Νευροψυχολογία

Η νευροψυχολογία είναι κλάδος της ψυχολογίας και της νευρολογίας που στοχεύει στο να κατανοήσει πως η δομή και η λειτουργία του εγκεφάλου σχετίζονται με τους μηχανισμούς της ανθρώπινης σκέψης και με τη συμπεριφορά. Σχετίζεται με τον κλάδο της γνωστικής ψυχολογίας και γενικότερα με τις λεγόμενες γνωστικές επιστήμες. Η γνωστική ψυχολογία μελετά τους γνωστικούς μηχανισμούς πέντε βασικών λειτουργιών του εγκεφάλου: της μνήμης, του λόγου, των εκτελεστικών λειτουργιών, της προσοχής και των οπτικο-χωρικών ικανοτήτων του εγκεφάλου. Κάποιοι ειδικοί μιλούν για τέσσερις λειτουργίες συμπεριλαμβάνοντας την προσοχή στις εκτελεστικές διεργασίες. Όπως και να χει, η προσοχή είναι στενά συνδεδεμένη με τις εκτελεστικές λειτουργίες του εγκεφάλου καθώς και με τη μνήμη. Γενικότερα, όλες οι λειτουργίες συνδέονται στενά και η απομόνωση μιας και μόνο λειτουργίας συμβαίνει μόνο σε πειράματα ερευνών. Δηλαδή, στην καθημερινή ζωή, για μια συγκεκριμένη δραστηριότητα ποτέ δεν χρησιμοποιούμε μία μόνο από αυτές τις λειτουργίες. Για παράδειγμα, ας φανταστούμε ότι πρέπει να καταγράψουμε τα σημαντικά ραντεβού που έχουμε μέσα στην εβδομάδα. Σε αυτήν την περίπτωση θα χρησιμοποιήσουμε την προσοχή, διότι πρέπει να συγκεντρωθούμε σε αυτήν την δραστηριότητα απομονώνοντας άλλα ερεθίσματα του περιβάλλοντος που μπορούν να μας αποσπάσουν από αυτό το καθήκον (πχ κάποιος δίπλα μας που μιλάει για την πολιτική), θα χρησιμοποιήσουμε τη μνήμη (καθότι πρέπει να θυμηθούμε τα γεγονότα-ραντεβού για να τα καταγράψουμε) και επίσης θα χρησιμοποιήσουμε και τον λόγο στην καταγραφή μας. Grosso modo δηλαδή αυτές οι λειτουργίες του εγκεφάλου συνεργάζονται μεταξύ τους για να λειτουργήσουμε στην καθημερινή μας ζωή, γι'αυτό και η βλάβη σε μία από αυτές τις λειτουργίες επιφέρει διαταραχή και σε άλλες γνωστικές λειτουργίες.

Στην Ελλάδα ο κλάδος της νευροψυχολογίας είναι σχετικά καινούριος και η ενημέρωση του κόσμου ελλιπής. Έτσι, όταν κάποιος υποστεί για παράδειγμα ένα αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, η οικογένεια του θα απευθυνθεί σε έναν λογοθεραπευτή αν υπάρχουν εμφανή προβλήματα στο λόγο, αγνοώντας την ύπαρξη διαταραχών σε διάφορες λειτουργίες της μνήμης, της πράξης (πχ απραξία- οπτικοχωρικές ικανότητες),των εκτελεστικών λειτουργιών (πχ αδυναμία οργάνωσης ενός ημερήσιου προγράμματος) κτλ. Η συνεργασία όλων των ειδικών ειδικά στους πρώτους μήνες μετά την πρόκληση της βλάβης (πχ του εγκεφαλικού) είναι πολύ σημαντική για το μέλλον της "συμπεριφοράς" του ασθενή-ενδιαφερόμενου. Η συμπεριφορά αναφέρεται εδώ όχι τόσο στα προβλήματα συμπεριφοράς όπως ο περισσότερος κόσμος πιστεύει. Ως συμπεριφορά ορίζεται εδώ οποιαδήποτε εκδήλωση των γνωστικών λειτουργιών στην καθημερινή ζωή. Για παράδειγμα, για να πάρουμε μέρος σε ένα διάλογο, θα πρέπει να έχουμε ακέραιες τις λειτουργίες του λόγου (το τι θα πούμε), της άμεσης μνήμης (για να θυμόμαστε τι έχει λεχθεί ήδη στη συζήτηση και τι συζητάμε!), των εκτελεστικών λειτουργιών (για να βρούμε τις κατάλληλες λέξεις και να οργανώσουμε το λόγο μας) κτλ.