Παλιούρι (φυτό)

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Πήδηση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Παλιούρι, Παλίουρος
(Paliurus)
«Αγκάθι της Ιερουσαλήμ» ή «αγκάθι του Χριστού», (Paliurus spina-christi), Γαλλία, εικονογράφηση από τον Fritz Geller-Grimm.
«Αγκάθι της Ιερουσαλήμ» ή «αγκάθι του Χριστού», (Paliurus spina-christi), Γαλλία, εικονογράφηση από τον Fritz Geller-Grimm.
Συστηματική ταξινόμηση
Βασίλειο: Φυτά (Plantae)
Συνομοταξία: Αγγειόσπερμα (Angiosperms)
Ομοταξία: Ευδικοτυλήδονα (Eudicots)
Υφομοταξία: Παλίουρος (Paliureae)
Τάξη: Ραμνώδη (Rosales)
Οικογένεια: Ραμνίδες (Rhamnaceae)
Γένος: Παλίουρος (Paliurus)
Philip Miller (Mill.)[1]
Είδη

Βλέπε κείμενο

Συνώνυμα

Aubletia Lour.[1]

Ο Παλίουρος κοινώς Παλιούρι, επίσημη Λατινική ονομασία: Paliurus, είναι γένος ανθοφόρων Αγγειόσπερμων Δικότυλων φυτών που ανήκει στην τάξη Ραμνώδη, οικογένεια Ραμνίδες (Rhamnaceae). Περιλαμβάνει 6-8 είδη ενδημικών αγκαθωτών φυλλοβόλων θάμνων ή μικρών δέντρων τα οποία είναι ιθαγενή των περιοχών που εκτείνονται από τη νότια Ευρώπη έως την ανατολική Ασία στην Ιαπωνία και Ταϊβάν. Ορισμένα είδη καλλιεργούνται ως καλλωπιστικά.[2]

Περιγραφή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Paliurus ramosissimus.

Είναι θάμνοι ή μικρά δέντρα που αναπτύσσονται σε ύψος τα 3-15 μέτρα. Οι βλαστοί σχηματίζουν αλλεπάλληλες γωνίες αντίθετης φοράς, με ένα φύλλο και δύο μυτερά αγκάθια έξω από κάθε σύνδεσμο. Τα φύλλα είναι φυλλοβόλα ή αειθαλή, οβάλ μήκους 2-10 εκατοστά και πλάτους 1-7 εκατοστά, γυαλιστερά πράσινα με τρεις ευδιάκριτες φλέβες στη βάση και οδοντωτή περιφέρεια. Ο καρπός είναι ξηρός και ξυλώδης.

Είδη και ονομασίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Paliurus spina-christi[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Paliurus spina-christi.

Το Paliurus spina-christi είναι το είδος που απαντά στην περιοχή της Μεσογείου, νοτιοδυτικά αυτής και στην Κεντρική Ασία, από την Ισπανία και το Μαρόκο έως το Ιράν και το Τατζικιστάν.

Στην Ελλάδα απαντά αυτοφυές το είδος Paliurus spina christi ή Paliurus aculeatus, θάμνος ύψους 2-3 μέτρων, με κίτρινα πολύ μικρά άνθη σε μασχαλιαίες ταξιανθίες, κοινώς γνωστός ως Παλέουρος ή Παλιούρι.[3]

Περιγραφή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Croat fg025.jpg

Το Paliurus spina-christi είναι ένας πολύκλαδος, αγκαθωτός, με φλοιό σταχτωπό, με ισχυρό ριζικό σύστημα, εντονότατη παραβλαστικότητα, σκληρό και βαρύ ξύλο, φυλλοβόλος θάμνος ή μικρό δέντρο, οι βλαστοί του οποίου σχηματίζουν αλλεπάλληλες γωνίες αντίθετης φοράς, με ένα φύλλο και δύο παράφυλλα[Σημ 1] μισχοφυή αγκάθια (ένα ευθύ, ένα κυρτό) έξω από κάθε κόμβο. Τα φύλλα είναι ωοειδή, δίσσειρα, μήκους 1–4 εκατοστά, ευρεία, στιλπνά πράσινα, με οδοντωτή περίμετρο. Ο καρπός είναι ξηρός, ξυλώδης, κοκκινοκίτρινος ή καστανοκίτρινος, τρίχωρος, περιβάλλεται από ένα κυκλικό πτερύγιο (κυματοειδές πτερύγιο) με διάμετρο 2-3,5 εκατοστά και φέρει ένα φακηοειδές σπέρμα σε κάθε χώρο.[3]

Όνομα και ιστορία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Marruca foglie 2.jpg

Το Paliurus spina-christi, κοινώς γνωστό ως το «αγκάθι του Χριστού», «αγκάθι γιρλάντα», «αγκάθι της Ιερουσαλήμ» ή «στέμμα από αγκάθια», είναι ένα είδος Παλίουρου, το οποίο κατάγεται από την περιοχή της Μεσογείου και τη νοτιοδυτική και Κεντρική Ασία, από το Μαρόκο και την Ισπανία, ανατολικά προς το Ιράν και το Τατζικιστάν. Η ονομασία «τσαλί» φαίνεται να είναι Τουρκικής προελεύσεως [Τουρκική λ. cali = βάτος].[4][5]

Τα ονόματα αυτά προέρχονται από ένα παλαιό θρύλο ότι τα αγκαθωτά κλαδιά του θάμνου χρησιμοποιήθηκαν για να φτιάξουν το ακάνθινο στεφάνι που τοποθετήθηκε στο κεφάλι του Χριστού πριν από τη σταύρωσή του.

Ωστόσο, πιο προσεκτικές επιστημονικές μελέτες υποδεικνύουν έναν άλλο αγκαθωτό θάμνο, τον «Ziziphus spina-christi», που κατάγεται από την Κίνα και ανήκει στην ευρύτερη οικογένεια των ραμνιδών, (η γνωστή στην πατρίδα μας Ζιζιφιά ή Τζιτζιφιά), ως αυτόν, τα αγκάθια του οποίου αποτέλεσαν το ακάνθινο στεφάνι του Χριστού. Στη μελέτη αυτή συνηγορεί και το γεγονός ότι ο εν λόγω θάμνος φύεται και καλλιεργείται ευρέως στο Ισραήλ και γενικότερα σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή.[6][7]

Φαρμακευτικές ιδιότητες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Είναι βότανο γνωστό από την αρχαιότητα. Τα φύλλα καθώς και η ρίζα του Παλίουρου, στο “Περί της των απλών φαρμάκων κράσεως και δυνάμεως Βιβλίον Θ”, (τόμ. ΧΙΙ, σελ. 93-94) ο Γαληνός τα χρησιμοποιεί για να θεραπεύει τα φύματα, ενώ τον καρπό για να διαλύει τους λίθους της ουροδόχου κύστεως, αντίληψη που διατηρείται μέχρι σήμερα.

Στη λαϊκή ιατρική χρησιμοποιήθηκε για την μείωση της χοληστερόλης. Στο Ιράν χρησιμοποιείται σήμερα ως διουρητικό και αντιυπερτασικό.[5]

Επιλεγμένα είδη[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Paliurus hemsleyanus Rehder πρώην Schirarend & Olabi (νότια Κίνα)
  • Paliurus orientalis (Franch.) Hemsl. (Κεντρική Κίνα)
  • Paliurus ramosissimus (Lour.) Poir. (Ανατολική Ασία)
  • Paliurus spina-christi Mill.[8]

Σημειώσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Παράφυλλα (Βοτ.), μικροί φυλλοειδείς σχηματισμοί οι οποίοι βρίσκονται στη βάση του μίσχου του φύλλου ή κοντά στο σημείο πρόσφυσης του φύλλου με τον βλαστό και προστατεύουν τα νεαρά φύλλα. Τα Π. εμφανίζονται στα δικοτυλήδονα φυτά και είναι διατεταγμένα συμμετρικά. Ονομάζονται μισχοφυή όταν φυτρώνουν μαζί με τον μίσχο (αγριοτριανταφυλλιά, μελίανθος κ.ά.) ή βλαστοφυή όταν εμφανίζονται στο μεταξύ των φύλλων διάστημα. Τέλος, λέγονται περιβληματικά όταν περιβάλλουν σχεδόν ολόκληρο το αντίστοιχο φύλλο και τον οφθαλμό (μάτι).

Εικόνες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 «Genus: Paliurus Mill». Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. 10 Φεβρουαρίου 2004. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 7 Μαΐου 2009. Ανακτήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2010. 
  2. Εγκυκλοπαίδεια Λαρούς Μπριττάνικα. 48. Πάπυρος. σελ. 29-30. 
  3. 3,0 3,1 Kyriazis, Christos. «Paliurus spina-christi». www.botany.gr. Ανακτήθηκε στις 24 Δεκεμβρίου 2016. 
  4. «Παλιούρι σπόρος (Paliurus spina-christi fructus tot) (Jerusalem Thorn- Garland Thorn- Christ's Thorn- Crown of Thorns fruit whole) | Ελληνικά Μπαχαρικά - Βότανα». Ελληνικά Μπαχαρικά - Βότανα. Ανακτήθηκε στις 24 Δεκεμβρίου 2016. 
  5. 5,0 5,1 «Paliurus spina-christi Christ's Thorn, Jeruselem thorn PFAF Plant Database». www.pfaf.org. Ανακτήθηκε στις 24 Δεκεμβρίου 2016. 
  6. «Ziziphus spina-christi». www.flowersinisrael.com. Ανακτήθηκε στις 24 Δεκεμβρίου 2016. 
  7. «Christ's Thorn Jujube - Ziziphus spina-christi - Overview - Encyclopedia of Life». Encyclopedia of Life. Ανακτήθηκε στις 24 Δεκεμβρίου 2016. 
  8. «GRIN Species Records for Paliurus». Germplasm Resources Information Network. United States Department of Agriculture. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 13 Δεκεμβρίου 2000. Ανακτήθηκε στις 13 Δεκεμβρίου 2010. 
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Paliurus (έκδοση 540653161) της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).