Φλάγκσταφ (Αριζόνα)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση

Συντεταγμένες: 35°11′57″N 111°37′52″W / 35.19917°N 111.63111°W / 35.19917; -111.63111

Φλάγκσταφ
Πόλη
Το κέντρο του Φλάγκσταφ το 2000
Προσωνυμία: Πόλη των Επτά θαυμάτων, πόλη του σκοτεινού ουρανού
Θέση του Φλάγκσταφ στην πολιτεία και την κομητεία
Χώρα Flag of the United States.svg ΗΠΑ
Πολιτεία Αριζόνα
Κομητεία Κοκονίνο
Διοίκηση
 • Δήμαρχος Τζέρρυ Νάμπορς
Έκταση 165,4 χλμ²
Υψόμετρο 2.106 μ
Πληθυσμός (2010)
 • Πόλη 65.870
 • Μητροπολιτική περιοχή 136.539
Ζώνη ώρας UTC-7
Ιστοσελίδα http://www.flagstaff.az.gov/

Το Φλάγκσταφ (Flagstaff) είναι πόλη των νοτιοδυτικών ΗΠΑ, στη βόρεια Αριζόνα. Το 2014 ο πληθυσμός της εκτιμήθηκε σε 68.785 κατοίκους. Η πόλη είναι η πρωτεύουσα και η μεγαλύτερη πόλη της Κομητείας Κοκονίνο[1], και πήρε το όνομά της, που στην ελληνική γλώσσα σημαίνει «ιστός (κοντάρι) σημαίας», από έναν ιστό από ξύλο πεύκου (βλ. την ιστορία).

Το Φλάγκσταφ βρίσκεται κοντά στο νοτιοδυτικό άκρο του Υψιπέδου του Κολοράντο, κατά μήκος της δυτικής πλευράς μεγάλου πευκοδάσους, του μεγαλύτερου συνεχούς δάσους βαριάς πεύκης των ΗΠΑ[2]. Κοντά στην πόλη υψώνεται το όρος Έλντεν (2.835 μέτρα), ενώ και η υψηλότερη βουνοκορφή σε όλη την Αριζόνα, η Κορυφή Χάμφρυς (3.851 μέτρα), βρίσκεται περί τα 15 χιλιόμετρα βόρεια του Φλάγκσταφ.

Η οικονομία της πόλεως βασιζόταν αρχικώς στην υλοτομία, την κτηνοτροφία και την κατασκευή σιδηροδρομικού υλικού, ενώ σήμερα παραμένει κέντρο διανομής για εταιρείες και είναι έδρα του Αστεροσκοπείου Λόουελ, του Πανεπιστημίου της Βόρειας Αριζόνα και σταθμού της Γεωλογικής Υπηρεσίας των ΗΠΑ. Το Φλάγκσταφ έχει τουρισμό κυρίως χάρη στη γειτνίαση φυσικών αξιοθέατων, όπως το Γκραντ Κάνυον, το Φαράγγι του Όουκ Κρηκ, ο Μετεωρικός Κρατήρας της Αριζόνα και το χιονοδρομικό κέντρο Αριζόνα Σνόουμπωλ, αλλά και επισκέπτες του ιστορικού Αστεροσκοπείου Λόουελ.

Ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Φλάγκσταφ περί το 1899: άποψη του ταχυδρομικού γραφείου και άλλων κτισμάτων στην Terrace Street

Το 1855 ο ανθυπολοχαγός Έντουαρντ Φ. Μπηλ (Beale) τοπογραφούσε έναν δρόμο από τον Ρίο Γκράντε στο Νέο Μεξικό μέχρι το Φορτ Τεχόν στην Καλιφόρνια, και στρατοπέδευσε κοντά στη σημερινή τοποθεσία του Φλάγκσταφ. Εκεί διέταξε τους άνδρες του να κόψουν τα κλαδιά ενός ίσιου πεύκου για να υψώσει πάνω του την αμερικανική σημαία[3], γεγονός που έδωσε στη μετέπειτα πόλη το όνομά της. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, το όνομα προήλθε από ιστό που έφτιαξε μία ομάδα προσκόπων από τη Βοστώνη (γνωστή ως "Second Boston Party") για τον εορτασμό των 100 ετών της ανεξαρτησίας των ΗΠΑ, στις 4 Ιουλίου 1876.[4]

Ο πρώτος μόνιμος οικισμός χρονολογείται επίσης στο 1876, όταν ο Τόμας Φ. Μακμίλαν έχτισε μία καλύβα στους πρόποδες του μετέπειτα «Λόφου του `Αρεως», στα δυτικά του σημερινού κέντρου της πόλης. Μετά το 1880 το Φλάγκσταφ άρχισε να αναπτύσσεται, ανοίγοντας το πρώτο του ταχυδρομείο και προσελκύοντας τη βιομηχανία του σιδηροδρόμου. Αρχικώς η οικονομία βασιζόταν στην ξυλεία και την εκτροφή προβάτων και βοοειδών. Το 1886 το Φλάγκσταφ, με πληθυσμό μόλις 900 κατοίκων περίπου, ήταν ο μεγαλύτερος οικισμός πάνω στη σιδηροδρομική γραμμή ανάμεσα στην Αλμπουκέρκη και τη δυτική ακτή των ΗΠΑ[3].

Το 1894 ο Βοστωνέζος αστρονόμος Πέρσιβαλ Λόουελ ανέθεσε στον A.E. Ντάγκλας να αναζητήσει μία ιδανική τοποθεσία για την ανέγερση ενός αστεροσκοπείου. Ο Ντάγκλας, παρακινημένος από το μεγάλο υψόμετρο του Φλάγκσταφ, το περιέγραψε ως ιδανικό μέρος για το κατόπιν γνωστό Αστεροσκοπείο Λόουελ, λέγοντας: «με τους άλλους παράγοντες να είναι ίδιοι, όσο ψηλότερα μπορούμε να πάμε, τόσο καλύτερα».[5] Δύο χρόνια αργότερα, το ειδικά σχεδιασμένο Τηλεσκόπιο Κλαρκ διαμέτρου 61 εκατοστών που είχε παραγγείλει ο Λόουελ εγκαταστάθηκε στο νέο αστεροσκοπείο. Το 1930 ο νάνος πλανήτης Πλούτωνας ανακαλύφθηκε από ένα άλλο τηλεσκόπιο του Αστεροσκοπείου Λόουελ. Το 1955 εγκαινιάσθηκε και ο Αστρονομικός Σταθμός Φλάγκσταφ του Ναυτικού Αστεροσκοπείου των ΗΠΑ, από όπου κατά σύμπτωση ανακαλύφθηκε το 1978 ο μεγαλύτερος δορυφόρος του Πλούτωνα, ο Χάρων[6].

Κατά τη διάρκεια του προγράμματος Απόλλων τη δεκαετία του 1960, το Τηλεσκόπιο Κλαρκ χρησιμοποιήθηκε για τη χαρτογράφηση της Σελήνης, ώστε οι σχεδιαστές των αποστολών να επιλέξουν μία ασφαλή τοποθεσία για την προσσελήνωση των σεληνακάτων[7]. Σε αναγνώριση της σημασίας του Φλάγκσταφ για την επιστήμη της αστρονομίας, ο αστεροειδής 2118 Φλάγκσταφ πήρε το όνομά του από την πόλη, ενώ ο 6582 Φλαγκσύμφονυ από τη Συμφωνική ορχήστρα του Φλάγκσταφ.

Το παλαιό κεντρικό κτήριο του Πανεπιστημίου της Βόρειας Αριζόνα

Η Ανώτερη Σχολή της Βόρειας Αριζόνα ιδρύθηκε εδώ το 1899 και μετονομάσθηκε σε Πανεπιστήμιο της Βόρειας Αριζόνα το 1966.[3]. Στις 11 Απριλίου του 1899 η πολιτιστική υπόσταση της πόλεως αναβαθμίσθηκε σημαντικά με την πρώτη συναυλία της Συμφωνικής ορχήστρας του Φλάγκσταφ. Η ορχήστρα έχει σήμερα ως βασικό της χώρο το Ardrey Auditorium στην πανεπιστημιούπολη του Πανεπιστημίου της Βόρειας Αριζόνα[8].

Η πόλη αναπτύχθηκε γρήγορα, κυρίως χάρη στη θέση της πάνω στη σιδηροδρομική γραμμή ανατολής-δύσης. Τη δεκαετία του 1880 οι σιδηρόδρομοι αγόρασαν εκτάσεις στα δυτικά από το κράτος και στη συνέχεια τις πώλησαν σε ιδιώτες για να χρηματοδοτήσουν την επέκτασή τους[9]. Κατά τη δεκαετία του 1890, περί τα 80 ως 100 τρένα περνούσαν καθημερινά από την πόλη, με προορισμούς το Σικάγο, το Λος Άντζελες, κλπ.[10][11].

Το παλαιό δικαστήριο της Κομητείας Κοκονίνο από τη Λεωφόρο Birch (2005)

Η Εθνική οδός 66 ολοκληρώθηκε το 1926 και περνούσε επίσης από το Φλάγκσταφ, που έγινε δήμος το 1928[3]. Το 1929 κτίσθηκε το πρώτο μοτέλ στην πόλη, το Motel Du Beau, περιγραφόμενο από την Daily Sun ως «ένα ξενοδοχείο με γκαράζ για την ανώτερη τάξη των αυτοκινητιστών.» Με τα χρόνια, η πόλη έγινε αγαπητή στάση για τους τουρίστες που ταξίδευαν στην εθνική οδό, ιδίως εξαιτίας της εγγύτητάς της στο Γκραντ Κάνυον.

Η πόλη συνέχισε να ευδοκιμεί και να αναπτύσσεται και τη δεκαετία του 1960. Ωστόσο, τις επόμενες δεκαετίες πολλές επιχειρήσεις έφυγαν από το κέντρο, το οποίο άρχισε να παρακμάζει οικονομικά και κοινωνικά. Σε απάντηση, ο δήμος εκπόνησε το 1987 ένα σχέδιο για τη μετατροπή του από εμπορικό σε οικονομικό και έδρα υπηρεσιών γραφείου, ενώ έχτισε νέο δημαρχείο, βιβλιοθήκη και το διοικητικό κτήριο της κομητείας Κοκονίνο στο κέντρο της πόλης. Κατά τη δεκαετία του 1990, η περιοχή του κέντρου ανανεώθηκε, με πολλά πεζοδρόμια να στρώνονται με διακοσμητικούς πλίνθους, και ένα νέο μείγμα καταστημάτων και εστιατορίων άνοιξε για να επωφεληθεί από την κατάσταση.

Στις 24 Οκτωβρίου 2001, το Φλάγκσταφ αναγνωρίσθηκε από τη Διεθνή Ένωση Σκοτεινού Ουρανού (International Dark-Sky Association) ως η πρώτη «Διεθνής Πόλη Σκοτεινού Ουρανού»[12][13].

Γεωγραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι γεωγραφικές συντεταγμένες του κέντρου του Φλάγκσταφ είναι πλάτος 35° 11΄ 57΄΄ βόρειο και μήκος 111° 37΄ 52΄΄ δυτικό[14]. Σύμφωνα με το Γραφείο Απογραφών των ΗΠΑ, η πόλη έχει έκταση 165,4 τετραγωνικά χιλιόμετρα, από τα οποία μόλις 80 στρέμματα (0,08%) καλύπτονται από νερά.

Κτισμένο σε υψόμετρο από 2.106 ως 2.130 μέτρα πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, το Φλάγκσταφ περιβάλλεται από ηφαιστειογενή βουνά, βρίσκεται στην καρδιά του Εθνικού Δρυμού Κοκονίνο και απέχει 210 χιλιόμετρα από την πρωτεύουσα της Αριζόνα, το Φοίνιξ. Ο χείμαρρος Ρίο ντε Φλαγκ διαρρέει την πόλη.

Τοπογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι κορυφές Σαν Φραντσίσκο από το Φλάγκσταφ

Το κέντρο της πόλεως κείται τρία χιλιόμετρα ανατολικά του «Λόφου του Άρεως», ονομασμένο έτσι από τον Λόουελ όταν ανέγειρε εκεί το αστεροσκοπείο του. Οι οδοί της περιοχής του κέντρου είναι ευθυγραμμισμένοι παράλληλα και κάθετα στην Εθνική οδό 66 και στη σιδηροδρομική γραμμή, που διατρέχουν την πόλη από την ανατολή προς τη δύση. Η οδός Μίλτον ξεκινά από την εθνική στα δυτικά του κέντρου και κατευθύνεται προς νότο, πλάι στην πανεπιστημιούπολη του Πανεπιστημίου της Βόρειας Αριζόνα, μέχρι τη διασταύρωση των Διαπολιτειακών Αυτοκινητοδρόμων 17 (Interstate 17) και 40. Ο άλλος δρόμος προς νότο, η Λεωφόρος Beulah, γίνεται η Πολιτειακή οδός 89A και δια του φαραγγιού Όουκ Κρηκ φθάνει στη Σεντόνα. Προς τα βόρεια, η οδός Φορτ Βάλεϋ (180) κατευθύνεται προς το Μουσείο της Βόρειας Αριζόνα, το χιονοδρομικό κέντρο και προς το Εθνικό Πάρκο του Γκραντ Κάνυον. Προς τα ανατολικά, η Εθνική οδός 66 και η σιδηροδρομική γραμμή προχωρούν παράλληλα, στους πρόποδες του όρους Έλντεν. Στο ανατολικό Φλάγκσταφ βρίσκεται το μεγαλύτερο μέρος των βιομηχανικών μονάδων της πόλεως.

Αρκετοί οικισμοί βρίσκονται κοντά στο Φλάγκσταφ, κατά μήκος των Αυτοκινητοδρόμων 40 και 17. Περί τα δέκα χιλιόμετρα (km) προς νότο είναι τα χωριά Κατσίνα (Kachina Village) and Μάουντεναιρ. 56 km δυτικά βρίσκεται το Γουίλιαμς, 32 km προς νότο υπάρχει το Munds Park, 48 km προς νότο η Σεντόνα και 24 km προς τα ανατολικά είναι η Γουινόνα.

Κλίμα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Άποψη του φλάγκσταφ από τον «Λόφο του Άρεως»

Το Φλάγκσταφ έχει μάλλον ξηρό ημι-ηπειρωτικό κλίμα (Köppen Dsb/Csb)[15], με 5 διακριτές εποχές: ψυχρό χειμώνα με αρκετά χιόνια (λόγω υψομέτρου), ξηρή άνοιξη με δυνατούς ανέμους και περιστασιακές χιονοπτώσεις, ένα πολύ ξηρό και θερμό «πρώτο καλοκαίρι» από τον Μάιο μέχρι τις αρχές Ιουλίου, μία βροχερή και υγρή a εποχή μουσώνων από τον Ιούλιο μέχρι τις αρχές Σεπτεμβρίου, και ένα ξηρό και ευχάριστο φθινόπωρο που διαρκεί μέχρι τα πρώτα χιόνια τον Νοέμβριο.

Ο συνδυασμός μεγάλου υψομέτρου και μικρής υγρασίας δίνει ήπιες κλιματικές συνθήκες για μεγάλο μέρος του έτους. Ο καθαρός και ξηρός αέρας ενισχύει την αποτελεσματική ακτινοβόληση της θερμότητας εξαιτίας του υψομέτρου, που δίνει μεγάλες διαφορές μεταξύ των θερμοκρασιών πριν την αυγή και εκείνων του απομεσήμερου. Αυτό σημαίνει ότι μία ημέρα των 12 °C τον Ιανουάριο μπορεί να διαδεχθεί μία νύχτα των −10 βαθμών. Η ελάχιστη θερμοκρασία πέφτει στους −20 °C δυο-τρεις νύχτες τον χρόνο.

Η φύση του χειμερινού καιρού είναι κυκλωνική και ορίζεται από την παρουσία μετώπων, με αποτέλεσμα περιοδικές ευρείας εκτάσεως χιονοπτώσεις ακολουθούμενες από εκτεταμένες περιόδους ηλιοφάνειας. Ο γενικά σταθερός καιρός της περιοχής διακόπτεται από σύντομες αλλά συχνά έντονες απογευματινές μπόρες και καταιγίδες, συνηθισμένες κατά τους μουσώνες του Ιουλίου και Αυγούστου. Οι θερινές θερμοκρασίες είναι ήπιες, με τις υψηλές να κυμαίνονται περί τους 28 °C [3]. Οι πιο ακραίες θερμοκρασίες που έχουν καταγραφεί ποτέ είναι −34,4 °C στις 22 Ιανουαρίου 1937 και 36,1 °C στις 5 Ιουλίου 1973.[16] Το Φλάγκσταφ είναι η μοναδική πόλη της Αριζόνα στην οποία δεν έχει καταγραφεί ποτέ θερμοκρασία ίση ή υψηλότερη των 100 °F (38 °C).[16]

Ο καιρός είναι γενικώς ηλιόλουστος, με πολύ περισσότερη ηλιοφάνεια από άλλες πόλεις με υψηλές χιονοπτώσεις, όπως η Νέα Υόρκη, το Σικάγο, η Βοστώνη, ακόμα και το Ντένβερ.

Η μέση ετήσια χιονόπτωση είναι 255 εκατοστά, καθιστώντας το Φλάγκσταφ έναν από τους πλέον χιονώδεις δήμους των ΗΠΑ. Αλλά οι 277 ημέρες του έτους κατά μέσο όρο δεν εμφανίζουν κανενός είδους ατμοσφαιρική κατακρήμνιση. Το έδαφος παραμένει συχνά καλυμμένο με χιόνι για εβδομάδες επί εβδομάδες μετά από μεγάλες χιονοθύελλες, καθώς οι χαμηλές νυκτερινές θερμοκρασίες παγώνουν την επιφάνεια του χιονιού. Το μέγιστο ημερήσιο ύψος χιονιού που έχει καταγραφεί είναι 211 εκατοστά, στις 20 Δεκεμβρίου 1967.

Δημογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Πληθυσμός του Φλάγκσταφ
`Eτος απογραφής Κάτοικοι
1890 964
1900 1271
1910 1633
1920 3186
1930 3891
1940 5080
1950 7663
1960 18.214
1970 26.117
1980 34.743
1990 45.857
2000 52.894
2010 65.870

Η πυκνότητα πληθυσμού σύμφωνα με την τελευταία απογραφή ήταν 321,2 κάτοικοι ανά τετραγ. χιλιόμετρο. Η φυλετική σύσταση του πληθυσμού ήταν 73,4% λευκοί, 1,9% Αφροαμερικανοί, 11,7% Ινδιάνοι, 1,9% Ασιάτες, 7,3% άλλων φυλών και 3,6% από δύο ή περισσότερες φυλές. Λατινοαμερικανική προέλευση είχε το 18,4%. Το ποσοστό των Αφροαμερικανών είναι αξιοσημείωτα πολύ χαμηλότερο από τον μέσο όρο των ΗΠΑ (1,9% έναντι 12,6%), ενώ των Ινδιάνων πολύ υψηλότερο (11,7% έναντι 0,9%). Αυτό οφείλεται κυρίως στην εγγύτητα της πόλεως σε αρκετούς Native American reservations, με φυλές όπως των Ναβάχο, των Χόπι, των Χαβασουπάι και των Γιαβαπάι. Η ινδιάνικη κοινότητα του Φλάγκσταφ αποτελείται κυρίως από Ναβάχο, με περίπου 5.500 ανθρώπους τέτοιας καταγωγής να ζουν στην πόλη[17].

Στην απογραφή του 2000 υπήρχαν 19.306 νοικοκυριά, εκ των οποίων το 32,8% είχε ανήλικα τέκνα. Ο μέσος αριθμός ανθρώπων ανά νοικοκυριό ήταν 2,59, ενώ το μέσο μέγεθος οικογένειας ήταν 3,13. Η διάμεση ηλικία ήταν τα 27 έτη.

Ως πόλη με πανεπιστήμιο, το Φλάγκσταφ έχει σαφώς περισσότερο μορφωμένο πληθυσμό από τον μέσο όρο των ΗΠΑ: Το 89,8% του πληθυσμού έχει απολυτήριο λυκείου ή ανώτερο τίτλο σπουδών, ενώ ο εθνικός μ.ό. είναι 80,4%. Το 39,4% του πληθυσμού είναι κάτοχοι πανεπιστημιακού πτυχίου, σε σύγκριση με τον μέσο όρο 24,4% των ΗΠΑ.

Εγκληματικότητα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σύμφωνα με στοιχεία του FBI για το 2012, η πόλη είχε 262 περιστατικά βίαιων εγκλημάτων ανά 100 χιλιάδες πληθυσμού και 2834 περιστατικά εγκλημάτων κατά της ιδιοκτησίας ανά 100 χιλιάδες πληθυσμού[18].

Πολιτειακός νόμος της Αριζόνα του 1988 απαγόρευσε την «επαιτεία σε δημόσιο χώρο». Η επιθετική εφαρμογή αυτού του νόμου από την αστυνομία και την εισαγγελία του Φλάγκσταφ οδήγησε σε μία μήνυση για παραβίαση του Συντάγματος στις 25 Ιουνίου 2013 από την Αμερικανική Ένωση Πολιτικών Ελευθεριών και τρεις συλληφθέντες ή απειληθέντες με σύλληψη[19]. Ως αποτέλεσμα, στις 4 Οκτωβρίου 2013 ο περιφερειακός δικαστής Νηλ Γουέικ ανέτρεψε τον νόμο[20].

Οικονομία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι σιδηροδρομικές γραμμές περνούν από το κέντρο του Φλάγκσταφ, αφού η πόλη αναπτύχθηκε γύρω από τον σιδηροδρομικό σταθμό. Η σχετική βιομηχανία μεταφορών αποτελεί από πολύ παλιά μέρος της οικονομίας του Φλάγκσταφ.

Η παλαιά οικονομική βάση της υλοτομίας, της κτηνοτροφίας και των σχετικών με τον σιδηρόδρομο αντικαταστάθηκε σε μεγάλο βαθμό από την εκπαίδευση, τον τουρισμό και τις μεταφορές. Από τους μεγαλύτερους εργοδότες στο Φλάγκσταφ είναι σήμερα το Πανεπιστήμιο της Βόρειας Αριζόνα, το Ιατρικό Κέντρο του Φλάγκσταφ και η στοιχειώδης και μέση εκπαίδευση. Ο τουρισμός συνεισφέρει πλέον σημαντικά στην οικονομία, καθώς η πόλη δέχεται πάνω από 5 εκατομμύρια τουρίστες τον χρόνο[3].

Επιστημονικά και ερευνητικά ιδρύματα φιλοξενούνται στην πόλη, όπως το Αστεροσκοπείο Λόουελ, το Πανεπιστήμιο της Βόρειας Αριζόνα, ο αστρονομικός σταθμός του Ναυτικού Ναυτικού Αστεροσκοπείου των ΗΠΑ και η Γεωλογική Υπηρεσία των ΗΠΑ. Το ιστορικό Αστεροσκοπείο Λόουελ είναι ακόμα ενεργό και δημοφιλής τόπος επισκέψεως, με εκπαιδευτικά προγράμματα και ξεναγήσεις. Με δίκτυο τηλεσκοπίων, ερευνά αστρονομικά φαινόμενα, αστεροειδείς και κομήτες. Τελευταίο του απόκτημα μέσα από μία συνεργασία 30 εκατομμυρίων δολαρίων με το Discovery Channel είναι το 4 μέτρων Discovery Channel Telescope.

Υπάρχουν 5 βιομηχανικά πάρκα στην πόλη, κοντά στους Αυτοκινητοδρόμους 17 και 40. Εκεί παράγονται από ζωοτροφές και Gore-Tex μέχρι χαρτομάντιλα και παγωτά. Η τουριστική βιομηχανία εκπροσωπείται από αλυσίδες ξενοδοχείων και εστιατορίων. Στο κέντρο υπάρχουν όμως και δύο ιστορικά ξενοδοχεία, το Weatherford Hotel και το Hotel Monte Vista. Το πρώτο ξενοδοχείο της αλυσίδας Ramada Inn άνοιξε το 1954. Το αρχικό κτήριο διατηρείται άθικτο και λειτουργεί υπό άλλη ιδιοκτησία[21].

Τέχνες και πολιτισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Orpheum Theater στο κέντρο της πόλεως φιλοξενεί μεγάλη ποικιλία συναυλιών και παραστάσεων.

Το Φλάγκσταφ διαθέτει τη Συμφωνική Ορχήστρα του Φλάγκσταφ, που δίνει συναυλίες από τον Σεπτέμβριο μέχρι τον Απρίλιο στο Ardrey Auditorium στην πανεπιστημιούπολη[8]. Εξ άλλου, η πόλη προσελκύει μουσικούς της παραδοσιακής και της σύγχρονης μουσικής, και φιλοξενεί αρκετά ετήσια μουσικά φεστιβάλ τους καλοκαιρινούς μήνες, ενώ δημοφιλή συγκροτήματα εμφανίζονται όλο τον χρόνο στο Orpheum Theater. Επίσης, δωρεάν συναυλίες δίνονται τις Πέμπτες τους θερινούς μήνες στην Πλατεία Heritage[22].

Το Φλάγκσταφ έχει δραστήρια θεατρική κίνηση, με αρκετές θεατρικές ομάδες. Το Τμήμα Θεατρικών Σπουδών του Πανεπιστημίου της Βόρειας Αριζόνα έχει ένα επιτυχημένο θεατρικό πρόγραμμα που ανεβάζει ποιοτικές παραγωγές για την ευρύτερη κοινότητα στο Θέατρο Clifford E. White (που φέρει το όνομα του επί μακρό καθηγητή του Τμήματος Clifford White) και το Studio Theatre της πανεπιστημιούπολης. Ο εξωπανεπιστημιακός θίασος "Theatrikos Theatre Company" ιδρύθηκε το 1972 στο υπόγειο του ξενοδοχείου Weatherford Hotel και σήμερα ανεβάζει 5 κύριες παραγωγές το έτος. Από το 2002 ο θίασος στεγάζεται στο Doris-Harper White Community.

Από το 1995 η Εταιρεία Ελαφράς Όπερας του Φλάγκσταφ (Flagstaff Light Opera Company) έχει ανεβάσει ποικιλία από μιούζικαλ, οπερέτες και όπερες όλο τον χρόνο στο Γυμνάσιο Sinagua[23]. Υπάρχουν επίσης αρκετές χορευτικές ομάδες στην πόλη, που συνεργάζονται και με τη Συμφωνική Ορχήστρα[24].

Ποικιλία από «φεστιβάλ του Σαββατοκύριακου» λαβαίνουν χώρα καθ' όλο το έτος. Το ετήσιο Φεστιβάλ Βιβλίου της Βόρειας Αριζόνα συγκεντρώνει κάθε άνοιξη ευρύτερα γνωστούς συγγραφείς που διαβάζουν και παρουσιάζουν τα έργα τους[25]. Το τετραήμερο Φεστιβάλ Ταινιών Βουνού του Φλάγκσταφ (Flagstaff Mountain Film Festival) κάθε Οκτώβριο παρουσιάζει ποικιλία ανεξάρτητων ταινιών και ντοκιμαντέρ που εστιάζουν σε εξτρίμ σπορ και περιβαλλοντικά θέματα στο Orpheum Theater[26]. Τους θερινούς μήνες γίνονται φεστιβάλ τέχνης και χειροτεχνίας των Ινδιάνων Χόπι και Ναβάχο, καθώς και το "Made in the Shade Beer Tasting Festival"[27]. Τις τελευταίες δύο δεκαετίες το Φλάγκσταφ φιλοξενεί τη δεκαήμερη Γιορτή Επιστήμης τον Σεπτέμβριο. Πρόκειται για μία εκδήλωση με «οικογενειακό» χαρακτήρα με διαλέξεις, ανεπίσημες ομιλίες και δραστηριότητες σε μουσεία, αστεροσκοπεία, άλλα επιστημονικά κέντρα, στο πανεπιστήμιο και στα σχολεία. Το φεστιβάλ αρχίζει με την ετήσια διάλεξη στη μνήμη του Γιουτζίν Σουμέικερ. Προσκεκλημένοι ομιλητές υπήρξαν αστροναύτες, εξερευνητές των πολικών περιοχών, κυνηγοί θυελλών και επιστήμονες πολλών ειδικοτήτων. Τον ίδιο μήνα, τον Σεπτέμβριο, γίνεται και το Πανηγύρι της Κομητείας Κοκονίνο, με αγώνα καταστροφής αυτοκινήτων (demolition derby), δημοπρασίες ζώων, κλπ.[28].

Την παραμονή της Πρωτοχρονιάς, ο κόσμος συγκεντρώνεται γύρω από το Ξενοδοχείο Weatherford, καθώς ένα μεγάλο μεταλλικό κουκουνάρι ρίχνεται από την οροφή τα μεσάνυχτα, μία παράδοση που ξεκίνησε μόλις το 1999 από τους ιδιοκτήτες του ξενοδοχείου Χ. Τέιλορ και Σαμ Γκρην, που διακόσμησαν ένα σκουπιδοτενεκέ με χρώματα, φωτάκια και κουκουνάρια, και τον έριξαν από την οροφή για να εορτάσουν τη νέα χιλιετία.

Το Μουσείο της Βόρειας Αριζόνα έχει βιολογικά, αρχαιολογικά, ανθρωπολογικά και ινδιάνικα καλλιτεχνικά εκθέματα από το Υψίπεδο του Κολοράντο. Το «Αρμπορέτο στο Φλάγκσταφ» είναι ένα αρμπορέτο 810 στρεμμάτων με 2500 είδη ανθεκτικών στην ξηρασία ντόπιων φυτών[29][30].

Πάρκα και υπαίθρια αναψυχή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Φαράγγι του Όουκ Κρηκ κοντά στο Φλάγκσταφ, στον δρόμο προς τη Σεντόνα.
Η κορυφή Χάμφρυς στα βόρεια του Φλάγκσταφ

Το Φλάγκσταφ έχει αποκτήσει κάποια φήμη ανάμεσα στους φυσιολάτρες, και η ποικιλία τοπίων της περιοχής με τον σχετικώς ήπιο καιρό σε μεγάλο υψόμετρο προσελκύει κατασκηνωτές, οδοιπόρους, αναρριχητές, δρομείς και ορεινούς ποδηλάτες από ολόκληρες τις νοτιοδυτικές ΗΠΑ. Υπάρχουν 2749 στρέμματα πάρκων στο Φλάγκσταφ, τα μεγαλύτερα από τα οποία είναι τα Θορπ και Μπάφαλο. Το κεντρικό Wheeler Park, δίπλα στο δημαρχείο, φιλοξενεί θερινές συναυλίες και άλλες εκδηλώσεις[31]. Ο δήμος συντηρεί ένα εκτεταμένο δίκτυο μονοπατιών, το Flagstaff Urban Trails System (FUTS), με περισσότερα από 80 χιλιόμετρα στρωμένων και μη διαδρομών για περπάτημα, τρέξιμο και ποδηλασία μέσα στην πόλη[32].

Στην περιοχή οργανώνονται αγώνες τριάθλου και σκι, ενώ η πόλη αποτελεί βάση για εκδρομές στο Γκραντ Κάνυον και στον Κολοράντο[33], ήδη από τον 19ο αιώνα.

Προορισμοί για πιο κοντινές εκδρομές είναι το Εθνικό Μνημείο Γουόλνατ Κάνυον, ο Κρατήρας Σάνσετ, το Εθνικό Μνημείο Wupatki και ο Κρατήρας Μπάρινγκερ. Το Γκλεν Κάνυον με την τεχνητή Λίμνη Πάουελ βρίσκονται λίγο μακρύτερα, στα 215 χιλιόμετρα βόρεια.

Διοίκηση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Δημαρχείο του Φλάγκσταφ

Η πόλη διοικείται από τον εκλεγμένο δήμαρχο, το δημοτικό συμβούλιο και τον δήμαρχο-μάνατζερ[34]. Ο σημερινός (2015) δήμαρχος είναι ο Τζέρρυ Νάμπορς (Jerry Nabours), που εκλέχθηκε τον Μάιο του 2012. Το δημοτικό συμβούλιο είναι εξαμελές, με έναν αντιδήμαρχο[35] και οι τακτικές συνεδριάσεις του γίνονται την πρώτη και την τρίτη Τρίτη κάθε μήνα[36].

Το Φλάγκσταφ είναι η πρωτεύουσα (έδρα) της Κομητείας Κοκονίνο, μιας από τις μεγαλύτερες σε έκταση κομητείες των ΗΠΑ, της οποίας αποτελεί τη μεγαλύτερη πόλη.

Εκπαίδευση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Υπάρχουν 19 δημόσια σχολεία με 11.500 μαθητές και 800 διδάσκοντες και προσωπικό. Ο «Εθνικός Δάσκαλος επιστημών της χρονιάς» το 1999, ο Ντέιβιντ Τόμσον, διδάσκει φυσική στο Γυμνάσιο Κοκονίνο[37], ενώ τρεις «Δάσκαλοι της χρονιάς στην Αριζόνα» από το 2001 ως το 2003 διδάσκουν στο Γυμνάσιο του Φλάγκσταφ[38].

Το Φλάγκσταφ είναι η έδρα δύο Α.Ε.Ι.: του Πανεπιστημίου της Βόρειας Αριζόνα (NAU, ένα από τα τρία δημόσια πανεπιστήμια της Αριζόνα) και του Coconino Community College.

Υποδομές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μεταφορές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Φλάγκσταφ αποτελεί το βόρειο άκρο του Αυτοκινητοδρόμου Interstate 17, που φθάνει ως το Φοίνιξ, 233 χιλιόμετρα νότια. Ο Interstate 40, που διασχίζει την πόλη από την ανατολή προς τη δύση, εκτείνεται από το Μπάρστοου (Καλιφόρνια) στα δυτικά ως την Αλμπουκέρκη και πέρα από αυτή. Η ιστορική Εθνική οδός 66 (Route 66) διασχίζει επίσης την πόλη στη διεύθυνση ανατολή-δύση και «σηκώνει» ακόμα πολλή κυκλοφορία. Η πολιτειακή οδός (State Route) 89A φθάνει νότια μέχρι τη Σεντόνα.

Η σιδηροδρομική γραμμή ανήκει σήμερα στην εταιρεία BNSF Railway. Οι αντίστοιχες επιβατικές συγκοινωνίες εξυπηρετούνται από την Amtrak (Λος Άντζελες - Αλμπουκέρκη)[39] Υπάρχουν αστικά και υπεραστικά λεωφορεία, που ανήκουν σε ιδιωτικές εταιρείες.

Η αεροπορική συγκοινωνία διεξάγεται από το Αεροδρόμιο Πούλιαμ του Φλάγκσταφ (Flagstaff Pulliam Airport, κωδ.IATA: FLG, κωδ. ICAO: KFLG), νότια και πολύ κοντά στην πόλη. Ο μοναδικός αεροδιάδρομος αυτού του μικρού αεροδρομίου επεκτάθηκε το 2007 από 2.133 μέτρα σε 2.680 μέτρα.

Η πόλη είναι μάλλον φιλική προς το ποδήλατο, με ποδηλατόδρομους σε πολλές βασικές οδούς[40], ανακηρύχθηκε εξάλλου ως τέτοια το 2006 (Bicycle-Friendly Community) από την Ένωση Αμερικανών Ποδηλατών (League of American Bicyclists)[41]. Περί το 9% των μετακινήσεων στο Φλάγκσταφ γίνονται με ποδήλατα[40].

Δίκτυα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ηλεκτρική ενέργεια παρέχεται από την Arizona Public Service, θυγατρική της Pinnacle West. Ο κύριος ηλεκτροπαραγωγός σταθμός κοντά στην πόλη είναι ο ατμοηλεκτρικός Cholla, των 995 MW, κοντά στο Χόλμπρουκ, που καίει γαιάνθρακα από ορυχείο στο Νέο Μεξικό. Υπάρχει επίσης ο σταθμός Ναβάχο των 750 MW κοντά στο Πέιτζ, που καίει γαιάνθρακα από ορυχείο στη βόρεια Αριζόνα[42]. Στο Φλάγκσταφ βρίσκεται επίσης ο παλαιότερος εμπορικός σταθμός φωτοβολταϊκής ενέργειας στην Αριζόνα, που κατασκευάσθηκε το 1997 και παρέχει 87 κιλοβάτ ηλεκτρικής ενέργειας. Μαζί με άλλους 16 σταθμούς ηλιακής ενέργειας στην Αριζόνα, το σύστημα παρέχει πάνω από 5 MW ηλεκτρικής ενέργειας στην πολιτεία[43]

Το πόσιμο νερό στο Φλάγκσταφ παρέχεται από τη Λίμνη Μέρι (Lake Mary), καθώς και από πηγές. Νερό δίνουν και αρκετά πηγάδια στην πόλη και στη γύρω περιοχή[44]. Οι υπηρεσίες υδρεύσεως και αποχετεύσεως παρέχονται από τον Δήμο.

Φυσικό αέριο παρέχει η εταιρεία UniSource Energy Services δια της τοπικής Qwest Corporation (CenturyLink QC)[45] Cable television service is offered by Suddenlink Communications.[46].

Περίθαλψη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το νοσοκομείο της πόλεως ονομάζεται Ιατρικό Κέντρο του Φλάγκσταφ, βρίσκεται στα βόρεια του κέντρου και διαθέτει 270 κλίνες. Ιδρύθηκε το 1936 και αποτελεί το βασικό κέντρο ατυχημάτων για τη βόρεια Αριζόνα.

ΜΜΕ και λαϊκός πολιτισμός[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το σήμα της ιστορικής Εθνικής Οδού 66 μέχρι τη δεκαετία του 1940

Η μεγαλύτερη ημερήσια εφημερίδα της πόλης είναι η Arizona Daily Sun. Η εβδομαδιαία εφημερίδα του πανεπιστημίου (The Lumberjack) και η διαδικτυακή FLAGscanner καλύπτουν επίσης τις τοπικές ειδήσεις, ενώ άλλες εκδόσεις είναι οι εβδομαδιαίες Flagstaff Live και Navajo Hopi Observer, και οι μηνιαίες Mountain Living Magazine και The Noise.

Αρκετοί ραδιοφωνικοί σταθμοί λειτουργούν στην περιοχή, ενώ η μη-συνδρομητική τηλεόραση είναι κυρίως οι σταθμοί του Φοίνιξ[47], με έναν τοπικό τηλεοπτικό σταθμό, τον KFPH-13, ιδιοκτησία της UniMás-TeleFutura.

Αρκετές κινηματογραφικές ταινίες έχουν σκηνές γυρισμένες στο Φλάγκσταφ, όπως αρκετές σκηνές στην ταινία Φόρεστ Γκαμπ (1994) όπου ο ήρωας τρέχει, στη Little Miss Sunshine (2006) και στην Terminal Velocity (1994)[48]. Περισσότερες από 100 ταινίες γουέστερν γυρίστηκαν τις δεκαετίες του 1940 και του 1950 στη γειτονική Σεντόνα και στο Φαράγγι του Όουκ Κρηκ. Το Ξενοδοχείο Monte Vista στο Φλάγκσταφ φιλοξένησε τότε πολλούς σταρ της εποχής, όπως οι Τζέιν Ράσελ, Γκάρι Κούπερ, Σπένσερ Τρέισι, Τζον Γουέιν και Μπινγκ Κρόσμπι. Μία σκηνή από την ταινία Καζαμπλάνκα γυρίστηκε σε ένα από τα δωμάτια αυτού του ξενοδοχείου[49].

Η πόλη αναφέρεται επίσης σε αρκετά μυθιστορήματα, όπως το The Monkey Wrench Gang του Έντουαρντ Άμπυ. Ο Φρανκ Πουλ συζητά για την παιδική του ηλικία στο Φλάγκσταφ στο μυθιστόρημα του Άρθουρ Κλαρκ 3001: The Final Odyssey.[50][51].

Στη σειρά βιντεοπαιχνιδιών Halo: Escalation, αναφέρεται ότι το Φλάγκσταφ και το Φοίνιξ συμφώνησαν να γίνουν μία πόλη, καθώς οι πληθυσμοί και τα σύνορά τους επεκτάθηκαν και συναντήθηκαν. Η νέα πόλη έγινε γνωστή ως «Νέο Φοίνιξ».

Αξιοσημείωτοι άνθρωποι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μερικοί αξιοσημείωτοι άνθρωποι που γεννήθηκαν, ζουν ή έζησαν στο Φλάγκσταφ είναι οι παρακάτω (με ελληνική αλφαβητική σειρά):

«Αδελφές» πόλεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το Φλάγκσταφ είναι «αδελφοποιημένο» με τις εξής 4 πόλεις:[52]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Find a County». National Association of Counties. http://www.naco.org/Counties/Pages/FindACounty.aspx. Ανακτήθηκε στις 2011-06-07. 
  2. "Biotic Communities of the Colorado Plateau." Northern Arizona University.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 "Flagstaff Community Profile." Επίσημος ιστοτόπος του δήμου. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2007.
  4. http://www.hmdb.org/marker.asp?marker=33365
  5. P. Lowell to A.E. Douglass, 16 Απριλίου 1894, Lowell Observatory Archives.
  6. «Ever wonder who makes your GPS work? last=Ferguson». Arizona Daily Sun. 28 Σεπτεμβρίου 2009. http://www.azdailysun.com/articles/2009/09/28/news/20090928_front_204560.txt. Ανακτήθηκε στις 8 Οκτωβρίου 2009. 
  7. Putnam, William Lowell. "The explorers of Mars Hill : a centennial history of Lowell Observatory, 1894-1994." West Kennebunk, Me. : Published for Lowell Observatory by Phoenix Pub., c1994.
  8. 8,0 8,1 "History of the FSO." Flagstaff Symphony Orchestra. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2007.
  9. Paradis, Thomas Wayne. "Theme Town: A Geography of Landscape and Community in Flagstaff, Arizona." Backinprint.com (Φεβρουάριος 2003), σσ. 65–67.
  10. Paradis, σσ. 96–97.
  11. Thomas W. Paradis: "From Downtown to Theme Town: Reinventing America's Smaller Historic Retail Districts", σσ. 57-74 στο The Themed Space: Locating Culture, Nation, and Self, ed. Scott A. Lukas (Lexington Books, Lanham, Maryland, 2007), ISBN 0-7391-2142-1
  12. «Flagstaff is the world's first "International Dark-Sky City".». flagstaffdarkskies.org. 2 Μαΐου 2009. http://flagstaffdarkskies.org/idsc.htm. Ανακτήθηκε στις 8 Οκτωβρίου 2009. 
  13. Staff Writer. "Stellar ideas keep astronomy in state." Arizona Republic, 19 Νοεμβρίου 2006.
  14. «US Gazetteer files: 2010, 2000, and 1990». United States Census Bureau. 2011-02-12. http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazette.html. Ανακτήθηκε στις 2011-04-23. 
  15. Updated world map of the Köppen-Geiger climate classification. Authors Peel, M.C., Finlayson, B.L., and McMahon, T.A. Published by European Geosciences Union.
  16. 16,0 16,1 «Seasonal Temperature and Precipitation Information». The Weather Channel. http://www.weather.com/weather/wxclimatology/monthly/graph/USAZ0068. Ανακτήθηκε στις 2009-02-17. 
  17. American Factfinder, U.S. Census Bureau
  18. "FBI Uniform Crime Report." FBI. 2012. Ανακτήθηκε στις 18 Ιουνίου 2014.
  19. Tim Phillips, "Food Not Bombs Files First Amendment Lawsuit Against City of Flagstaff, Arizona", Activist Defense, 26 Ιουνίου, 2013.
  20. Tim Phillips, "Food Not Bombs Wins First Amendment Lawsuit Against City of Flagstaff, Arizona", Activist Defense, October 5, 2013.
  21. McDonough, Brian. "Building Type Basics for Hospitality Facilities." 2001. John Wiley and Sons, σελ. 11. ISBN 0-471-36944-6
  22. "Thursdays on the Square (website)." Ανακτήθηκε στις 18 Ιουλίου 2007.
  23. "Flagstaff Light Opera Company (website)." Ανακτήθηκε στις 18 Ιουλίου 2007.
  24. "Canyon Movement Company (website)." Ανακτήθηκε στις 18 Ιουλίου 2007.
  25. Northern Arizona Book Festival Ανακτήθηκε στις 10 Αυγούστου 2012.
  26. "Four Spectacular Days of Films (website)." Ανακτήθηκε στις 18 Ιουλίου 2007.
  27. «Made in the Shade Beer Tasting Festival». azbeer.com. http://www.azbeer.com/flagstaff.htm. Ανακτήθηκε στις 2009-06-26. 
  28. Miller, Cindy. "Summer's worth of festival fun." Arizona Republic, 18 Ιουνίου 2006. Ανακτήθηκε στις 18 Ιουλίου 2007.
  29. Museum of Northern Arizona (ιστότοπος). Ανακτήθηκε στις 14 Ιουλίου 2007.
  30. The Arboretum at Flagstaff (ιστότοπος). Ανακτήθηκε στις 14 Ιουλίου 2007.
  31. "City Parks." City of Flagstaff Website. Ανακτήθηκε στις 14 Ιουλίου 2007.
  32. "Flagstaff Urban Trails System." City of Flagstaff Website. Ανακτήθηκε στις 18 Ιουλίου 2010.
  33. Staff Writer. What to Do in Flagstaff. flagstaff.com, 10/5/2007. Ανακτήθηκε στις 10 Μαΐου 2007.
  34. "Council-Manager Charter for the City of Flagstaff, Arizona." City Government Website. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2007.
  35. "[1]." City Government Website
  36. "City Council Meetings." City Government Website.
  37. "District Information." Flagstaff Unified School District. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2007.
  38. "Past Teachers of the Year and Ambassadors." Arizona Education Foundation. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2007. Αρχειοθετήθηκε Μαΐου 28, 2007 στη Μηχανή του Αρχείου
  39. "Flagstaff, AZ (FLG)." Amtrak.
  40. 40,0 40,1 «City of Flagstaff Official Website — Bicycle Program». Flagstaff.az.gov. http://www.flagstaff.az.gov/index.aspx?NID=1380. Ανακτήθηκε στις 2011-12-26. 
  41. «League of American Bicyclists * Bicycle Friendly Community Campaign». Bikeleague.org. http://www.bikeleague.org/programs/bicyclefriendlyamerica/communities/bfc_flagstaff.php. Ανακτήθηκε στις 2011-12-26. 
  42. "About APS: Power Plants." Arizona Public Service.
  43. "About APS: APS Solar Power Plants." Arizona Public Service. Ανακτήθηκε στις 18 Ιουλίου 2007. Αρχειοθετήθηκε Ιουλίου 17, 2007 στη Μηχανή του Αρχείου
  44. "Drinking Water." City of Flagstaff. Ανακτήθηκε στις 18 Ιουλίου 2007.
  45. Arizona Corporation Comission
  46. «Suddenlink buying NPG Cable for $350 million : Business». stltoday.com. http://www.stltoday.com/business/local/suddenlink-buying-npg-cable-for-million/article_79c200f8-db4c-5291-8428-7b8808423e3f.html. Ανακτήθηκε στις 2015-05-25. 
  47. Faber, Daniel M. "Television and FM Translators: A History of Their Use and Regulation." 1993. danielfaber.com. Ανακτήθηκε στις 11 Απριλίου 2007
  48. Moody, Annemarie. "Arizona in autofocus: Movies put state on road map." Arizona Republic. 7/11/2006. Ανακτήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2007.
  49. "Legends of the High Desert: Haunted Monte Vista Hotel in Flagstaff." Legends of America. Μάιος 2005. Ανακτήθηκε στις 27 Φεβρουαρίου 2007.
  50. Clarke, Arthur C. (1 Σεπτεμβρίου 2000). 2001: A Space Odyssey. Roc; Ex-Library edition, σελ. 296. ISBN 0-451-45799-4. http://books.google.com/books?id=9l6CQgAACAAJ&dq=2001+a+space+odyssey&hl=en&sa=X&ei=xNGNT_atK4P20gGWxfCBDw&ved=0CDYQ6AEwAA. 
  51. Clarke, Arthur C. (28 Ιανουαρίου 1998). 3001: The Final Odyssey. Del Rey, σελ. 288. ISBN 0-345-42349-6. 
  52. Sister cities in Arizona

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Flagstaff, Arizona της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).