Γιόγκα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση στην πλοήγηση Πήδηση στην αναζήτηση

Η Γιόγκα (Σανσκριτικά, Ακουστικό αρχείο), είναι μία φυσική, νοητική και ψυχική πρακτική ή μαθητεία που προέρχεται από την Ινδία. Υπάρχει μεγάλη ποικιλία σχολών, πρακτικών και στόχων[1] στον Ινδουισμό, Βουδισμό (ιδιαίτερα στον Βαζραγιάνα Βουδισμό[2][3][4]) και τον Ζαϊνισμό[5][6][7][6]. Οι γνωστότερες μορφές της στον δυτικό πολιτισμό είναι η Χάθα γιόγκα και η Ράτζα γιόγκα.

Η προέλευση της γιόγκα αναφέρεται στις Προβεδικές ινδικές παραδόσεις, ωστόσο το πιθανότερο είναι ότι αναπτύχθηκαν περί τον 6ο και 5ο ΠΚΕ αιώνα στην αρχαία Ινδία, από τα κινήματα σανιάσα και σραμάνα[8]. Η χρονολόγηση των προωιμότερων κειμένων που περιγράφουν τις πρακτικές της Γιόγκα είναι ασαφής και ποικίλλει από τις ινδουιστικές Ουπανισάντ[9] έως τον βουδιστικό κανόνα Πάλι[10], πιθανώς του τρίτου αι. ΠΚΕ ή μεταγενέστερα. Οι Γιόγκα Σούτρα του Πατάντζαλι χρονολογούνται στο πρώτο ήμισυ της πρώτης χιλιετίας ΚΕ[11][12] αλλά κέρδισαν σημαντική θέση στη Δύση μόλις στον 20ό αιώνα[13]. Κείμενα της χάθα γιόγκα εμφανίστηκαν περί τον 11ο αιώνα, με ρίζες στην Τάντρα[14][15].

Οι γκουρού της γιόγκα από την Ινδία εισήγαγαν αργότερα την γιόγκα στη δύση[16] ακολουθώντας την επιτυχία του Παραμαχάνσα Γιογκανάντα που έφερε τη γιόγκα στη Δύση το 1920 και είναι ευρέως γνωστός ως "Ο Πατέρας της Γιόγκα στη Δύση".[17] Στη δεκαετία 1980 η γιόγκα έγινε δημοφιλής ως σύστημα εναλλακτικής ιατρικής και φυσικής άσκησης στον δυτικό κόσμο[15]. Όμως η Γιόγκα στις ινδικές παραδόσεις είναι κάτι περισσότερο από φυσική άσκηση, καθώς διαθιέτει ένας διαλογιστικό και πνευματικό πυρήνα[18]. Μία από τις μείζονες έξι ορθόδοξες σχολές του Ινδουϊσμού ονομάζεται Γιόγκα, με τη δική της επιστημολογία και μεταφυσική, και η οποία συνδέεται στενά με την ινδουιστική φιλοσοφία Σαμκύα.[19] Καθιερώθηκε, το 2014, με την επίσημη συγκατάθεση των Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ), η πρώτη στην ιστορία Παγκόσμια Ημέρα της Γιόγκα[20], την οποία πρότεινε πρώτος ο Πρωθυπουργός της Ινδίας Ναρέντρα Μόντι, που θα γιορτάζεται στις 21 Ιουνίου κάθε χρόνο.

Στην προσπάθεια καθορισμού της αποτελεσματικότητας της γιόγκα έγιναν πολλές μελέτες για τη χρήση της συμπληρωματικά στη θεραπεία του καρκίνου, της σχιζοφρένειας, του άσθματος και των καρδιακών ασθενειών. Τα αποτελέσματα αυτών των ερευνών είναι ανάμεικτα και ασαφή. Ειδικότερα οι μελέτες για τον καρκίνο δεν προτείνουν σαφή και ενίοτε καμία αποτελεσματικότητα. Σε άλλες περιπτώσεις αναφέρεται ότι η γιόγκα μπορεί να μειώσει τους παράγοντες κινδύνου και να ενισχύσει τον ασθενή στην ψυχολογική διαδικασία επούλωσης[21][22].

Τα τελευταία χρόνια, η γυμνή γιόγκα έχει αυξανόμενη απήχηση σε διάφορες δυτικές κυρίως χώρες.

Ετυμολογία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η ετυμολογία της λέξης Yoga πηγάζει από τη λέξη “yug” που σημαίνει «ένωση» ή «συνένωση». Σύμφωνα με την εννοιολογική σημασία της λέξης, απώτερος σκοπός της Γιόγκα είναι να επιτύχει την πλήρη αρμονία του σώματος, του πνεύματος και του νου, ώστε ο ασκούμενος να μπορέσει να γνωρίσει τον Πραγματικό Εαυτό του[23]. Αποτελεί δηλαδή μία μέθοδος πειθαρχίας που περιγράφει την ένωση μεταξύ ατομικού και υπερβατικού Εαυτού, μέσω της χρήσης του σώματος και του διαλογισμού.  

Τι είναι ο Γιόγκι;[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Γιόγκι (Σανσκριτικά: योगी) είναι ο ασκούμενος της Γιόγκα. Είναι δηλαδή αυτός που εκτελεί επανειλλημένα Γιόγκα και είναι αφοσιωμένος σε αυτήν, ώστε να μπορέσει να σημειώσει βελτίωση και πρόοδο. Ένας πραγματικός Γιόγκι πρέπει να ακολουθήσει  εκτελεί τα μαθήματα της  Γιόγκα βήμα βήμα, προκειμένου να τελειοποιήσει και να ελέγξει τον εαυτό του. Έτσι, θα καταφέρει να οδηγηθεί στην απελευθέρωση του από προυπάρχοντες περιορισμούς και θα φτάσει στο μέγιστο των δυνατοτήτων του. Στο Bhagavad Gita, ο Krishna λέει στον Arjuna ότι για να γίνει κάποιος Γιόγκι απαιτείται «Αφοβία, καθαρότητα της καρδιάς, επιμονή στην απόκτηση της σοφίας και της πρακτικής της Γιόγκα».   

Οι Γιόγκι επιλέγουν έναν τρόπο ζωής, σύμφωνα με τον οποίο οδηγούνται σε μία κατάσταση εσωτερικής γαλήνης και ηρεμίας. Συνήθως είναι χορτοφάγοι και κοιμούνται 8 ώρες. Μπορεί για κάποιους να θεωρείται βαρετό αυτό το οποίο κάνει ένας γιόγκι, αλλά στην πραγματικότητα, τα οφέλη είναι τόσα πολλά που ξεπερνούν οποιεσδήποτε αμφιβολίες, εάν υπάρχουν.

Τα βασικά βήματα για να γίνει κάποιος Γιόγκι είναι αρκετά σημαντικά και απαιτούν την απόλυτη συγκέντρωση του ασκούμενου προκειμένου να επιτύχει το απόλυτο. Αρχικά, πρέπει να εφαρμόζει την πρακτική της Γιόγκα και του διαλογισμού τουλάχιστον τρεις φορές την εβδομάδα για να δει αισθητά αποτελέσματα στο άμεσο μέλλον. Σημαντική κρίνεται επίσης, η επιλογή ενός αξιόλογου και ικανού δασκάλου που θα μεταφέρει στον ασκούμενο τον πραγματικό πλούτο που προσφέρει η Γιόγκα. Στη συνέχεια, είναι σημαντικό να αφιερώσει αρκετό χρόνο για να βρει τρόπους να εξερευνήσει τις βαθύτερες πρακτικές της Γιογκικής φιλοσοφίας. Κανείς δεν πρέπει να ξεχάσει τη σημασία των Yamas και Niyamas, δηλαδή τις Γιογκικές αξίες και την ηθική. Τελειώνοντας, ο ασκούμενος θα πρέπει να εναρμονίσει τη ζωή του με αξίες της ζωής, όπως είναι η ειρήνη, η ηρεμία, η γαλήνη, η αφοσίωση και η ισορροπία, έτσι ώστε να καταφέρει να φτάσει σε σημείο να γνωρίσει τον Πραγματικό Εαυτό του[24].

Φιλοσοφική προσέγγιση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η παράδοση της Γιόγκα έχει βαθιά ιστορία πολλών χρόνων, με την προέλευση της να είναι δύσκολο να φανερωθεί, ακριβώς λόγω της αρχαίας ιστορίας της. Ενδείξεις που δείχνουν πότε πρωτοεμφανίστηκε, έχουν βρεθεί σίγουρα στην Ινδία, αλλά και σε κάποια Μακεδονικά ιστορικά κείμενα της εποχής του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Με την πάροδο του χρόμου, ξεκίνησε να εδραιώνεται όλο και περισσότερο στην Ινδία και αργότερα στις Δυτικές χώρες μέσω του Σουάμι Βιβεκάντα.  

Η φιλοσοφική προσέγγιση της Γιόγκα αναφέρεται ως μία στάση ζωής και σκέψης που με το να χρησιμοποιεί το σώμα, προσπαθεί να προετοιμάσει τον ασκούμενο για να φτάσει σε αρεστά επιπέδα διαλογισμού. Ουσιαστικά αποσκοπεί στην παύση των αναταράξεων του μυαλού και στην ενδυνάμωσης του σώματος. Οι Ινδοί την  χρησιμοποιούσαν ως μέσο για να φτάσει ο ασκούμενος στην απόλυτη σοφία και γνώση των ιερών κειμένων, όπως οι Βέδες, οι Upanishads και οι Shastras. Θεωρούσαν τη Γιόγκα ως έναν τρόπο εσωτερικής χαράς και εξωτερικής αρμονίας. Θα μπορούσε να ειπωθεί ότι αποτελεί μία ατέρμονη προσπάθεια να φτάσει κάποιος τον εαυτό του σε τέτοιο σημείο πνευματικής και σωματικής εξέλιξης που θα το βοηθήσει να μείνει νέος, υγιής και να νιώσεις πλήρης.

Ο Πατάντζαλι που θεωρείται ως «Ο πατέρας της Γιόγκα» δημιούργησε το έργο “ The Yoga Soutras”, μία συνεισφορά 2000 ετών για τη Γιογκική φιλοσοφία.  Τονίζει ότι ο τρόπος καθαρισμού του νου, του σώματος και του πνεύματος είναι η ηθική. Το σώμα βέβαια, πρέπει να καθαριστεί πρώτα μέσω των asanas (στάσεων-ασκήσεων) και του pranayama (ο έλεγχος της αναπνοής). Τον ενδιαφέρει να προάγει τα ευγενή συναισθήματα της ψυχής του ανθρώπου, όπως η φιλία και η συμπόνια.   

Με την πάροδο του χρόνου, δημιουργήθηκαν αρκετές κατηγορίες Γιόγκα. Κάποιες πολύ γνωστές είναι η Χάθα Γιόγκα (ιδανική για αρχάριους ανεξαρτήτως ηλικίας και φυσικής κατάστασης), η Iyengar - Power Γιόγκα (ιδανική για άτομα με μυοσκελετικά προβλήματα και πόνους σε αυχένα και μέση, η Ashtanga Γιόγκα (για άτομα νεαρής ηλικίας και για πρώην αθλητές), η Bikram - hot Γιόγκα (ιδανική για απώλεια βάρους και αποτοξίνωση οργανισμού), η Couple Γιόγκα (ιδανική για να γυμναστείς με φίλους), η Prenatal Γιόγκα (ιδανική για μέλλουσες μητέρες και τους συντρόφους τους) και η Aerial Γιόγκα (για άτομα προχωρημένου επιπέδου και καλής φυσικής κατάστασης)[25].  

Τα οφέλη στην υγεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Γιόγκα δε βοηθάει μόνο να βελτιώσει κάποιος τη σωματική του κατάσταση, αλλά περιέχει και άλλα πλεονεκτήματα και οφέλη που ούτε καν κάποιος τα φαντάζεται. Μερικά από αυτά είναι η αυξημένη ευλιγισία των μυών και της σπονδυλικής στήλης που εξασφαλίζει τη νεότητα του σώματος και κρατάει μακριά ασθένειες όπως η οστεοαρθρίτιδα, η καλύτερη ισορροπία και στάση του σώματος, η μείωση του άγχους μέσω του διαλογισμού και της αποκέντρωσης, η βελτίωση της κυκλοφορίας του αίματος που οδηγεί σε υγεία, ευεξία και ενέργεια, καθώς και η μείωση περιττού βάρους, βελτιώνοντας ταυτόχρονα και το μεταβολισμό[26].

Γίνεται λοιπόν αντιληπτό, ότι η Γιόγκα είναι μια μορφή άσκησης που δεν εστιάζει μόνο στην φυσική κατάσταση, αλλά και στο πνεύμα[27]. Η αίσθηση που αποκτά ο ασκούμενος σωματικά και ψυχικά ύστερα από ένα μάθημα Γιόγκα είναι μοναδική. Τα οφέλη είναι πολλαπλά και τον βοηθούν να απολαύσει μία ποιοτικότερη ζωή στην καθημερινότητα του, αποβάλλοντας όλα τα αρνητικά συναισθήματα που μπορεί να τον ταλαιπωρούν.

Κάποιος ο οποίος μόλις έχει ξεκινήσει την άσκηση της Γιόγκα, δεν μπορεί να δει αισθητά αποτελέσματα από το πρώτο κιόλας μάθημα. Όπως και τα περισσότερα πράγματα που σε κάνουν καλύτερο, έτσι και η Γιόγκα απαιτεί αρκετή αφιέρωση χρόνου και προσπάθεια, προκειμένου να φτάσει κάποιος σε ένα ικανοποιητικό αποτέλεσμα. Ο βαθμός άσκησης της πρέπει να γίνεται σταδιακά, ώστε να αποφευχθούν τυχόν τραυματισμοί. Επίσης, είναι πολύ σημαντικό να βρει ο ασκούμενος έναν δάσκαλο που να τον εμνέει, έτσι ώστε να δημιουργείται χημεία μεταξύ μαθητή και δασκάλου και να μπορεί να βγαίνει ένα ικανοποιητικό αποτέλεσμα. Τέλος, εάν αναρωτιέστε σε ποια κατηγορία ή ηλικία ανθρώπων αναφέρεται κυρίως η Γιόγκα, δεν υπάρχει συγκεκριμένη. Όλοι οι άνθρωποι, ανεξαρτήτως ηλικίας και φυσικής κατάστασης, μπορούν να την εξασκήσουν. Αποτελεί αντίδοτο για πολλά προβλήματα και όσοι την ξεκινάνε, μετά γίνεται για αυτούς τρόπος ζωής[28].

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. White 2011.
  2. Chogyam Trungpa (2001) The Lion's Roar: An Introduction to Tantra. Shambhala. ISBN 1-57062-895-5
  3. Edmonton Patric 2007, Pali and its sinificance σ. 332
  4. Lama Yeshe (1998). The Bliss of Inner Fire. Wisdom Publications. σσ. 135-141.
  5. Denise Lardner Carmody, John Carmody (1996), Serene Compassion. Oxford University Press US. σ. 68.
  6. 6,0 6,1 Stuart Ray Sarbacker, Samādhi: The Numinous and Cessative in Indo-Tibetan Yoga. SUNY Press, 2005, σσ. 1–2.
  7. Tattvarthasutra [6.1], see Manu Doshi (2007) Translation of Tattvarthasutra, Ahmedabad: Shrut Ratnakar σ. 102
  8. Samuel 2008, σελ. 8.
  9. Mark Singleton (2010), Yoga Body: The Origins of Modern Posture Practice, Oxford University Press, ISBN 978-0195395341, σσ. 25-34
  10. Werner (1977) σσ. 119-20
  11. Whicher, σσ. 1-4, χρονολόγηση στις σσ. 41-42
  12. W. Y. Evans-Wentz (2000), Tibetan Yoga and Secret Doctrines, 3rd Edition, Oxford University Press, ISBN 978-0195133141, Κεφάλαια 7 και 8
  13. White 2014, σελ. xvi-xvii.
  14. James Mallinson, "Sāktism and Hathayoga," 28 June 2012. http://www.khecari.com/resources/SaktismHathayoga.pdf Αρχειοθετήθηκε 2013-06-16 στο Wayback Machine. [ανάκτηση 19 Σεπτεμβρίου 2013] σ. 20, Quote: "Οι τεχνικές της χάθα γιόγκα δεν διδάσκονται στα σανσκριτικά κείμενα παρά μόνο τον 11ο αι."
  15. 15,0 15,1 Burley, Mikel (2000). Hatha Yoga: Its Context, Theory and Practice. Delhi: Motilal Banarsidass. σ. 16. "Υπάρχει λόγος για τον οποίο η χάθα γιόγκα αναφέρεται ως κλάδος του 'Ταντρισμού'."
  16. White 2011, σελ. 2.
  17. «Pihladelphia news». 
  18. * Marek Jantos (2012), in Oxford Textbook of Spirituality in Healthcare (Editors: Mark Cobb et al.), Oxford University Press, ISBN 978-0199571390, pages 362-363
    • James M. Nelson (2009), Psychology, Religion, and Spirituality, Springer, ISBN 978-1441927699, σσ. 78-82
    • Jean Varenne (1977), Yoga and the Hindu Tradition, Motilal Banarsidass, ISBN 978-0226851167, Preface and Introduction
  19. * Mikel Burley (2012), Classical Samkhya and Yoga: An Indian Metaphysics of Experience, Routledge, ISBN 978-0415648875, Βλ. Εισαγωγή.
    • John A. Grimes (1989), A Concise Dictionary of Indian Philosophy: Sanskrit Terms Defined in English, State University of New York Press, ISBN 978-0791401002, σ. 70
  20. «ΟΗΕ». 
  21. Vancampfort, D.; Vansteeland, K.; Scheewe, T.; Probst, M.; Knapen, J.; De Herdt, A.; De Hert, M. (July 2012). «Yoga in schizophrenia: a systematic review of randomised controlled trials». Acta Psychiatrica Scandinavica 126 (1): 12–20. doi:10.1111/j.1600-0447.2012.01865.x. , art.nr. 10.1111/j.1600-0447.2012.01865.x
  22. Garfinkel, Marian; Schumacher, Ralph (01/02/2000). «YOGA». Rheumatic Disease Clinics of North America. ISSN 0889-857X. https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0889857X05701265. 
  23. «The Yogic Encyclopedia: Yogi». Ananda. 
  24. Feuerstein, Georg (1999). The Philosophy of Classical Yoga. Rochester: Inner Traditions Bear and Company. σελ. 23. ISBN 9780892816033. 
  25. Wörle, Luise· Pfeiff, Erik (2010). Yoga as Therapeutic Exercise. London: Churchill Livingstone. σελ. 17-26. ISBN 978-0-7020-3383-4. 
  26. «Τι Είναι η Γιόγκα – Ο οδηγός του αρχαίου Έλληνα Γιόγκι». Coya. 
  27. Patwardhan, Bhushan· Mutalik, Gururaj (2015). Ayurveda and Yoga—A Primer. London: Mica Haley. σελ. 333-343. ISBN 9780128012826. 

Βιβλιογραφία - Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]