Στέφαν Τσβάιχ

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Στέφαν Τσβάιχ
Stefan Zweig 1900 cropped.jpg
Γέννηση
Βιέννη
Θάνατος
Πετρόπολις
Υπηκοότητα Ηνωμένο Βασίλειο και Αυστροουγγαρία
Ιδιότητα συγγραφέας, μεταφραστής, δημοσιογράφος, θεατρικός συγγραφέας, ποιητής, κριτικός λογοτεχνίας, ιστορικός, βιογράφος και μυθιστοριογράφος
Σύζυγος Friderike Maria Zweig
Σημαντικά έργα The Royal Game
Commons page Wikimedia Commons

Ο Στέφαν Τσβάιχ (Stefan Zweig, Βιέννη, 28 Νοεμβρίου 1881 – Πετρόπολις Βραζιλίας, 23 Φεβρουαρίου 1942) ήταν Αυστριακός συγγραφέας, δημοσιογράφος και βιογράφος. Στον κολοφώνα της λογοτεχνικής του καριέρας στις δεκαετίες 1920 και 1930, ήταν ένας από τους δημοφιλέστερους συγγραφείς στον κόσμο[1].

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ήταν γιος του Μόριτς Τσβάιχ, πλούσιου Εβραίου υφασματοβιομηχάνου και της Ίντα Μπρετάουερ (Ida Brettauer) (1854–1938), κόρης ιουδαϊκής οικογένειας τραπεζιτών[2]. σπούδασε φιλοσοφία στο Πανεπιστήμιο της Βιέννης, όπου το 1904 έλαβε το διδακτορικό του δίπλωμα με διατριβή στη φιλοσοφία του Ιππολύτου Ταΐν. Η εβραϊκή θρησκεία ελάχιστα επηρέασε την οικογενειακή ζωή και τη μόρφωσή του. «Η μητέρα και ο πατέρας μου ήταν εβραϊκής καταγωγής μόνο στα χαρτιά» δήλωσε αργότερα σε μια συνέντευξη. Ωστόσο, ο ίδιος δεν αποκήρυξε την εβραϊκή πίστη του και έγραψε επανειλημμένως άρθρα σχετικά με την εβραϊκή ζωή.

Κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου υπηρέτησε στο γερμανικό Υπουργείο Άμυνας. Παρόλα αυτά, παρέμεινε ειρηνιστής σε όλη του τη ζωή, τασσόμενος υπέρ της ενοποίησης της Ευρώπης. Το 1934, μετά την άνοδο του Χίτλερ στην εξουσία, κατέφυγε στην Αυστρία και κατόπιν στην Αγγλία. Στη συνέχεια έζησε στην Αγγλία (στο Λονδίνο και από το 1939 στο Μπαθ), και στις Ηνωμένες Πολιτείες το 1940. Το 1941 πήγε στη Βραζιλία, στην ορεινή πόλη Πετρόπολις, 68 χλμ βόρεια του Ρίο ντε Τζανέιρο [3], όπου στις 23 Φεβρουαρίου 1942 ο ίδιος και η δεύτερη σύζυγός του, Lotte, αυτοκτόνησαν απελπισμένοι για το μέλλον της Ευρώπης και του πολιτισμού της[4][5].

Έργογραφία στην ελληνική[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Αντίτυπο της νουβέλας «Αμόκ», όπως διασώθηκε από την πυρά των Ναζιστών της Γερμανίας το 1933

Ο Τσβάιχ είναι και στην Ελλάδα όπως και στον υπόλοιπο κόσμο, ο πιο πολυμεταφρασμένος ξενόγλωσσος συγγραφέας και μάλιστα ο πιο πολυμεταφρασμένος γερμανός συγγραφέας με παραπάνω από 160 πρώτες εκδόσεις των έργων του.[6]
Η πρώτη εμφάνιση και βέβαια μετάφραση του συγγραφέα στα ελληνικά γράμματα, γίνεται το 1922 όταν ο Λέων Κουκούλας μεταφράζει για το φιλολογικό περιοδικό «Μούσα», το ποίημα Bruges. Απο κει και πέρα κείμενα του φιλοξενούνται συχνά σε όλα τα φιλολογικά περιοδικά της χώρας, με ιδιαίτερη συχνότητα στο περιοδικό «Νέα Εστία». Από την δεκαετία του 1940 και ιδιαιτέρως του 1950 που οι εκδοτικοί οίκοι κυκλοφορούν τα βιβλία του, η παρουσία του στα περιοδικά συρρικνώνεται. Στα ελληνικά έχουν κυκλοφορήσει 28 νουβέλες του σε δεκάδες επανεκδόσεις, ενώ το πιο γνωστό έργο του, το αυτοβιογραφικό Ο κόσμος του χτες έχει γνωρίσει 6 εκδόσεις και 5 μεταφράσεις. Επίσης έχουν κυκλοφορήσει 30 εκδόσεις των βιογραφικών βιβλίων του. Όσον αφορά τους μεταφραστές, ο Κωστής Μεραναίος έχει μεταφράσει τα περισσότερα (25) έργα του αλλά κατά καιρούς και διάσημοι Έλληνες λογοτέχνες όπως ο Παντελής Πρεβελάκης, Νικηφόρος Βρεττάκος, ο Γιάννης Μπεράτης και άλλοι έχουν μεταφράσει κείμενά του. [7]
Γιατί, όπως είχε πει ο Τόμας Μαν: «...Η λογοτεχνική του δόξα έφτανε ως την τελευταία γωνιά της Γης - ένα αξιοπερίεργο φαινόμενο σε σχέση με την περιορισμένη δημοτικότητα που απολαμβάνει κατά τα άλλα η γερμανική λογοτεχνία συγκριτικά με την αγγλική και τη γαλλική. Ίσως από την εποχή του Έρασμου [...] να μην υπήρξε κανένας συγγραφέας τόσο διάσημος όσο ο Στέφαν Τσβάιχ».[8]

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το εξώφυλλο του βιβλίου «Σκακιστική νουβέλα», έκδοση του 1941
Η πρώτη έκδοση της νουβέλας, «Φόβος», 1925
«Αμόκ», α' έκδοση 1922
Χειρόγραφο του βιβλίου για την Μαρία Αντουανέτα
  • 1913: Καυτό μυστικό (Brennendes Geheimnis), νουβέλα· μτφ. Μαριάννα Αντωνοπούλου και Ίρμχιλντ Στάινερ (Ροές, 2002).
  • 1916: Τρεις θρύλοι και ένα παραμύθι (Die Legende der dritten Taube), συλλογή διηγημάτων· μτφ. Δημήτρης Δημοκίδης (Εκδόσεις Ροές, 2003).
  • 1917: Η γυναίκα και το τοπίο (Die Frau und die Landschaft), νουβέλα· μτφ. Βασίλης Πατέρας (Ροές 2013).
  • 1922: Στο φως του φεγγαριού (Die Mondscheingasse), διήγημα· μτφ. Μαρία Αγγελίδου, στο Αμόκ και άλλες νουβέλες. (Άγρα, 2014). .
  • 1922: Το γράμμα μιας άγνωστης (Brief einer Unbekannten), νουβέλα· μτφ. Αλέξης Καρρέρ (Σύγχρονη εποχή, 1990, με πρόλογο του Ρομέν Ρολάν) - Τατιάνα Λιάνη (Ροές, 2003).
  • 1922: Αμοκ (Amok), νουβέλα· μτφ. Κωστής Μεραναίος (Εκδόσεις Αστέρι, 1980) - Αλέξης Καρρέρ (Γκοβόστης, 1951) - Μαρία Αγγελίδου (Άγρα, 2014) - Μαρία Κωνσταντούρου (Εμπειρία Εκδοτική, 2017).
  • 1922: Φανταστική νύχτα (Phantastische Nacht), νουβέλα· μτφ. Δημήτρης Δημοκίδης (Ροές, 2004).
  • 1925: Φόβος (Angst), νουβέλα· μτφ. Κωνσταντίνος Κρίτσης (Εκδόσεις Ροές, 2002) - Σπ. Λεβαντής (Γκοβόστης, 1954).
  • 1925: Η αόρατη συλλογή (Die unsichtbare Sammlung), νουβέλα· μτφ. Μαρία Τόπαλη -περιλαμβάνεται στο Ο παλαιοβιβλιοπώλης Μέντελ και η αόρατη συλλογή (Άγρα, 2010).
  • 1927: Σύγχυση αισθημάτων (Verwirrung der Gefühle), νουβέλα· μτφ. Τατιάνα Λιάνη (Ροές, 2003) - Αλέξης Καρρέρ, Γκοβόστης, 1950).
  • 1927: Το εικοσιτετράωρο μιας γυναίκας (24 Stunden Ans dem Leben einer Fran), νουβέλα· μτφ. Νικόλαος Παπαρρόδος (Εκδόσεις Δέλτα, 1961) - Γιώργος Σημηριώτης (1878-1964), Νίκος Σημηριώτης (Σ.Ι. Ζαχαρόπουλος, 1989), με επίλογο του Ρομαίν Ρολλάν - Τατιάνα Λιάνη (Ροές, 2004) με τίτλο Εικοσιτέσσερις ώρες από τη ζωή μιας γυναίκας.
  • 1927: Συντριβή μιας καρδιάς (Untergang eines Herzens), νουβέλα· μτφ. Τατιάνα Λιάνη (Ροές, 2003).
  • 1929: Ταξίδι στο παρελθόν (Die Reise in die Vergangenheit), νουβέλα που ξαναεκδόθηκε το 1976 με προσθήκες, με τίτλο Widerstand der Wirklichkeit· μτφ. της πρώτης μορφής: Γιώτα Λαδουδάκου (Μεταίχμιο, 2014) και της δεύτερης: Δημήτρης Δημοκίδης (Ροές", 2014)
  • 1929: Ο παλαιοβιβλιοπώλης Μέντελ (Buchmendel), νουβέλα· μτφ. Μαρία Τόπαλη, στο Ο παλαιοβιβλιοπώλης Μέντελ και η αόρατη συλλογή (Άγρα, 2010).
  • 1935: Λεπορέλλα (Leporella), διήγημα· μτφ. Μαρία Αγγελίδου, στο Αμόκ και άλλες νουβέλες.
  • 1936: Επεισόδιο στη λίμνη της Γενεύης (Episode an Genfer See), διήγημα· (μτφ. Μαρία Αγγελίδου, στο Αμόκ και άλλες νουβέλες.
  • 1939: Ανυπόμονη καρδιά (Ungeduld des Herzens), μυθιστόρημα· μτφ. Μιμίκα Κρανάκη (Εκδόσεις των Φίλων, 1945· Εκδόσεις "Κ.Μ." [Εκδοτικός Οργανισμός "Σ. Κωνσταντινόπουλος - Σ. Μαγκανιάς"], 1953· Άγρα, 2012, με τίτλο Επικίνδυνος οίκτος).
  • 1939: Η μέθη της μεταμόρφωσης (Rausch der verwandlung), μυθιστόρημα (πρωτοκυκλοφόρησε στη Γερμανία το 1982)· μτφ. Γιάννης Καλλιφατίδης (Εκδόσεις Πατάκης, 2013).
  • 1941: Σκακιστική νουβέλα - (Schachnovelle), νουβέλα που πρωτοκυκλοφόρησε μεταθανάτια· μτφ. Άντζι Σαλταμπάση (Μίνωας, 2016) - Μαρία Αγγελίδου (Άγρα, 2008).
  • 1941: Κλαρίσα (Clarissa), νουβέλα που ο συγγραφέας άφησε μισοτελειωμένη και πρωτοκυκλοφόρησε στα γερμανικά το 1990· μτφ. Μαρία Αγγελίδου (Αλεξάνδρεια, 1992).

Βιογραφίες, δοκίμια, μελέτες, αλληλογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • 1920: Ντοστογιέφσκυ - (Dostojewski), (μέρος του βιβλίου: Drei Meister: Balzac – Dickens – Dostojewski), (μτφ.Γιάννης Μπεράτης, εκδ. "Γκοβόστης", 1980)
  • 1921: Romain Rolland («Ρομαίν Ρολλάν»), 1921
  • 1925: Ο αγώνας με τον δαίμονα - (Der Kampf mit dem Dämon. Hölderlin – Kleist – Nietzsche), (εκδόθηκε ολοκληρωμένο σε μετάφραση του Γ. Γιαννακόπουλου, το 1954 [9]
    • Νίτσε - (Nietzsche), (μέρος του βιβλίου: Der Kampf mit dem Dämon. Hölderlin – Kleist – Nietzsche), (μτφ. (;), εκδ. "Γκοβόστη", 1990)
    • 1925: Χάινριχ Κλάιστ - (Kleist), (μέρος του βιβλίου: Der Kampf mit dem Dämon. Hölderlin – Kleist – Nietzsche), (μτφ. Αλέξανδρος Καρρέρ για τις εκδ. "Γκοβόστη", χ.χ.)
  • 1927: Οι μεγάλες στιγμές της ανθρωπότητας - (Sternstunden der Menschheit. Fünf historische Miniaturen), (μτφ. Μαρία Αγγελίδου, εκδ. "Πατάκης", 201
  • 1928: Λέων Τολστόι - (Tolstoi), (μέρος του βιβλίου: Drei Dichter ihres Lebens. Casanova – Stendhal – Tolstoi), (μτφ. Κωστής Μεραναίος για τις εκδ. "Γκοβόστη", χ.χ)
  • 1929: Ιωσήφ Φούσε - (Joseph Fouché. Bildnis eines politischen Menschen), (μτφ. (;), εκδ. "Πέτρος Ράνος", 1980)
  • 1932: Μαρία Αντουανέτα - (Marie Antoinette. Bildnis eines mittleren Charakters) (μτφ. Α. Ιορδάνου, εκδ. "Πάπυρος", 1996 - Δ. Μπιτζιλέκη, εκδ. "Γκοβόστης", χ.χ., Γιάννης Κουχτσόγλου, εκδ. "Δ.ΔΑΡΕΜΑΣ", χ.χ.)
  • 1934: Έρασμος - (Triumph und Tragik des Erasmus von Rotterdam), (μτφ. Γιάννης Μπεράτης για τις εκδ. "Γκοβόστης", 1980)
  • 1935: Μαρία Στούαρτ - (Maria Stuart), (μτφ. Νότης Παναγιώτου, εκδ. "Γκοβόστης", χ.χ., - Φούλα Χατζηδάκη, εκδ. "Πάπυρος", 1995)
  • 1936: Καστελλιόν εναντίον Καλβίνου - (Castellio gegen Calvin), (μτφ. Αλέξης Καρρέρ, για τις εκδ. "ΓΚΟΒΟΣΤΗΣ", 1950)
  • 1938: Μαγγελάνος:ο πρώτος θαλασσοπόρος του Ειρηνικού - (Magellan. Der Mann und seine Tat.), (μτφ. Πολύβιος Βοβολίνης για τις εκδ. "Θεόδωρου Ζουμπουλάκη", χ.χ. - Λ. Καστανάκης, εκδ. "Γκοβόστης", 1952)
        • εκδόσεις μετά θάνατον
  • 1942: Μονταίνιος ― (Montaigne), (μτφ. Μαρία Αγγελίδου για τις εκδ. "ΑΓΡΑ", 2015, ISBN 978-960-505-190-7)
  • 1942: Ο κόσμος του χτες - (Die Welt von Gestern), (μτφ. Τατιάνα Λιάνη και Καλανταρίδου Αλεξία για τις εκδ. "PRINTA", 2006)
  • 1943: Το μυστήριο της καλλιτεχνικής δημιουργίας - (Das Geheimnis des künstlerischen Schaffens), δοκίμιο, (μτφ. Αλέξανδρος Καρατζάς για τις εκδ. "Ροές", 2002)
  • 1944: Αμέριγκο. αναδρομή σε ένα ιστορικό λάθος - (Amerigo. Die Geschichte eines historischen Irrtums), (μτφ. Βασίλης Πατέρας για τις εκδ. "Καστανιώτης", 1998)
  • 1946: Μπαλζάκ- (Balzac. Roman seines Lebens), βιογραφία, (μτφ. Γιάννης Μπεράτης, εκδ. "Γκοβόστης", 1950)
  • 1977: Οι μεγάλες στιγμές της ανθρωπότητας - (Sternstunden der Menschheit), συλλογή δοκιμίων και μελετών, (μτφ. Μαρία Αγγελίδου για τις εκδ. "Πατάκης", 2013)
  • 1989: Sigmund Freud, Stefan Zweig: Αλληλογραφία (1908)-(1939) - (Briefwechsel mit Sigmund Freud (1908-1939), αλληλογραφία, (μτφ. Ελευθέριος Καρτάκης για τις εκδ. "PRINTA", 2003)
  • 2013: Έκκληση προς τους Ευρωπαίους - (Einigung Europas), συλλογή δύο δοκιμίων, (μτφ. Σώτη Τριανταφύλλου για τις εκδ. "Μελάνι", 2017)

[10]

Βιβλιογραφία για τον Στέφαν Τσβάιχ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Elizabeth Allday: Stefan Zweig: A Critical Biography, J. Philip O'Hara, Inc., Σικάγο 1972
  • Darién J. Davis, Oliver Marshall (επιμ.): Stefan and Lotte Zweig's South American Letters: New York, Argentina and Brazil, 1940–42, Continuum, Νέα Υόρκη 2010
  • Alberto Dines: Morte no Paraíso, a Tragédia de Stefan Zweig, Editora Nova Fronteira 1981, (rev. ed.) Editora Rocco 2004
  • Alberto Dines: Tod im Paradies. Die Tragödie des Stefan Zweig, Edition Büchergilde, 2006
  • Randolph J. Klawiter: Stefan Zweig. An International Bibliography, Ariadne Press, Riverside, 1991
  • Martin Mauthner: German Writers in French Exile, 1933–1940, Vallentine Mitchell, Λονδίνο 2007
  • Donald A. Prater: European of Yesterday: A Biography of Stefan Zweig, Holes and Meier Publ., (αναθεωρημένη έκδ.) 2003
  • George Prochnik: The Impossible Exile: Stefan Zweig at the End of the World, Random House, 2014
  • Marion Sonnenfeld (επιμ.): The World of Yesterday's Humanist Today. Proceedings of the Stafan Zweig Symposium, texts by A. Dines, R.J. Klawiter, L. Spitzer and H. Zohn, State University of New York Press, Νέα Υόρκη 1983
  • Volker Weidermann: Οστάνδη 1936: Στέφαν Τσβάιχ και Γιόζεφ Ροτ, (μετάφρ. Μαρία Αγγελίδου, εκδ. «Άγρα», Αθήνα 2016, ISBN 978-960-505-260-7)
  • Friderike Zweig: Stefan Zweig, Thomas Y. Crowell Co., 1946 (μία βιογραφία από την πρώτη του σύζυγο)

Σημειώσεις παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. "Stefan Zweig: The Secret Superstar" by Julie Kavanagh, Intelligent Life, (northern) spring 2009
  2. Prof.Dr. Klaus Lohrmann "Jüdisches Wien. Kultur-Karte" (2003), Mosse-Berlin Mitte gGmbH (Verlag Jüdische Presse)
  3. Júlia Dias Carneiro (April 30, 2009). «Revivendo o país do futuro de Stefan Zweig». Deutsche Welle. http://www.dw.de/dw/article/0,,4210755,00.html. Ανακτήθηκε στις 23 Φεβρουαρίου 2012. 
  4. «Stefan Zweig, Wife End Lives In Brazil». The United Press in The New York Times. 23 Φεβρουαρίου 1942. http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F70815FA3A5F167B93C6AB1789D85F468485F9&scp=10&sq=Stefan%20Zweig&st=cse. Ανακτήθηκε στις 23 Φεβρουαρίου 2012. «Stefan Zweig, Wife End Lives In Brazil; Austrian-Born Author Left a Note Saying He Lacked the Strength to Go on – Author and Wife Die in Compact: Zweig and Wife Commit Suicide» 
  5. «Died». Time. March 2, 1942. http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,773116,00.html. Ανακτήθηκε στις 2010-06-30. «Died. Stefan Zweig, 60, Austrian-born novelist, biographer, essayist ... Friends in Brazil said he left a suicide note explaining that he was old, a man without a country, too weary to begin a new life. His last book: Brazil: Land of the Future.» 
  6. Κ.Τσούκας - Εβελίνα Πλ.Περράκη,«Στέφαν Τσβάιχ και Ελλάδα», εκδ. Κάκτος,Αθήνα, 2002
  7. Για αναλυτικότερες πληροφορίες http://www.enl.auth.gr/translation/PDF/Liani.pdf
  8. Πηγή της ενότητας:Τατιάνα Λιάνη, «Η μεταφραστική τύχη του Στέφαν Τσβάιχ στην Ελλάδα»
  9. http://www.enl.auth.gr/translation/PDF/Liani.pdf σελ. 5
  10. Για εξαντλητική εργογραφία του συγγραφέα, http://zweig.fredonia.edu/index.php?title=Stefan_Zweig_Bibliography

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]