Βαλντεμάρ Β΄ της Δανίας

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Βαλντεμάρ Β΄ της Δανίας
Coin minted for king Valdemar II of Denmark, Valdemar II Sejr.jpg
Γέννηση 1170
Θάνατος 28  Μαρτίου 1241
Vordingborg
Υπηκοότητα Δανία
Ιδιότητα μονάρχης
Σύζυγος Ντάγκμαρ της Βοημίας και Μπερενγκάρια της Πορτογαλίας
Τέκνα Βαλντεμάρ ο Νέος, Ερρίκος Δ΄ της Δανίας, Άβελ της Δανίας, Χριστόφορος Α΄ της Δανίας, Sophia of Denmark, Canute, Duke of Estonia και Niels, Count of Halland
Γονείς Βαλντεμάρ Α΄ της Δανίας και Σοφία του Μινσκ
Αδέλφια Κνούτος ΣΤ΄ της Δανίας, Ιντζεμπόργκ της Δανίας, Ριτσέζα της Δανίας, Ελένη της Δανίας και Sophie of Denmark
Αξίωμα Μονάρχης της Δανίας
Φανταστική αναπαράσταση του βασιλιά της Δανίας Βαλντεμάρ Β΄

Ο Βαλντεμάρ Β΄ της Δανίας ή Βαλντεμάρ ο Νικητής ή Βαλντεμάρ ο Κατακτητής (Valdemar Sejr, 9 Μαΐου ή 28 Ιουνίου 1170 - 28 Μαρτίου 1241), βασιλιάς της Δανίας (1202 - 1241) ήταν δεύτερος γιος του βασιλιά της Δανίας Βαλντεμάρ Α΄ και της Σοφίας του Μινσκ κόρης του Πολωνού πρίγκηπα Ρισέζα, διαδέχθηκε τον θανόντα αιφνίδια μεγαλύτερο αδελφό του Κνούτο ΣΤ΄. Το προσωνύμιο Sejr είναι μεταγενέστερη επινόηση και δεν είχε χρησιμοποιηθεί κατά τη διάρκεια της ζωής του, το Sejr είναι Δανική λέξη που σημαίνει «νίκη».

Αποτυχία του αρχιεπισκόπου της Βρέμης Βαλντεμάρ να σφετεριστεί τον θρόνο της Δανίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Όταν πέθανε ο πατέρας του σε ηλικία 12 ετών ονομάστηκε πρίγκηπας της Νότιας Γιουτλάνδης, [1] κηδεμόνας του ορίστηκε ο επίσκοπος Βαλντεμάρ Κνουδσέν ένας φιλόδοξος και αδίστακτος άνθρωπος ο οποίος όταν έγινε δούκας - αρχιεπίσκοπος της Βρέμης (1192) επιχείρησε να ανατρέψει τον Δανό βασιλιά Κνούτο Δ΄, μεγαλύτερο αδελφό του πρίγκηπα Βαλντεμάρ και να γίνει βασιλιάς της Δανίας ο ίδιος. Ο πρίγκηπας Βαλντεμάρ ζήτησε από τον επίσκοπο να συναντηθούν αλλά ο ίδιος δραπέτευσε για την Σουηδική Νορβηγία προκειμένου να αποφύγει την σύλληψη, την επόμενη χρονιά ο επίσκοπος Βαλντεμάρ με την υποστήριξη της Γερμανικής οικογένειας των Χοχεστάουνεφ επιτέθηκε στις Δανικές ακτές διεκδικώντας ξεκάθαρα τον θρόνο. Ο βασιλιάς της Δανίας Κνούτος ΣΤ΄ τον νίκησε (1193) και τον φυλάκισε 5 χρόνια στο κάστρο του Νόρντμποργκ (1193 - 1198) και στην συνέχεια τον μετέφερε στο κάστρο του Σόμποργκ κοντά στο Σγιέλαν (1198 - 1206), ελευθερώθηκε με την επέμβαση του πάπα Ιννοκεντιου Γ΄ και της νέας βασίλισσας Νταγκμάρ συζύγου του Βαλντεμάρ Β΄ αφού εν τω μεταξύ ο Κνούτος ΣΤ΄ είχε πεθάνει, για να ελευθερωθεί ορκίστηκε πρώτα ότι δεν θα ενοχλήσει ποτέ ξανά το Δανικό στέμμα. [2] Ο Βαλντεμάρ και ο αδελφός του αντιμετώπισαν άλλη μια σοβαρή απειλή από τον Αλφόνσο Γ΄ του Χόλσταϊν ο οποίος με την υποστήριξη πολλών Γερμανών κομήτων επιτέθηκε στην νότια Γιουτλάνδη με σκοπό να ανατρέψει τον Δανό βασιλιά και να τον αντικαταστήσει με τον επίσκοπο Βαλντεμάρ Κνουδσέν ο οποίος ήταν ήδη φυλακισμένος. Ο Αλφόνσος Γ΄ του Χόλσταϊν ηττήθηκε στην μάχη του Στελλώ (1201) και φυλακίστηκε στο διπλανό κελί με αυτό του Βαλντεμάρ Κνουδσέν για δυο χρόνια στην συνέχεια ο Βαλντεμάρ δέχτηκε να ελευθερωθεί για λόγους υγείας. Τον Νοέμβριο του 1202 ο μεγαλύτερος αδελφός του Βαλντεμάρ βασιλιάς Κνούτος ΣΤ΄ πέθανε αιφνίδια σε ηλικία 40 ετών χωρίς απογόνους, τον διαδέχθηκε ο ίδιος ο Βαλντεμάρ ως Βαλντεμάρ Β΄

Επαναφορά του Βαλντεμάρ στον αρχιεπισκοπικό θρόνο της Βρέμης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Την ίδια εποχή ξέσπασε πόλεμος στην Αγία Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία εμφύλιος πόλεμος ανάμεσα στους δυο διεκδικητές του θρόνου τον Όθων Δ΄ από τον Οίκο των Γουέλφων και τον Φίλιππο της Σουαβίας από τον Οίκο των Χοχεστάουνεφ, ο Βαλντεμάρ Β΄ συμμάχησε με τον Όθωνα Δ΄ εναντίον του Φιλίππου. Ο Βαλντεμάρ επιτέθηκε στο Λίμπεκ και στο Χόλσταϊν τα οποία έγιναν επαρχίες της Δανίας (1203), από το 1204 συμμετείχε έντονα στις διαδικασίες για την διαδοχή στον θρόνο της Νορβηγίας οδηγώντας έναν στόλο στο Βικέν προκειμένου να υποστηρίξει τα δικαιώματα του Έρλιν Στέινβεγκ στον Νορβηγικό θρόνο, το αποτέλεσμα ήταν να ξεσπάσει εμφύλιος πόλεμος που κράτησε ως το 1208. Το 1207 πέθανε ο αρχιεπίσκοπος της Βρέμης Χάρτγουιγκ της Ουλθέδης ο οποίος είχε αντικαταστήσει τον Βαλντεμάρ (1192) και μια μερίδα επισκόπων της Βρέμης εξέλεξε πάλι τον Βαλντεμάρ ο οποίος είχε και την υποστήριξη και του βασιλιά Φιλίππου λόγω της εχθρότητας που είχε με τον Δανό βασιλιά Βαλντεμάρ Β΄. Μια άλλη μικρότερη μερίδα επισκόπων αντέδρασε έντονα στην απόφαση αυτή μεταφέροντας δική τους έδρα της αρχιεπισκοπής στο Αμβούργο ορίζοντας δικό τους επίσκοπο την ίδια χρονιά τον Μπουσάρ , κόμη του Στάμπενχαους, οι επίσκοποι του Αμβούργου μαζί με τον Δανό βασιλιά κατέφυγαν στον πάπα Ιννοκέντιο Γ΄ ζητώντας την προστασία του και την αποκήρυξη του Βαλντεμάρ από την επισκοπή. Ο πάπας πήρε καθαρά το μέρος του Βαλντεμάρ Β΄ και των επισκόπων του Αμβούργου κατοχυρώνοντας ως αρχιεπίσκοπο τον Μπουσάρ , κόμη του Στάμπενχαους, ο Βαλντεμάρ αρνήθηκε να υπακούσει και ο πάπας τον αφόρισε, τον καθαίρεσε και από την επισκοπή του Σλέσβιχ στην οποία βρισκόταν από το 1279 τοποθετώντας σε αυτήν τον Νικόλαο. Ο νέος επίσκοπος του Σλέσβιγκ Νικόλαος ήταν έμπιστος και φίλος του βασιλιά της Δανίας Βαλντεμάρ Β΄ γι'αυτό τον διόρισε αργότερα αντιβασιλιά της Δανίας (1214), την ίδια χρονιά ο Βαλντεράμ Β΄ επιτέθηκε με στρατό νότια του Έλβα κατακτώντας την Στάντε, τον Αύγουστο του ίδιου χρόνου ο επίσκοπος Βαλντεμάρ ανακατέλαβε την Στάντε αλλά ανακαταλήφθη πάλι από τον Βαλντεμάρ Β΄ ο οποίος έκτισε γέφυρα για να υπάρχει πρόσβαση στο Αμβούργο μέσω του ποταμού Έλβα. Το 1209 ο Όθων Δ΄ έπεισε τον Βαλντεμάρ Β να οπισθοχωρήσει βόρεια του Έλβα πιέζοντας ταυτόχρονα τον Μπουσάρ να εξορίσει τον επίσκοπο Βαλντεμάρ από την χώρα.

Οριστική παραίτηση του αρχιεπισκόπου Βαλντεμάρ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο πάπας Ιννοκέντιος Γ΄ στην συνέχεια αποφάσισε να αντικαταστήσει στην αρχιεπισκοπή της Βρέμης τον Μπουσάρ με τον θείο του Γεράρδο Α΄, κόμη του Ολδεμβούργου (1210). Τα αμέσως επόμενα χρόνια η κατάσταση αντιστράφηκε προσωρινά υπέρ του επισκόπου Βαλντεμάρ λόγω της υποστήριξης που πέτυχε απρόσμενα από τον Όθωνα Δ΄ ο οποίος ήρθε σε σύγκρουση με τον πάπα για την Σικελία, ο Βερνάρδος Γ΄ της Σαξονίας συνόδευσε τον γαμπρό του επίσκοπο Βερνάρδο στην Βρέμη (1211), ο Ερρίκος Ε΄, κόμης του Παλατινάτου του Ρήνου κατέλαβε την Στάντε για λογαριασμό του επισκόπου Βαλντεμάρ (1213) Στην συνέχεια οι κάτοικοι της Νορβηγίας εξεγέρθηκαν εναντίον του αρχιεπισκόπου Βαλντεμάρ λόγω της υψηλής φορολογίας που τους επέβαλε σκοτώνοντας τον απεσταλμένο του, ο Δανός βασιλιάς εκμεταλλεύτηκε την κατάσταση για να λεηλατήσει την Στάντε και να κατακτήσει το Αμβούργο, ο αρχιεπίσκοπος Βαλντεμάρ αναγκάστηκε να συνθηκολογήσει, δέχτηκε να παραιτηθεί οριστικά από την αρχιεπισκοπή και κλείστηκε σε μοναστήρι (1217). Ο αυτοκράτορας Φρειδερίκος Β΄ Χοενστάουφεν ικανοποιημένος από την υποστήριξη που του παρείχε ο Βαλντεμάρ του έδωσε σαν ανταμοιβή το Σλέσβιχ, το Χόλσταϊν και την περιοχή της Πομερανίας που προσαρτήθηκαν από τότε στο βασίλειο της Δανίας.

Υποταγή και εκχριστιανισμός των Εσθονών στην μάχη του Λυντανίς[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η Δανία την εποχή του βασιλιά Βαλντεμάρ Β΄

Οι Τεύτονες ιππότες οι οποίοι είχαν αναλάβει να εκχριστιανίσουν τους λαούς της Ανατολικής Βαλτικής από το 1219 τάχθηκαν στο πλευρό του βασιλιά Βαλντεμάρ Β΄, ο πάπας Ονώριος Γ΄ ονόμασε την εκστρατεία του Δανού βασιλιά στην Εσθονία για να εκχριστιανίσει τους κατοίκους Σταυροφορία, ο Βαλντεμάρ Β΄ συγκέντρωσε έναν τεράστιο στρατό και στόλο 1500 πλοίων για την εκστρατεία του στην Εσθονία. Όταν ο Δανέζικος στρατός έφτασε στο Λυντανίς το οποίο ταυτίζεται με την σημερινή πρωτεύουσα Ταλίν οι οπλαρχηγοί των Εσθονών έσπευσαν να συνθηκολογήσουν δηλώνοντας την υποταγή τους στον βασιλιά της Δανίας, ο Βαλντεμάρ το θεώρησε καλό σημάδι. Τρεις μέρες μόλις αργότερα στις 15 Ιουνίου 1219 ενώ οι Δανοί περίμεναν τους Εσθονούς να έρθουν να βαπτιστούν χριστιανοί δέχθηκαν αιφνίδια επίθεση από όλες τις περιοχές, η αρχικά διαφαινόμενη επιτυχία της Σταυροφορίας φαίνεται ότι είχε ανατραπεί. Στην μάχη του Λυντανίς που ακολούθησαν όλα έδειχναν στην αρχή ότι δεν πάει τίποτα καλά για τους Δανούς και θα ακολουθήσει πανωλεθρία από τους παγανιστές Εσθονούς, ο επίσκοπο Σάνσεν είχε αναλάβει να σηκώνει ψηλά τα χέρια και αυτό οι Δανοί στρατιώτες το λάμβαναν σαν σημάδι να επιτεθούν, όταν κουραζόταν κατέβαζε τα χέρια και τότε οι Δανοί οπισθοχωρούσαν ο επίσκοπος άρχισε να παρακαλάει τον θεό για κάποιο σημάδι. Ο θρύλος λέει ότι κάποιο απρόσμενο γεγονός ανέτρεψε την κατάσταση υπέρ των Δανών όταν κάποιο κόκκινο πανί με λευκό σταυρό έπεσε από τον ουρανό και το έπιασε ο ίδιος ο Βαλντεμάρ Β΄ με τα χέρια του. [3] Το γεγονός αυτό έδωσε τεράστιο θάρρος στους Δανούς στρατιώτες που έκαναν αντεπίθεση ομαδικά με μεγάλη ορμή απέναντι στους Εσθονούς και τους συνέτριψαν, χιλιάδες παγανιστές έπεσαν νεκροί στο πεδίο της μάχης οι υπόλοιποι εκχριστιανίστηκαν με την βία, ο ιστορικός Έντγκαρ Σάχ αντίθετα λέει ότι οι χριστιανοί εκχριστιανίστηκαν μόνοι τους εθελοντικά. Ο βασιλιάς Βαλντεμάρ Β΄ ανήγειρε ένα φρούριο στο πεδίο της μάχης που ονομάστηκε Ταλίν το οποίο στην Εσθονική γλώσσα σημαίνει "Κάστρο της Δανίας" το κάστρο αυτό θα είναι η ακρόπολη της μετέπειτα πρωτεύουσας της Εσθονίας η οποία ήταν και η σημερινή. [4] Το κόκκινο πανί με την λευκή σημαία έγινε από εκείνη την χρονιά το εθνικό σύμβολο των Δανών (1219) το οποίο το χρησιμοποίησαν για την δημιουργία σημαίας, η σημαία της Δανίας είναι η αρχαιότερη εθνικού κράτους στον κόσμο.

Απώλεια του Χόλσταϊν από τους Γερμανούς[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η σφραγίδα του βασιλιά της Δανίας Βαλντεμάρ Β΄

Το 1223 ο βασιλιάς Βαλντεράμ Β΄ και ο μεγαλύτερος γιος και διάδοχος του Βαλντεμάρ κατά την διάρκεια ενός κυνηγιού απήχθησαν απήχθησαν από τον κόμη Ερρίκο Α της Σουερίν, ο κόμης ζήτησε από τον βασιλιά να παραδώσει πίσω στους Γερμανούς όλα τα εδάφη του Χόλσταϊν που κατείχε η χώρα του τα τελευταία 20 χρόνια, οι Δανοί αρνήθηκαν τις προτάσεις και κήρυξαν τον πόλεμο. Ο Δανέζικος στρατός υπό την ηγεσία του Αλβέρτου Β΄ της Ορμανούνδης ηττήθηκε στην μάχη του Μόλν (1225) και ο βασιλιάς Βαλντεμάρ ελευθερώθηκε με βαρείς όρους όπως να επιστρέψει όλες τις περιοχές ειδικά το Χόλσταϊν πίσω στην Γερμανία, να πληρώσει 44.000 ασημένια μάρκα και να ορκιστεί ότι δεν θα αναζητήσει να πάρει εκδίκηση. Ο Βαλντεμάρ Β΄ ελευθερώθηκε αλλά εξοργισμένος πήγε αμέσως στον πάπα Ονώριο Γ΄ να του ζητήσει να τον απαλλάξει από τον όρκο του έτσι ώστε να μπορεί να ξεκινήσει τις πολεμικές επιχειρήσεις εκδίκησης εναντίον των Γερμανών. Ο πάπας ευχαρίστως το δέχτηκε αλλά στις πολεμικές επιχειρήσεις που ακολούθησαν η τύχη δεν ήταν πια με το μέρος του, ο στρατός της Δανίας συνετρίβη από τους Γερμανούς στην μάχη του Μπόρνχοβεν (22 Ιουλίου 1227) και η Δανία έχασε οριστικά όλες τις περιοχές που είχε κερδίσει στην βόρεια Γερμανία, ο ίδιος ο βασιλιάς μόλις σώθηκε από έναν ιππότη από τότε αποσύρθηκε οριστικά από όλους τους πολέμους και ασχολήθηκε μονάχα με το εσωτερικό της χώρας του. Ο βασιλιάς Βαλντεμάρ Β΄ τα επόμενα χρόνια μέχρι τον θάνατο του ασχολήθηκε με τις εσωτερικές υποθέσεις του βασιλείου του, την εποχή του οι μεγάλοι φεουδάρχες άρχισαν να κυριαρχούν απέναντι στους μικρότερης τάξης αγρότες οι οποίοι έχασαν τα προνόμια που είχαν παλιότερα από την εποχή των Βίκινγκ και αναγκάστηκαν να υποταχθούν. [5] Ο Βαλντεμάρ κωδικοποίησε τους νόμους στην Δανία δημιουργώντας σύγχρονο νομοθετικό σύστημα για το Σγιέλαν, την Γιουτλάνδη και την Σκάνε το οποίο κυριάρχησε στην Δανία μέχρι το 1683. Το νομοθετικό του σύστημα απαγόρευσε προγενέστερες μεθόδους που χρησιμοποιούσαν σχετικά με την απόδειξη της αθωότητας ή της ενοχής του κατηγορουμένου όπως οι μονομαχίες υπό δοκιμή, η νομοθεσία του εγκρίθηκε από την από την αριστοκρατία του Βόντινγκμποργκ λίγο πριν τον θάνατο του.

Οικογένεια[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Βαλντεμάρ αρραβωνιάστηκε για πρώτη φορά την Ρίξα της Βαυαρίας κόρη του δούκα της Σαξονίας αλλά ο αρραβώνας διαλύθηκε στην συνέχεια ο Βάλντεμαρ παντρεύτηκε για πρώτη φορά την Μαργαρίτα της Βοημίας γνωστή και σαν βασίλισσα Νταγκμάρ (1205), κόρη του Ότακαρ Α΄ Πρεμυσλιδών βασιλιά της Βοημίας, η οποία σύντομα κέρδισε με την συμπεριφορά της τις καρδιές όλων των Δανών, αλλά πέθανε πάνω στην γέννα (1212). Με την Μαργαρίτα ο Βαλντεμάρ έκανε έναν γιο που λεγόταν επίσης Βαλντεμάρ ο οποίος ορίστηκε από τον πατέρα του αντιβασιλιάς του Σλέσβινγκ (1218) αλλά σκοτώθηκε κατά την διάρκεια ενός κυνηγιού. Η Νταγκμάρ λίγο πριν πεθάνει τον παρακαλέσει να παντρευτεί στον επόμενο γάμο του την Κίρστεν την κόρη του Κάρλ βον Ρίζ και όχι την πανέμορφη Μπερενγκάρια της Πορτογαλίας για την οποία γνώριζε ότι είναι εντυπωσιασμένος αλλά ο Βαλντεμάρ δεν την άκουσε και παντρεύτηκε μετά τον θάνατο της την Μπερενγκάρια (1214), κόρη του βασιλιά της Πορτογαλίας Σάντσο Α΄ και αδελφή του Φερδινάνδου κόμη της Φλάνδρας με τον οποίο έμενε μέχρι τον γάμο της. Η Μπερενγκάρια ήταν πολύ όμορφη αλλά κακόψυχη γι'αυτό μισήθηκε από τους Δανούς και τα παιδιά που έκανε με τον Βαλντεμάρ δημιούργησαν πολλά προβλήματα αργότερα στην χώρα κάτι που δικαίωσε τη Νταγκμάρ η οποία διαισθανόταν ότι ο γάμος δεν θα έβγαινε σε καλό για την χώρα, η Μπερενγκάρια πέθανε επίσης πρόωρα και πάνω στην γέννα (1221) όπως η Μαργαρίτα.

Με την πρώτη σύζυγο του Ντάγκμαρ της Βοημίας παιδιά του ήταν :

Με την δεύτερη σύζυγο του Μπερενγκάρια της Πορτογαλίας παιδιά του ήταν :

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Esben Albrectsen, "Das Abel-Geschlecht und die Schauenburger als Herzöge von Schleswig", Marion Hartwig and Frauke Witte (trls.), in: Die Fürsten des Landes: Herzöge und Grafen von Schleswig, Holstein und Lauenburg [De slevigske hertuger; German], Carsten Porskrog Rasmussen (ed.) on behalf of the Gesellschaft für Schleswig-Holsteinische Geschichte, Neumünster: Wachholtz, 2008, pp. 52-71, here p. 52.
  2. Hans Olrik, "Valdemar (Knudsen), 1158-1236, Biskop af Slesvig", in: Dansk biografisk leksikon, vol. XVIII: Ubbe - Wimpffen, pp. 193–197, here p. 195.
  3. Olsen, Peder.Slaget ved Lyndanise
  4. Huitfeldt, Arild. Danmarks Riges Krønike
  5. Danmark Historie IIperbenny.dk

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Article "Valdemar II" from the 1911 Encyclopædia Britannica
  • Esben Albrectsen, "Das Abel-Geschlecht und die Schauenburger als Herzöge von Schleswig", Marion Hartwig and Frauke Witte (trls.), in: Die Fürsten des Landes: Herzöge und Grafen von Schleswig, Holstein und Lauenburg [De slevigske hertuger; German], Carsten Porskrog Rasmussen (ed.) on behalf of the Gesellschaft für Schleswig-Holsteinische Geschichte, Neumünster: Wachholtz, 2008
  • Hans Olrik, "Valdemar (Knudsen), 1158-1236, Biskop af Slesvig", in: Dansk biografisk leksikon, vol. XVIII: Ubbe - Wimpffen
  • Huitfeldt, Arild. Danmarks Riges Krønike

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα
Βαλντεμάρ Β΄ της Δανίας
Γέννηση: 28 Ιουνίου 1170 Θάνατος: 28 Μαρτίου 1241
Βασιλικοί τίτλοι
Προκάτοχος
Κνούτος ΣΤ΄ της Δανίας
Βασιλιάς της Δανίας
Μαζί με τον Βαλντεμάρ τον Νέο (1218–1231)
και τον Ερρίκο Δ΄ (1232–1241)

Flag of Denmark.svg

1202 - 1241
Διάδοχος
Έρικ Δ΄ της Δανίας
Δούκας του Σλέσβιχ
Coat of arms of Schleswig.svg
1183 - 1216
Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Valdemar II of Denmark της Αγγλικής Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).