Επόνα

Από τη Βικιπαίδεια, την ελεύθερη εγκυκλοπαίδεια
Μετάβαση σε: πλοήγηση, αναζήτηση
Θέματα της
Κελτικής μυθολογίας
Hope-coventina01a.jpg

Κέλτικος πολιτισμός
Θεότητες:
Φυλές και γεγονότα
Λατρεία και εορτές

Κύκλος του Όλστερ

Κόνορ μακ Νέσσα
Κουχούλιν
Μάεβ

Νες
Νάσι
Ντέιρντρε
Φέργκους


Ανάγλυφο της Επόνας από τη ρωμαϊκή περίοδο (Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης). Στη Θεσσαλονίκη η λατρεία της διαδόθηκε στα χρόνια του Γαλερίου. Δύο ζεύγη αλόγων πλαισιώνουν τη θεά, ενώ στο πίσω μέρος του ανάγλυφου παρουσιάζονται εγχάρακτα σχηματοποιημένα δένδρα.[1]

Στη ρωμαϊκή και γαλατική μυθολογία, η Επόνα ήταν προστάτιδα των αλόγων και γενικότερα των υποζυγίων, όπως δηλώνει και το όνομά της.[2] Θεωρούνταν θεότητα που σχετιζόταν με τη γονιμότητα, αν και κάποιες πηγές αναφέρουν και τον ρόλο της ως ψυχοπομπού στη μετά θάνατον ζωή, συνδέοντάς την με τη Ρίανον του Μαμπινόγκιον.

Αν και ήταν ασυνήθιστο για κελτική θεότητα, η λατρεία της εξαπλώθηκε ιδιαίτερα στη Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία και έφτασε μέχρι το Δούναβη. Ήταν η μοναδική κελτική θεότητα που λατρευόταν από τους Ρωμαίους σε δικό της ιερό στην αρχαία Ρώμη. Το 1887, στην περιφέρεια Ντε Σέβρ της Γαλλίας βρέθηκε λατινική επιγραφή από τον 1ο αιώνα ΠΚΕ, η οποία αναφερόταν στη θεά με διάφορα επίθετα, όπως Eponina (μικρή Επόνα), Atanta (θεά των αλόγων), Potia (μεγάλη κυρά<αρχ.ελ. πότνια) κ.ά.[3] Ως Epane ήταν γνωστή στην περιοχή της Κανταβρίας της βόρειας Ισπανίας και της Παλένθια.Γνωστή και ως Εταίν Εχραίντε,Μάχα στην Ιρλανδία και Ρίανον γυναίκα του Πούιλ στην Ουαλία

Με τη ρωμαϊκή κυριαρχία στις γαλατικές περιοχές, οι ντόπιες κελτικές θεότητες άλλαξαν ταυτότητα και ρόλο: η Επόνα μετατράπηκε από κυρίαρχη θεότητα σε προστάτιδα του ιππικού,[4] γεγονός που δικαιολογεί την εξάπλωση της λατρείας της από όσους ανήκαν στα συμμαχικά σώματα (auxilia) και προέρχονταν από τη Γαλατία, τη Γερμανία και την Παννονία. Στο ρωμαϊκό ημερολόγιο γιόρταζε στις 18 Δεκεμβρίου, ενώ ενσωματώθηκε στην επίσημη θρησκεία της Αρχαίας Ρώμης αποκαλούμενη Epona Augusta και Epona Regina.

Απεικόνιση της θεότητας[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Σε διάφορα αγάλματα ή απεικονίσεις της, η Επόνα φαίνεται σχεδόν πάντοτε συνοδευόμενη από ένα ή δυο άλογα, είτε ιππεύοντάς τα είτε στέκοντας ανάμεσά τους, ενώ σε στήλη που βρέθηκε στην αρχαία Δακία απεικονίζεται να κάθεται σε θρόνο και τα χέρια της να ακουμπούν δυο άλογα, σαν την Κυβέλη με τα λιοντάρια της.[5]

Σύγχρονη κουλτούρα[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Παραπομπές[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

  1. Βοκοτοπούλου Ι., Αρχαιολογικό Μουσείο Θεσσαλονίκης, Αθήνα, 1996, 71
  2. συγχρ. ουαλ. ebol<κελτ. ekwos, παράβαλε και λατ. equus και αρχ.ελ. ίππος
  3. G.S.Olmstead, "Gaulish and Celti-Iberian poetic inscriptions" Mankind Quarterly 28.4, pp339-387.
  4. Oaks 1986:79-81.
  5. http://www.druidry.org/obod/deities/images/epona_dacia.jpg

Εξωτερικοί σύνδεσμοι[Επεξεργασία | επεξεργασία κώδικα]

Στο λήμμα αυτό έχει ενσωματωθεί κείμενο από το λήμμα Epona της Αγγλόγλωσσης Βικιπαίδειας, η οποία διανέμεται υπό την GNU FDL και την CC-BY-SA 3.0. (ιστορικό/συντάκτες).