Α΄ κατηγορία ποδοσφαίρου ανδρών Κύπρου

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Πρωτάθλημα Cyta
Πρωτάθλημα Cyta (logo).png
Χώρα Κύπρος Κύπρος
Ομοσπονδία ΚΟΠ
Συνομοσπονδία ΟΥΕΦΑ
Ίδρυση 1934
Πρώτη περίοδος 1934-35
Αριθμός ομάδων 14
Επίπεδο 1
Υποβιβασμός Β΄ Κατηγορία
Τοπικά κύπελλα Κύπελλο Κύπρου
Ασπίδα της ΚΟΠ
Διεθνή κύπελλα Τσάμπιονς Λιγκ
Γιουρόπα Λιγκ
Τρέχων κάτοχος ΑΠΟΕΛ
(2015-16)
Περισ. κατακτήσεις ΑΠΟΕΛ (25 τίτλοι)
Τηλεοπτική κάλυψη CytaVision
Primetel
Ιστοσελίδα cfa.com.cy
Soccerball current event.svg 2016-17
Commons page Πολυμέσα σχετικά με το πρωτάθλημα

To Παγκύπριο Πρωτάθλημα Α΄ Κατηγορίας ανδρών,[1] γνωστό ως Πρωτάθλημα Α' Κατηγορίας - Cyta λόγο της υφιστάμενης χορηγίας του από τη Cyta,[2] είναι το κορυφαίο πρωτάθλημα στο σύστημα ποδοσφαιρικών πρωταθλημάτων ανδρών Κύπρου. Διοργανώνεται από την Κυπριακή Ομοσπονδία Ποδοσφαίρου (ΚΟΠ). Από το πρωτάθλημα αυτό ανακηρύσσεται ο πρωταθλητής Κύπρου και καθορίζονται οι ομάδες που θα συμμετάσχουν στις ευρωπαϊκές διασυλλογικές διοργανώσεις ποδοσφαίρου της UEFA (Τσάμπιονς Λιγκ, Γιουρόπα Λιγκ). Πολυνίκης της διοργάνωσης είναι ο ΑΠΟΕΛ με 25 πρωταθλήματα.

Ιστορικά στοιχεία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το πρωτάθλημα Α΄ κατηγορίας ξεκίνησε το 1934 όταν είχε ιδρυθεί η Κυπριακής Ομοσπονδίας Ποδοσφαίρου.[3][4] Είχε προηγηθεί η διεξαγωγή τριών ανεπίσημων πρωταθλημάτων, γνωστά ως πρωταθλήματα πόλεων, με διοργανωτές μια από τις συμμετέχουσες ομάδες.[5] Από το 1934 το πρωτάθλημα διεξάγεται συνεχώς με μοναδικές εξαιρέσεις:

  1. Το διάστημα 1941 έως 1944 όταν δεν διεξήχθη πρωτάθλημα λόγω του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Πολλοί Κύπριοι κατετάγησαν εθελοντικά στον ελληνικό και αγγλικό στρατό, ενώ σχηματίστηκε και κυπριακό σύνταγμα. Τα πλείστα σωματεία ανέλαβαν εθνικό έργο συγκεντρώνοντας χρήματα και ρουχισμό τα οποία αποστέλλονταν στην Ελλάδα προς αρωγής του ελληνικού λαού και στρατού. Επιπλέον, πολλοί Έλληνες πρόσφυγες κατέφυγαν στην Κύπρου. Λόγω των πολεμικών συνθηκών που επικρατούσαν η ΚΟΠ αποφάσισε να διακόψει όλες τις διοργανώσεις της.[6][7]
  2. Την περίοδο 1958-59 όταν το πρωτάθλημα δεν διεξήχθη λόγω της έκρυθμης κατάστασης στην Κύπρο ως αποτέλεσμα του αγώνα της ΕΟΚΑ.[8][9]
  3. Την περίοδο 1963-64 όταν το πρωτάθλημα διακόπηκε λόγω των δικοινοτικών διαταραχών.[10][11]

Οι ομάδες της Α΄ κατηγορίας συμμετέχουν ανελλιπώς στη διοργάνωση του Κυπέλλου Κύπρου, έχοντας κατακτήσει όλα τα τρόπαια.

Από το 1963 έως και σήμερα η πρωταθλήτρια ομάδα συμμετέχει στο Κύπελλο Πρωταθλητριών ομάδων Ευρώπης/ΟΥΕΦΑ Τσάμπιονς Λιγκ της επόμενης περιόδου (με εξαίρεση την περίοδο 1974-75 λόγω της τουρκικής εισβολής[12][13] και τις περιόδους 1994-95 και 1996-97 λόγω χαμηλής βαθμολογίας της Κύπρου[14][15]). Από το 1971 η ομάδα ή οι ομάδες που κατατάσσονται μετά την πρωταθλήτρια ομάδα συμμετέχουν στο Κύπελλο ΟΥΕΦΑ/ΟΥΕΦΑ Γιουρόπα Λιγκ[16][17] (με εξαίρεση την περίοδο 1974-75 λόγω της τουρκικής εισβολής[12][13]). Επιπλέον, από το 1995 έως το 2008 (με εξαίρεση το 1999) μία ή δύο ομάδες του πρωταθλήματος συμμετείχαν στο Κύπελλο Ιντερτότο ΟΥΕΦΑ.

Το 1967 ξεκίνησε ο θεσμός της συμμετοχής κυπριακών ομάδων στο ελληνικό πρωτάθλημα, μέσα από τον οποίο ο εκάστοτε πρωταθλητής Κύπρου εξασφάλιζε τη συμμετοχή του στην Α΄ Εθνική Ελλάδας για την επόμενη περίοδο, εκτός και αν πρωταθλήτρια της περασμένης περιόδου εξασφάλιζε την παραμονή της.[18][19][20][21] Ο θεσμός τερματίστηκε το 1974 μετά την τουρκική εισβολή στην Κύπρο.[21]

Δομή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Η δομή του πρωταθλήματος έχει διαφοροποιηθεί στην πορεία των ετών.

  1. Από την περίοδο 1934-35 έως και την περίοδο 1993-94 και από την περίοδο 1995-96 έως και την περίοδο 2006-07 διεξάγονταν δύο γύροι, όπου η κάθε ομάδα αντιμετώπιζε όλες τις υπόλοιπες ομάδες εντός και εκτός έδρας.
  2. Την περίοδο 1994-95 το πρωτάθλημα διεξήχθη σε τρεις γύρους. Στους πρώτους δύο γύρους κάθε ομάδα αντιμετώπιζε όλες τις υπόλοιπες ομάδες εντός και εκτός έδρας. Στον τρίτο γύρο κάθε ομάδα αντιμετώπισε όλες τις υπόλοιπες ομάδες, με τη γηπεδούχο ομάδα να καθορίζεται από τη βαθμολογική κατάταξη των ομάδων στο τέλος του δεύτερου γύρου.
  3. Από την περίοδο 2007-08 έως και την περίοδο 2012-13 το πρωτάθλημα διεξαγόταν σε δύο φάσεις. Στην Α΄ φάση διεξάγονταν δύο γύροι όπου η κάθε ομάδα αντιμετώπιζε όλες τις υπόλοιπες ομάδες εντός και εκτός έδρας. Μετά την ολοκλήρωση της Α΄ φάσης οι δύο τελευταίες ομάδες διαβαθμίζονταν αυτόματα στη Β΄ κατηγορία ενώ οι υπόλοιπες δώδεκα ομάδα χωρίζονταν σε 3 ομίλους ανάλογα με τη θέση τους στο βαθμολογικό πίνακα, δίνοντας αγώνες κατάταξης. Οι ομάδες αναμετριόνταν αναμεταξύ τους από δύο φορές, μία εντός και μία εκτός έδρας. Στους ομίλους μεταφέρονταν τα αποτελέσματα, οι βαθμοί και τα τέρματα της Α΄ φάσης. Οι ομάδες στις θέσεις 1 έως 4 διαγωνίζονταν στον Α΄ όμιλο για την κατάκτηση του πρωταθλήματος και τις θέσεις που οδηγούσαν στις διοργανώσεις της UEFA. Στο Β΄ όμιλο διαγωνίζονταν οι ομάδες στις θέσεις 5 έως 8. Στο Γ΄ όμιλο διαγωνίζονταν οι ομάδες στις θέσεις 9 έως 12, με στόχο την αποφυγή της τελευταίας θέσης που οδηγούσε σε υποβιβασμός.
  4. Από την περίοδο 2013-14 το πρωτάθλημα διεξάγεται σε δύο φάσεις. Στην Α΄ φάση διεξάγονταν δύο γύροι όπου η κάθε ομάδα αντιμετωπίζει όλες τις υπόλοιπες ομάδες εντός και εκτός έδρας. Μετά την ολοκλήρωση της Α΄ φάσης οι δύο τελευταίες ομάδες διαβαθμίζονται αυτόματα στη Β΄ κατηγορία ενώ οι υπόλοιπες δώδεκα ομάδα χωρίζονταν σε 2 ομίλους ανάλογα με τη θέση τους στο βαθμολογικό πίνακα, δίνοντας αγώνες κατάταξης (εξαιρείται η περίοδος 2014-15 όπου οι ομάδες ήταν 12 και δεν υποβιβάστηκε καμία στο τέλος της Α΄ φάσης). Οι ομάδες αναμετρούνται αναμεταξύ τους από δύο φορές, μία εντός και μία εκτός έδρας. Στους ομίλους μεταφέρονται τα αποτελέσματα, οι βαθμοί και τα τέρματα της Α΄ φάσης. Οι ομάδες στις θέσεις 1 έως 6 διαγωνίζονται στον Α΄ όμιλο για την κατάκτηση του πρωταθλήματος και τις θέσεις που οδηγούσαν στις διοργανώσεις της UEFA. Στο Β΄ όμιλο διαγωνίζονται οι ομάδες στις θέσεις 7 έως 12, με στόχο την αποφυγή της τελευταίας θέσης που οδηγεί σε υποβιβασμό.

Σύστημα βαθμολογίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το σύστημα βαθμολογίας του πρωταθλήματος άλλαξε τρεις φορές:

  1. Από την περίοδο 1934-35 έως και την περίοδο 1959-60 η νίκη βαθμολογείτο με 2 βαθμούς, η ισοπαλία με 1 βαθμό και η ήττα με 0 βαθμούς.[22]
  2. Από την περίοδο 1960-61 έως και την περίοδο 1969-70 η νίκη βαθμολογείτο με 3 βαθμούς, η ισοπαλία με 2 βαθμούς και η ήττα με 1 βαθμό.[22]
  3. Από την περίοδο 1970-71 έως και την περίοδο 1990-91 η νίκη βαθμολογείτο με 2 βαθμούς, η ισοπαλία με 1 βαθμό και η ήττα με 0 βαθμούς.[23]
  4. Από την περίοδο 1991-92 έως και σήμερα η νίκη βαθμολογείται με 3 βαθμούς, η ισοπαλία με 1 βαθμό και η ήττα με 0 βαθμούς.[24]

Κριτήρια κατάταξης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα κριτήρια κατάταξης σε περίπτωση ισοβαθμίας δύο ή περισσότερων ομάδων διαφοροποιήθηκαν στην πορεία του χρόνου. Στα πρώτα χρόνια ύπαρξης του θεσμού σε περίπτωση ισοβαθμίας ίσχυε η διαφορά τερμάτων (η διαφορά των γκολ που επιτυγχάνει μια ομάδα με τα γκολ που δέχεται). Η ομάδα με την υψηλότερη διαφορά τερμάτων υπερίσχυε. Το πρωτάθλημα της περιόδου 1936-37 κρίθηκε με βάση το κριτήριο της διαφοράς τερμάτων.

Ακολούθως, αν δύο ομάδες ισοβαθμούσαν στην πρώτη θέση έδιναν αγώνες μπαράζ για την ανάδειξη του πρωταθλητή. Αυτό συνέβη τις περιόδους 1940-41 και 1944-45.

Από την περίοδο 1960-61 το κριτήριο σε περίπτωση ισοβαθμίας αποτελούσε η αναλογία τερμάτων. Η αναλογία τερμάτων προέκυπτε από το γινόμενο των γκολ κατά επί 100, διαιρεμένου με τον αριθμό των γκολ υπέρ. Υπερίσχυε η μικρότερη αναλογία τερμάτων.[25] Με βάση το κριτήριο αυτό κρίθηκε το πρωτάθλημα τις περιόδους 1966-67, 1968-69 και 1969-70.

Στη συνέχεια το κριτήριο σε περίπτωση ισοβαθμίας ήταν η διαφορά τερμάτων. Σε περίπτωση που δύο ομάδες είχαν την ίδια διαφορά τερμάτων, υπερίσχυε η ομάδα με την καλύτερη επίθεση. Το κριτήριο αυτό ίσχυε μέχρι και την περίοδο 2005-06.

Από την περίοδο 2006-07 τα κριτήρια σε περίπτωση ισοβαθμίας λαμβάνουν υπόψη πρώτιστα τους μεταξύ των ισόβαθμων ομάδων αγώνες. Πρώτο κριτήριο αποτελούν οι βαθμοί από τα μεταξύ των ισόβαθμων ομάδων παιχνίδια. Υπερισχύει η ομάδα με τους περισσότερους βαθμούς. Αν οι δύο ομάδες έχουν κερδίσει τους ίδιους βαθμούς στα μεταξύ τους παιχνίδια υπερισχύει η ομάδα με τη μεγαλύτερη διαφορά τερμάτων στα μεταξύ των ισόβαθμων ομάδων παιχνίδια. Αν η διαφορά τερμάτων στα μεταξύ τους παιχνίδια είναι η ίδια, υπερισχύει η ομάδα με την καλύτερη επίθεση στα μεταξύ των ισόβαθμων ομάδων παιχνίδια (αυτή που πέτυχε τα περισσότερα γκολ). Αν και οι δύο ομάδες έχουν πετύχει τον ίδιο αριθμό γκολ, υπερισχύει η ομάδα με την καλύτερη εκτός έδρας επίθεση στα μεταξύ των ισόβαθμων ομάδων παιχνίδια. Αν εξακολουθεί να υπάρχει ισοβαθμία υπερισχύει η ομάδα με την μεγαλύτερη διαφορά τερμάτων στο πρωτάθλημα και αν εξακολουθεί να υπάρχει ισοβαθμία υπερισχύει η ομάδα με την καλύτερη επίθεση.[26][27]

Τηλεοπτική μετάδοση[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μέχρι το 1991 ο μοναδικός τηλεοπτικός σταθμός στην Κύπρο ήταν το ΡΙΚ, το οποίο μπορούσε να λαμβάνει πλάνα από αγώνες για να μεταδίδει στα δελτία ειδήσεων και στις αθλητικές εκπομπές του. Η πρακτική αυτή συνεχίστηκε και μετά το 1991 και από τα υπόλοιπα τηλεοπτικά κανάλια που εμφανίστηκαν στην Κύπρο, τα οποία μπορούσαν ελεύθερα να λαμβάνουν πλάνα από τους ποδοσφαιρικούς αγώνες. Ωστόσο, το 1995 η ΚΟΠ αποφάσισε την πώληση των πακέτων στιγμιοτύπων. Οι ελεύθεροι τηλεοπτικοί σταθμοί αρνήθηκαν να υποβάλουν προσφορά καθώς θεωρούσαν ότι ήταν δικαίωμά τους να μεταδίδουν στιγμιότυπα δωρεάν.[28]

Μετά την εξέλιξη αυτή η ΚΟΠ πώλησε τα τηλεοπτικά δικαιώματα του κυπριακού ποδοσφαίρου στη Lumiere η οποία μετέδιδε τα στιγμιότυπα μέσω του συνδρομητικού καναλιού της LTV. Παράλληλα μεταπωλούσε τα στιγμιότυπα στα ελεύθερα τηλεοπτικά κανάλια. Σύντομα, η Lumiere συμφώνησε με την ΚΟΠ για τη ζωντανή μετάδοση ποδοσφαιρικών παιχνιδιών μέσω της LTV. Τα έσοδα της συμφωνίας ΚΟΠ-Lumiere διαμοιράζονταν στις ομάδες της Α΄ κατηγορίας. Αρχικά μεταδιδόταν μόνο ένας αγώνας κάθε αγωνιστική, αυτός που θεωρείτο ο σημαντικότερος. Η διεξαγωγή του αγώνα ήταν Σάββατο βράδυ.[28]

Στα επόμενα χρόνια οι ομάδες κατοχύρωσαν τα τηλεοπτικά τους δικαιώματα και ακολούθως απεμπλάκησαν από την κεντρική διαχείριση, πουλώντας ξεχωριστά τα τηλεοπτικά τους δικαιώματα. Πλέον όλοι οι αγώνες είναι τηλεοπτικοί. Η LTV αποτελούσε ένα από τους σημαντικότερους μεταδότες των ποδοσφαιρικών αγώνων έως το 2014 που έκλεισε λόγω οικονομικών προβλημάτων. Λίγο πιο πριν συμφωνίες με τις ομάδες για μετάδοση των τηλεοπτικών τους αγώνων έκαναν οι συνδρομητικές πλατφόρμες CytaVision και Primetel, οι οποίες παραμένουν οι μοναδικοί μεταδότες των παιχνιδιών του κυπριακού ποδοσφαίρου.[28]

Τρέχων πρωτάθλημα (2015-16)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Δομή[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο πρωτάθλημα Α΄ κατηγορίας 2016-17 συμμετέχουν 14 ομάδες. Θα διεξαχθεί σε δύο φάσεις. Στην πρώτη φάση, όλες οι ομάδες θα αναμετρηθούν αναμεταξύ τους από δύο φορές, μία εντός και μία εκτός έδρας. Μετά την ολοκλήρωση των 26 αγωνιστικών (Α΄ φάση) οι δύο τελευταίες ομάδες θα υποβιβαστούν στη Β΄ κατηγορία και οι υπόλοιπες θα συμμετέχουν σε 2 ομίλους (ανάλογα με τη θέση τους) και θα δίνουν αγώνες κατάταξης (Β΄ φάση). Στους αγώνες θα μεταφερθούν τα αποτελέσματα, οι βαθμοί και τα τέρματα της Α΄ φάσης. Οι ομάδες στις θέσεις 1 έως 6 θα διαγωνιστούν για την κατάκτηση του πρωταθλήματος και τις θέσεις που οδηγούν στα πρωταθλήματα Ευρώπης. Οι ομάδες θα αναμετρηθούν αναμεταξύ τους από δύο φορές, μία εντός και μία εκτός έδρας. Πρωταθλήτρια θα ανακηρυχθεί η ομάδα που θα συγκεντρώσει τους περισσότερους βαθμούς. Η πρωταθλήτρια ομάδα εξασφαλίζει τη συμμετοχή της στο ΟΥΕΦΑ Τσάμπιονς Λιγκ 2017-18. Επιπλέον, οι ομάδες που τερματίζουν στη δεύτερη και τρίτη θέση εξασφαλίζουν τη συμμετοχή τους στο ΟΥΕΦΑ Γιουρόπα Λιγκ 2017–18. Μία θέση στο Γιουρόπα Λιγκ εξασφαλίζει και η νικήτρια ομάδα του κυπέλλου Κύπρου. Σε περίπτωση που η κυπελλούχος ομάδα έχει εξασφαλίσει ήδη συμμετοχή σε ευρωπαϊκή διοργάνωση μέσω του πρωταθλήματος, στο Γιουρόπα Λιγκ συμμετέχει και η τέταρτη ομάδα του βαθμολογικού πίνακα.

Οι ομάδες στις θέσεις 7 έως 12 θα αναμετρηθούν αναμεταξύ τους από δύο φορές, μία εντός και μία εκτός έδρας. Η τελευταία ομάδα θα υποβιβαστεί στη Β΄ κατηγορία 2017-18.

Ομάδες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Οι ομάδες που συμμετέχουν στο πρωτάθλημα Α΄ κατηγορίας 2016-17 είναι:

Οι πρωταθλήτριες ομάδες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στον πίνακα που ακολουθεί παρουσιάζονται οι πρωταθλήτριες ομάδες κάθε περιόδου.[29][30]

Περίοδος Πρωταθλήτρια
1934-35 Τραστ
1935-36 ΑΠΟΕΛ
1936-37 ΑΠΟΕΛ
1937-38 ΑΠΟΕΛ
1938-39 ΑΠΟΕΛ
1939-40 ΑΠΟΕΛ
1940-41 ΑΕΛ
1941-42 Δεν διεξήχθηκε
1942-43 Δεν διεξήχθηκε
1943-44 Δεν διεξήχθηκε
1944-45 ΕΠΑ
1945-46 ΕΠΑ
1946-47 ΑΠΟΕΛ
1947-48 ΑΠΟΕΛ
1948-49 ΑΠΟΕΛ
1949-50 Ανόρθωση
1950-51 Τσετίν Καγιά
1951-52 ΑΠΟΕΛ
1952-53 ΑΕΛ
1953-54 Πεζοπορικός
1954-55 ΑΕΛ
Περίοδος Πρωταθλήτρια
1955-56 ΑΕΛ
1956-57 Ανόρθωση
1957-58 Ανόρθωση
1958-59 Δεν διεξήχθηκε
1959-60 Ανόρθωση
1960-61 Ομόνοια
1961-62 Ανόρθωση
1962-63 Ανόρθωση
1963-64 Διεκόπηκε
1964-65 ΑΠΟΕΛ
1965-66 Ομόνοια
1966-67 Ολυμπιακός
1967-68 ΑΕΛ
1968-69 Ολυμπιακός
1969-70 ΕΠΑ
1970-71 Ολυμπιακός
1971-72 Ομόνοια
1972-73 ΑΠΟΕΛ
1973-74 Ομόνοια
1974-75 Ομόνοια
1975-76 Ομόνοια
Περίοδος Πρωταθλήτρια
1976-77 Ομόνοια
1977-78 Ομόνοια
1978-79 Ομόνοια
1979-80 ΑΠΟΕΛ
1980-81 Ομόνοια
1981-82 Ομόνοια
1982-83 Ομόνοια
1983-84 Ομόνοια
1984-85 Ομόνοια
1985-86 ΑΠΟΕΛ
1986-87 Ομόνοια
1987-88 Πεζοπορικός
1988-89 Ομόνοια
1989-90 ΑΠΟΕΛ
1990-91 Απόλλων
1991-92 ΑΠΟΕΛ
1992-93 Ομόνοια
1993-94 Απόλλων
1994-95 Ανόρθωση
1995-96 ΑΠΟΕΛ
Περίοδος Πρωταθλήτρια
1996-97 Ανόρθωση
1997-98 Ανόρθωση
1998-99 Ανόρθωση
1999-00 Ανόρθωση
2000-01 Ομόνοια
2001-02 ΑΠΟΕΛ
2002-03 Ομόνοια
2003-04 ΑΠΟΕΛ
2004-05 Ανόρθωση
2005-06 Απόλλων
2006-07 ΑΠΟΕΛ
2007-08 Ανόρθωση
2008-09 ΑΠΟΕΛ
2009-10 Ομόνοια
2010-11 ΑΠΟΕΛ
2011-12 ΑΕΛ
2012-13 ΑΠΟΕΛ
2013-14 ΑΠΟΕΛ
2014-15 ΑΠΟΕΛ
2015-16 ΑΠΟΕΛ

Κατακτήσεις ανά ομάδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει τις συνολικές κατακτήσεις πρωταθλήματος A΄ κατηγορίας ανά ομάδα.[30]

Ομάδα Πρωταθλήματα Περίοδοι
ΑΠΟΕΛ Λευκωσίας 25 1936, 1937, 1938, 1939, 1940, 1947, 1948, 1949, 1952, 1965, 1973, 1980, 1986, 1990, 1992, 1996, 2002, 2004, 2007, 2009, 2011, 2013, 2014, 2015, 2016
Ομόνοια Λευκωσίας 20 1961, 1966, 1972, 1974, 1975, 1976, 1977, 1978, 1979, 1981, 1982, 1983, 1984, 1985, 1987, 1989, 1993, 2001, 2003, 2010
Ανόρθωση Αμμοχώστου 13 1950, 1957, 1958, 1960, 1962, 1963, 1995, 1997, 1998, 1999, 2000, 2005, 2008
ΑΕΛ Λεμεσού 6 1941, 1953, 1955, 1956, 1968, 2012
Απόλλων Λεμεσού 3 1991, 1994, 2006
ΕΠΑ Λάρνακας 3 1945, 1946, 1970
Ολυμπιακός Λευκωσίας 3 1967, 1969, 1971
Πεζοπορικός Λάρνακας 2 1954, 1988
Ένωσις Νέων Τραστ 1 1935
Τσετίν Καγιά Λευκωσίας 1 1951

Αριθμός ομάδων, συμμετοχή στις διοργανώσεις της UEFA και υποβιβασμός ανά περίοδο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο αριθμός των ομάδων που συμμετείχαν στο πρωτάθλημα δεν ήταν σταθερός. Επιπλέον, διαφοροποιούταν και ο αριθμός των ομάδων που υποβιβάζονταν κάθε περίοδο. Ο πρώτος υποβιβασμός πραγματοποιήθηκε την περίοδο 1954-55.

Το 1962 η ΚΟΠ γίνεται μέλος της UEFA και έτσι οι ομάδες της μπορούσαν να συμμετάσχουν στις διοργανώσεις της ευρωπαϊκής ομοσπονδίας.[17] Ο αριθμός των ομάδων που κέρδιζαν συμμετοχή στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις (Κύπελλο Πρωταθλητριών ομάδων Ευρώπης/ΟΥΕΦΑ Τσάμπιονς Λιγκ, Κύπελλο ΟΥΕΦΑ/ΟΥΕΦΑ Γιουρόπα Λιγκ, Κύπελλο Ιντερτότο ΟΥΕΦΑ) άλλαζε στην πορεία των ετών.

Περίοδος Αρ. ΕΔ Υπ.
ΤΛ ΓΛ ΙΝ
1934-35 8 0
1935-36 8 0
1936-37 7 0
1937-38 5 0
1938-39 7 0
1939-40 6 0
1940-41 5 0
1944-45 6 0
1945-46 6 0
1946-47 7 0
1947-48 5 0
1948-49 8 0
1949-50 8 0
1950-51 8 0
1951-52 8 0
1952-53 8 0
1953-54 9 0
1954-55 10 1
1955-56 9 1
1956-57 9 0
Περίοδος Αρ. ΕΔ Υπ.
ΤΛ ΓΛ ΙΝ
1957-58 10 0
1959-60 11 0
1960-61 13 01
1961-62 13 12
1962-63 12 1 12
1964-65 11 1 01
1965-66 11 1 0
1966-67 12 1 0
1967-68 12 1 1
1968-69 12 1 1
1969-70 12 1 1
1970-71 12 1 1 1
1971-72 12 1 1 1
1972-73 14 1 1 1
1973-74 14 1 1 1
1974-75 14 1 1 0
1975-76 15 1 1 0
1976-77 16 1 1 1
1977-78 16 1 1 1
Περίοδος Αρ. ΕΔ Υπ.
ΤΛ ΓΛ ΙΝ
1978-79 16 1 1 2
1979-80 15 1 1 2
1980-81 14 1 1 2
1981-82 14 1 1 2
1982-83 14 1 1 2
1983-84 14 1 1 2
1984-85 14 1 1 2
1985-86 14 1 1 0
1986-87 16 1 1 2
1987-88 16 1 1 3
1988-89 15 1 1 3
1989-90 14 1 1 2
1990-91 14 1 1 23
1991-92 14 1 1 23
1992-93 14 1 1 23
1993-94 14 0 2 34
1994-95 12 1 1 1 0
1995-96 14 0 2 1 3
1996-97 14 1 1 1 3
Περίοδος Αρ. ΕΔ Υπ.
ΤΛ ΓΛ ΙΝ
1997-98 14 1 1 1 3
1998-99 14 1 1 0 3
1999-00 14 1 1 1 3
2000-01 14 1 1 1 3
2001-02 14 1 1 1 3
2002-03 14 1 1 2 3
2003-04 14 1 1 1 3
2004-05 14 1 1 1 3
2005-06 14 1 1 1 3
2006-07 14 1 1 1 3
2007-08 14 1 1 1 3
2008-09 14 1 2 3
2009-10 14 1 2 3
2010-11 14 1 2 3
2011-12 14 1 2 3
2012-13 14 1 2 35
2013-14 14 2 2 4
2014-15 12 1 2 1
2015-16 14 1 2 3

Σημείωση: Σε όλες τις περιόδους από το 1963 και μετά η Κύπρος εκπροσωπήθηκε με μια ακόμη ομάδα στις ευρωπαϊκές διοργανώσεις, τη νικήτρια του κυπέλλου Κύπρου. Από την περίοδο 1962-63 έως και την περίοδο 1997-98 η κυπελλούχος Κύπρου εξασφάλιζε συμμετοχή στο Κύπελλο Κυπελλούχων Ευρώπης.[31][32] Από την περίοδο 1997-98 έως και την περίοδο 2007-08 η κυπελλούχος Κύπρου εξασφάλιζε συμμετοχή στο Κύπελλο ΟΥΕΦΑ ενώ από την περίοδο 2008-09 η κυπελλούχος Κύπρου εξασφαλίζει συμμετοχή στο ΟΥΕΦΑ Γιουρόπα Λιγκ.[33]

Η διοργάνωση δεν υπήρχε.
Η ΚΟΠ δεν ήταν μέλος της UEFA και έτσι οι ομάδες της δεν είχαν δικαίωμα συμμετοχής.

1 Η τελευταία ομάδα έδωσε αγώνες μπαράζ με την πρωταθλήτρια Β΄ κατηγορίας για συμμετοχή στο επόμενο πρωτάθλημα Α΄ κατηγορίας, μέσα από τους οποίους αναδείχθηκε νικήτρια και συνέχισε στην Α΄ κατηγορία.

2 Οι δύο τελευταίες ομάδες έδωσαν αγώνες μπαράζ με την πρωταθλήτρια Β΄ κατηγορίας με τη νικήτρια να παραμένει στην Α΄ κατηγορία. Νικήτρια αναδείχθηκε μία από τις 2 ομάδες της Α΄ κατηγορίας και έτσι μόνο μια ομάδα υποβιβάστηκε από την Α΄ κατηγορία.

3 Η 12η ομάδα του πρωταθλήματος έδινε αγώνες μπαράζ με τη 3η ομάδα της Β΄ κατηγορίας, μέσα από τους οποίους αναδείχθηκε νικήτρια και συνέχισε στην Α΄ κατηγορία.

4 Η 11η ομάδα του πρωταθλήματος έδωσε αγώνες μπαράζ με τη 2η ομάδα της Β΄ κατηγορίας, μέσα από τους οποίους αναδείχθηκε νικήτρια και συνέχισε στην Α΄ κατηγορία.

5 Η 11η ομάδα του πρωταθλήματος έδωσε αγώνες μπαράζ με την 4η ομάδα της Β΄ κατηγορίας, μέσα από τους οποίους αναδείχθηκε νικήτρια και συνέχισε στην Α΄ κατηγορία.

Συμμετοχές ανά ομάδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στην Α΄ κατηγορία έχουν συμμετάσχει 41 διαφορετικές ομάδες. Καμία ομάδα δεν συμμετείχε σε όλα τα πρωταθλήματα (78 συνολικά, συμπεριλαμβανομένου της περιόδου 2016-17) για διάφορους λόγους (συμμετοχή στο ελληνικό πρωτάθλημα, υποβιβασμός στη Β΄ κατηγορία, διάλυση και ενοποίηση ομάδων, αποχώρηση από την ΚΟΠ).

Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει τον αριθμό συμμετοχών κάθε ομάδας (οι συμμετοχές της περιόδου 1963-64, όπου το πρωτάθλημα διακόπηκε, δεν συμπεριλαμβάνονται στον πίνακα καθώς το πρωτάθλημα αυτό δεν προσμετράται στα 78 επίσημα πρωταθλήματα Α΄ κατηγορίας).[34]

Ομάδα Συμ.
ΑΕΛ Λεμεσού 76
ΑΠΟΕΛ Λευκωσίας 76
Ανόρθωση Αμμοχώστου 71
Ολυμπιακός Λευκωσίας 66
Ομόνοια Λευκωσίας 61
Απόλλων Λεμεσού 58
Νέα Σαλαμίνα Αμμοχώστου 55
Άρης Λεμεσού 52
ΕΠΑ Λάρνακας 50
Πεζοπορικός Λάρνακας 49
Ένωσις Νέων Παραλιμνίου 46
Ομάδα Συμ.
Αλκή Λάρνακας 43
Εθνικός Άχνας 30
ΑΕΚ Λάρνακας 22
ΑΠΟΠ Πάφου 19
Ευαγόρας Πάφου 18
Τσετίν Καγιά Λευκωσίας1 18
Διγενής Μόρφου 15
Ομόνοια Αραδίππου 13
Δόξα Κατωκοπιάς 13
Ερμής Αραδίππου 11
Ομάδα Συμ.
ΑΫΜΑ Λευκωσίας 11
ΑΕΠ Πάφου 10
ΑΣΙΛ Λύσης 8
ΑΠΕΠ Πιτσιλιάς2 7
Αναγέννηση Δερύνειας 7
ΑΠΟΠ Κινύρας Πέγειας 5
Αθλητικός Όμιλος Αγία Νάπα 4
Ένωσις Νέων Τραστ 4
Κεραυνός Στροβόλου 4
Ορφέας Λευκωσίας 4
Ομάδα Συμ.
Εθνικός Άσσιας 3
Χαλκάνορας Ιδαλίου 2
ΑΕΖ Ζακακίου 1
ΑΕΚ Κουκλιών 1
Ατρόμητος Γεροσκήπου 1
Ένωση Νέων ΘΟΪ Λακατάμιας 1
Καρμιώτισσα 1
Οθέλλος Αθηαίνου 1
Ονήσιλος Σωτήρας 1
Πάφος FC 1

1Η ομάδα έχει 12 συμμετοχές ως Τουρκικός Αθλητικός Σύλλογος Λευκωσίας και 6 συμμετοχές ως Τουρκική Αθλητική Ένωση Τσετίν Καγιά.
3 Η ομάδα έχει 1 συμμετοχή με την ονομασία ΑΠΕΠ Λεμεσού και 6 συμμετοχές ως ΑΠΕΠ Πιτσιλιάς.

Πρωτάθλημα ή κατάσταση για την περίοδο 2016–17:

Α΄ κατηγορία (14)
Β΄ κατηγορία (9)
Γ΄ κατηγορία (2)
Επίλεκτη ΣΤΟΚ (1)
Συμμετοχή σε πρωταθλήματα εκτός ΚΟΠ (3)
Η ομάδα δεν υπάρχει (12)

Συνολικές κατακτήσεις τροπαίων ανά ομάδα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο πίνακας που ακολουθεί παρουσιάζει τις συνολικές κατακτήσεις των σημαντικότερων τροπαίων (πρωτάθλημα Α΄ κατηγορίας, Κύπελλο Κύπρου, Ασπίδα της ΚΟΠ) στο κυπριακό ποδόσφαιρο.

Ομάδα Τρόπαια Πρωταθλήματα Κύπελλα Ασπίδες
ΑΠΟΕΛ Λευκωσίας 59 25 21 13
Ομόνοια Λευκωσίας 50 20 14 16
Ανόρθωση Αμμοχώστου 29 13 10 6
ΑΕΛ Λεμεσού 16 6 6 4
Απόλλων Λεμεσού 12 3 8 1
ΕΠΑ Λάρνακας 9 3 5 1
Τσετίν Καγιά Λευκωσίας 6 1 2 3
Ολυμπιακός Λευκωσίας 5 3 1 1
Ένωσις Νέων Τραστ 4 1 3 ---
Πεζοπορικός Λάρνακας 3 2 1 ---
Νέα Σαλαμίνα Αμμοχώστου 2 --- 1 1
ΑΕΚ Λάρνακας 1 --- 1 ---
ΑΠΟΠ Κινύρας Πέγειας 1 --- 1 ---
Ερμής Αραδίππου 1 --- --- 1

Νταμπλούχοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μέχρι στιγμής 5 ομάδες έχουν καταφέρει νταμπλ στο κυπριακό ποδόσφαιρο, δηλαδή να κατακτήσουν στην ίδια ποδοσφαιρική περίοδο πρωτάθλημα και κύπελλο. Αυτό συνέβη σε 16 περιόδους. Το ρεκόρ κατέχει ο ΑΠΟΕΛ με 6 νταμπλ.

Ομάδα Νταμπλ Περίοδοι
ΑΠΟΕΛ Λευκωσίας 6 1936-37, 1946-47, 1972-73, 1995-96, 2013-14, 2014-15
Ομόνοια Λευκωσίας 5 1971-72, 1973-74, 1980-81, 1981-82, 1982-83
ΕΠΑ Λάρνακας 2 1944-45, 1945-46
Ανόρθωση Αμμοχώστου 2 1961-62, 1997-98
Ένωσις Νέων Τραστ 1 1934-35

Τρεμπλ[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Μόνο σε τέσσερις ποδοσφαιρικές περιόδους μια ομάδα πέτυχε το Τρεμπλ, δηλαδή να κατακτήσει την ίδια ποδοσφαιρική περίοδο το πρωτάθλημα, το κύπελλο και την ασπίδα. Στις τρεις περιπτώσεις η ομάδα αυτή ήταν η Ομόνοια και ήταν συνεχόμενες.[35] Μία φορά κατάφερε το επίτευγμα αυτό και ο ΑΠΟΕΛ.

Ομάδα Τρεμπλ Περίοδος
Ομόνοια Λευκωσίας 3 1980-81, 1981-82, 1982-83
ΑΠΟΕΛ Λευκωσίας 1 2013-14

Γενική βαθμολογία Α΄ κατηγορίας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στον πιο κάτω πίνακα παρουσιάζονται τα στατιστικά των ομάδων που συμμετείχαν στο πρωτάθλημα από την ίδρυση του έως και την περίοδο 2015-16.[36] Οι βαθμοί υπολογίζονται από το άθροισμα των βαθμών κάθε ομάδας κάθε αγωνιστική περίοδο, όπως και τα υπόλοιπα στοιχεία. Τα στατιστικά της περιόδου 1963-64, όπου το πρωτάθλημα διακόπηκε, δεν συμπεριλαμβάνονται στον πίνακα καθώς το πρωτάθλημα αυτό δεν προσμετράται στα 77 επίσημα πρωταθλήματα Α΄ κατηγορίας.

Θέση Ομάδα Συμμετοχές Βαθμοί Αγώνες Νίκες Ισοπαλίες Ήττες Γκολ υπέρ Γκολ κατά Διαφορά Τερμάτων
1 ΑΠΟΕΛ 75 3061 1713 1021 369 323 3690 1728 1962
2 Ομόνοια Λευκωσίας 60 2917 1556 974 320 262 3410 1435 1974
3 Ανόρθωση 70 2794 1705 865 424 416 3117 1974 1144
4 Απόλλων 57 2313 1517 676 398 443 2530 1890 640
5 ΑΕΛ 75 2311 1719 704 424 591 2822 2412 410
6 Νέα Σαλαμίνα 54 1697 1395 464 366 565 1940 2125 -185
7 Ολυμπιακός 66 1664 1465 491 351 623 2209 2694 -485
8 ΕΝΠ 46 1459 1253 426 365 462 1663 1699 -36
9 Πεζοπορικός 49 1432 1062 444 318 300 1719 1326 393
10 Άρης 51 1230 1249 315 309 625 1602 2534 -931
11 ΕΠΑ 50 1222 1052 362 277 413 1570 1641 -71
12 Αλκή 43 1202 1128 309 284 535 1400 1986 -586
13 Εθνικός Άχνας 29 1027 833 284 204 345 1125 1240 -115
14 ΑΕΚ Λάρνακας 21 895 603 253 136 214 960 809 151
15 ΑΠΟΠ Πάφου 19 406 502 105 126 271 501 1007 -506
16 Ευαγόρας Πάφου 18 371 480 90 136 254 431 906 -475
17 Διγενής 15 339 396 94 110 192 397 690 -293
18 Δόξα 12 336 362 84 84 194 409 733 -324
19 ΑΕΠ 10 315 278 81 72 125 376 478 -102
20 Ερμής 10 259 302 66 65 171 301 642 -341
21 Ομόνοια Αραδίππου 13 232 357 64 92 201 315 686 -371
22 Τσεττίν Καγιά 18 189 209 77 35 97 393 503 -110
23 ΑΣΙΛ 8 180 198 37 40 121 169 430 -261
24 ΑΠΟΠ Κινύρας 5 161 148 44 29 75 201 275 -74
25 Ορφέας 4 134 90 24 16 50 110 180 -70
26 ΑΫΜΑ 11 121 176 23 27 126 256 593 -337
27 Αναγέννηση 6 116 160 31 28 101 145 351 -207
28 ΑΠΕΠ 7 101 192 25 34 133 158 460 -302
29 Κεραυνός 4 84 108 28 28 52 111 167 -56
30 Τραστ 4 68 44 30 8 6 129 54 75
31 ΑΟ Αγία Νάπα 4 64 110 12 28 70 90 218 -128
32 Εθνικός Άσσιας 3 60 78 17 9 52 102 184 -82
33 Χαλκάνορας 2 43 60 16 11 33 59 116 -57
34 Πάφος FC 1 36 36 8 12 16 41 58 -17
35 Οθέλλος 1 25 32 5 10 17 26 42 -16
36 ΑΕΚ Κουκλιών 1 23 36 6 5 25 34 94 -60
37 Ονήσιλος 1 13 26 3 4 19 22 63 -41
38 Ατρόμητος 1 7 26 1 4 21 19 69 -50
39 ΘΟΪ 1 7 26 1 4 21 15 75 -60
Σύνολο 28914 22682 8560 5562 8560 34567 34567 0

Τελικές θέσεις[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στον πιο κάτω πίνακα παρουσιάζονται οι συχνότητες των θέσεων που κατέλαβε κάθε ομάδα στο πρωτάθλημα (1934/35 - 2015/16).[37]

↓Ομάδα / Θέση→ 10η 11η 12η 13η 14η 15η 16η Σύνολο
ΑΠΟΕΛ 25 20 15 3 4 1 3 1 3 0 0 0 0 0 0 0 75
ΑΕΛ 6 2 6 16 12 7 7 5 5 3 2 3 0 1 0 0 75
Ανόρθωση 13 10 8 7 15 5 8 3 1 0 0 0 0 0 0 0 70
Ολυμπιακός 3 4 2 4 4 7 6 7 5 6 11 3 3 1 0 0 66
Ομόνοια Λευκωσίας 20 16 10 9 2 2 1 0 0 0 0 0 0 0 0 0 60
Απόλλων 3 4 7 5 9 13 5 1 4 3 3 0 0 0 0 0 57
Νέα Σαλαμίνα 0 0 4 3 5 7 6 6 3 7 3 3 6 0 1 0 54
Άρης 0 0 0 4 4 1 3 7 1 8 8 7 3 5 0 0 51
ΕΠΑ 3 5 4 2 4 3 4 8 4 7 4 1 1 0 0 0 50
Πεζοπορικός 2 8 14 6 5 5 4 1 1 2 1 0 0 0 0 0 49
ΕΝΠ 0 1 2 3 3 6 5 12 5 4 2 1 2 0 0 0 46
Αλκή 0 0 1 1 0 4 3 2 6 6 6 7 3 3 1 0 43
Εθνικός Άχνας 0 0 0 3 1 7 3 0 6 2 3 0 2 2 0 0 29
ΑΕΚ Λάρνακας 0 2 0 6 2 0 4 3 3 0 0 0 1 0 0 0 21
ΑΠΟΠ Πάφου 0 0 0 0 0 0 0 1 1 2 2 5 3 5 0 0 19
Τσεττίν Καγιά 1 1 4 3 6 2 0 1 0 0 0 0 0 0 0 0 18
Ευαγόρας Πάφου 0 0 0 0 0 0 0 0 2 0 2 6 3 4 1 0 18
Διγενής 0 1 0 0 1 0 1 1 2 1 1 1 3 0 2 1 15
Ομόνοια Αραδίππου 0 0 0 0 0 1 1 1 0 1 1 2 2 2 2 0 13
Δόξα 0 0 0 0 0 0 1 1 1 2 3 0 3 1 0 0 12
ΑΫΜΑ 0 0 0 1 0 1 2 3 2 0 0 0 2 0 0 0 11
Ερμής 0 0 0 1 0 1 0 1 1 0 1 0 0 4 0 1 10
ΑΕΠ 0 0 0 0 0 0 2 1 2 1 0 2 0 2 0 0 10
ΑΣΙΛ 0 0 0 0 0 1 0 0 1 1 0 2 0 1 1 1 8
ΑΠΕΠ 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 1 5 0 0 7
Αναγέννηση 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 2 2 0 0 1 6
ΑΠΟΠ Κινύρας 0 0 0 0 0 0 1 2 0 0 0 1 0 1 0 0 5
Τραστ 1 3 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 4
Ορφέας 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 2 0 0 0 0 0 4
Κεραυνός 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1 1 1 0 0 4
Α.Ο. Αγία Νάπα 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 2 1 0 0 4
Εθνικός Άσσιας 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 2 0 1 0 0 3
Χαλκάνορας 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1 2
ΑΕΚ Κουκλιών 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1
Οθέλλος 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1
Πάφος FC 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 0 1
Ονήσιλος 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 0 1
Ατρόμητος 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1
ΘΟΪ 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 0 1 0 0 1

Χορηγίες[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Από την περίοδο 2007-2008 έως και την περίοδο 2011-2012,[38] κύριος χορηγός της διοργάνωσης ήταν η Marfin Laiki Bank,[39] δίνοντας την επωνυμία «Πρωτάθλημα Marfin Laiki Α΄ Κατηγορίας»,[40] η οποία άλλαξε την περίοδο 2011-2012 σε «Πρωτάθλημα Λαϊκής Τράπεζας».[41][42] Έπειτα από τέσσερα χρόνια, το 2016, η Cyta αποτελεί το νέο κύριο χορηγό της διοργάνωσης, η οποία ονομάζεται «Πρωτάθλημα Cyta», έως και την περίοδο 2018-2019.[38]

Δείτε επίσης[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. «Πρωτάθλημα Cyta» θα ονομάζεται μέχρι το 2019 το Παγκύπριο Πρωτάθλημα Α’ κατηγορίας ictplus.gr
  2. Πρωτάθλημα... Cyta 24sports.com.cy
  3. Στεφανίδης 2014, σελ. 23
  4. Γαβριηλίδης & Παπαμωυσέως 2001, σελ. 20
  5. Μελετίου 2011, σελ. 31-34
  6. Μελετίου 2011, σελ. 55-56
  7. Γαβριηλίδης & Παπαμωυσέως 2001, σελ. 41
  8. Γαβριηλίδης & Παπαμωυσέως 2001, σελ. 69
  9. Μελετίου 2011, σελ. 270
  10. ΚΟΠ (Φεβρουάριος 2014). Το περιοδικό της ΚΟΠ. Λευκωσία: ΚΟΠ, σελ. 75-76. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Αυγούστου 2015. http://www.webcitation.org/6bCdeTwgI. 
  11. Στεφανίδης 2015, σελ. 141-148
  12. 12,0 12,1 Στεφανίδης 2003, σελ. 83
  13. 13,0 13,1 Σάββας Κοσιάρης (2009-07-20). «(Οι ειδήσεις της 20ής Ιουλίου…)». SigmaLive. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 30 Ιουνίου 2013. http://archive.is/8lvA5. Ανακτήθηκε στις 2012-07-31. 
  14. Στεφανίδης 2003, σελ. 246
  15. Στεφανίδης 2003, σελ. 277
  16. Στεφανίδης 2003, σελ. 62
  17. 17,0 17,1 Στεφανίδης 2003, σελ. 16
  18. ΚΟΠ (Ιούλιος 2015). Το περιοδικό της ΚΟΠ. Λευκωσία: ΚΟΠ, σελ. 69. http://www.cfa.com.cy/images/DownloadsGr/PERIODIKO%20KOP-T16.pdf. 
  19. ΚΟΠ (Ιούλιος 2014). Το περιοδικό της ΚΟΠ. Λευκωσία: ΚΟΠ, σελ. 76-79. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 31 Αυγούστου 2015. http://www.webcitation.org/6bCdIKmOq. 
  20. ΚΟΠ (Σεπτέμβριος 2014). Το περιοδικό της ΚΟΠ. Λευκωσία: ΚΟΠ, σελ. 76. http://www.cfa.com.cy/images/DownloadsGr/KOP-T10FS.pdf. 
  21. 21,0 21,1 Στεφανίδης 2015, σελ. 155-172
  22. 22,0 22,1 Γαβριηλίδης & Παπαμωυσέως 2001, σελ. 71
  23. Γαβριηλίδης & Παπαμωυσέως 2001, σελ. 88
  24. Γαβριηλίδης & Παπαμωυσέως 2001, σελ. 130
  25. «Δια να μην σκοτίζεσθε (Ο νόμος των πιθανοτήτων).». ΦΙΛΑΘΛΟΣ: σελ. 6. 23 Μαρτίου 1970. 
  26. «Δέκα ερωτήματα για ένα νέο πρωτάθλημα». Ο Φιλελεύθερος: σελ. 24. 12 Αυγούστου 2006. 
  27. «Προκήρυξη Πρωταθλήματος Α' Κατηγορίας 2015/16». ΚΟΠ. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2016-04-09. http://www.webcitation.org/6geGfDEzM. Ανακτήθηκε στις 7 Ιουλίου 2015. 
  28. 28,0 28,1 28,2 Μιλτιάδους, Ηρόδοτος (2015-12-31). «TV και μπάλα στην Κύπρο». 24sports.com.cy. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2016-02-06. https://web.archive.org/web/20160206200639/http://www.24sports.com.cy/index.php?pageaction=kat&modid=1&artid=137773. Ανακτήθηκε στις 2016-02-06. 
  29. «Πρωταθλήτριες Ομάδες». www.cfa.com.cy. ΚΟΠ. http://www.cfa.com.cy/Gr/page/285/2175542. Ανακτήθηκε στις 2016-04-10. 
  30. 30,0 30,1 «Cyprus - List of Champions». www.rsssf.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2016-06-24. http://web.archive.org/web/20160624105746/http://www.rsssf.com/tablesc/cypchamp.html. Ανακτήθηκε στις 2016-06-24. 
  31. Στεφανίδης 2003, σελ. 16
  32. Στεφανίδης 2003, σελ. 321
  33. «Η ιστορία του Κυπέλλου ΟΥΕΦΑ». Ελευθεροτυπία. 2009-05-10. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2016-04-10. http://web.archive.org/web/20160410181854/http://www.enet.gr/?i=news.el.article&id=45566. Ανακτήθηκε στις 2016-04-10. 
  34. «Cyprus - Participations per club at Cypriot First Division». www.rsssf.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2016-06-24. http://web.archive.org/web/20160624105930/http://www.rsssf.com/tablesc/cyp1part.html. Ανακτήθηκε στις 2016-06-24. 
  35. Γωγάκης, Νικόλας (2014-03-27). «Στο κόλπο για το... απίθανο (μετά από 31 χρόνια)». www.kerkida.net. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2016-04-10. http://web.archive.org/web/20160410131724/http://www.kerkida.net/articles/a-katigoria/eidiseis/apoel/33375-sto-kolpo-gia-to-apithano-meta-apo-31-hronia. Ανακτήθηκε στις 2016-04-10. 
  36. «Cyprus - All-Time Table». www.rsssf.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2016-06-24. http://web.archive.org/web/20160624110212/http://www.rsssf.com/tablesc/cypalltime.html. Ανακτήθηκε στις 2016-06-24. 
  37. «Cyprus - Clubwise Final Placings». www.rsssf.com. Αρχειοθετήθηκε από το πρωτότυπο στις 2016-06-24. http://web.archive.org/web/20160624110103/http://www.rsssf.com/tablesc/cypplall.html. Ανακτήθηκε στις 2016-06-24. 
  38. 38,0 38,1 Η τηλεπικοινωνιακή Cyta μεγάλος χορηγός του κυπριακού πρωταθλήματος sportandbusiness.gr
  39. Marfin Laiki Bank - Ο Αποκλειστικός Χορηγός του Πρωταθλήματος cfa.com.cy
  40. Πρωτάθλημα Marfin Laiki Α΄Κατηγορίας cfa.com.cy
  41. Πρωτάθλημα Λαϊκής Τράπεζας 2011/2012 cfa.com.cy
  42. Πρωτάθλημα Λαϊκής Τράπεζας – Νίκη Ομόνοιας, απώλειες βαθμών για ΑΕΛ, ισοπαλία Ανόρθωσης offsite.com.cy

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Γαβριηλίδης, Μιχάλης. Παπαμωυσέως, Στέλιος (2001). Ένας αιώνας Κυπριακό ποδόσφαιρο. Λευκωσία: Ο Συγγραφέας. ISBN 9963-8720-1-8. 
  • Μελετίου, Γιώργος (2011). Κυπριακό ποδόσφαιρο 1900-1960. Λευκωσία: Power Publishing. ISBN 978-9963-688-87-6. 
  • Παπαμωυσέως, Στέλιος (2013). Από την... ενοποίηση στ΄ αστέρια - Κυπριακό Ποδόσφαιρο 1953-2013. Λευκωσία: Ο Συγγραφέας. 
  • Παπαμωυσέως, Στέλιος (2015). 80 χρόνια κυπριακό ποδόσφαιρο 1935-2015. Λευκωσία: Ο Συγγραφέας. ISBN 978-9963-8720-6-0. 
  • Στεφανίδης, Γιώργος (2003). 40 χρόνια κυπριακές ομάδες στην Ευρώπη. Λευκωσία: Χαραυγή. ISBN 9963-8841-1-3. 
  • Στεφανίδης, Γιώργος (2015). Μεγάλες Στιγμές Κυπριακού Ποδοσφαίρου 1934-2014. Κύπρος: Ο Συγγραφέας. ISBN 978-9963-8841-3-1. 

Εξωτερικοί σύδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Commons logo
Τα Wikimedia Commons έχουν πολυμέσα σχετικά με το θέμα