχα του τίτλου είναι χατούμ και χανούμ. Μετά τις μογγολικές κατακτήσεις, διάφοροι τουρκικοί και μογγολικοί λαοί της Κεντρικής Ασίας προσέδωσαν στον τίτλο νέα αίγλη και ισχύ, μεταφέροντάς τον αργότερα στις περιοχές του Αφγανιστάν και της βόρειας Ινδίας, όπου τελικώς ενσωματώθηκε και ως προσωπικό όνομα.
Ο τίτλος Χαγάνος αποδίδεται ως «Χαν των Χαν» ή «Χάνος των Χάνων» και αντιστοιχεί στον υπέρτατο ηγεμόνα. Με αυτήν τη μορφή φέρεται από τον Τζένγκις Χαν και τους άρρενες απογόνους του, οι οποίοι διαδέχονταν ο ένας τον άλλον στη γραμμή της ανδρικής διαδοχής.[6]
Σημειώσεις
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ μογγολικά: хан/ᠬᠠᠨ khan/qan,[1][2] τουρκικά: han, αζερικά: xan, οθωμανικά: han, παλαιά τουρκικά: 𐰴𐰍𐰣 kaɣan, κινεζικά: 可汗 kèhán, κογκουριό: 皆 key, σίλλα: 干 kan, μπέκτζε: 瑕 ke, μαντσού: ᡥᠠᠨ, περσικά: خان, παντζάμπι: ਖਾਨ, ούρντου: خان, βαλουχικά: خان, βουλγαρικά: хан, khan, Хан Аспарух, τσουβάς: хун, hun, βεγγαλικά: খান or খাঁন)
Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ «"khan."». Merriam-Webster Online Dictionary. Merriam-Webster. Ανακτήθηκε στις 25 Απριλίου 2008.
- ↑ «"khan."». The American Heritage Dictionary of the English Language. Bartleby.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 19 Αυγούστου 2007. Ανακτήθηκε στις 25 Απριλίου 2008.
- 1 2 Henning, W. B., «A Farewell to the Khagan of the Aq-Aqataran», Bulletin of the School of Oriental and African studies - University of London", Vol 14, No 3, 501-522.
- ↑ Zhou 1985, 3-6.
- ↑ Grousset René (1988). The Empire of the Steppes: A History of Central Asia. Rutgers University Press. σελ. 585. ISBN 0813513049.
- ↑ Fairbank, John King 1978, The Cambridge History of China . Cambridge University Press, 367
Βιβλιογραφία
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Fairbank, John King 1978, The Cambridge History of China . Cambridge University Press
- Grousset René 1988, The Empire of the Steppes: A History of Central Asia. Rutgers University Press. ISBN 0-8135-1304-9.
- Henning, W. B., «A Farewell to the Khagan of the Aq-Aqataran», Bulletin of the School of Oriental and African studies - University of London", Vol 14, No 3, 501-522.
Εξωτερικοί σύνδεσμοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
- on-line encyclopaedia on all Bengal, Αγγλ
- Etymology OnLine
- RoyalArk- see under each present country
- Princely states in British India
- WorldStatesmen- see under each present country
