Θωμάς Ακινάτης

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Θωμάς Ακινάτης
St-thomas-aquinas.jpg
Απεικόνιση του Αγ. Θωμά Ακινάτη από το Πολύπτυχο Demidoff του Κάρλο Κριβέλλι
Όνομα Tommaso d'Aquino
Γέννηση περ. 1225
Θάνατος 7 Μαρτίου 1274
Περίοδος Μεσαιωνική Φιλοσοφία
Περιοχή Δυτική φιλοσοφία
Σχολή Σχολαστικισμός, Ιδρυτής του Θωμισμού
Κύρια Ενδιαφέροντα Μεταφυσική (περιλ. Θεολογία), Λογική, Νους, Επιστημολογία, Ηθική, Πολιτική
Αξιοσημείωτες Ιδέες Πέντε Αποδείξεις για την Ύπαρξη του Θεού, Αρχή της διπλής επίδρασης

Ο Θωμάς Ακινάτης, Τ.Δ. (επίσης Θωμάς του Ακουΐν ή Ακουΐνο) (περ. 12257 Μαρτίου 1274) ήταν Ιταλός ιερέας της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας στο Τάγμα των Δομινικανών, και σημαντικός φιλόσοφος και θεολόγος, εκπρόσωπος της σχολής του σχολαστικισμού. Ήταν επίσης γνωστός ως Doctor Angelicus και Doctor Universalis, δηλαδή Αγγελικός Δάσκαλος και Παγκόσμιος Δάσκαλος. Υπήρξε ο σημαντικότερος υποστηρικτής της φυσικής θεολογίας και ο πατέρας της Θωμιστικής σχολής φιλοσοφίας και θεολογίας, η οποία αποτέλεσε για καιρό την κύρια φιλοσοφική προσέγγιση της Καθολικής Εκκλησίας. Η επιρροή του στη δυτική σκέψη είναι σημαντική, και μεγάλο μέρος της μοντέρνας φιλοσοφίας παρουσιάζεται ως αντίδραση κατά, ή υποστήριξη των ιδεών του, ιδιαίτερα στους τομείς της ηθικής, του φυσικού νόμου και της πολιτικής θεωρίας.

Ο Ακινάτης θεωρείται στην Καθολική Εκκλησία ως ο αρχετυπικός δάσκαλος για αυτούς που μελετούν για το χρίσμα της ιεροσύνης.[1] Τα γνωστότερα έργα του είναι το Summa Theologica και το Summa Contra Gentiles. Είναι ένας από τους 33 Διδασκάλους της Εκκλησίας και θεωρείται από πολλούς Καθολικούς ως ο μεγαλύτερος θεολόγος της Εκκλησίας και ένας από τους μεγαλύτερους φιλοσόφους όλων των εποχών.

Βιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Νεανικά χρόνια και η επιθυμία να γίνει Δομινικανός (1225-1244)[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ο Ακινάτης γεννήθηκε περίπου το 1225 στη Νότια Ιταλία, στον πύργο Ροκκασέκκα (Rocasecca) (σήμερα ερειπωμένο) κοντά στο Ακουίνο, ένα μικρό χωριό δυτικά του Κασσίνο. Ο πατέρας του Λάντουλφ, κόμης τους Ακουίνο, λομβαρδικής καταγωγής, αφιέρωσε το γιο του το 1230 στο κοντινό μοναστήρι των βενεδεκτίνων του Μόντε Κασσίνο, όπου ο Θωμάς έμεινε ως την εκδίωξη των μοναχών από τον Γερμανό αυτοκράτορα Φρειδερίκο Β΄ το 1239 κατά τη διαμάχη της εκκλησιαστικής και κοσμικής εξουσίας. Μέσω της μητέρας του, Θεοδώρας Κόμισσας του Θεάτε, ο Ακινάτης συγγένευε με τη δυναστεία Χόχενστάουφεν των Αγίων Ρωμαίων αυτοκρατόρων.[2] Ο αδερφός του Λάντολφ, ονόματι Σίνιμπαλντ, ήταν ηγούμενος του αρχικού αββαείου των Βενεδικτίνων στο Μόντε Κασσίνο. Ενώ οι υπόλοιποι γιοι της οικογένειας ακολούθησαν στρατιωτική καριέρα,[3] ο Ακινάτης προοριζόταν να ακολουθήσει το θείο του στο αξίωμα του ηγούμενου·[4] Αυτή θα ήταν μια συνηθισμένη επιλογή σταδιοδρομίας για τον νεότερο γιο μιας αριστοκρατικής οικογένειας της νότιας Ιταλίας.[2] Το 1243 έχασε τον πατέρα του και το 1244, παρά την σφοδρή αντίδραση των δικών του, εντάχθηκε στο φιλελεύθερο Τάγμα των Δομικανών, που είχε ιδρύσει το 1216 ο άγιος Δομίνικος (Ordo fratrum praedicatorum, γνωστό ως O.P.)[5]

Σπουδές στο Παρίσι και στη Κολωνία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Το 1245 πήγε στο Παρίσι, όπου έγινε μαθητής του Μεγάλου Αλβέρτου που δίδασκε στη Θεολογική Σχολή του Πανεπιστημίου. Όταν το 1248 ο τελευταίος μετακινήθηκε στη Κολωνία, για να οργανώσει μια σχολή γενικών σπουδών του Τάγματος, ο Θωμάς τον ακολούθησε, αλλά επέστρεψε στο Παρίσι το 1252 για να προετοιμαστεί για τον τίτλο του «Magister Theologiae», που πήρε το 1256 με δικαίωμα διδασκαλίας.

Στο Παρίσι και στην Ιταλία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο Παρίσι δίδαξε θεολογία ως το καλοκαίρι του 1259, οπότε επέστρεψε στην Ιταλία και υπηρέτησε διαδοχικά στην παπική αυλή, στο μοναστήρι της Σάντα Σαμπίνα στη Ρώμη (1265-67) και πάλι στην παπική αυλή του Κλήμη Δ΄. Από το φθινόπωρο του 1268 ως το φθινόπωρο του 1271 ο Θωμάς βρισκόταν και πάλι στο Παρίσι, όπου είχε εκδηλωθεί η διαμάχη των οπαδών του Αβερρόη και των υπερασπιστών της παραδοσιακής θεολογία του ιερού Αυγουστίνου. Τότε είναι που έγραψε και το γνωστό έργο το Περί της ενότητος του νου εναντίον των Αβερροϊστών (De unitate intellectus contra Averroistas) το 1270.

Έργο[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα κυριότερα έργα του Θωμά Ακινάτη είναι:

Θεολογικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Τα Κείμενα για τις Θέσεις του Λομβαρδού και η Θεολογική Σύνοψη αποτελούν γενικές και συστηματικές θεολογικές πραγματείες, ενώ το δεύτερο έργο απολογητική πραγματεία εναντίον κυρίως των Αράβων φιλοσόφων.

  • Κείμενα σχετικά με τις θέσεις του Πέτρου Λομβαρδού (Scripta super libros Senetarium Magistri Petri Lombardi, 1254-56, 1261-64)
  • Summa contra gentiles (Σύνοψη εναντίον των εθνικών) (1258-64)
  • Θεολογική Σύνοψη (Summa theologica, 1267-73).

Φιλοσοφικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Εκτός από είκοσι περίπου κείμενα με φιλοσοφικό περιεχόμενο, ο Θωμάς σχολίασε εκτενέστατα το μεγαλύτερο μέρος των έργων του Αριστοτέλη: Πολιτικά, Περί ψυχής, τα δώδεκα βιβλία της Μεταφυσικής, Φυσική κ.α. (Περί ερμηνεία, Δεύτερα Αναλυτικά, Ηθικά, Μικρά φυσικά, Περί ουρανού, Περί γενέσεως και φθοράς, Μετεωρολογικά).

Άλλα έργα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Έγραψε ακόμη πολλά μικρότερα έργα διγματικά, απολογητικά και ερμηνευτικά, καθώς και κείμενα πρακτικής θεολογίας και για το μοναχικό βίο.

Έργα του Ακινάτη στα ελληνικά[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Ορισμένα από τα Σχόλια του Ακινάτη στο έργο του Αριστοτέλη, όπως (Φυσικά, Περί ψυχής κ.α.) μετέφρασε στα ελληνικά ο Γεώργιος Σχολάριος, γνωστός ως Γεννάδιος Σχολάριος πριν από την ανάδειξή του σε πατριάρχη. Ο ίδιος, καθώς και νωρίτερα ο Δημήτριος Κυδώνης, είναι οι γνωστότεροι μεταφραστές θεολογικών έργων του Θωμά κυρίως της Θεολογικής Σούμμας στο Βυζάντιο.[6]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Code of Canon Law, Can. 252, §3 [1]
  2. 2,0 2,1 Schaff, p. p. 422.
  3. Hampden, The Life, p. 14.
  4. Stump, Aquinas, p. 3.
  5. Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό, τόμ. 4, σ. 96, Εκδοτική Αθηνών, 1985
  6. Παγκόσμιο Βιογραφικό Λεξικό, τόμ. 4, σ. 97, Εκδοτική Αθηνών Α.Ε., 1985

Πηγές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Στ. Παπαδόπουλος (St. Papadopoulos) «Ελληνικαί μεταφράσεις Θωμιστικών έργων», Αθήναι 1967

Βιβλιογραφία[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  • Θωμάς Ακινάτης, «Περί του όντος και της ουσίας» («De ente et essentia»), μτφρ. Γιάννης Τζαβάρας, εκδ. Δωδώνη, Αθήνα-Ιωάννινα, 1998
  • Παπαδής, Δημήτρης: «Η ενότητα και η πολλότητα της ψυχής κατά Αριστοτέλη, Αλέξανδρο Αφροδισιέα και Θωμά Ακινάτο». Φιλοσοφία 15-16 (1985-86), 298-315.
  • Κ. Γ. Αθανασόπουλος, Ancillae Theologiae: Το φιλοσοφείν και Θεολογείν κατά το Μεσαίωνα και το Βυζάντιο, εκδ. Παρουσία, Αθήνα, 2004, σελ.350 (με πίνακες και λεπτομερή βιβλιογραφία στην Ελληνική, Λατινική, Αγγλική, Γαλλική και Γερμανική) ISBN 960-7956-94-X