Κροκύλειο Φωκίδας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
(Ανακατεύθυνση από Κροκύλειο)
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Συντεταγμένες: 38°32′59″N 22°3′36″E / 38.54972°N 22.06000°E / 38.54972; 22.06000

Κροκύλειο
Τοποθεσία στον χάρτη
Τοποθεσία στον χάρτη
Κροκύλειο
Διοίκηση
ΧώραΕλλάδα[1]
ΔήμοςΔήμος Δωρίδος
Γεωγραφία και στατιστική
ΝομόςΦωκίδας
Υψόμετρο840
Πληθυσμός155 (2011)
Άλλα
Παλαιά ονομασίαΠαλαιοκάτουνο

Το Κροκύλειο είναι χωριό που βρίσκεται στον νομό Φωκίδας (επαρχία Δωρίδας) σε υψόμετρο 840 μέτρων. Έχει πληθυσμό 155 κατοίκων, σύμφωνα με την Απογραφή του 2011. Η παλαιά ονομασία του ήταν Παλαιοκάτουνο. Το χωριό βρίσκεται σε μια πλαγιά του Ξεροβουνίου με άφθονα νερά.

Στον Αβορίτη, οικισμό του Κροκυλείου, που τώρα είναι πλέον εγκαταλελειμμένος, γεννήθηκε το 1797 ο ήρωας της Ελληνικής Επανάστασης Στρατηγός Ιωάννης Μακρυγιάννης. Προς τιμήν του διοργανώνονται στα μέσα του Αυγούστου συνήθως κάθε δεύτερης χρονιάς, οι πολιτιστικές εκδηλώσεις «Μακρυγιάννεια»[2]. Παλαιότερα το χωριό γιόρταζε στις 20 Ιουλίου, τον Προφήτη Ηλία κάνοντας πανηγύρι.

Στο Κροκύλειο επίσης γεννήθηκε το 1788, ο αγωνιστής του 1821, σφραγιδοφύλακας του Αλή Πασά και μετέπειτα πολιτικός, Αθανάσιος Λιδωρίκης.

Αποτελεί τέλος γενέτειρα και του Μίλτου Γ. Λιδωρίκη, θεατρικού συγγραφέα και πολιτικού[3].

Στο Κροκύλειο έζησε τα τελευταία χρόνια της ζωής της, η Μαρία Πενταγιώτισσα, παντρεμένη με τον Κωνσταντίνο Αρμάο. Σύμφωνα με την παράδοση και την μαρμάρινη πλάκα που υπάρχει στον οικογενειακό τάφο του Αρμάου, η Μαρία ήταν η πρώτη ενταφιασθείσα στο νεκροταφείο του χωριού, το οποίο ξεκίνησε την λειτουργία του, το 1896.

Το χειμώνα του 1943-44 ο ραβίνος Αθηνών Ηλία Πινχά Μπαρζιλάι που αναζητείται από τους Γερμανούς, φυγαδεύεται από το ΕΑΜ και κρύβεται στο Κροκύλειο, μαζί με την οικογένειά του[4].

Σημαντικά μνημεία και αξιοθέατα του χωριού είναι:

  • η εκκλησία του Αη Γιώργη που χτίστηκε το 1857 και περιβάλλεται από μία πανέμορφη και γραφική πλατεία. Το καμπαναριό της εκκλησίας κατασκευάστηκε αργότερα για να τοποθετηθεί το ρολόι που παραγγέλθηκε και ήρθε αρχές του 20ου αι. από την Γαλλία.[5]
  • το Δημοτικό σχολείο, που χτίστηκε το 1904 με δαπάνη ΑΝΔΡΕΑ ΣΥΓΓΡΟΥ. Το σχολείο σήμερα δεν λειτουργεί αλλά φιλοξενεί την λαογραφική συλλογή του Συλλόγου Κροκυλιωτών ο Μακρυγιάννης, σε διαμορφωμένο χώρο που ομοιάζει με τα παλιά δίπατα σπίτια του χωριού[6]
  • η «Mεγάλη Βρύση» που αποτελείται από πέντε πέτρινες βρύσες, οι οποίες κατασκευάστηκαν το 1899 για να αντικαταστήσουν την μία που υπήρχε έως τότε. Σπάνιο αν όχι μοναδικό, το γεγονός ότι πάνω από κάθε κρήνη υπάρχει σκαλισμένες οι πέτρινες προτομές των προκρίτων της εποχής. Αντίστοιχης τεχνοτροπίας και εποχής είναι και δύο ακόμα βρύσες σε άλλο σημείο του χωριού, επονομαζόμενο "Μότσου".
  • το πρώτο μνημείο που στήθηκε στην Ελλάδα το 1961 προς τιμήν του Στρατηγού Μακρυγιάννη, στην είσοδο του χωριού
  • το ορειβατικό καταφύγιο της Παναγίας με την εντυπωσιακή του θέα
  • το μονοπάτι των νερόμυλων που ενώνει την "μεγάλη βρύση" με την πλατεία περνώντας από 3 παλιούς νερόμυλους

Το Κροκύλειο μετά τις αυτοδιοικητικές αλλαγές του Καλλικράτη ανήκει πλέον στο Δήμο Δωρίδας με έδρα το Λιδωρίκι. Το κλίμα του είναι αρκετά ψυχρό, ενώ χιόνι και παγετός κατακλύζουν το χωριό κατά το χειμώνα. Οι κάτοικοι ασχολούνταν, κυρίως, με την κτηνοτροφία, ωστόσο οι διαθέσιμοι πόροι δεν ήταν αρκετοί, με αποτέλεσμα τη μαζική μετανάστευσή τους, ιδιαίτερα προς τις ΗΠΑ κατά τη δεκαετία, κυρίως, του 1950.

Από τότε έως και σήμερα ο πληθυσμός του χωριού παραμένει μικρός.

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. (Ελληνικά) Βάση δεδομένων της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής.
  2. «Κροκύλειο Φωκίδας | Μακρυγιάννεια». www.krokilio.gr. Ανακτήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 2020. 
  3. «Μίλτος Γ. Λιδωρίκης (1872 - 1951)». www.krokilio.gr. Ανακτήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 2020. 
  4. «ViewBlogArticle». www.krokilio.gr. Ανακτήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 2020. 
  5. «ViewBlogArticle». www.krokilio.gr. Ανακτήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 2020. 
  6. «Μουσείο». www.krokilio.gr. Ανακτήθηκε στις 16 Δεκεμβρίου 2020.