Ελίας Κανέττι

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Ελίας Κανέττι
Elias Canetti 2.jpg
O Ελίας Κανέττι
Όνομα Ελίας Κανέττι
Γέννηση 25 Ιουλίου 1905[1]
Ρούσε, Βουλγαρία[1]
Θάνατος 14 Αυγούστου 1994 (89 ετών)[1]
Ζυρίχη, Ελβετία[1]
Επάγγελμα/
ιδιότητες
συγγραφέας, αφοριστής, θεατρικός συγγραφέας, χημικός και δοκιμιογράφος
Αξιοσημείωτα έργα Μάζα και εξουσία κ.ά.
Αξιοσημείωτες διακρίσεις Νόμπελ Λογοτεχνίας (1981)
Commons page Πολυμέσα

Ο Ελίας Κανέττι (Elias Canetti, βουλγάρικα: Елиас Канети, 1905 - 1994) ήταν βραβευμένος με το Νόμπελ Λογοτεχνίας συγγραφέας, γεννημένος στη Βουλγαρία από Εβραίους Σεφαραδίτες γονείς, που έγραψε στα γερμανικά. Είναι ευρύτερα γνωστός για το μυθιστόρημα «Η τύφλωση» (Die Blendung) και τη μελέτη «Μάζα και Εξουσία» που αφορά τη συμπεριφορά του πλήθους η οποία εκφράζεται σε δραστηριότητες όπως η ομαδική βία και οι θρησκευτικές συγκεντρώσεις. Ο Κανέττι βραβεύτηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1981.

Η ζωή του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γεννήθηκε στο Ρούσε της Βουλγαρίας στις 25 Ιουλίου 1905· ήταν ο μεγαλύτερος από τους τρεις γιους της οικογένειάς του.[2] Οι πρόγονοί του, από την πλευρά του πατέρα του, είχαν μετακομίσει στο Ρουστσούκ από την Αδριανούπολη όπου είχαν εγκατασταθεί αρχικά μετά την εκδίωξη των Εβραίων από την Ισπανία το 1492. Το αρχικό όνομα της οικογένειας ήταν Cañete από το όνομα ενός χωριού στην Ισπανία. Η μητέρα του Κανέττι καταγόταν από μια από τις παλαιότερες Σεφαραδίτικες οικογένειες της Βουλγαρίας, την οικογένεια Arditti, της οποίας ορισμένα μέλη ήταν φυσικοί και αστρονόμοι στη βασιλική αυλή του Αλφόνσου του Δ΄ και του Πέτρου του Δ΄ της Αραγωνίας). Στο Ρουστσούκ ο πατέρας και ο παππούς τού Κανέττι ασχολούνταν με το εμπόριο.

Ο Κανέττι έζησε μέχρι το 1911 στο Ρουστσούκ, οπότε η οικογένειά του μετακόμισε στην Αγγλία. Το 1912, μετά τον ξαφνικό θάνατο του πατέρα του, μετακόμισε με τη μητέρα και τα αδέρφια του στη Βιέννη. Εκεί ο Κανέττι, ο οποίος ήδη μιλούσε λαντίνο, βουλγαρικά, αγγλικά (που τα είχε μάθει τον ένα χρόνο που έζησε στο Λονδίνο), καθώς και λίγα γαλλικά, έμαθε τα γερμανικά από τη μητέρα του, η οποία επέμενε ιδιαίτερα να μάθει τη γλώσσα αυτή και του τα δίδαξε η ίδια. Το 1916 μετακόμισαν στη Ζυρίχη, όπου έζησαν πέντε χρόνια, και έπειτα στη Φρανκφούρτη, μέχρι το 1924, οπότε ο Κανέττι, αφού τελείωσε το γυμνάσιο, επέστρεψε στη Βιέννη για να σπουδάσει χημεία.

Όμως, αν και πήρε το πτυχίο χημείας από το Πανεπιστήμιο της Βιέννης πέντε χρόνια αργότερα, δεν εργάστηκε ποτέ ως χημικός. Ήδη κατά τη διάρκεια των σπουδών του άρχισε να ασχολείται με τη φιλοσοφία και τη λογοτεχνία, και εντάχθηκε στους λογοτεχνικούς κύκλους. Ο Κανέττι έκλινε προς την αριστερά και πήρε μέρος στην επανάσταση του Ιουλίου του 1927. Το 1934 νυμφεύθηκε τη Βέζα Τάουμπνερ-Καλντερόν (Veza Taubner-Calderon), που στάθηκε αφοσιωμένη βοηθός στο έργο του. Το 1938, μετά το Άνσλους, μετακόμισε στο Λονδίνο, όπου συνδέθηκε με τη ζωγράφο Μαρί-Λουίζ φον Μοτεσίσκι (Marie-Louise von Motesiczky) και αργότερα με τη συγγραφέα Άιρις Μέρντοχ (Iris Murdoch). Το 1971 νυμφεύθηκε για δεύτερη φορά, την Έρα Μπούσορ (Hera Buschor) με την οποία απέκτησαν μία κόρη. Ο Κανέττι παρέμεινε στην Αγγλία μέχρι τη δεκαετία του 1970, έχοντας πάρει τη Βρετανική υπηκοότητα ήδη από το 1952. Παρόλα αυτά, συνέχισε να γράφει στα γερμανικά. Αργότερα επέστρεψε στη Ζυρίχη, όπου έζησε τα υπόλοιπα χρόνια της ζωής του.

Το 1981, τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας «για το συγγραφικό του έργο χαρακτηρίζεται από ευρύτητα απόψεων, από πλούτο ιδεών και από καλλιτεχνική δύναμη». Πέθανε στη Ζυρίχη στις 14 Αυγούστου 1994.

Ο τάφος του Κανέττι στη Ζυρίχη

Το έργο του[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το μοναδικό μυθιστόρημά του (Η τύφλωση), ο Κανέττι το συνέγραψε τα έτη 1931-1932, επηρεασμένος από τις λαϊκές ταραχές εναντίον του πληθωρισμού, στη Φρανκφούρτη κατά τη δεκαετία του 1920 και τον εμπρησμό του δικαστικού μεγάρου της Βιέννης το 1927 από εξαγριωμένο πλήθος. Η παρατήρηση αυτών των γεγονότων γέννησε το ενδιαφέρον του Κανέττι για τη ψυχολογία και τη συμπεριφορά των μαζών.

Μετά την εγκατάστασή του στην Αγγλία, ύστερα από την επικράτηση των Ναζί και το Άνσλους, εγκατέλειψε τη λογοτεχνία, αφοσιώθηκε στη μελέτη του συνδρόμου της εξουσίας και έγραψε το γνωστότερο έργο του, το Μάζα και εξουσία το 1960. Με το ίδιο πνεύμα είναι γραμμένα και τα τρία θεατρικά έργα του: Ο γάμος (1932), Η κωμωδία της ματαιοδοξίας (1950) και Ο μαρκαρισμένος (1964).

Εκδόσεις των έργων του στα ελληνικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • 1935: Η τύφλωση - (Die Blendung), μυθιστόρημα, (μτφ. Τζένη Μαστοράκη για τις εκδ. «ΓΡΑΜΜΑΤΑ», α΄ έκδ. 1985)
  • 1960: Μάζα και Εξουσία - (Masse und Macht), δοκίμιο,(μτφ. Αγγέλα Βερυκοκάκη-Αρτέμη,για τις εκδ.«Ηριδανός»,α΄ έκδ. 1971, ανατ. 2009)
  • 1968: Οι φωνές του Μαρρακές - (Die Stimmen von Marrakesch), ταξιδιωτικό, (μτφ. Νίκος Δήμου για τις εκδ. «LIBRO», 1983)
  • 1969: Η άλλη δίκη: τα γράμματα του Κάφκα στην Φελίτσε - (Der andere Prozess: Kafkas Briefe an Felice), λογοτεχνική μελέτη, (μτφ. Αλέξανδρος Ίσαρης για τις εκδ. «SCRIPTA», 2002 και για τις εκδ. «ΑΡΜΟΣ»))
  • 1977: Η γλώσσα που δεν κόπηκε - (Die Gerettete Zunge), αυτοβιογραφία: παιδικά και εφηβικά χρόνια, (μτφ. Αλεξάνδρα Παύλου για τις εκδ. «ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ», 2003)
  • 1980: Ο πυρσός στο αυτί - (Die Fackel im Ohr), αυτοβιογραφία: φοιτητικά χρόνια, (μτφ. Αλεξάνδρα Παύλου για τις εκδ. «ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ», 2004)
  • 1985: Το παιχνίδι των ματιών - (Das Augenspiel: Lebensgeschichte 1931-1937), αυτοβιογραφία: τα χρόνια 1931 έως 1937, ((μτφ. Αλεξάνδρα Παύλου για τις εκδ.«ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ», 2006)
  • 2003: Πάρτι και αερομαχίες - (Party im Blitz: Die englischen jahre), αυτοβιογραφία: τα χρόνια στην Αγγλία, ((μτφ. Αλεξάνδρα, «ΚΑΣΤΑΝΙΩΤΗΣ», 2007)

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 «Elias Canetti - Facts». nobelprize.org. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1981/canetti-facts.html. Ανακτήθηκε στις 6 Αυγούστου 2014. 
  2. Lorenz, Dagmar C. G. (17 April 2004). «Elias Canetti». Literary Encyclopedia (The Literary Dictionary Company Limited). ISSN 1747-678X. http://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=725. Ανακτήθηκε στις 2010-03-16. 

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα


Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Elias Canetti της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).