Διαφορά μεταξύ των αναθεωρήσεων του «Θέογνις ο Μεγαρεύς»

Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση
Διάσωση 1 πηγών και υποβολή 0 για αρχειοθέτηση.) #IABot (v2.0
μ (Αναστροφή της επεξεργασίας από τον Antony yolo dab (συνεισφ.), επιστροφή στην τελευταία εκδοχή υπό Aurilios)
Ετικέτα: Επαναφορά
(Διάσωση 1 πηγών και υποβολή 0 για αρχειοθέτηση.) #IABot (v2.0)
{{Προβεβλημένο λήμμα}}
{{πληροφορίες καλλιτέχνη|εικόνα=POxy.v0023.n2380.a.01 Theognis.jpg|λεζάντα=[[Πάπυροι της Οξυρρύγχου|Πάπυρος της Οξυρρύγχου]] 2380,<br>Θέογνις στιχ. 254-278}}
O '''Θέογνις ο Μεγαρεύς''' ([[floruit|ήκμασε]] ~ [[548 π.Χ.|548]] - [[544 π.Χ.]])<ref>Κύριλλος A' Αλεξανδρείας, ''Κατά Ιουλιανού'', [http://books.google.com/books?id=ofDBwLB9iAQC&pg=PT264#v=onepage&q=&f=false I.13.A], [http://books.google.com/books?id=ofDBwLB9iAQC&pg=PT439#v=onepage&q=&f=false VII.225.C], ''Patrologia Graeca'', vol.76, Migne Jacques-Paul, Garnier Fratres et J.-P. Migne Successores, 1863 : '''ακμή''' κατά την ''58<sup>η</sup> Ολυμπιάδα''</ref><ref name="β">Λεξικό της Σούδας, Suda On Line, [http://www.stoa.org/sol-bin/search.pl?login=guest&enlogin=guest&db=REAL&field=adlerhw_gr&searchstr=theta,136 <Θέογνις>] : '''γέννηση''' κατά την ''59<sup>η</sup> Ολυμπιάδα''</ref> ήταν Έλληνας [[Αρχαία ελληνική λογοτεχνία#Η ελεγεία|ελεγειακός]] ποιητής των αρχαίων χρόνων από τα [[Μέγαρα]] της [[Αττική]]ς. Γόνος αριστοκρατικής οικογένειας, με το όνομά του να σημαίνει «απόγονος θεών»,<ref>Taplin O., Literature in the Greek World, Oxford University Press, 2001 : [http://books.google.gr/books?id=TilWjorNXioC&lpg=PA55&dq=theognis%20lawgiver%20exile&lr=&as_brr=3&pg=PA55#v=onepage&q=&f=false σ. 55]</ref> τάχθηκε υπέρ της ολιγαρχικής μερίδας των Μεγαρέων σε μια περίοδο ιδιαίτερα έντονης πολιτικής ρευστότητας για την πόλη. Το έργο του αντανακλά τις πολιτικές του θέσεις σε συνδυασμό με απόψεις ηθικού χαρακτήρα για διάφορα θέματα, γεγονός που τον κατατάσσει στους [[γνωμικοί ποιητές|γνωμικούς ποιητές]]. Απολάμβανε υψηλής δημοφιλίας στην αρχαιότητα, χάρη στην κομψότητα και το δυναμισμό που χαρακτήριζε την ποιητική του παραγωγή. Σχετικά με την προσωπική του ζωή οι γνώσεις μας είναι περιορισμένες. Ωστόσο, ξεχωρίζουν η σχέση του με μια ανώνυμη γυναίκα, την οποία σκόπευε να νυμφευθεί, και εκείνη με τον συμπολίτη του Κύρνο, ο οποίος αποτελεί πολλές φορές το πρόσωπο στο οποίο απευθύνεται με τους στίχους του. Σήμερα ο Θέογνις, πλάι στους υπολοίπους Έλληνες ποιητές της αρχαϊκής περιόδου, θεωρείται πρωτοπόρος της ανθρώπινης ποιητικής έκφρασης και είναι ο πρώτος δημιουργός τον οποίο απασχόλησε ρητά<ref>Θέογνις, [http://www-old.lit.auth.gr/ancientelegy/commentarii/text.php?id=39 στιχ. 19-23]{{Dead link|date=Οκτώβριος 2019 }}, {{πολυτονικό|'''ὧδε δὲ πᾶς τις ἐρεῖ· ‘Θεύγνιδός ἐστιν ἔπη τοῦ Μεγαρέως· πάντας δὲ κατ' ἀνθρώπους ὀνομαστός.'''}}. ''Για αυτά λοιπόν θα λένε όλοι « Είναι τα λόγια του Θέογνι από τα Μέγαρα, του ξακουστού σε όλους τους ανθρώπους.''</ref><ref>Easterling, P. E., The Cambridge History of Classical Literature, Cambridge University Press, 1989: [http://books.google.gr/books?id=zLUzKHNI4qsC&lpg=PA97&ots=no_hx03H85&dq=west%20megarian%20poet%20773&pg=PA97#v=onepage&q=&f=false σ. 97]</ref> η [[υστεροφημία]] του.
 
== Βιογραφία ==
=== Εντοπισμός στο χώρο και το χρόνο ===
Η ακριβής χρονολογία γέννησης και θανάτου του Θέογνι είναι δύσκολο να προσδιοριστεί. Το [[Σούδα (λεξικό)|Λεξικό της Σούδας]]<ref name="β" /> τον αναφέρει ως σύγχρονο του [[Φωκυλίδης|Φωκυλίδη του Μιλησίου]]. Στα πλαίσια ακαδημαϊκών υποθέσεων έχει προταθεί
το έτος [[570 π.Χ.]] ως σημείο αναφοράς για την περίοδο κατά την οποία κρίνεται πιο πιθανή η γέννησή του.<ref>Gerber D.E., A companion to the Greek lyric poets, Brill, 1997: [http://books.google.gr/books?id=Zzlnqb_64SYC&lpg=PA117&ots=AhHfjxisr-&dq=inscription%20theognis%20verse%20greek&pg=PA122#v=onepage&q=&f=false σ. 122]</ref> Η υπόθεση αυτή λαμβάνει υπόψη της την περίοδο ακμής του ποιητή. Ωστόσο, στο έργο του γίνεται αναφορά στους [[Ελληνο-Περσικοί Πόλεμοι|Περσικούς πολέμους]],<ref>[http://www-old.lit.auth.gr/ancientelegy/commentarii/text.php?id=207 στιχ. 764]{{Dead link|date=Οκτώβριος 2019 }},</ref> κατά τη διάρκεια των οποίων, η πρώτη σημαντική σύγκρουση επί ελλαδικού εδάφους δεν έλαβε χώρα πριν το [[490 π.Χ.]] με τη [[Μάχη του Μαραθώνα]]. Η κρατούσα άποψη μεταξύ των κλασικών φιλολόγων θέλει το προκείμενο απόσπασμα (773-788) παρένθεση από το έργο κάποιου ανώνυμου ποιητή.<ref>West M.L., ''Studies in Greek elegy and iambus'', Walter de Gruyter, 1974 [http://books.google.gr/books?id=3L_zBkyYYHQC&lpg=PA65&dq=west%20megarian%20poet%20apollo&lr=&pg=PA65#v=onepage&q=&f=false σ. 65]</ref>
 
Ανάλογες δυσκολίες συνοδεύουν και την επιβεβαίωση του τόπου καταγωγής του δημιουργού, με τεκμήρια που προέρχονται από το σώμα του έργου του να τοποθετούνται έναντι - συχνά αντικρουομένων - μαρτυριών τρίτων. Στο Λεξικό της Σούδας αναφέρεται ότι ο Θέογνις καταγόταν από τα [[Μέγαρα Υβλαία]], τη σικελική αποικία της αττικής πόλης, το ιστορικό ίδρυσης της οποίας καταγράφει ο [[Θουκυδίδης]].<ref>Θουκυδίδης, ''Ιστορία'', [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Thuc.+6.4&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0199 6.4]</ref> Την πληροφορία αυτή επιβεβαιώνει και ο [[Πλάτων]]ας,<ref>''Νόμοι'', [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Plat.+Laws+1.630&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0165 1.630α]</ref>
 
 
Θεός , όντας προερχόμενος από τα Μέγαρα της Αττικής, επισκέφθηκε την αποικία και ανακηρύχθηκε πολίτης από τους κατοίκους. Η εκδοχή αυτή μοιάζει να συμφωνεί περισσότερο με τον ίδιο το Θέογνι, ο οποίος αναφέρει την επίσκεψή του στη [[Σικελία]] ως αποδημία.<ref>[http://www-old.lit.auth.gr/ancientelegy/commentarii/text.php?id=211 στιχ.773-778]{{Dead link|date=Οκτώβριος 2019 }},</ref> Εντούτοις, και αυτή η εσωτερική μαρτυρία τείνει να αποδοκιμαστεί από την κρατούσα άποψη εξαιτίας της στήριξής της στους αμφισβητούμενους στίχους που προαναφέρθηκαν (773-788).<ref>Easterling, P. E., The Cambridge History of Classical Literature, Τόμος 1, Μέρος 1, Cambridge University Press, 1989: [http://books.google.gr/books?id=zLUzKHNI4qsC&lpg=PA97&ots=no_hx03H85&dq=west%20megarian%20poet%20773&pg=PA97#v=onepage&q=&f=false σ. 97]</ref> Η απλή αναφορά του δημιουργού στον εαυτό του όμως ως «Μεγαρέα» τρέπει τους περισσότερους κριτικούς στο να συμφωνήσουν υπέρ της μητρόπολης.<ref>Gerber D.E., A companion to the Greek lyric poets, Brill, 1997: [http://books.google.gr/books?id=Zzlnqb_64SYC&lpg=PA117&ots=AhHfjxisr-&dq=inscription%20theognis%20verse%20greek&pg=PA121#v=onepage&q=&f=false σ. 121]</ref>
 
=== Ενήλικη δράση ===
 
Τα παιδικά χρόνια του Θέογνι, μαζί με πληροφορίες σχετικά με τους συγγενείς και τους προγόνους του, μας είναι άγνωστα. Εξαίρεση αποτελεί το σχόλιο του ιδίου σχετικά με την ανατροφή του, όπου αποκαλύπτει ότι ανήκει στην τάξη των αριστοκρατών και, χάρη σε αυτή του την ιδιότητα, ''έμαθε ως παιδί να μην αναζητά τιμές, δόξα και πλούτο χρησιμοποιώντας άδικα μέσα''.<ref>[http://www-old.lit.auth.gr/ancientelegy/commentarii/text.php?id=39 στιχ.25-27]{{Dead link|date=Οκτώβριος 2019 }}</ref>
 
Η ενήλική του ζωή σημαδεύτηκε από τις πολιτικές ανακατατάξεις οι οποίες χαρακτήριζαν τα δημόσια πράγματα στα Μέγαρα του 6<sup>ου</sup> αιώνα π.Χ. Η ανατροπή του [[Θεαγένης ο Μεγαρεύς|Θεαγένη]] έφερε στη θέση της [[τυραννία]]ς μια εναλλαγή δημοκρατικών και ολιγαρχικών καθεστώτων. Όταν η εξουσία περνούσε στα χέρια του δήμου, εφαρμόζονταν μέτρα όπως η ''παλιντοκία'',<ref>Πλούταρχος, ''Αίτια Ελληνικά'', 18, στο Plutarchi Chaeronensis Moralia, Βερναρδάκης Γρηγόριος, Lipsiae : Teubner, 1889 : [http://www.archive.org/stream/plutarchichaero34plutgoog#page/n355/mode/2up σ.330]</ref> δηλαδή η διά νόμου επιστροφή των καταβεβλημένων τόκων στους οφειλέτες. Κάποιες φορές μάλιστα, ο αριθμός των εξορίστων ολιγαρχικών ήταν τέτοιος, ώστε να εξασφαλίζει την επάνοδο τους στην πόλη δια της βίας.<ref>Αριστοτέλης, ''Πολιτικά'' [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0057%3Abook%3D4%3Asection%3D1300a 1300a], [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0057%3Abook%3D5%3Asection%3D1302b#note5 1302b]</ref>
Ανάμεσα στα θύματα αυτής της ασυδοσίας φαίνεται πως ήταν και ο Θέογνις, σύμφωνα με τα λόγια του οποίου η απώλεια της περιουσίας του τον άφησε ''σαν σκύλο ο οποίος πετάει τα πάντα από πάνω του για να περάσει ένα ρέμα.<ref>[http://www-old.lit.auth.gr/ancientelegy/commentarii/text.php?id=112 στιχ.347-8]{{Dead link|date=Οκτώβριος 2019 }}</ref>'' Η εξορία του - αριστοκράτη - Θέογνι φαίνεται να εξηγεί και τα ταξίδια του σε Σικελία, [[Εύβοια]] και [[Αρχαία Σπάρτη|Σπάρτη]] που απαριθμούνται από τον ίδιο<ref>[http://www-old.lit.auth.gr/ancientelegy/commentarii/text.php?id=211 στιχ. 773-788]{{Dead link|date=Οκτώβριος 2019 }}</ref> σε προσευχή του προς τον [[Απόλλων]]α. Στο ίδιο αμφισβητούμενο (773-788) απόσπασμα ο ποιητής φαίνεται να έχει επιστρέψει πια στην πόλη του κατά την περίοδο της [[Ελληνο-Περσικοί Πόλεμοι|Περσικής εισβολής]].
 
=== Προσωπική ζωή ===
[[Αρχείο:Tanagra, 5th century kylix a symposiast sings Theognis o paidon kalliste.png|thumb|left|220px|Συμποσιαστής άδει: "Ὦ παίδων κάλλιστε", Θέογνις, στιχ.1365. [[Κύλιξ]], Τανάγρα, 5ος αιώνας π.Χ.]] Σε διαφορετικό σημείο,<ref>[http://www-old.lit.auth.gr/ancientelegy/commentarii/text.php?id=90 στιχ. 261-266]{{Dead link|date=Οκτώβριος 2019 }}</ref> αναφέρεται ο έρωτας του ποιητή για μια ''γλυκιά γυναίκα νεαρής ηλικίας ({{Πολυτονικό|παιδὶ τερείνῃ}})'', η οποία δόθηκε από τους γονείς της ως νύφη σε κάποιον άλλο. Ο Θέογνις χρησιμοποιεί μια λυρική σκηνή που υποδηλώνει ότι και οι δύο διατήρησαν τα αισθήματά τους· με εκείνη ''να θρηνεί για εκείνον καθώς μετέφερε νερό για την οικογένειά της κι αυτόν να την αρπάζει από το χέρι, φιλώντας τη στο λαιμό και κάνοντας να ξεπηδήσει από το στόμα της ένας γλυκός ήχος''. Ο αντίζηλος ανήκε σε κατώτερη τάξη από αυτή του ποιητή, όμως αυτό φαίνεται να είχε μικρή σημασία επί δημοκρατικής διακυβέρνησης της πόλης.
 
Περισσότερα στοιχεία μπορεί κανείς να βρει στο έργο του Θέογνι για τον Κύρνο, το γιο του Πολυπάου και [[ερώμενος|''ἐρώμενο'']]<ref>Φώτιος, Λέξεων συναγωγή, [http://www.archive.org/stream/lexensynagge00photgoog#page/n257/mode/1up <Κύρνος>]</ref> του ποιητή . Το όνομά του μαζί με το πατρώνυμο (''Πολυπαΐδης''), συνήθως ως [[κλητική]] προσφώνηση, αναφέρεται 76 και 9 φορές, αντίστοιχα, στους στίχους που μας διασώζονται.<ref>Gerber D.E., ''A companion to the Greek lyric poets'', Brill, 1997 : [http://books.google.gr/books?id=Zzlnqb_64SYC&lpg=PA117&ots=AhHfjxisr-&dq=inscription%20theognis%20verse%20greek&pg=PA117#v=onepage&q=&f=false σ. 117]</ref> Νεαρότερος στην ηλικία και κατά πάσα πιθανότητα από ευγενική γενιά, αναφέρεται ότι διατέλεσε {{Πολυτονικό|''θεωρός''}}<ref>Liddell H. G., Scott R. ''A Greek-English Lexicon revised and augmented throughout by Sir Henry Stuart Jones with the assistance of Roderick McKenzie'', Oxford, Clarendon Press, 1940 : [http://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Perseus%3Atext%3A1999.04.0057%3Aalphabetic+letter%3D*q%3Aentry+group%3D19%3Aentry%3Dqewro%2Fs <θεωρός>]</ref> της πόλης των Μεγάρων, ήτοι ιερός απεσταλμένος σε μαντείο με καθήκον να παραλάβει κάποιο χρησμό. Το τελευταίο υποδεικνύει ότι δεν επρόκειτο για συνήθη [[Γενετήσιες σχέσεις στην αρχαία Ελλάδα#Παιδεραστία|παιδεραστική]] σχέση, κατά τα αρχαιοελληνικά πρότυπα, καθώς ο Κύρνος δεν ήταν έφηβος. Οι διασωθέντες στίχοι αποτελούν το άθροισμα αποσπασμάτων ξεχωριστών έργων του ποιητή. Ως εκ τούτου, η παρουσία του Κύρνου σε διάφορα σημεία υποδεικνύει τον πρωταγωνιστικό του ρόλο στο συνολικό έργο του δημιουργού.
{{Βικιθήκη}}
{{Βικιφθέγματα}}
* [http://www-old.lit.auth.gr/ancientelegy/commentarii/index.php?id=3 Θέογνις, Τμήμα Φιλολογίας Φιλοσοφικής Σχολής Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης]{{Dead link|date=Οκτώβριος 2019 }} {{el}}
* [https://web.archive.org/web/20080726000502/http://encyclopedia.jrank.org/TAV_THE/THEOGNIS_OF_MEGARA_6th_century_.html Britannica 11th Edition, ''Theognis Of Megara''] {{en}}
* [http://www.worldhistoryarchive.org/greekpoem.shtml Keaton David, ''Analysis of a Poem by Theognis of Megara''] {{en}}
{{Authority control}}
97.067

επεξεργασίες

Μενού πλοήγησης