Μαργαρίτα του Ανζού (1430-1482)
| Μαργαρίτα του Ανζού | |
|---|---|
 | |
| Γενικές πληροφορίες | |
| Όνομα στη μητρική γλώσσα | Marguerite d'Anjou (Γαλλικά) |
| Γέννηση | 23 Μαρτίου 1430 Ποντ-α-Μουσόν |
| Θάνατος | 25 Αυγούστου 1482 Souzay-Champigny |
| Τόπος ταφής | Καθεδρικός Ναός Αγίου Μαυρικίου του Ανζέ |
| Χώρα πολιτογράφησης | Βασίλειο της Γαλλίας |
| Θρησκεία | Καθολικισμός |
| Εκπαίδευση και γλώσσες | |
| Μητρική γλώσσα | Γαλλικά |
| Ομιλούμενες γλώσσες | Γαλλικά Αγγλικά |
| Πληροφορίες ασχολίας | |
| Ιδιότητα | πολιτικός αριστοκράτης σύζυγος ηγεμόνα |
| Οικογένεια | |
| Σύζυγος | Ερρίκος ΣΤ΄ της Αγγλίας (1445–1471) |
| Τέκνα | Εδουάρδος του Ουέστμινστερ |
| Γονείς | Ρενέ Α΄ της Νάπολης και Ισαβέλλα της Λωρραίνης |
| Αδέλφια | Γιολάνδη του Ανζού (μεγαλύτερη αδερφή), Isabel of Anjou (νεότερη αδελφή), Ann of Anjou (νεότερη αδελφή), Ιωάννης Β΄ του Ανζού (μεγαλύτερος αδελφός), Λουδοβίκος του Ανζού (μεγαλύτερος αδελφός), Nicolas of Anjou (μεγαλύτερος αδελφός), Charles of Anjou (νεότερος αδερφός) René of Anjou (νεότερος αδερφός) |
| Οικογένεια | Οίκος του Βαλουά-Ανζού |
| Θυρεός | |
 | |
 Σχετικά πολυμέσα | |
Η Μαργαρίτα του Ανζού (γαλλικά: Marguerite, 23 Μαρτίου 1430 - 25 Αυγούστου 1482) βασίλισσα της Αγγλίας (1445 - 1461 και 1470 - 1471) ως σύζυγος του Ερρίκου ΣΤ΄ της Αγγλίας, ήταν η δεύτερη κόρη και το τέταρτο παιδί του Ρενέ Α΄ της Νεαπόλεως και της Ισαβέλλας της Λωρραίνης.[1] Γεννημένη στο Δουκάτο της Λωρραίνης και μέλος του Οίκου των Βαλουά-Ανζού, ήταν μια από τις ηγετικές φυσιογνωμίες όταν ξεκίνησε ο Πόλεμος των Ρόδων, σαν αρχηγός του Οίκου του Λάνκαστερ στο πλευρό του ασθενούς συζύγου της.
Ο Ερρίκος ΣΤ΄ της Αγγλίας έπασχε συνεχώς από διανοητικές διαταραχές: τα διαστήματα αυτά η Μαργαρίτα είχε αναλάβει τη διοίκηση του βασιλείου. Συγκάλεσε βασιλικό Συμβούλιο τον Μάιο του 1455, στο οποίο αποκλείστηκαν ο Ριχάρδος της Υόρκης και οι απόγονοί του, ο Οίκος της Υόρκης, από τον θρόνο. Η απόφαση προκάλεσε πολλές συγκρούσεις στα μέλη των Πλανταγενετών, οι οποίες κράτησαν πολλά χρόνια με αμέτρητα θύματα. Ανάμεσά τους και ο γιος της Εδουάρδος του Ουεστμίνστερ, που σκοτώθηκε στη μάχη του Τιούκσμπουρι (1471). Η Μαργαρίτα συνελήφθη αιχμάλωτη μετά τη μάχη, και ελευθερώθηκε από τα λύτρα που πλήρωσε ο εξάδελφός της Λουδοβίκος ΙΑ΄ της Γαλλίας (1475). Έζησε τα τελευταία χρόνια στη Γαλλική αυλή σαν φτωχή συγγενής του βασιλιά, και πέθανε σε ηλικία 52 ετών.
Πρώτα χρόνια
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Εκπαίδευση
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η Μαργαρίτα γεννημένη στο Ποντ-α-Μουσσόν της Λωρραίνης ανατολικά της Γαλλίας: η Λωρραίνη ανήκε στην Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και κυβερνήθηκε από έναν κλάδο της βασιλικής οικογένειας της Γαλλίας, τον Οίκο των Βαλουά-Ανζού. Είχε άλλους πέντε αδελφούς, τέσσερις αδελφές και τρία ετεροθαλή αδέλφια από τις ερωμένες του πατέρα της. Ο πατέρας της που ήταν γνωστός σαν "ο καλός βασιλιάς Ρενέ", ήταν δούκας του Ανζού και τιτουλάριος βασιλιάς της Νάπολης, της Σικελίας και της Ιερουσαλήμ. Αυτός περιγράφεται σαν "άνδρας με πολλά στέμματα και κανένα βασίλειο". Η Μαργαρίτα βαπτίστηκε στην Τουλ της Λωρραίνης με τη φροντίδα του πατέρα της και της ηλικιωμένης νοσοκόμας Θεοφανίας λα Μαζίν. Τα πρώτα χρόνια έζησε στο κάστρο του Ταρασκόν στον ποταμό Ροδανό στην Προβηγκία, και στα παλαιά ανάκτορα της Κάπουα στο Βασίλειο της Σικελίας. Η μητέρα της ανέλαβε την εκπαίδευσή της με τον Ακαδημαϊκό Αντουάν ντε λα Σαλ, που δίδαξε την ίδια και τα αδέλφια της.
Γάμος
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Η Μαργαρίτα παντρεύτηκε τον -οκτώ χρόνια μεγαλύτερό της- Ερρίκο ΣΤ΄ της Αγγλίας στο αβαείο του Τίτχφιλντ του Χάμσαϊρ (23 Απριλίου 1445). Ο βασιλιάς της Γαλλίας ήταν θείος του γαμπρού, καθώς η μητέρα τού Ερρίκου Αικατερίνη της Γαλλίας (1401-1437) ήταν αδελφή του Καρόλου Ζ΄ της Γαλλίας. Επίσης η βασιλική σύζυγος της Γαλλίας ήταν θεία της νύφης: η σύζυγος του Καρόλου Ζ΄, Μαρία του Ανζού, ήταν αδελφή τού πατέρα τής Μαργαρίτας, Ρενέ Α΄. Ο Ερρίκος ΣΤ΄ διεκδικούσε επίσης το βασίλειο της Γαλλίας λόγω συμφωνίας τού πατέρα του, και κατείχε μεγάλες εκτάσεις στα βόρεια. Ο Γάλλος βασιλιάς συμφώνησε παρόλα αυτά για τον γάμο, υπό την προϋπόθεση να μην δώσει καμιά προίκα: αντίθετα θα έπαιρνε από τους Άγγλους το Μέιν και το Ανζού. Η Αγγλική κυβέρνηση έκρυψε τη συμφωνία από τον λαό, επειδή φοβήθηκε εξέγερση.
Η Μαργαρίτα στέφθηκε βασίλισσα της Αγγλία στο Αββαείο του Ουέστμινστερ από τον Τζον Στάφορντ αρχιεπίσκοπο του Καντέρμπερι, σε ηλικία 15 ετών (30 Μαίου 1445).[2] Περιγράφεται πολύ όμορφη και παράλληλα "εξαιρετικά υπερήφανη και δυναμική".[3] Όσοι πίστευαν ακόμα στη διεκδίκηση του Αγγλικού στέμματος στη Γαλλία, βρήκαν στη Μαργαρίτα το κατάλληλο πρόσωπο.[4] Η Μαργαρίτα κληρονόμησε τη δυναμικότητα από τη μητέρα της, που είχε διεκδικήσει μαχητικά τα δικαιώματα τού συζύγου της στο Βασίλειο της Νεαπόλεως, και από την εκ πατρός γιαγιά της Γιολάντα της Αραγωνίας, που κυβέρνησε το Ανζού "με το χέρι ενός άνδρα" διατηρώντας την περιοχή καθαρά Αγγλική.[3] Τα οικογενειακά της προσόντα και ο χαρακτήρας τής ίδιας, οδήγησαν σύντομα τους Άγγλους να τής δώσουν τον χαρακτηρισμό "πρωταθλήτρια του στέμματος".[3]
Γέννηση του διαδόχου
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο Ερρίκος ΣΤ΄, που ασχολιόταν περισσότερο με την εκπαίδευση και τη θρησκεία, ήταν ανεπαρκής βασιλιάς.[5] Ανέβηκε στον θρόνο μόλις 6 μηνών και κυβερνούσε συνεχώς με κηδεμόνες: όταν νυμφεύτηκε τη Μαργαρίτα είχε ήδη διανοητική αστάθεια, αλλά με τη γέννηση τού γιου του η κατάστασή του χειροτέρευσε έντονα (13 Οκτωβρίου 1453). Οι φήμες έλεγαν ότι το παιδί δεν ήταν δικό του: ο Εδμόνδος Μπωφόρ, 2ος δούκας του Σόμερσετ και ο Τζέιμς Μπάτλερ, 5ος κόμης του Όρμοντ, ήταν για πολλούς οι υποψήφιοι πατεράδες. Η Μαργαρίτα σαν δυναμικός χαρακτήρας που ασχολήθηκε περισσότερο με στρατιωτικά θέματα, μοιράστηκε τα ενδιαφέροντα τού συζύγου της στα γράμματα και τις τέχνες, και ίδρυσε το Κολέγιο της Βασίλισσας στο Κέιμπριτζ. Η Ελισάβετ Γούντβιλ-Γκρέυ (γεννημένη το 1437), που έγινε αργότερα βασίλισσα της Αγγλίας όταν παντρεύτηκε τον Εδουάρδο Δ΄ της Αγγλίας, ήταν σύμφωνα με πολλές πηγές κυρία των τιμών της Μαργαρίτας του Ανζού. Η πληροφορία ωστόσο αμφισβητείται, επειδή η Μαργαρίτα είχε πολλές κυρίες στη συνοδεία της, με το όνομα Ελισάβετ Γκρέυ.[6]
Έναρξη του εμφύλιου
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Πρώτες εχθρότητες ανάμεσα στη Μαργαρίτα και τον δούκα της Υόρκης
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Μετά τη γέννηση τού γιου της η Μαργαρίτα αποσύρθηκε από το Λονδίνο, δεν συμμετείχε ενεργά στις πολιτικές υποθέσεις και ασχολήθηκε με την ανατροφή τού γιου της, μέχρι την εποχή που κατάλαβε ότι ο σύζυγος της απειλήθηκε από τον (2ο εξάδελφο τού πατέρα του) αντιβασιλιά Ριχάρδο της Υόρκης. Ο ασθενής Ερρίκος ΣΤ΄ είχε αφήσει την περίοδο 1453 - 1454 την κυβέρνηση στα χέρια εκείνου, ο οποίος είχε ισχυρά δικαιώματα στον Αγγλικό θρόνο και πολλούς οπαδούς.[7] Η Μαργαρίτα με τη σειρά της είχε γίνει εξαιρετικά αντιδημοφιλής στους Άγγλους, επειδή είχε συμμαχήσει με πολλούς παραδοσιακούς εχθρούς: πολλοί ιστορικοί θεωρούν την πτώση τού Οίκου του Λάνκαστερ ως αποτέλεσμα της αντιδημοφιλίας της.[8] Η Μαργαρίτα ήταν πάντοτε η ισχυρή δύναμη πίσω από τον θρόνο, και ο Ερρίκος ΣΤ΄ ήταν απλά ένα άβουλο πιόνι στα χέρια της.[9]
Η βιογράφος τής Μαργαρίτας, Έλενα Μάουρερ έχει άλλη γνώμη: σημειώνει ότι η έχθρα της Μαργαρίτας με τους Υορκιστές δεν προϋπήρχε, αλλά δημιουργήθηκε δυο χρόνια μετά την τοποθέτηση του Ριχάρδου της Υόρκης σαν αντιβασιλιά (1455) λόγω του ανταγωνισμού, και ιδιαίτερα μετά την 1η μάχη του Σαιν Άλμπαν που απειλήθηκε ο σύζυγός της. Τα στοιχεία της Μάουρερ έχουν μεγάλη βάση, επειδή ο δούκας της Υόρκης και ο δούκας του Σόμερσετ είχαν δεχθεί πολλά δώρα από τη βασίλισσα στις αρχές της δεκαετίας του 1450, ενώ και η ίδια η Μαργαρίτα υποστήριξε τον Ριχάρδο για αντιβασιλιά. Η Μαργαρίτα ήταν υπεύθυνη για τον αποκλεισμό των Υορκιστών από το βασιλικό συμβούλιο, μετά την ανάκαμψη του Ερρίκου ΣΤ΄ από την ασθένεια του.[10]
Ο ρόλος του Εδμόνδου Μπωφόρ
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο μετέπειτα ιστορικός Πολ Μάρεϊ Κένταλλ (1911 - 1973) αναφέρει, ότι οι καλύτεροι φίλοι της Μαργαρίτας Εδμόνδος Μπωφόρ, 2ος δούκας του Σόμερσετ και ο Γουλιέλμος ντε λα Πολ, 1ος δούκας του Σάφολκ την έπεισαν, ότι ο Ριχάρδος της Υόρκης -που εμπιστευόταν μέχρι τότε- ήταν στην πραγματικότητα μεγάλος εχθρός της. Η Μαργαρίτα έπεισε τον Ερρίκο ΣΤ΄, όχι μόνο να διώξει τον Ριχάρδο της Υόρκης από κυβερνήτη του Καλαί, αλλά και να τον στείλει στην Ιρλανδία. Από τότε αυτή έκανε ασταμάτητες προσπάθειες να τον δολοφονήσει στα ταξίδια (1449, 1450).[11] Ο Εδμόνδος Μπωφόρ και ο Φουλιέλμος ντε λα Πολ ήταν υπεύθυνοι για την παράνομη παράδοση του Μέιν στους Γάλλους (1448), την απώλεια στη συνέχεια ολόκληρης της Νορμανδίας (1449) και την εξέγερση των μεγιστάνων, που ζητούσαν την εκτέλεση των δύο ισχυρότερων συμμάχων της Μαργαρίτας. Ο Ριχάρδος της Υόρκης απέκτησε ισχυρά στηρίγματα στη Βουλή των Κοινοτήτων, και έγινε σε επικίνδυνο βαθμό δημοφιλής: επέστρεψε από την Ιρλανδία, συνάντησε τον Ερρίκο (1450) και έγινε ξανά έμπιστος σύμβουλός του. Το Κοινοβούλιο που συνεκλήθη ήταν καταπέλτης για τη Μαργαρίτα: οι δούκες του Σόμερσετ και του Σάφολκ κατηγορήθηκαν, όχι μονάχα για την αποτυχία των Γαλλικών υποθέσεων, αλλά και ότι έστρεψαν τον δούκα της Υόρκης εναντίον του βασιλιά. Η Βουλή απαίτησε επίσης να γίνει ο Ριχάρδος της Υόρκης πρόεδρος του βασιλικού Συμβουλίου, ομιλητής στη Βουλή των Κοινοτήτων, και διάδοχος του Αγγλικού θρόνου μετά το τέλος τού βασιλιά.[12] Η Μαργαρίτα απέκτησε σε λίγο καιρό ξανά τον έλεγχο του Κοινοβουλίου, ο ομιλητής φυλακίστηκε, και ο Ριχάρδος διέφυγε στην Ουαλία.[13]
Πρώτες επιδρομές του Ριχάρδου της Υόρκης
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Το βασίλειο βρέθηκε ξανά σε μεγάλη αναταραχή, όταν ένας πανίσχυρος Γάλλος στρατηγός, ο Πιερ ντε Μπρεζέ και οπαδός της Μαργαρίτας, λεηλάτησε τις Αγγλικές ακτές και έκαψε την πόλη του Σάντουιτς -εκμεταλλευόμενος το χάος που κυριαρχούσε στην Αγγλία- με 10.000 δυνάμεις από το Ονφλέρ. Ο δήμαρχος του Σάντουιτς, Τζον Ντρούρι, σκοτώθηκε στην επιδρομή· από τότε επικράτησε η παράδοση -που έμεινε μέχρι σήμερα- να φοράει εκείνη την ημέρα ο δήμαρχος του Σάντουιτς ένα μαύρο ένδυμα, σαν ένδειξη πένθους. Η Μαργαρίτα έγινε αντικείμενο μεγάλης οργής, και πολλές μπαλάντες που τη δυσφημούσαν, γράφτηκαν σε βάρος της. Η δημόσια οργή ήταν τόσο μεγάλη, που η Μαργαρίτα έδωσε εντολή στον Ριχάρδο Νέβιλ, 16ο κόμη του Γουόρικ να γίνει ΄΄Φύλακας της θάλασσας΄΄ για τρία χρόνια, και πήρε τη θέση του Καπετάνιου του Καλαί.[14]
Οι εχθρότητες ανάμεσα στους Οίκους της Υόρκης και του Λάνκαστερ κατέληξαν σύντομα σε ένοπλη σύγκρουση· τον Μάιο του 1455, περίπου πέντε μήνες μετά την ανάκαμψη του Ερρίκου ΣΤ΄ από την ασθένειά του, τελείωσε η αντιβασιλεία του Ριχάρδου της Υόρκης, και η Μαργαρίτα συγκάλεσε βασιλικό συμβούλιο που απέκλεισε τους Υορκιστές. Το Συμβούλιο έκανε έκκληση στους ευγενείς του Λέστερ "να προστατέψουν τον βασιλιά από τους εχθρούς του". Ο δούκας της Υόρκης ετοιμάστηκε για ένοπλη σύγκρουση και προχώρησε νότια, για να συναντήσει τον στρατό του Λάνκαστερ που βάδιζε βόρεια. Οι Λάνκαστερ συνετρίβησαν στην 1η μάχη του Σαιν Άλμπαν (22 Μαΐου 1455), ο Εδμόνδος Μπωφόρ σκοτώθηκε, ο Γουίλτσιρ διέφυγε, και ο βασιλιάς Ερρίκος ΣΤ΄ συνελήφθη αιχμάλωτος από τον δούκα της Υόρκης. Οι εχθροπραξίες συνεχίστηκαν στη μάχη του Μπλορ Χιθ (1459) στην οποία ο Τζέιμς Τάκετ, 5ος βαρόνος του Ώντλεϋ ηττήθηκε από έναν στρατό Υορκιστών υπό την ηγεσία του Ριχάρδου Νέβιλ, 5ου κόμη του Σόλσμπερι.
Πόλεμος των Ρόδων
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Πρώτες εκστρατείες
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Την εποχή που η Μαργαρίτα βρισκόταν στη Σκωτία και προσπαθούσε να κερδίσει μεγαλύτερη υποστήριξη για τους Λάνκαστερ, ο πολέμαρχός της Ερρίκος Μπωφόρ, 3ος δούκας του Σόμερσετ κέρδισε στη μάχη του Γουέιφιλντ (30 Δεκεμβρίου 1460) μεγάλη νίκη απέναντι στον δούκα της Υόρκης και τον δούκα του Σόλσμπερι. Οι δυο άνδρες αποκεφαλίστηκαν, και τα κεφάλια τους κρεμάστηκαν στις πύλες του Γιορκ. Η Μαργαρίτα, που βρισκόταν ακόμα στη Σκωτία, λέγεται ότι έδωσε εντολές για την εκτέλεσή τους, αλλά θεωρείται απίθανο.[15] Ακολούθησε η νίκη των δυνάμεων της Μαργαρίτας στη 2η μάχη του Σαιν Άλμπαν (17 Φεβρουαρίου 1461): ο Ριχάρδος Νέβιλ, 16ος κόμης του Γουόρικ που ήταν αρχηγός των Υορκιστών, διέφυγε, και η Μαργαρίτα ελευθέρωσε τον σύζυγό της.[16] Τη μάχη ακολούθησε μια πράξη βίαιης εκδίκησης από τη Μαργαρίτα: αποκεφάλισε δύο Υορκιστές αιχμαλώτους, τον Γουίλιαμ Μπόνβιλ 1ο βαρόνο του Μπόνβιλ, και τον σερ Τόμας Κίριελ (1396 - 1461) που είχαν περιθάλψει τον σύζυγό της, και τους είχε υποσχεθεί ότι θα τους χαρίσει τη ζωή. Η Μαργαρίτα έριξε τη βίαιη πράξη στον γιο της Εδουάρδο: όταν τον ρώτησε σχετικά με την τύχη των δυο αιχμαλώτων, τής απάντησε "Θέλω τα κεφάλια τους κομμένα". Έτσι θανατώθηκαν, παρά τις εκκλήσεις τού βασιλιά να τους χαρίσουν τη ζωή.[16]
Ήττα από τον Οίκο της Υόρκης
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Ο στρατός του Λάνκαστερ συνετρίβη στη μάχη του Τάουτον (29 Μαρτίου 1461) από τον μεγαλύτερο γιο του Ριχάρδου της Υόρκης, Εδουάρδο, που ανέβηκε στον θρόνο ως Εδουάρδος Δ΄ της Αγγλίας. Η Μαργαρίτα διέφυγε στην Ουαλία, στη συνέχεια στη Σκωτία και τη Γαλλία, και προχώρησε σε έντονες προσπάθειες ώστε να εξασφαλίσει τη διαδοχή στον γιο της Εδουάρδο. Ο εξάδελφός της Λουδοβίκος ΙΑ΄ της Γαλλίας τής δήλωσε τη στήριξή του, αλλά βρήκε αργότερα έναν απρόσμενο σύμμαχο, τον παλαιά φανατικό οπαδό του Εδουάρδου Δ΄, Ριχάρδο Νέβιλ 16ο κόμη του Γουόρικ, που τώρα συγκρούστηκε σκληρά με τον νέο βασιλιά, επειδή παντρεύτηκε την Ελισάβετ Γούντβιλ. Η κόρη του κόμη του Γουάρικ, Άννα Νέβιλ παντρεύτηκε τον γιο και διάδοχο των Λάνκαστερ, Εδουάρδο πρίγκιπα της Ουαλίας, και η Μαργαρίτα έπεισε τον κόμη του Γουόρικ να επιστρέψει στην Αγγλία, λίγο πριν ακολουθήσει η ίδια με τον στρατό της, για να ανατρέψουν τον Εδουάρδο Δ΄. Ο Ερρίκος ΣΤ΄ αποκαταστάθηκε για λίγο στον θρόνο (3 Οκτωβρίου 1470). Την εποχή που η Μαργαρίτα και ο μικρός της γιος ετοιμάζονταν να επιστρέψουν στην Αγγλία, η τύχη γύρισε ξανά υπέρ των Υορκιστών· ο Εδουάρδος Δ΄ επέστρεψε, ενώ ο κόμης του Γουόρικ ηττήθηκε και σκοτώθηκε στη μάχη του Μπάρνετ (14 Απριλίου 1471). Η Μαργαρίτα σε λίγες ημέρες επέστρεψε η ίδια με τον στρατό της για να αντιμετωπίσει τον Εδουάρδο Δ΄, αλλά ηττήθηκε οριστικά από τους Υορκιστές (4 Μαΐου 1471)· στη μάχη σκοτώθηκε και ο 17χρονος γιος της και διάδοχος Εδουάρδος. Οι συνθήκες θανάτου του μικρού Εδουάρδου είναι ασαφείς· σύμφωνα με μερικές πληροφορίες σκοτώθηκε στη μάχη, σύμφωνα με άλλες εκτελέστηκε μετά τη μάχη από τον Γεώργιο Πλανταγενέτη, 1ο δούκα του Κλάρενς.
Τελευταία χρόνια
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]
Η Μαργαρίτα, που είχε δείξει μεγάλη σκληρότητα τα τελευταία δέκα χρόνια, μετά το τέλος τού γιου της έγινε ηπιότερη, και ασχολήθηκε περισσότερο με πνευματικές δραστηριότητες. Μετά το τέλος της μάχης συνελήφθη αιχμάλωτη από τον στρατιωτικό Ουίλιαμ Στάνλεϊ (1435 - 1495), και μεταφέρθηκε με διαταγή του Εδουάρδου Δ΄ στο κάστρο του Γουόλινγκφορντ, και από εκεί στον Πύργο του Λονδίνου. Ο σύζυγός της Ερρίκος ΣΤ΄ φυλακίστηκε και εκείνος στον Πύργο του Λονδίνου, και απεβίωσε τη νύχτα της 21ης Μαΐου σε περίεργες συνθήκες: σύμφωνα με τις περισσότερες πληροφορίες, δολοφονήθηκε με εντολή του Εδουάρδου Δ΄. Το 1472 η Μαργαρίτα τοποθετήθηκε στη συνοδεία της Αλίκης Σώσερ κόμισσας του Σάφολκ, μέχρι την εποχή που ελευθερώθηκε από τον Λουδοβίκο ΙΑ΄ (1475).[17]
Το τέλος
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η Μαργαρίτα έζησε τα τελευταία επτά χρόνια στη Γαλλία σαν φτωχή συγγενής του Γάλλου βασιλιά. Φιλοξενήθηκε από τον Φραγκίσκο του Βινιόλ, και απεβίωσε σε ηλικία 52 ετών (25 Αυγούστου 1482) στο κάστρο του Νταμπιέρ-συρ-Λουάρ κοντά στο Σομίρ.[18] Τάφηκε μαζί με τους γονείς της στον Καθεδρικό ναό του Ανζέ, αλλά ο τάφος της λεηλατήθηκε όταν έγινε η Γαλλική Επανάσταση, και διασκορπίστηκαν τα οστά της.
Τα γράμματα της Μαργαρίτας
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Βρέθηκαν πολλά γράμματα από τη Μαργαρίτα την εποχή που η ίδια ήταν βασίλισσα· ένα από αυτά απευθυνόταν στη δικαστική υπηρεσία του Λονδίνου, σχετικά με της φθορές των ενοίκων στην Οικία του Ένφιλντ, που ήταν μέρος της προίκας της.[19] Άλλο ένα γράμμα απευθυνόταν στον αρχιεπίσκοπο του Καντέρμπερι· όλα τα γράμματα της Μαργαρίτας ξεκινούσαν τυπικά με τη φράση "Από τη βασίλισσα".[20][21][22] Τα γράμματα δημοσιοποιήθηκαν στην Κοινωνία του Κάμντεν (1863), και καταγράφηκαν σε βιβλίο του Σέσιλ Μόνρο (1883 - 1966).[23]
Η Μαργαρίτα του Ανζού στην τέχνη
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Η Μαργαρίτα είναι βασικός χαρακτήρας στην πρώτη τετραλογία των έργων του Ουίλλιαμ Σαίξπηρ Ερρίκος ο ΣΤ' (πρώτο μέρος), Ερρίκος ο ΣΤ΄ (δεύτερο μέρος), Ερρίκος ο ΣΤ΄ (τρίτο μέρος) και Ριχάρδος Γ'· είναι ο μοναδικός χαρακτήρας, που παρουσιάζεται ζωντανός και στα τέσσερα έργα. Η Μαργαρίτα περιγράφεται σαν έξυπνη και σκληρή γυναίκα που κυριαρχεί στον άνδρα της, και υποτάσσει σκληρά τους εχθρούς της. Στο έργο "Ερρίκος ΣΤ΄, Μέρος Β΄" παρουσιάζεται να έχει ερωτική σχέση με τον δούκα του Σάφολκ, και μετά να θρηνεί μεταφέροντας το κομμένο κεφάλι του. Στο "Ερρίκος ΣΤ΄, Μέρος Γ΄" χτυπά η ίδια τον δούκα της Υόρκης στο πεδίο της μάχης, και αυτοκτονεί, όταν σκοτώνεται μπροστά της ο γιος της Εδουάρδος. Η Μαργαρίτα εμφανίζεται και στο έργο του Σαίξπηρ Ριχάρδος Γ΄, παρά το γεγονός ότι πέρασε την υπόλοιπη ζωή της στη Γαλλία, μετά το τέλος τού συζύγου και τού γιου της. Εμφανίζεται σαν Κασσάνδρα να καταριέται όλους όσους έριξαν τον Οίκο του Λάνκαστερ· όλοι οι ευγενείς που καταράστηκε εκτελέστηκαν ή προδόθηκαν από τον Ριχάρδο του Γκλόστερ: κάθε ευγενής συμβόλιζε από μία κατάρα. Ο Σαίξπηρ αναφέρει για τη Μαργαρίτα: "πόσο έκφυλο είναι για μία γυναίκα να χορεύει σαν Αμαζόνα, με τόσα δεινά της τύχης".[24]
Η Μαργαρίτα είναι πρωταγωνίστρια στην όπερα του Τζιάκομο Μάγερμπεερ "Μαργαρίτα του Ανζού" (1920) Στην παραγωγή του BBC (1963) ο Πόλεμος των Ρόδων (μία διασκευή των σαιξπηρικών Ερρίκος ΣΤ' (και τα 3 μέρη) και Ριχάρδος Γ' σε ενιαίο έργο από τον σκηνοθέτη Τζον Μπάρτον), που μεταδόθηκε τηλεοπτικά (1964, 1965), τη Μαργαρίτα του Ανζού έπαιξε η ηθοποιός Πέγκι Άσκροφτ. Στη δεύτερη σειρά με τίτλο "Το άδειο στέμμα: ο Πόλεμος των Ρόδων και στην τηλεοπτική μετάδοση της τετραλογίας, τη Μαργαρίτα έπαιξε η ηθοποιός Σοφί Οκονέντο (γενν. το 1968).
Η Μαργαρίτα εμφανίζεται επίσης στα παρακάτω έργα:
- H Μαργαρίτα του Ανζού εμφανίζεται στο έργο του Έντουαρντ Μπούλβερ-Λύττον "Ο τελευταίος των βαρόνων" (1843).
- H Μαργαρίτα του Ανζού εμφανίζεται στο μυθιστόρημα του Μπάρναμπι Ρος (1966) "Η παθιασμένη βασίλισσα" σαν χαρακτήρας που συνδυάζει πολλά μυθιστορήματα ανάμεσα στα οποία το έργο του Ντον Τρέισι (1905 - 1976) "Η παθιασμένη βασίλισσα".
- H Μαργαρίτα του Ανζού εμφανίζεται στο βιογραφικό μυθιστόρημα του Μπέττυ Κίνγκ "Μαργαρίτα του Ανζού" (1974) σαν συμπαθητική φυσιογνωμία
- H Μαργαρίτα του Ανζού εμφανίζεται στο μυθιστόρημα του Γουόλτερ Σκοτ "Άννα του Γκέιρστειν" (1829) μεταμφιεσμένη σε ζητιάνος μετά την εξορία της.
- H Μαργαρίτα του Ανζού εμφανίζεται στο μυθιστόρημα της Ιωάννας Πλέιντι (1982) "το κόκκινο τριαντάφυλλο του Ανζού".
- H Μαργαρίτα του Ανζού εμφανίζεται στα πρώτα μέρη του μυθιστορήματος του Σάρον Κέι Πένμαν (γεν. το 1945) "ο ήλιος σε αφθονία" (1982) που περιγράφει τη ζωή της μέχρι τη μάχη του Τιουκέσμπουρι.
- H Μαργαρίτα του Ανζού εμφανίζεται στο μυθιστόρημα του Άλαν Σάβατζ "Βασίλισσα των λιονταριών" (1994) που περιγράφει έντονη σεξουαλική δραστηριότητα στη ζωή της.
- H Μαργαρίτα του Ανζού εμφανίζεται στο μυθιστόρημα της Φιλίπα Γκρέγκορι (γεν. το 1954) "η κυρία των Ριβερς" (2011) με αφήγηση της Τζακέτας του Λουξεμβούργου.
- H Μαργαρίτα του Ανζού εμφανίζεται στο μυθιστόρημα της Φιλίπα Γκρέγκορι (γεν. το 1954) "η Λευκή βασίλισσα" που αφηγείται η Ελισάβετ Γούντβιλ
- H Μαργαρίτα του Ανζού εμφανίζεται στο μυθιστόρημα της Φιλίπα Γκρέγκορι (γεν. το 1954) "η Ερυθρά βασίλισσα" που αφηγείται η Μαργαρίτα Μπωφόρ, κόμισσα του Ρίτσμοντ και του Ντέρμπι.
- H Μαργαρίτα του Ανζού εμφανίζεται στο μυθιστόρημα της Φιλίπα Γκρέγκορι (γεν. το 1954) "η κόρη του παραγωγού βασιλέων" που αφηγείται η Άννα Νέβιλ.
- H Μαργαρίτα του Ανζού εμφανίζεται στο μυθιστόρημα της Σούζαν Χιγκινμποθάμ "η βασίλισσα της τελευταίας ελπίδας" (2011) σαν συμπαθητική φυσιογνωμία
- H Μαργαρίτα του Ανζού εμφανίζεται στο πρώτο βιβλίο του Κον Ίγκουλντεν (γεν. το 1971) στην τριλογία που αναφέρεται στον Πόλεμο των Ρόδων
- H Μαργαρίτα του Ανζού αποτελεί το αντικείμενο μιας φανταστικής βιογραφίας του Δαυίδ Πάουλετ - Τζόουνς με τίτλο "η βασιλική τίγρη"
- H Μαργαρίτα του Ανζού εμφανίζεται στην τηλεοπτική σειρά "η λευκή βασίλισσα" βασισμένη στο μυθιστόρημα της Γκρέγκορι "Ο πόλεμος των ξαδέλφων", τη Μαργαρίτα παριστάνει η ηθοποιός Βέρλε Μπέτενς (γεν. το 1978).
Πρόγονοι
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]Παραπομπές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- ↑ Brooke, C.N.L.; Ortenberg, V. (June 1988). "The Birth of Margaret of Anjou". Historical Research. 61 (146): 357–58.
- ↑ Margaret Lucille Kekewich, The Good King: René of Anjou and Fifteenth Century Europe, (Palgrave Macmillan, 2008), 101.
- 1 2 3 Kendall, p.19.
- ↑ Maurer, Helen E. (2004). Margaret of Anjou : Queenship and Power in Late Medieval England
- ↑ Sellar, W.C.; Yeatman, R.J. (1930). 1066 And All That. Methuen. p. 46.
- ↑ Smith, George (1975). The Coronation of Elizabeth Wydeville. Gloucester: Gloucester Reprints. p.28
- ↑ Kendall, pp.30–31
- ↑ Kendall, pp. 18, 19 & 24: "Excessive greed and ambition—the besetting sins of his contemporary peers—seem to have been largely absent from his character. It would require the unrelenting enmity of a queen to remind him that he owned a better title to the throne than Henry the Sixth," id. at 18." It appears that Richard, Duke of York, was neither aiming at the crown nor seeking more of a voice in the government than he was entitled to. He represented, to many Englishmen of the day, the only hope of rescue from the swamp of disorder and evil rule in which the realm was floundering." Id. at p.517, n8.
- ↑ Fraser, p.139.
- ↑ https://www.history.ac.uk/reviews/review/355[νεκρός σύνδεσμος]
- ↑ Kendall, pp. 21–23, citing The Paston Letters, vol. 4, as original source.
- ↑ Kendall, pp.21–23.
- ↑ Kendall, pp.13–14. When York and the king and queen met again, on a field of truce at Blackheath in 1452, he found himself ambushed and taken prisoner while Edmund Beaufort (Somerset) was again restored to honours. Id.
- ↑ Kendall, p.32.
- ↑ Kendall, pp.39–40.
- 1 2 Costain, p.305.
- ↑ Hartley, Cathy (2003). A Historical Dictionary of British Women. London: Europa Publications Ltd. p.298
- ↑ https://archive.org/stream/lifetimesofmarga02hook/lifetimesofmarga02hook#page/n389/mode/1up
- ↑ Letters of Queen Margaret of Anjou and Bishop Beckington and Others, edited by Cecil Monro, Esq., published for the Camden Society, M.DCCC.LXIII, pp.98–98, Google Books, retrieved on February 24 2010
- ↑ Monro, pp.99–100.
- ↑ As the letter was not dated, it is not known which Archbishop this was; Munro suggests it was most likely to have been either John Stafford, (13 May 1443 - 25 May 1452) or Cardinal John Kemp, (21 July 1452 - 22 March 1454).
- ↑ Monro, pp.89–165
- ↑ Letters of Queen Margaret of Anjou and Bishop Beckington, and Others, edited by Cecil Monro, Esq., published for the Camden Society, M.DCCC.LXIII, Google Books, retrieved on 24 February 2010.
- ↑ Castor, Helen (2011). She-Wolves: The Women Who Ruled England Before Elizabeth. New York: Harper Collins. p. 31.
Πηγές
[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]- Abbott, Jacob (2004). History of Margaret of Anjou, Queen of Henry VI of England. Reproduction of 1871 text by Kessinger Press.
- Bagley, J.J. (1948). Margaret of Anjou, Queen of England. Herbert Jenkins.
- Brooke, C.N.L.; Ortenberg, V. (June 1988). "The Birth of Margaret of Anjou". Historical Research. 61 (146): 357–58.
- Boutell, Charles (1863). A Manual of Heraldry, Historical and Popular. Winsor & Newton.
- Cokayne, George Edward, ed. (1893). Complete peerage of England, Scotland, Ireland, Great Britain and the United Kingdom, extant, extinct or dormant (L to M). 5 (1st ed.). London: George Bell & Sons.
- Costain, Thomas B. (1962). The Last Plantagenets. Popular Library, New York.
- Fraser, Antonia (1975). The Lives of the Kings and Queens of England. University of California Press.
- Haigh, Philip A. (1995). The Military Campaigns of the Wars of the Roses. Alan Sutton Publishing Ltd.
- Hookham, Mary Ann (1872). The Life and Times of Margaret of Anjou, Queen of England and France.
- Kendall, Paul Murray (1955). Richard the Third. George Allen & Unwin. ISBN 0-04-942048-8.
- Laynesmith, J. L. (2004). The Last Medieval Queens: English Queenship 1445-1503. Oxford University Press.
- Maurer, Helen E. (2004). Margaret of Anjou: Queenship and Power in Late Medieval England. Boydell Press.
- Wagner, J.A. (2001). Encyclopedia of the Wars of the Roses. Santa Barbara.
